Lời mở đầu

Ngay sau khi mũi khoan cuối cùng được rút ra, nhóm người lao động chia nhau vác từng bao tải thuốc nổ lên những triền đá cao trên đỉnh trời, nhồi vào lỗ khoan, rồi châm lửa kích nổ. Tiếng nổ như sấm xé toạc bầu trời chưa dứt, đất đá bắn tung tóe, bụi bay mịt mù, các cỗ máy rầm rầm lao vào bới xúc, “ăn” hàng…

Quy trình nổ mìn, phá núi đá diễn ra “như cơm bữa” tại hơn 50 mỏ đá trên địa bàn tỉnh Hòa Hòa Bình. Không ít lần dưới những khối đá đó đã nhuốm máu của người lao động. Chỉ tính riêng tại huyện Lương Sơn, từ tháng 4/2017 đến nay, đã có ít nhất 6 thợ đá bị tử nạn, thậm chí có mỏ còn liên tiếp “đoạt mạng” 2-3 người.

Tai nạn thương tâm do hoạt động nổ mìn, khai thác đá theo kiểu “ăn xổi” liên tiếp xảy ra, khiến người dân quanh vùng hoang mang. Và, đằng sau đó là cả một câu chuyện dài về các mỏ đá hoạt động kém an toàn từ lâu nay; những cuộc thương thảo, cò kè giá tiền đền bù cho từng cái chết của người lao động, đã trở thành câu chuyện hết sức phổ biến trong thế giới khai thác đá ngầm ấy.

“Nói thật với chú, ở tỉnh Hòa Bình, mỏ đá nào chả làm sai thiết kế, nếu đầu tư bài bản phải mất rất nhiều tỷ đồng, cực kỳ tốn kém. Mà làm như thế thì sao có lãi được…,” chủ một mỏ đá trên địa bàn xã Cao Dương, huyện Lương Sơn tiết lộ. Hoạt động khai thác đá tại huyện này, vốn chiếm tới 98% mỏ đá của toàn tỉnh, gần đây xảy ra hàng loạt tai nạn thương tâm.

Sự sống và cái chết trong gang tấc

Sau một thời gian dài tìm hiểu, chúng tôi đã tiếp cận mỏ đá số 5 trực thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn khoáng sản Lương Sơn, nằm trên địa bàn xã Cao Dương, huyện Lương Sơn.

Tại mỏ này đã xảy ra vụ tai nạn thương tâm, khiến anh Bùi Văn Tàng (sinh năm 1985) ở xóm Trại, xã Cao Dương thiệt mạng khi đang tham gia công việc nổ mìn khai thác đá, vào giữa tháng 6/2017.

Từ đường mòn Hồ Chí Minh vào điểm mỏ này chỉ dài khoảng 1km, người viết bài chứng kiến hàng loạt cỗ xe chạy điên đảo rồi chìm trong những lớp bụi trắng trời. Hai bên đường, cây cối bị bụi phủ dày, như không còn sự sống.

Trên đỉnh trời, những người thợ thân hình nhỏ bé thay nhau khoan đá, vác từng bao thuốc nổ lên sườn núi để nhồi thuốc rồi kích nổ. Tiếng nổ như sấm xé toạc bầu trời khiến đất đá bắn tung tóe, bụi bay trắng xóa cả vùng. Chỉ có điều, bụi trắng ấy thoạt trông giống như khói đốt đồng, nhưng khi ngửi, sẽ sợ đến buồn nôn.

Theo đúng thiết kế thì các mỏ đá sẽ phải khai thác phân tầng, tạo những con đường đủ mặt bằng cho người và phương tiện làm việc an toàn. Thế nhưng, tại khu mỏ này, đồ bảo hộ mà những người lao động trên đỉnh trời cũng chỉ có cái áo, chiếc mũ và những sợi dây mong manh.

Nằm ngay bên cạnh mỏ đá số 5 là mỏ đá số 7 cũng thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn khoáng sản Lương Sơn. Vào thời điểm đầu tháng 5/2017, tại mỏ này cũng đã xảy ra một vụ tai nạn khiến anh Bùi Văn Quyền (sinh năm 1977) ở huyện Đà Bắc chết thảm.

Từ dưới chân mỏ, mắt thường không dễ nhìn thấy những người thợ nhỏ bé đang trèo leo, cong lưng cố sức tời những cỗ máy khoan khổng lồ lên cao. Chỉ bằng cách zoom ống kính, chúng tôi mới có thể nhìn thấy ít nhất 3 thợ khoan đá đang miệt mài “làm xiếc” trên đỉnh núi.

Trên ấy, sau nhiều năm khoan đá nổ mìn, những tảng đá to như căn nhà đã há mồm toang hoác chờ rơi. Từ mỏm núi chênh vênh cheo leo đó, những người thợ điều khiển máy khoan, nhồi thuốc nổ. Tiếng máy hoạt động đinh tai nhức óc, bột đá bay trắng trời. Cả người và những cỗ máy treo lơ lửng… Sự sống và cái chết chỉ cách gang tấc.

Kinh hoàng nhất là mỏ đá số 9 (thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thạch Kim Hòa Bình) nằm cách đường mòn Hồ Chí Minh khoảng 500m. Từ tháng 4/2017 đến nay, tại mỏ này đã liên tiếp xảy ra 2 vụ tai nạn khiến 2 thợ đá bị thiệt mạng, trong đó có anh Bùi Văn Khôi (sinh năm 1988) ở làng Đường, xã Cao Dương.

Mỏ đá số 9 này đã được Sở Xây Dựng tỉnh Hòa Bình xác nhận là khai thác sai thiết kế, không đúng quy trình, nhưng đến nay mỏ đá này vẫn ngang nhiên tồn tại, thách thức mối lo của người dân và chính quyền cấp xã.

Mạng người như… mớ rau?

Tạm rời những mỏ đá được người dân đặt tên là “thung lũng chết,” chúng tôi tìm đến gia đình của Khôi (một trong số 4 thợ khoan đá xấu số đã thiệt mạng trong năm 2017, tại xã Cao Dương). Tại đây, những sự thật đau lòng về cái chết của chàng trai bản, tiếp tục được người mẹ kể trong nước mắt.

Mẹ của Khôi là bà Bùi Thị Nga (62 tuổi), ngồi trong căn nhà xập xệ, trước cổng có vài ngôi mộ rất to. Bà bảo, sau cái chết của con trai, phía chủ mỏ cho người mang hơn 200 triệu đồng đến “thương thuyết” về mức giá đền bù, khiến gia đình rất đau lòng.

‘Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn đã xảy ra 4 vụ tai nạn chết người tại các mỏ đá rồi. Nếu người địa bàn chết thì chúng tôi mới nắm được, thông qua việc đi dự tang lễ’

Bà Nga, người phụ nữ dân tộc Mường không có chồng, bà “xin” được đứa con từ người đàn ông mà suