Chuyến thăm Nga, Thụy Sĩ của Chủ tịch nước: Thành tựu kép đối ngoại

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Liên bang Thụy Sĩ và Liên bang Nga.

Với hàng loạt các hoạt động dày đặc từ ngoại giao Nhà nước, ngoại giao nhân dân và xúc tiến đầu tư, thông qua các cuộc hội đàm, hội kiến cấp cao, các cuộc gặp, tiếp xúc trong suốt hành trình hơn 1 tuần lễ, chuyến thăm đã để lại thành tựu kép, có ý nghĩa hết sức quan trọng cả trong ngoại giao song phương và đa phương.

Là chuyến thăm chính thức châu Âu đầu tiên của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trên cương vị mới, chuyến thăm đã khẳng định đường lối đối ngoại do Đại hội Đảng XIII đề ra là độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại, tiếp tục đưa các mối quan hệ song phương đi vào chiều sâu, đồng thời tạo thế đan xen lợi ích, tăng độ tin cậy; nâng tầm đối ngoại đa phương, chủ động tham gia, tích cực đóng góp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong các thể chế đa phương.

Tình hữu nghị Việt Nam-Thụy Sĩ là tài sản vô giá

Chuyến thăm chính thức Thụy Sĩ của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên nhiều phương diện.

Đặc biệt, tình hữu nghị Việt Nam-Thụy Sĩ là tài sản vô giá được lãnh đạo và nhân dân hai nước không ngừng vun đắp và xây dựng trong suốt nửa thế kỷ qua. Diễn ra vào thời điểm đặc biệt với hai dấu mốc lịch sử trong năm 2021: Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (10/1971-10/2021); 30 năm hợp tác phát triển Thụy Sĩ-Việt Nam và trong thời điểm khó khăn của đại dịch COVID-19, chuyến thăm của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam là minh chứng sống động thể hiện nghĩa tình và sự coi trọng mối quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó giữa hai đất nước Việt Nam-Thụy Sĩ trong nửa thế kỷ qua.

Tại thành phố Bern, Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin đã chủ trì Lễ đón chính thức Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn Cấp cao Việt Nam. Lễ đón được diễn ra trọng thị tại Phủ Tổng thống Lohn Manor với sự có mặt của Đội tiêu binh danh dự và những nghi thức truyền thống của đất nước Thụy Sĩ.

Cách đây đúng 50 năm, năm 1971, khi cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam đang ở giai đoạn cam go nhất, Thụy Sĩ là một trong những nước phương Tây đầu tiên chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, đặt những viên gạch đầu tiên trong tiến trình vun đắp nhịp cầu hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

Trên phương diện kinh tế-thương mại, Thụy Sĩ là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu châu Âu đối với Việt Nam và hợp tác song phương còn nhiều dư địa phát triển. Trao đổi thương mại đạt kỷ lục 3,6 tỷ USD trong năm 2019. Khoảng 140 công ty Thụy Sĩ bao gồm các tên tuổi đẳng cấp thế giới như Nestle, ABB, Novartis, Roche, Holcim… đã và đang kinh doanh thành công tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư gần 2 tỷ USD, đưa Thụy Sĩ trở thành nhà đầu tư lớn thứ 6 ở châu Âu tại Việt Nam.

Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác tốt đẹp Việt Nam-Thụy Sĩ trên tất cả các mặt từ chính trị-ngoại giao, thương mại đầu tư, hợp tác phát triển, văn hóa-giáo dục trong nửa thế kỷ qua, cuộc hội đàm giữa hai nguyên thủ tạo xung lực chính trị mới để hiện thực hóa tiềm năng to lớn giữa hai nước, mở ra những cơ hội hợp tác to lớn, tương xứng hơn với thế mạnh và tiềm năng của hai nước, xây dựng quan hệ đối tác hợp tác song phương lên một tầng nấc mới.

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm Thụy Sĩ lần này đúng vào thời điểm hai nước thể hiện ý chí chính trị và quan tâm thúc đẩy đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Khối EFTA (bao gồm 4 nước Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, và Liechtenstein). Một FTA cho toàn khối kết hợp với các FTA mà Việt Nam ký kết riêng lẻ với các nước EFTA gần đây, rõ ràng sẽ nâng cao cơ hội tăng cường hợp tác kinh tế song phương, mang lại cơ hội xuất khẩu mới cho doanh nghiệp hai nước và tạo thuận lợi cho đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam. Đặc biệt khi một khuôn khổ được thể chế hóa và các biện pháp bảo vệ pháp lý hiệu quả cho các nhà đầu tư là những yếu tố cân nhắc quyết định đối với bất kỳ nhà đầu tư nào quan tâm đến việc đầu tư nước ngoài.

Tại hội đàm, hai bên nhất trí nỗ lực sớm kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Khối Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA), mà Thụy Sĩ là nước dẫn đầu, góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại song phương phát triển mạnh mẽ. Hai nước coi đây là nhiệm vụ ưu tiên cần tập trung thúc đẩy theo hướng linh hoạt, cân bằng lợi ích, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho các doanh nghiệp hai nước yên tâm hợp tác lâu dài, trong đó có bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong chuyển giao công nghệ cho Việt Nam.

Trên tinh thần xây dựng, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Guy Parmelin nhất trí tăng cường hợp tác hơn nữa trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, giáo dục-đào tạo, hướng tới thiết lập khuôn khổ quan hệ Đối tác về đổi mới sáng tạo.

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN tại buổi họp báo đối với việc thúc đẩy hợp tác thương mại hai nước, Tổng thống Thụy Sĩ cho biết mong muốn ký kết một Hiệp định FTA tương tự như Việt Nam đã ký với Liên minh châu Âu, qua đó sẽ loại bỏ các rào cản lưu thông hàng hóa hai nước. Ưu tiên nữa là xây dựng được một khuôn khổ pháp luật thuận lợi, thực thi hiệu quả sở hữu trí tuệ. Đây là các yếu tố sẽ thu hút mạnh mẽ nhà đầu tư của Thụy Sĩ đầu tư vào Việt Nam.

Tại buổi hội kiến với Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng quốc gia Thụy Sĩ Andreas Aebi ủng hộ tăng cường hợp tác kinh tế, đặc biệt sớm hoàn tất Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA trong đó có Thuỵ Sĩ và sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Tại thành phố Bern, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin đã đồng chủ trì Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam-Thụy Sĩ với sự tham dự của trên 100 doanh nghiệp hai nước. Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin cho biết, Việt Nam là một ưu tiên của Thụy Sĩ trong hợp tác phát triển kinh tế. Theo dự kiến, không dưới 70 triệu franc Thụy Sĩ sẽ được đầu tư trong các dự án phát triển kinh tế ở Việt Nam giai đoạn 2021-2024.

Trong cuộc tiếp Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thị trưởng thành phố Bern Alec Von Granffenried nhấn mạnh, dù Bern là một thành phố nhỏ trong một nước có diện tích nhỏ ở châu Âu, nhưng lại có “một trái tim lớn dành cho Việt Nam.” Chính vì thế, Bern sẽ tiếp tục cùng với Hà Nội tăng cường mối quan hệ hợp tác đã có từ nhiều năm nay.

Cũng tại Bern, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp ông Schneider Ammann, cựu Tổng thống, Bộ trưởng Kinh tế Thụy Sĩ và ông Philipp Roesler, Lãnh sự danh dự Việt Nam tại Thụy Sĩ, nguyên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Kinh tế và Khoa học Công nghệ Đức (2009-2013), nguyên Chủ tịch đảng Dân chủ tự do Đức (FDP) và tiếp lãnh đạo nhiều doanh nghiệp hàng đầu của Thụy Sĩ trong các lĩnh vực gồm hạ tầng, công nghiệp nặng, công nghệ cao, điện, dược phẩm…

Thành tựu quan trọng của ngoại giao đa phương trong chuyến thăm Thụy Sĩ lần này của Chủ tịch nước là chuỗi các hoạt động tại Geneva, nơi có nhiều tổ chức quốc tế đặt trụ sở và văn phòng đại diện, cũng là địa điểm lịch sử của Hiệp định Geveva lập lại hòa bình ở Việt Nam năm 1954.

Tại địa danh đầy ý nghĩa này, Chủ tịch nước đã làm việc với Tổng giám đốc Văn phòng Liên hợp quốc, Tổ chức Y tế Thế giới, Tổ chức Thương mại Thế giới; Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới. Chi tiết đáng chú ý là các cuộc gặp dù diễn ra trong ngày nghỉ cuối tuần, nhưng lãnh đạo các tổ chức quốc tế cho biết, với uy tín của Việt Nam, tình cảm dành cho Việt Nam, họ rất mong chờ cuộc gặp này.

Tại các cuộc làm việc, tiếp xúc, thay mặt Nhà nước Việt Nam, Chủ tịch nước gửi lời cảm ơn chân thành và đề nghị các tổ chức Liên hợp quốc tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tăng cường tiếp cận và triển khai chiến dịch tiêm vaccine ngừa COVID-19, nhất là vaccine cho trẻ em; giúp đỡ về vật tư, trang thiết bị y tế cũng như hỗ trợ tư vấn chính sách, kinh nghiệm giúp phục hồi kinh tế-xã hội dài hạn theo hướng xanh, bền vững, tự cường hơn. Chủ tịch nước cảm ơn Liên hợp quốc luôn hợp tác hỗ trợ Việt Nam hoàn thành tốt vai trò Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trong gần 2 năm qua; khẳng định Việt Nam luôn duy trì chính sách nhất quán về đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, ủng hộ hệ thống thương mại đa biên.
Nhân dịp thăm và làm việc tại WIPO, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tham dự và chứng kiến lễ công bố trao danh hiệu “Đại sứ trẻ về Sở hữu trí tuệ của WIPO” cho 3 nhà sáng chế trẻ Việt Nam đã sáng chế và phát triển thành công sản phẩm mũ Vihelm. Danh hiệu Đại sứ trẻ về Sở hữu trí tuệ của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới năm 2021, là danh hiệu đại sứ đầu tiên về sáng chế công nghệ ở châu Á-Thái Bình Dương.

Lãnh đạo các tổ chức Liên hợp quốc đánh giá cao Việt Nam đã vươn lên tham gia sâu rộng và có nhiều đóng góp tích cực, trách nhiệm và toàn diện vào các hoạt động của Liên hợp quốc, trong đó có Hội đồng Bảo an, Hội đồng Nhân quyền, tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc cùng các cơ quan của các tổ chức chuyên môn. Các tổ chức của Liên hợp quốc cũng đánh giá cao quyết tâm, nỗ lực của Việt Nam trong việc đưa ra cam kết mạnh mẽ về biến đổi khí hậu, bảo vệ quyền con người và thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững; đồng thời khẳng định Liên hợp quốc luôn coi trọng và sẵn sàng hợp tác với Việt Nam thúc đẩy các lĩnh vực mà hai bên quan tâm.

Triển khai các hoạt động đối ngoại nhân dân trong khuôn khổ chuyến thăm, tại thành phố Bern, gặp gỡ thân mật các hội đoàn, tổ chức hữu nghị và cộng đồng người Việt Nam tại Thụy Sĩ, Chủ tịch nước nhấn mạnh đến Kết luận số 12-KL/TW của Trung ương mới đây về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới.

Chủ tịch nước mong muốn bà con tiếp tục phát huy tinh thần “tương thân, tương ái”, hướng về quê hương, đóng góp cho nhân dân trong nước để cùng chung tay sớm vượt qua đại dịch.

Chủ tịch nước và Phu nhân cũng đã có cuộc gặp gỡ thăm hỏi cán bộ, nhân viên Phái đoàn Đại diện Thường trực Việt Nam tại Geneva và các chuyên gia Việt Nam đang làm việc tại các tổ chức quốc tế tại thành phố Geneva.

Trong chuyến thăm lần này, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có tiếp bà Sandra Scagliotti, Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Torino, Italy và nhận cuốn sách “Hồ Chí Minh với những bức thư mong muốn hòa bình cho Việt Nam” do chính bà dịch từ tiếng Việt sang tiếng Italy.

Thành công của chuyến thăm đã truyền tải mạnh mẽ thông điệp của Việt Nam mong muốn thúc đẩy quan hệ nhiều mặt, thiết thực với Thụy Sĩ qua các định hướng hợp tác mới, tiềm năng về kinh tế, thương mại, đầu tư….

Chuyến thăm cũng khẳng định chủ trương của Việt Nam coi trọng hợp tác với Liên hợp quốc cũng như các tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc có trụ sở tại Thụy Sĩ; đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ cho nỗ lực phòng chống đại dịch COVID-19, phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội thời gian tới thông qua đổi mới, sáng tạo và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trân trọng chuyển lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và lời mời của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc mời Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin thăm chính thức Việt Nam.

Thành tựu kép từ chuyến thăm chính thức Thụy Sĩ của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc trên cả 2 lĩnh vực ngoại giao đa phương và song phương đem lại nhiều ý nghĩa đặc biệt. Chuyến thăm không chỉ là minh chứng sống động thể hiện nghĩa tình và sự coi trọng mối quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó giữa hai đất nước Việt Nam-Thụy Sĩ trong nửa thế kỷ qua mà còn khẳng định vị thế, vai trò và uy tín của Việt Nam – thành viên tích cực và có trách nhiệm trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Cuộc hội đàm lịch sử

Chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc là một trong những điểm nhấn quan trọng trong chương trình nghị sự song phương năm 2021, được kỳ vọng đem lại một xung lực mới thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga-Việt trên nhiều lĩnh vực, đảm bảo mối quan hệ này sẽ tiếp tục phát triển tốt đẹp trong tương lai.

Với hàng loạt các hoạt động dày đặc của Chủ tịch nước và Đoàn, trong thời gian 4 ngày từ 29/11 đến 2/12, chuyến thăm đã đạt được những thành tựu đặc biệt, “rất thành công;” đồng thời cũng để lại những dấu ấn sâu đậm trong lòng những người bạn Nga.

Kết quả cuộc hội đàm với Tổng thống Liên bang Nga V. Putin được coi là rất thành công; là điểm nhấn nổi bật trong chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc. Tổng thống Putin nhiệt liệt chào mừng và đánh giá cao chuyến thăm Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, tạo động lực mạnh mẽ tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga; đánh giá cao thành tựu Việt Nam đạt được trong phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao uy tín trên trường quốc tế; khẳng định Liên bang Nga luôn coi Việt Nam là đối tác chiến lược hàng đầu tại khu vực.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi, thời gian hội đàm kéo dài gần 4 tiếng đồng hồ là hiếm có trong các sự kiện tương tự của Tổng thống Putin. Điều này thể hiện sự cởi mở, trân trọng và những tình cảm đặc biệt của Tống thống Putin dành cho Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cũng như tình hữu nghị riêng có giữa hai dân tộc Việt Nam-Liên bang Nga.

Tại hội đàm, Tổng thống Putin khẳng định Liên bang Nga luôn coi Việt Nam là đối tác chiến lược hàng đầu tại khu vực. Về phía Việt Nam, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh Tổng thống Putin, người bạn lớn và thân thiết của nhân dân Việt Nam; khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga.

Trong Tuyên bố chung sau đó, hai bên khẳng định cùng nhau quyết tâm tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga đến năm 2030; coi việc củng cố tin cậy chiến lược là nền tảng cho việc mở rộng và tăng cường hơn nữa hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực.

Trước khi thăm Nga, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có 5 cuộc làm việc với Ủy ban liên Chính phủ Việt-Nga và các bộ ngành về từng nội dung cụ thể của chuyến thăm. Các chuyên gia của Nga đánh giá, với những chính trị gia giàu kinh nghiệm và tâm huyết như Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Putin vì sự phát triển của mỗi nước nói riêng và hợp tác hai nước nói chung, đồng thời cá nhân Chủ tịch nước và Tổng thống Nga còn là hai người bạn nhiều năm, thì chất lượng hội đàm sẽ rất cao. Và thực tế, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc hội đàm mang tính lịch sử với Tổng thống Nga Putin.

Điểm đáng chú ý là một phần cuộc tiếp xúc cấp cao trong khuôn khổ hội đàm đã được đài truyền hình của Nga tường thuật trực tiếp, cho thấy sự coi trọng của phía Nga đối với chuyến thăm chính thức Nga lần này của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.

Trong các cuộc hội kiến với Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga V.Matvienko, Chủ tịch DUMA Quốc gia Nga Vyacheslav Volodin, Thủ tướng Liên bang Nga M.V.Mishustin, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga, Chủ tịch Đảng nước Nga thống nhất D.Medvedev, các nhà lãnh đạo Nga đều cho rằng, chuyến thăm Nga lần này của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc có ý nghĩa quan trọng, tạo động lực mới thúc đẩy quan hai nước trong bối cảnh kỷ niệm 20 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược (2001-2021) và chuẩn bị kỷ niệm 10 năm Đối tác chiến lược toàn diện (2012-2022); cho rằng, thành công của chuyến thăm lần này sẽ góp phần mở ra giai đoạn mới phát triển mạnh mẽ, toàn diện, hiệu quả, lâu dài của mối quan hệ hai nước.

Đối với lĩnh vực xúc tiến thương mại, đầu tư trong khuôn khổ chuyến thăm lần này, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dành thời gian trao đổi, chứng kiến lễ ký kết, trao đổi văn kiện hợp tác giữa các doanh nghiệp, nhà đầu tư hai nước Việt Nam-Liên bang Nga.

Phát biểu tại buổi tọa đàm của doanh nghiệp hai nước, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đặt vấn đề cần tăng gấp 15 đến 20 lần kim ngạch thương mại, đầu tư song phương tăng gấp 3 lần trong thời gian tới. Chủ tịch nước đề nghị các doanh nghiệp Nga với sự hỗ trợ quan tâm của Chính phủ tăng cường nghiên cứu thị trường Việt Nam và ngược lại doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu thị trường Nga để hợp tác trao đổi đạt kết quả tốt hơn.

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tới Liên bang Nga, đã diễn ra hoạt động ký kết Nghị định thư giữa đại diện Chính phủ hai nước. Các bộ, ngành, địa phương và một số doanh nghiệp, tập đoàn lớn của Việt Nam và Liên bang Nga đã ký kết, trao đổi nhiều biên bản thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực: Sản xuất phương tiện vận tải; an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; văn hóa; âm nhạc; năng lượng; sản xuất vaccine phòng COVID-19; phát triển thể thao trình độ cao…

Chủ tịch nước cũng đã dự Lễ công bố mở đường bay thẳng Việt Nam- Moskva của Hãng hàng không Vietjet. Sự kiện này chính thức khởi động mạng bay quốc tế đón đầu nhu cầu di chuyển bật tăng trở lại với 3 đường bay kết nối Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố du lịch biển Nha Trang với Thủ đô Moskva của Nga từ giữa năm 2022 của Vietjet.

Chủ tịch nước cũng đã dành thời gian tới thăm Công ty Zarubezneft và gặp gỡ các thế hệ Lãnh đạo, chuyên gia Nga trong Liên doanh Vietsovpetro nhân kỷ niệm 40 năm thành lập. Trong suốt 40 năm qua, Liên doanh dầu khí Vietsovpetro vừa là cầu nối hữu nghị, đoàn kết và gắn bó giữa hai dân tộc, vừa là biểu tưởng hợp tác hết sức thành công giữa Việt Nam và Nga.

Bên cạnh đó, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp lãnh đạo các doanh nghiệp hàng đầu của Nga có hợp tác với Việt Nam, bao gồm Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga, Tập đoàn Gazprom, Novatek, Systema, Miratorg.

Thúc đẩy các hoạt động ngoại giao kênh đảng, ngoại giao nhân dân, nhân dịp trở lại Thủ đô Moskva, Chủ tịch nước gặp Chủ tịch nước đã gặp gỡ, tiếp Chủ tịch Đảng Cộng sản Liên bang Nga; tiếp đại diện Hội cựu chiến binh, Hội Hữu nghị Nga-Việt.

Gặp mặt cán bộ Đại sứ quán, đại diện các cơ quan thường trú Việt Nam tại Nga; đại diện cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, lao động và học tập tại Nga, Chủ tịch nước nhấn mạnh đến Kết luận số 12-KL/TW của Trung ương mới đây về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới; khẳng định, cộng đồng người Việt ở nước ngoài là “bộ phận không thể tách rời” của cộng đồng dân tộc Việt Nam và là nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Trong thời gian ở Thủ đô Moskva, Chủ tịch nước và Phu nhân đã tới dâng hoa tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh; đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Chiến sỹ Vô danh; đặt vòng hoa, viếng Lăng Lenin và thăm Khu tưởng niệm bên tường Điện Kremlin….

Liên tiếp các cuộc hội đàm, hội kiến cấp cao, các cuộc tiếp xúc, thăm hỏi, gặp gỡ phủ kín các lĩnh vực: Ngoại giao Nhà nước, ngoại giao nhân dân và xúc tiến đầu tư, chuyến thăm chính thức Liên bang Nga lần này của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã đem lại nhiều ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quan hệ hai nước.

Chuyến thăm góp phần làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt-Nga trên tất cả các lĩnh vực và nâng tầm lên trong tình hình mới, đồng thời khẳng định quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga là quan hệ thủy chung, gắn bó chặt chẽ đặc biệt./.

Bước nhảy vọt trong quan hệ ASEAN-Trung Quốc sau 30 năm

Sau 30 năm, quan hệ Trung Quốc-ASEAN đã phát triển từ đối thoại lên đối tác chiến lược toàn diện, quy mô thương mại song phương cũng tăng hơn 80 lần.

Với việc nâng cấp quan hệ song phương, hai bên càng có động lực mạnh mẽ hơn cho việc mở rộng hợp tác, nhất là về kinh tế và thương mại.

Bước đi tạo sự tin cậy lẫn nhau về chính trị

Trung Quốc-ASEAN khởi động quan hệ đối thoại vào tháng 7/1997 với sự kiện Ngoại trưởng Trung Quốc Tiền Kỳ Tham tham dự Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 24 tại Kuala Lumpur, Malaysia. 5 năm sau, Trung Quốc trở thành đối tác đối thoại đầy đủ của ASEAN.

Vào tháng 12 cùng năm, cuộc họp không chính thức đầu tiên của các nhà lãnh đạo Trung Quốc-ASEAN được tổ chức tại Malaysia, thống nhất thiết lập quan hệ láng giềng hữu nghị và tin cậy lẫn nhau hướng tới thế kỷ XXI.

Vào tháng 10/2003, hội nghị các nhà lãnh đạo Trung Quốc-ASEAN lần thứ 7 đã xác nhận việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược hướng tới hòa bình và thịnh vượng.

Cùng năm, Chính phủ Trung Quốc tuyên bố gia nhập “Hiệp ước Thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á,” trở thành đối tác đối thoại đầu tiên của ASEAN tham gia “Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á.”

Trung Quốc cũng là nước đầu tiên lên tiếng ủng hộ Hiệp ước về Khu vực không vũ khí hạt nhân ở Đông Nam Á và là nước đầu tiên xác định thiết lập thương mại tự do với ASEAN.

Tại hội nghị trực tuyến cấp cao đặc biệt ASEAN-Trung Quốc diễn ra ngày 22/11 vừa qua, cột mốc mới trong lịch sử quan hệ hai bên đã được xác lập khi các nhà lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc đã chính thức công bố thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Trung Quốc. Hai bên cũng thống nhất về nội hàm, những định hướng thúc đẩy mối quan hệ này để tương xứng với tầm vóc chiến lược và toàn diện trong thời gian tới.

Theo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Trung Quốc-ASEAN sẽ tạo động lực mới cho hòa bình, ổn định, thịnh vượng và phát triển của khu vực chúng ta cũng như toàn thế giới. Các nhà lãnh đạo ASEAN cũng chia sẻ nhận định rằng sau 30 năm, quan hệ hai bên đã phát triển mạnh mẽ, toàn diện và đây là một trong những mối quan hệ đối tác năng động nhất của ASEAN.

Thực tế cho thấy hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc đã đạt được những thành tựu tốt đẹp trong 30 năm qua. Cơ chế đối thoại và hợp tác ở các cấp đã được thiết lập, đặt nền tảng vững chắc cho sự tin tưởng về chiến lược giữa hai bên.

24 hội nghị cấp cao ASEAN-Trung Quốc và một số hội nghị cấp cao đặc biệt đã được tổ chức thành công, định hướng phát triển mối quan hệ giữa hai bên. Hai bên cam kết có thiện chí và quan hệ láng giềng tốt đẹp, nêu gương vì một sự hợp tác thành công ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Bước tiến lịch sử trong lĩnh vực kinh tế thương mại

Kinh tế thương mại có lẽ là lĩnh vực ghi nhận nhiều cột mốc nhất trong quan hệ giữa ASEAN và Trung Quốc. Năm 1991, khi Trung Quốc và ASEAN thiết lập quan hệ đối thoại, kim ngạch thương mại song phương chỉ đạt 7,96 tỷ USD.

Tháng 1/2010, khi hai bên xây dựng xong Khu vực thương mại tự do Trung Quốc-ASEAN, kim ngạch thương mại song phương đã tăng 37 lần với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trên 20% và đạt 292,78 tỷ USD.

Năm 2019, hai bên đã nâng cấp Khu vực Thương mại Tự do Trung Quốc-ASEAN. Số liệu thống kê của Trung Quốc cho thấy mức thuế bằng 0 đã bao trùm hơn 90% các mặt hàng chịu thuế của cả hai bên.

Năm 2020, kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và ASEAN đạt 684,6 tỷ USD, tức là đã tăng 85 lần trong vòng 30 năm qua. Từ tháng 1-10/2021, kim ngạch thương mại Trung Quốc-ASEAN đạt 703,3 tỷ USD, tăng 30% so với cùng kỳ, dự kiến sẽ lại đạt dấu mốc lịch sử mới.

Hiện nay, những sản phẩm mang tính nhận diện của các nước ASEAN như càphê trắng của Malaysia, xoài sấy của Thái Lan, thanh long của Việt Nam… đã không còn xa lạ với nhiều người tiêu dùng Trung Quốc và ngày càng dễ dàng đến với người tiêu dùng Trung Quốc thông qua các nền tảng mua sắm trực tuyến.

Theo thống kê mới nhất của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, có gần 1.500 nông sản và thực phẩm từ 10 nước ASEAN có thể được xuất khẩu sang Trung Quốc. Bất chấp ảnh hưởng của dịch bệnh, năm 2020, ASEAN lần đầu tiên trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, còn Trung Quốc cũng tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN năm thứ 12 liên tiếp.

Dự kiến cùng với việc ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), ASEAN và Trung Quốc có thể tối ưu hóa hơn nữa lợi thế nguồn lực và thị trường, thông qua hội nhập sâu rộng với các nước thành viên RCEP khác. Khi RCEP chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2022, đây sẽ là một điểm khởi đầu rất tốt để Trung Quốc và ASEAN tăng tốc hợp tác kinh tế và thương mại trong tương lai.

Đánh giá về quan hệ Trung Quốc-ASEAN 30 năm qua, nghiên cứu viên Hứa Lợi Bình thuộc Viện nghiên cứu châu Á-Thái Bình Dương và chiến lược toàn cầu Trung Quốc cho biết kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược 18 năm đã trôi qua.

Trong đó, 10 năm đầu (2003-2013) đã được cộng đồng quốc tế gọi là “thập kỷ vàng.” Hai bên đã thiết lập được “con đập vững chắc” cho mối quan hệ tin cậy lẫn nhau về chính trị, cùng có lợi về kinh tế và láng giềng hữu nghị tốt đẹp.

10 năm sau đó là “thập kỷ kim cương.” Lĩnh vực hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN không ngừng đi sâu, chất lượng hợp tác không ngừng nâng cao, phạm vi hợp tác không ngừng mở rộng. Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện sẽ giúp Trung Quốc và ASEAN mở rộng hợp tác khu vực và thúc đẩy hợp tác toàn diện ở trong nhiều lĩnh vực khác nhau./.

Quảng Ninh từ ‘nâu’ sang ‘xanh’:

Nhiều đổi thay trên vùng đất mỏ

Sau những ngày “oằn mình” chống COVID-19, không khí tại Quảng Ninh giờ đã nhộn nhịp trở lại với hàng chục đoàn khách tới tham quan, nghỉ dưỡng.

Vào ngày cuối tuần nhưng lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh vẫn bận rộn với hội nghị trực tuyến triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và bầu cử đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 tới 13 huyện, thị xã, thành phố và 177 xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh.

Sau khi hội nghị kết thúc, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Nguyễn Xuân Ký và Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Nguyễn Tường Văn đã chia sẻ về sự phát triển kinh tế của tỉnh và cách phòng chống dịch hiệu quả của tỉnh nhà.

“Sẽ đạt mục tiêu thu ngân sách 53.000 tỷ đồng”

Nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn thuộc tốp đầu về phát triển kinh tế-xã hội, nhờ khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế nổi trội bằng 3 đột phá chiến lược về hạ tầng giao thông, nguồn nhân lực và cải cách hành chính.

Tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh Quảng Ninh luôn đạt trên 10%/năm. Chủ tịch Nguyễn Tường Văn cho biết ngay năm 2020 đầy khó khăn, GDP của tỉnh vẫn tăng 10,05% thuộc nhóm cao nhất cả nước, thu nhập bình quân đầu người đã vượt 6.700USD – gấp đôi mức trung bình cả nước.

Trong đó, quy mô nền kinh tế tăng nhanh, đạt khoảng 220.000 tỷ đồng, tăng gấp 1,86 lần so với năm 2015. Tỉnh triển khai các giải pháp phục hồi, cơ cấu lại ngành du lịch, tập trung vào thị trường khách nội địa, đẩy mạnh phát triển liên kết vùng trong phát triển du lịch. Tổng số khách du lịch năm 2020 đạt hơn 8,8 triệu lượt, giữ được an toàn tại các điểm đến.

Bên cạnh đó, ngành than vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, chiếm tỷ trọng 17,7% trong GRDP, đóng góp 39% tổng thu ngân sách nội địa của tỉnh. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo được quan tâm, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp để đưa các dự án sản xuất vào hoạt động, tạo ra sản phẩm mới, tăng cao năng lực. Việc thực hiện cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả đầu tư công được đẩy mạnh.

Năm 2020, Quảng Ninh đã khởi công mới chín dự án, công trình động lực mới, tổng vốn đầu tư 32.338 tỷ đồng, theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, có ý nghĩa chiến lược phát triển trong dài hạn, đi trước một bước.

Chia sẻ về kết quả quý 1/2021, ông Văn đánh giá, quý này có 90 ngày nhưng để nói tập trung cho phát triển kinh tế không nhiều vì tình hình dịch bệnh căng thẳng và có kỳ nghỉ tết rất dài, rồi chuẩn bị cho hội đồng bầu cử các cấp… Tuy nhiên quý 1 tốc độ tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh vẫn đạt 9,02%.

Ông Văn khẳng định: “Cả năm 2021 chúng tôi đặt ra chủ đề giữ vững địa bàn an toàn và duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong trại thái bình thường mới, phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ hiện đại gắn với việc đẩy mạnh liên kết các vùng. Chúng tôi đặt ra tăng trưởng ở 2 chữ số trên 10%. Thu ngân sách năm ngoái được 49.500 tỷ đồng thì năm nay đặt mục tiêu 53.000 tỷ đồng. Hiện có đầy đủ cơ sở để tin tưởng vào mục tiêu này.”

Để có được thành công trong quý 1, theo lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, ngay khi dịch bùng phát tại Chí Linh (Hải Dương), Chính phủ chỉ đạo Chí Linh bị phong tỏa. Nhưng riêng Quảng Ninh thì ít được nói tới, vì khi đó có thể chưa hình dung hai tỉnh rất gần nhau và có hơn 1.000 công nhân của Đông Triều sang làm việc ở khu công nghiệp Chí Linh.

Ngay khi biết tin, tỉnh Quảng Ninh hoàn toàn chủ động đưa ra những biện pháp khắc nghiệt đối với Đông Triều để có thể bảo vệ được cả tỉnh. Tuy nhiên, không may sau đó sân bay Vân Đồn lại bùng phát.

Ông Văn kể lại: “Lúc đó Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Xuân Ký tuyên bố sẽ giữ được địa bàn và kiểm soát được dịch vào ngày 28 Tết, tức là 10 ngày sau khi dịch bùng phát. Và điều đó đã trở thành hiện thực khi mà toàn tỉnh thực hiện đúng kịch bản “3 trước, 4 tại chỗ”, chủ động trong công tác phòng chống dịch. Chúng tôi đã đi vào thẳng tâm dịch Đông Triều để xem việc phòng chống dịch và cũng để cho bà con yên tâm. Cho nên đến ngày 28 Tết tỉnh tuyên bố bà con có thể đảm bảo ăn Tết trong trạng thái bình thường mới, trừ Đông Triều.”

Được biết, Quảng Ninh đã áp dụng các biện pháp “3 trước” bao gồm: Nhận diện, chủ động phòng, chống trước; phát hiện, hành động, xử lý trước; chuẩn bị phương án, vật tư trước; và “4 tại chỗ” gồm lực lượng tại chỗ; chỉ huy tại chỗ; phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

“Đây là kết quả rất rõ ràng cho việc chống dịch gắn với việc phát triển kinh tế. Đúng theo chỉ đạo của Đảng và Nhà nước là luôn luôn thực hiện mục tiêu kép, vừa phòng chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân vừa đảm bảo phát triển kinh tế,” ông Văn nhấn mạnh.

Có một Quảng Ninh khác…

Nhớ lại quãng thời gian trước, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Xuân Ký chia sẻ, Quảng Ninh bắt đầu bứt phá và tăng tốc từ giai đoạn 2011-2015 với cách làm sáng tạo, quyết liệt.

Quảng Ninh hôm nay đã được kết nối nhanh và thông suốt với các địa phương trong cả nước và thế giới, bằng các tuyến đường cao tốc, cảng biển và sân bay quốc tế là một câu chuyện chắc chắn sẽ còn tiếp tục được nhắc tới về sau. Bởi, tất cả đều là những siêu dự án, nhưng Quảng Ninh chỉ phải bỏ ra số vốn nhỏ; phần còn lại đều là sự đóng góp, đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân.

Cùng với việc đột phá về hạ tầng giao thông động lực, từ năm 2011, Quảng Ninh đã mời các nhà làm quy hoạch hàng đầu thế giới về giúp tỉnh này xây dựng 7 quy hoạch chiến lược. Trong đó có quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội; quy hoạch vùng tỉnh; quy hoạch phát triển du lịch; quy hoạch phát triển nguồn nhân lực…

Đây được coi là chỉ dẫn quan trọng trong thu hút các nguồn lực đầu tư, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh,” làm thay đổi nhanh diện mạo, tạo ra một Quảng Ninh khác biệt phát triển vượt trội về đẳng cấp và bứt phá.

Cũng theo lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, gần 10 năm trước Công ty tư vấn hàng đầu thế giới McKinsey (Mỹ) tư vấn cho tỉnh thành công và giai đoạn này Quảng Ninh vừa mời McKinsey trở lại, tư vấn cho tỉnh giai đoạn 2030, tầm nhìn năm 2050. Như vậy, Quảng Ninh có ít nhất 40 năm được tập đoàn hàng đầu làm quy hoạch, vì vậy đường, cầu làm đâu được đấy, rộng, đẹp, sạch khang trang.

Trước đây, than được coi đặc sản của Quảng Ninh vì cứ đến nơi này kiểu gì cũng được “hít” khí này. Giờ đây, ở Quảng Ninh không có chuyện vận chuyển than bằng ôtô hay tàu phà như trước. Ngoài ra, tỉnh đã đưa ra lộ trình giảm dần việc khai thác mỏ than lộ thiên, tăng khai thác hầm lò. Những nơi còn khai thác lộ thiên phải áp dụng công nghệ phun sương dập bụi, trồng cây che chắn để giảm bụi. Đặc biệt phải làm tốt công tác hoàn nguyên bãi thải mỏ cộng với việc phục hồi môi trường.

Một điểm được ông Ký tâm đắc chia sẻ là cải cách hành chính ở Quảng Ninh đã có thương hiệu, PCI (Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh) năm 2019 đứng thứ nhất, PAPI (chỉ số hệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh) đứng thức 3 sẽ phấn đấu cho tốp cao hơn, ICT (công nghệ thông tin-truyền thông) đứng thứ 3.

Cũng theo ông Ký, việc triển khai sáng kiến PCI một cách bản bản, khoa học đã giúp lãnh đạo các tỉnh xác định những điểm nghẽn trong điều hành kinh tế cũng như lựa chọn những giải pháp phù hợp để tiến hành cải cách điều hành kinh tế một cách hiệu quả. Quảng Ninh luôn xác định việc nâng cao chỉ số PCI là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, liên tục vì vậy PCI đã được lãnh đạo tỉnh đưa vào Nghị quyết Đại hội XV. Trên cơ sở đó, tỉnh đã không ngừng nỗ lực, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh, đầu tư trên địa bàn tỉnh, duy trì, cải thiện sức cạnh tranh.

“Nhưng câu chuyện không phải đứng thứ mấy mà là tạo nên nền tảng vững chắc để có thể chuyển đổi số nhanh hơn cả về kinh tế, xã hội cả về thành phố thông minh, đấy là mấu chốt của vấn đề. Đây là câu chuyện không hề dễ dàng, Quảng Ninh đang phải làm rất là quyết liệt. Tuy nhiên, Quảng Ninh luôn luôn có một khẩu hiệu là lắng nghe, thấu hiểu và sẵn sàng điều chỉnh bởi vì mục tiêu cuối cùng là vì người dân,” người đứng đầu tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh./.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và những tư tưởng “soi đường” về văn hóa

“Văn hóa soi đường cho sự phát triển và tiến bộ của xã hội” – Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định điều này ngay từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tại các Hội nghị Văn hóa toàn quốc những năm 1946, 1948.

Luận điểm này của Người thể hiện tầm nhìn vượt thời đại khi nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của văn hóa trong sự phát triển của mỗi quốc gia.

“Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến sự nghiệp phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Người đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng, tính đi trước của văn hóa, coi đây là ngọn lửa soi đường, dẫn lối cho dân tộc đi đến thắng lợi: “Số phận dân ta là ở trong tay dân ta. Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.”

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng với nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn.”

Như vậy, văn hóa là toàn bộ những sáng tạo, phát minh về vật chất và tinh thần của con người nhằm bảo đảm cho sự sinh tồn và phát triển của cá nhân, cộng đồng và rộng ra là cả quốc gia, dân tộc.

Và “Phải làm thế nào cho văn hóa vào sâu trong tâm lý quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ. Với xã hội, văn hóa phải làm thế nào cho mỗi người dân Việt Nam từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà, ai cũng hiểu cái nhiệm vụ của mình và biết hưởng cái hạnh phúc của mình nên được hưởng.”

Và với Người, xây dựng nền văn hóa, không chỉ thuần túy quan tâm đến ngành hay lĩnh vực văn hóa riêng biệt mà phải chú trọng đến sự đồng bộ của nhiều yếu tố, từ chính trị, kinh tế, tâm lý, luân lý, xã hội.

Trong “Thư gửi các họa sỹ nhân dịp triển lãm hội họa 1951,” Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Văn hóa, nghệ thuật cũng như mọi hoạt động khác, không thể đứng ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị.” Trong Di chúc, Người căn dặn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và vǎn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.”

Với tư cách là hệ giá trị định hướng điều chỉnh nhận thức tư duy, hành vi của mỗi cá nhân cả cộng đồng và xã hội, văn hóa có sức mạnh to lớn: dưỡng tư tưởng đạo đức và nhân cách con người.

Là bộ phận cấu thành đặc sắc của văn hóa, văn học nghệ thuật phải gắn bó mật thiết với đời sống, đấu tranh quyết liệt giữa cũ và mới, giữa cách mạng và phản cách mạng; giữa tích cực và tiêu cực. Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi nghệ sỹ là chiến sỹ trên mặt trận văn hóa tư tưởng:

“Nay ở trong thơ nên có thép
Nhà thơ cũng phải biết xung phong”

Quan điểm về người nghệ sỹ-chiến sỹ là đóng góp có ý nghĩa cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về mặt lý luận và thực tiễn xây dựng nền văn hóa, văn nghệ mới ở nước ta.

Nhiều quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục được kế thừa và phát triển

Những tư tưởng, quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa trở thành kim chỉ nam cho Đảng, Nhà nước và nhân dân ta xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Trong thời kỳ đổi mới, tiến hành phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, Đảng ta đã từng bước nhận thức toàn diện và sâu sắc hơn về vai trò của văn hóa và việc phát huy nguồn lực văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (tháng 12/1986) đã mở đầu công cuộc đổi mới. Đại hội VII tiếp tục chủ trương đổi mới toàn diện, đồng bộ và triệt để nhằm đưa đất nước đi vào thế ổn định và phát triển.

Sau một thời gian khủng hoảng kinh tế-xã hội và sau những biến động phức tạp của tình hình chính trị quốc tế, hai kỳ Đại hội này ưu tiên tập trung xác định đường lối phát triển kinh tế, ổn định xã hội; văn hóa mặc dù được quan tâm phát triển, nhưng chưa được xem là vấn đề trọng tâm.

Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII (tháng 7/1998) đã ban hành nghị quyết chuyên đề về “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc,” cho thấy chuyển biến hết sức mạnh mẽ trong nhận thức của Đảng về tầm quan trọng của văn hóa bên cạnh vấn đề phát triển kinh tế và xây dựng Đảng.

Nghị quyết khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội. Mọi hoạt động văn hóa, văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội.”

Để cụ thể hóa việc phát huy nguồn lực văn hóa cho phát triển, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII đã nhấn mạnh đến giải pháp xây dựng, ban hành luật pháp và các chính sách văn hóa. Trong đó, Nghị quyết đề cập đến chính sách kinh tế trong văn hóa và chính sách văn hóa trong kinh tế.

Đại hội IX của Đảng tiếp tục khẳng định, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội. Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội.

Bước phát triển trong quan điểm của Đảng về văn hóa thời kỳ này là nhấn mạnh mục tiêu hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa.

Vai trò nguồn lực văn hóa đối với phát triển đã được đúc kết trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011).

Cương lĩnh khẳng định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển.”

Hội nghị Trung ương 9 khóa XI (năm 2011) của Đảng đã tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII và ban hành Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014, về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.”

Trong Nghị quyết này, Đảng nhấn mạnh đến nhiệm vụ xây dựng con người toàn diện đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, đồng thời bổ sung các nhiệm vụ mới là xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế; phát triển công nghiệp văn hóa đi đôi với xây dựng, hoàn thiện thị trường văn hóa. Những nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc phát huy nguồn lực văn hóa trong sự nghiệp xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế-xã hội.

Nhận thức mới có tính đột phá của Đảng về nguồn lực văn hóa đối với phát triển được thể hiện ở việc khẳng định vai trò của văn hóa trong chính trị và trong kinh tế. Chính trị và kinh tế là hai lĩnh vực then chốt của xã hội phải được đặt trên nền tảng văn hóa và phải phát huy vai trò của nguồn lực văn hóa đối với việc phát triển hai lĩnh vực trên.

Đảng ta nhấn mạnh: “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội.” Đây chính là sự tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Nguồn lực văn hóa được kết tinh tập trung nhất là ở con người. Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể của phát triển. Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân. Kết hợp và phát huy đầy đủ vai trò của xã hội, gia đình, nhà trường, từng tập thể lao động, các đoàn thể và cộng đồng dân cư trong việc chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính.

Đây chính là cách tiếp cận tổng thể về văn hóa để nhìn rõ hơn sức mạnh và sự lan tỏa của văn hóa, của các giá trị chân-thiện-mỹ vào mọi hoạt động của đời sống xã hội, tạo nên sự phát triển hài hòa, bền vững của đất nước trong thời kỳ đổi mới.

“Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020” (được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 432/QĐ-TTg, ngày 12/42012) cũng khẳng định quan điểm con người là trung tâm của phát triển bền vững; nhấn mạnh yêu cầu, nhiệm vụ phát huy tối đa nhân tố con người với vai trò là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của phát triển bền vững; cần đáp ứng ngày càng đầy đủ hơn nhu cầu vật chất và tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân…

Trong Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020, Đảng ta khẳng định một trong những quan điểm phát triển là mở rộng dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người; coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển; phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ.

Đây là một trong ba khâu đột phá chiến lược để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã bổ sung, cụ thể hóa các đột phá chiến lược này cho phù hợp với giai đoạn phát triển mới, trong đó nhấn mạnh: “Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, ưu tiên nguồn nhân lực cho công tác lãnh đạo, quản lý và các lĩnh vực then chốt trên cơ sở nâng cao, tạo bước chuyển biến căn bản, mạnh mẽ, toàn diện về chất lượng giáo dục, đào tạo gắn với cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ người tài; đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và phát triển khoa học-công nghệ; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, ý chí phấn đấu vươn lên, phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”

Nhận thức sâu sắc về vai trò, vị trí của nguồn lực văn hóa, nhất là nguồn lực con người trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt trong bối cảnh mới không ít thách thức, nguy cơ với nhiều biến động bất ngờ, khó lường, Đảng ta nhấn mạnh định hướng phát triển đất nước giai đoạn mới cần “phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” bởi “tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước.”

Như vậy, có thể thấy, nhận thức về nguồn lực văn hóa trong chiến lược xây dựng và phát triển đất nước của Đảng ta ngày càng toàn diện và sâu sắc hơn. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, việc quan tâm chú trọng phát triển nguồn lực văn hóa, con người, phát huy tối đa tiềm năng “sức mạnh mềm” của đất nước là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy xã hội phát triển bền vững, đồng thời nâng cao hình ảnh, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế./.

Văn hóa

Cội nguồn và động lực phát triển

Mỗi một cá nhân con người và mỗi một dân tộc chỉ có ý nghĩa khi xác lập được bản sắc văn hóa của mình. Bản sắc văn hóa trong mỗi cá nhân con người và trong mỗi quốc gia là những yếu tố “sống còn” để xác lập sự tồn tại độc lập của cá nhân và quốc gia đó.

Chính vậy mà đối với mọi quốc gia, ở bất cứ hình thái xã hội nào, thể chế chính trị nào thì văn hóa phải là nền tảng hệ trọng nhất cho sự phát triển.

Đặc biệt, trong bối cảnh “thế giới phẳng” ngày nay, khi mà nhiều khoảng cách và ranh giới bị xóa nhòa, việc xác lập bản chất và đường đi của một nền văn hóa mới là điều kiện tiên quyết, hay nói cách khác là làm sao để hòa nhập mà không hòa tan.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hóa, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định: “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.”

Quan điểm này là sự tiếp nối và minh chứng cho những luận điểm quan trọng đã được nêu trong Đề cương văn hóa Việt Nam năm 1943 và đặc biệt là chân lý đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu bật tại Hội nghị văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946): “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Văn hóa lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ”.

‘Sợi chỉ đỏ’ xuyên suốt lịch sử dân tộc

Năm 1943, Tổng Bí thư Trường Chinh đã soạn thảo Đề cương văn hóa Việt Nam. Đây là cương lĩnh về văn hóa đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, thể hiện quan điểm của Đảng về vị trí của văn hóa đối với cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Trước cách mạng, nhiều trí thức, văn nghệ sỹ ít nhiều cảm thấy bế tắc trong sáng tạo, nhưng khi bắt gặp tư tưởng cứu quốc “Tổ quốc trên hết” trong Đề cương văn hóa họ đã hăng hái đi theo cách mạng và kháng chiến. Điều này thể hiện rõ trong nhiều tác phẩm nghệ thuật, chẳng hạn như tập thơ “Từ ấy” của Tố Hữu với những câu thơ bất hủ: “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ/ Mặt Trời chân lý chói qua tim.”

Những luận điểm của đề cương này đã được soi tỏ và được Chủ tịch Hồ Chí Minh khái quát hóa thành chân lý có giá trị vô cùng sâu sắc: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi,” tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 tại Nhà hát lớn Hà Nội, với sự tham gia của hơn 200 đại biểu đại diện cho phong trào văn hóa toàn quốc thời bấy giờ.

Luận điểm này đã trở thành nguyên tắc chi phối, có ý nghĩa cơ bản, lâu dài, và là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt quá trình phát triển văn hóa Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong diễn văn khai mạc Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Văn hóa phải hướng dẫn quốc dân thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ. Đây chính là kim chỉ nam xuyên suốt mọi hoạt động của ngành văn hóa và thông tin… Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi…”

Người nêu nhiệm vụ của văn hoá mới là phải lấy hạnh phúc của đồng bào, sự nghiệp đấu tranh của dân tộc làm nội dung phản ánh đồng thời phải tiếp thu những kinh nghiệm của văn hoá xưa và nay để xây dựng nền văn hoá mới Việt Nam với ba tính chất: dân tộc, khoa học, đại chúng. Người nêu rõ vị trí, ảnh hưởng của văn hoá nghệ thuật trong việc giáo dục thế hệ trẻ, xây dựng con người Việt Nam yêu nước, độc lập, tự cường, tự chủ. Người cũng kêu gọi các nhà văn hoá Việt Nam “hãy chú ý đặc biệt đến nhi đồng.”

Trong suốt thời kỳ kháng chiến, Đảng đã mở ra một số hội nghị quan trọng nhằm xây dựng và hoàn thiện đường lối văn hóa kháng chiến, trong đó có Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai, diễn ra từ ngày 16 đến 20/7/1948, tại Phú Thọ. Đây cũng là Hội nghị Thi đua ái quốc của trí thức, các văn nghệ sỹ trên mặt trận tư tưởng văn hoá.

Tiếp đó, Hội nghị Văn nghệ toàn quốc được tổ chức từ ngày 23 đến 25/7/1948. Hơn 80 đại biểu của các ngành văn học, sân khấu, âm nhạc, kiến trúc, mỹ thuật từ các nẻo đường kháng chiến đã về dự, chính thức thành lập Hội Văn nghệ Việt Nam. Sau hội nghị, các văn nghệ sỹ nô nức đi vào cuộc kháng chiến với khẩu hiệu “Cách mạng hoá tư tưởng, quần chúng hoá sinh hoạt…”

Do điều kiện chiến tranh, hình thức hội nghị văn hóa toàn quốc không còn được tổ chức, nhưng quan điểm, đường lối của Đảng về văn hóa tiếp tục xây dựng, bổ sung, phát huy trong sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

Năm 1998, Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII “xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.” Lần đầu tiên Đảng khẳng định “Văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng nhất của sự phát triển.” Quan điểm này là định hướng cơ bản cho phát triển bền vững đất nước, nếu không sẽ có những lệch lạc về tư tưởng, khủng hoảng xã hội.

Năm 2014, công nghiệp văn hóa được chính thức đề cập trong Nghị quyết 33 của Bộ Chính trị. Đây là bước tiến mới trong nhận thức lý luận và thực tiễn. Với quan điểm mới này, giá trị, bản sắc văn hoá không chỉ là tài nguyên vô giá, tạo ra doanh thu, góp phần vào tăng trưởng kinh tế, mà còn củng cố “sức mạnh mềm” giúp nâng cao thương hiệu vùng miền, quốc gia.

Gần đây nhất, các văn kiện của Đảng tại Đại hội XIII tiếp tục nhấn mạnh vai trò của “sức mạnh mềm.” Qua hàng ngàn năm lịch sử, lòng yêu nước, yêu hòa bình, đoàn kết, nhân ái, ý chí tự cường và khát vọng cống hiến đã dìu dắt cả dân tộc “rũ bùn đứng dậy sáng lòa,” đưa đất nước vượt qua bao gian nan thử thách và tiếp tục tạo thành “căn cước văn hóa” của quốc gia trong thời kỳ hội nhập.

Khơi thông “dòng chảy” văn hóa

Sau đúng 75 năm kể từ ngày Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức, ngày 24/11 tới đây, Hội nghị Văn hóa toàn quốc sẽ diễn ra. Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, những người làm việc trong lĩnh vực văn hóa, giới văn nghệ sỹ và nhân dân mong đợi sự kiện này sẽ là một “Hội nghị Diên Hồng” của ngành văn hóa.

Theo thông tin từ Ban Tuyên giáo Trung ương, Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 sẽ đánh giá việc triển khai đường lối, chủ trương, các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ thời gian qua; kết quả xây dựng văn hóa, con người Việt Nam sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước; từ đó thống nhất phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác văn hóa, văn nghệ trong giai đoạn 2021-2026, tầm nhìn đến năm 2045.

Hội nghị sẽ rút ra những bài học thành công, cũng như nhìn thẳng vào các khuyết điểm, yếu kém trong phát triển văn hóa, xây dựng con người đồng thời đưa ra những quan điểm, chủ trương mới về văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Phó giáo sư, tiến sỹ Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho hay hội nghị sẽ là kim chỉ nam để tiếp tục đưa văn hóa Việt Nam phát triển, tiếp tục tạo ra vị thế riêng và hòa vào dòng chảy của thời đại.

“Từ thực tế sinh động và biến đổi phức tạp, muôn hình muôn vẻ của đời sống văn hóa hiện nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục đổi mới và chú trọng những vấn đề then chốt. Trên cơ sở một nền kinh tế phát triển vững mạnh với mục tiêu hướng về phục vụ cho lợi ích của số đông, môi trường được bảo vệ, với một nền chính trị lành mạnh, dân chủ, công khai, minh bạch, văn hóa Việt Nam chắc chắn sẽ đóng góp xứng đáng với tư cách là nền tảng tinh thần của xã hội, được xây dựng và phát triển vững chắc, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước,” Thứ trưởng Tạ Quang Đông chia sẻ.

Trong khi đó, theo tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, những thông điệp quan trọng về văn hóa sẽ được đưa ra tại hội nghị lần này, mở ra một thời kỳ phát triển văn hóa mới của đất nước.

Phân tích bối cảnh diễn ra hội nghị, ông Bùi Hoài Sơn cho rằng từ khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, chuyển nền kinh tế sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản luật nhằm điều chỉnh và tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động văn hóa phù hợp với tình hình mới. Bức tranh tổng thể của văn hóa sau 35 năm đổi mới đã mang những sắc thái mới, đa dạng và năng động hơn.

Song, ông Bùi Hoài Sơn cho rằng “bức tranh văn hóa” trong những năm vừa qua vẫn còn những mảng màu kém tươi sáng. Hệ giá trị của người Việt Nam trong xã hội đương đại đang có nhiều biến đổi, có cả chiều hướng tiêu cực. Hạn chế lớn nhất trong xây dựng con người những năm vừa qua là sự suy thoái về tư tưởng, xuống cấp về đạo đức, tha hóa về lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên và nhân dân, gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thể chế văn hóa vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đồng bộ và chưa hiệu quả. Các văn bản pháp luật về văn hóa nhiều khi chưa theo kịp với tình hình thực tiễn, việc tổ chức thực hiện còn yếu, một số văn bản quy phạm pháp luật về văn hóa chưa thực sự đi vào cuộc sống.

Mặt khác, cũng theo tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, nhiều sản phẩm văn hoá không phù hợp với truyền thống văn hoá của dân tộc, thậm chí độc hại, ảnh hưởng tiêu cực đến thị hiếu, lối sống của một phần không nhỏ người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Một số tác phẩm, lý tưởng xã hội, thẩm mỹ không rõ nét, chưa thể hiện được tính chất tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc. Thậm chí, thị trường đã xuất hiện những tác phẩm mang tư tưởng chống đối, phá hoại hệ giá trị tư tưởng thông qua các hình thức nghệ thuật mới.

“Dù trải qua 75 năm nhưng những bài học của việc tổ chức hội nghị văn hóa toàn quốc vẫn còn nguyên giá trị. Khi Đảng và Nhà nước chú ý lắng nghe ý kiến của văn nghệ sỹ, các tổ chức văn hóa nghệ thuật, khi văn nghệ sỹ và các tổ chức văn hóa nghệ thuật cảm nhận thấy sự quan tâm, gần gũi của lãnh đạo Đảng và Nhà nước đối với những tâm tư, nguyên vọng của mình, đó là lúc văn hóa nghệ thuật có cơ hội đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước,” ông nói.

Chia sẻ với phóng viên Báo điện tử VietnamPlus, nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam, cho rằng Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 không chỉ nhìn lại 75 năm “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi,” 35 năm đất nước đổi mới, mà còn là sự khẳng định sức mạnh tinh thần của văn hóa trong giai đoạn toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực chống dịch hiện nay.

Thực tế đã cho thấy rõ ràng, trong gian khó, những phẩm chất cao quý của người Việt như tình yêu nước, nghĩa đồng bào càng bừng sáng hơn bao giờ hết. Khi Tổ quốc gọi, từ các y, bác sỹ nghỉ hưu đến sinh viên y khoa đều sẵn sàng lên đường chống dịch, những người dân bình thường sẵn sàng nhường cơm sẻ áo, giúp đỡ những người khó khăn hơn… Máy thở, ATM gạo, ATM ôxy, siêu thị 0 đồng, những bữa cơm nghĩa tình đã cho thấy sức mạnh dân tộc được tạo nên từ những điều giản dị.

“Giữa cuộc chiến chống COVID-19, việc Đảng và Nhà nước có chủ trương tổ chức hội nghị là một hành động thiết thực, nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong đời sống chính trị-xã hội. Hội nghị sẽ hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, cụ thể là những mục tiêu về văn hóa, xây dựng con người, phát triển hoàn thiện nhân cách con người,” ông nói.

Ông khẳng định xây dựng văn hóa và con người văn minh tức là đảm bảo nguồn lực, nền tảng cho những thắng lợi của đất nước.

“Là văn nghệ sỹ, chúng tôi vô cùng xúc động và tự hào với truyền thống văn hóa mà Bác Hồ đã xây dựng và chỉ ra từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Tròn 75 năm, nhìn lại cả chặng đường phát triền, chúng ta thấy rằng giới văn nghệ sỹ luôn đồng hành cùng dân tộc, trải qua các giai đoạn của lịch sử cách mạng, để lại rất nhiều tác phẩm trên nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Tới đây, những người làm văn hóa sẽ có cơ hội ‘hiến kế’ để những chính sách, Nghị quyết thực sự đi vào đời sống văn hóa của dân tộc,” ông chia sẻ./.

Minh Thu

Nỗi đau mang tên COVID-19

Hy sinh, mất mát và sự cô đơn

Tiếng còi hú vang, nhiều người tạm biệt gia đình, lên xe cứu thương đi điều trị. Họ không thể ngờ rằng đó cũng là lần cuối cùng được gặp mặt người thân.

Trong cuộc chiến chống dịch COVID-19, đặc biệt ở đợt dịch lần thứ 4, đã có hàng chục nghìn người đã mãi mãi ra đi. Những hy sinh, mất mát ấy sẽ còn dai dẳng mãi trong tâm trí của người ở lại và là những nỗi ám ảnh khôn nguôi với nhân viên y tế…

Những cuộc gọi trong nấc nghẹn

Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam vừa đi qua thời kỳ mất mát chưa từng có trong lịch sử. Khởi đầu từ ca lây nhiễm trong cộng đồng vào giữa tháng 5/2021, địa phương này đã trở thành “tâm dịch” lớn nhất cả nước.

Tháng 8/2021, Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn đau thương nhất vì dịch COVID-19. Hàng trăm nghìn người phải ứng phó với dịch bệnh. Số ca mắc lần lượt từ 1 con số nhảy lên 2 con số, 3 con số và từ đầu tháng Bảy luôn ở 4 con số.

Chăm sóc, điều trị cho bệnh nhân mắc COVID-19 tại Trung tâm hồi sức tích cực ở Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tại Bệnh viện Hồi sức COVID-19 với quy mô 1.000 giường do Bệnh viện Chợ Rẫy chịu trách nhiệm chính (Trung tâm hồi sức lớn nhất ở phía Nam). Dù nỗ lực không mệt mỏi, nhưng trước sức tấn công của chủng virus Delta, COVID-19 lây lan chóng mặt, nhiều bác sỹ đã phải choáng váng. Vào cuối tháng Tám, Thành phố Hồ Chí Minh có tới hơn 100.000 F0, rất nhiều trường hợp trong tình trạng nặng. Cao điểm, số trường hợp tử vong lên đến 2.105 ca/tuần.

Bác sỹ Nguyễn Tri Thức – Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho hay đội ngũ y tế đã phải chạy đua với dịch khi số ca nặng, nguy kịch ngày càng nhiều. Có nhiều tuần liền tại Thành phố Hồ Chí Minh, số trường hợp mắc COVID-19 tử vong 200-300 người mỗi ngày. Rất nhiều F0 dù được can thiệp kỹ thuật chuyên sâu nhất, hiện đại nhất, với các bác sĩ giỏi nhất – nhưng cũng đầu hàng trước COVID-19.

Có nhiều tuần liền tại Thành phố Hồ Chí Minh, số trường hợp mắc COVID-19 tử vong 200-300 người mỗi ngày. Rất nhiều F0 dù được can thiệp kỹ thuật chuyên sâu nhất, hiện đại nhất, với các bác sĩ giỏi nhất – nhưng cũng đầu hàng trước COVID-19.

Là một trong số những người được cử vào chi viện tại Thành phố Hồ Chí Minh, bác sỹ Hoàng Thị Phú Bằng – Phó trưởng Phòng Công tác xã hội (bệnh viện Bạch Mai), cho hay kể từ ngày 11/8, khi Trung tâm COVID-19 của Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu nhận bệnh nhân, tất cả đều không ngờ lượng bệnh nhân trong tình trạng nặng lại gia tăng nhanh đến vậy.
Tại Bệnh viện dã chiến số 16 do Bệnh viện Bạch Mai đảm nhiệm, trong tuần đầu tiên, bác sỹ Bằng và nhiều người đồng nghiệp phải liên tục gọi điện tư vấn, thông báo tới thân nhân người bệnh về tình trạng của bệnh nhân.

“Tôi có một nỗi sợ sau mỗi một buổi giao ban phải thông báo tới thân nhân của người bệnh những trường hợp tử vong trong đêm. Đó là những cuộc gọi tôi không muốn phải thực hiện chút nào, nhưng sự khốc liệt của đại dịch COVID-19 khiến chúng tôi buộc phải có những cuộc gọi đau buồn ấy…,” bác sỹ Bằng nhớ lại.

Cũng đã rất nhiều lần những người làm ngành y phải rơi nước mắt khi nghe phía bên kia đầu dây tiếng người lớn khóc nghẹn gọi thân nhân, tiếng trẻ con khát sữa chờ mẹ… Những âm thanh ấy cứa vào tim họ và là sự ám ảnh khôn nguôi.

Hành trình đơn độc

Chia sẻ về hơn 2 tháng tham gia chống dịch tại Thành phố Hồ Chí Minh, tiến sỹ – bác sỹ Hoàng Đình Cảnh – Phó Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) bảo rằng ông không thể quên những lần đi xuống cơ sở, nhìn bệnh nhân mắc COVID-19 tạm biệt gia đình đi điều trị. Lúc đầu, ai nấy cũng nghĩ đó là điều bình thường nhưng khi số người tử vong do COVID-19 tại Thành phố Hồ Chí Minh gia tăng nhanh chóng, những cuộc chia tay ấy nặng nề không kể xiết. Với nhiều người, đó là lần gặp mặt người thân cuối cùng trong đời…

Nghiệt ngã nhất trong hành trình khi đi điều trị bệnh, quãng đường còn lại của những bệnh nhân COVID-19 là một mình đơn độc chống lại bệnh tật. Khi tử vong, họ cũng một mình, không có người thân bên cạnh…

“Khi đó, chúng tôi phải xây dựng một quy trình chuẩn áp dụng nhanh chóng để không thất lạc hay thiếu sót thông tin về các bệnh nhân COVID-19. Để khi bất kể một bệnh nhân nào rơi vào tình huống xấu nhất thì điều cuối cùng mỗi nhân viên y tế vẫn cố gắng là làm sao để họ được trở về bên gia đình,” tiến sỹ Cảnh cho hay.

Theo thống kê của Bộ Y tế, kể từ ca tử vong đầu tiên liên quan tới COVID-19 từ ngày 31/7/2020, tới nay con số này là hơn 23.300 ca, chiếm tỷ lệ 2,2% so với tổng số ca nhiễm. Nếu ở trong 3 đợt dịch trước chỉ có 35 người tử vong vì COVID-19 thì trong đợt dịch lần thứ 4, con số này tăng lên khủng khiếp.

Riêng Thành phố Hồ Chí Minh có 17.265 trường hợp, chiếm 74% số ca tử vong cả nước (trong đó có 38 trẻ em và 62 phụ nữ có thai không qua khỏi). Phân tích số liệu về giới, số tử vong ở nam thấp hơn nữ với 41,5% và chiếm 58,5%. Về độ tuổi, 86,5% người tử vong trên 50 tuổi, trong đó người trên 65 tuổi tử vong chiếm 52,3%.

So với thế giới, tổng số ca tử vong Việt Nam xếp thứ 34/223 quốc gia và vùng lãnh thổ; số ca tử vong trên 1 triệu dân xếp thứ 134/223 quốc gia và vùng lãnh thổ. So với châu Á, tổng số ca tử vong Việt Nam xếp thứ 10/49 quốc gia và vùng lãnh thổ; số ca tử vong trên 1 triệu dân xếp thứ 28/49 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đoàn kết, mạnh mẽ để bước tiếp

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cho hay trong 3 đợt dịch trước với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Chính phủ, Việt Nam đã khống chế dịch nhanh chóng dịch bệnh. Ngay cả từ đầu đợt dịch lần thứ tư, khi dịch bùng phát ở Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, chúng ta cũng chỉ mất gần 2 tháng kiểm soát dịch.

“Nhưng vào tháng Năm, khi dịch bùng phát ở Thành phố Hồ Chí Minh, không phải chúng ta lơ là, chủ quan với thành tựu trước đây mà do đặc tính biến chủng Delta nên dịch lây lan nhanh, diễn biến phức tạp, khó lường,” ông Sơn cho hay.

Tổng kết, rút những kinh nghiệm từ đợt dịch lần thứ 4, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh sau 2 năm chống dịch, chúng ta đã rút ra được nhiều kinh nghiệm. Đã có những sự trả giá, có mặt còn hạn chế, song từ những kinh nghiệm đó, chúng ta dần thích ứng và hiểu rõ hơn về dịch bệnh này.

Sau 2 năm chống dịch, chúng ta đã rút ra được nhiều kinh nghiệm. Đã có những sự trả giá, có mặt còn hạn chế, song từ những kinh nghiệm đó, chúng ta dần thích ứng và hiểu rõ hơn về dịch bệnh này.

Thủ tướng Phạm Minh Chính

Theo Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam đã đưa ra được các trụ cột phòng chống dịch như: Cách ly nhanh chóng, xét nghiệm khoa học, hiệu quả, tiết kiệm, an toàn và tốc độ; cuối cùng là điều trị từ sớm, từ xa, từ cơ sở, giảm tỷ lệ tử vong. Và, Việt Nam đã hình thành ra được công thức phòng chống như: 5K + Vaccine, thuốc điều trị, các biện pháp điều trị, công nghệ, đặc biệt là đề cao ý thức của nhân dân.

Hiện nay, cả nước thực hiện Nghị quyết 128/NQ-CP về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh COVID-19, tuy nhiên, “cuộc chiến” chống lại “giặc COVID-19” vẫn tiếp diễn. Những ngày gần đây, số ca nhiễm vẫn cao. Từ kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng đã có những “bài học xương máu” được khắc phục.

Tiếp nhận, bàn giao tro cốt người tử vong do dịch COVID-19 về với gia đình tại tỉnh An Giang.

Trước những mất mát và đau thương ấy, buổi Lễ tưởng niệm đồng bào và cán bộ, chiến sĩ hy sinh, tử vong trong đại dịch COVID-19 do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được tổ chức vào 20 giờ ngày 19/11. Điểm cầu chính tại Hội trường Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh) và điểm cầu phụ tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội).

Buổi lễ nhằm tưởng niệm đồng bào tử vong và tri ân, biểu dương cán bộ, chiến sĩ, các lực lượng đã hy sinh vì dịch COVID-19, thể hiện sự chia sẻ, động viên của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trước những mất mát, đau thương của các gia đình, người thân.

Đây là hoạt động nhằm lan tỏa tình nhân ái cộng đồng, tiếp tục động viên tinh thần các lực lượng tuyến đầu và nâng cao ý thức trách nhiệm của nhân dân trong tham gia phòng, chống dịch. Thông qua đó, khích lệ tinh thần đại đoàn kết, ý chí quật cường của toàn dân tộc để vượt qua khó khăn, thách thức, thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19, phục hồi sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc./.

BÀI 1: TẤN CÔNG VÀO BA MẶT TRẬN LỚN ĐỂ DẸP ‘CƠN ÁC MỘNG’ COVID-19
BÀI 2: VACCINE – ‘VŨ KHÍ TỐI THƯỢNG’ ĐỂ ‘TẤN CÔNG ĐẠI DỊCH’
BÀI 3: ‘MẶT TRẬN’ COVID-19: CHIẾN LƯỢC MỚI, GIẢI PHÁP ĐỘT PHÁ
BÀI 4: NHỮNG ‘ĐÒN ĐÁNH’ QUYẾT ĐỊNH GIÚP VIỆT NAM KIỂM SOÁT DỊCH
BÀI 5: NỖI ĐAU COVID-19: NHIỀU HY SINH, MẤT MÁT VÀ SỰ CÔ ĐƠN

Thùy Giang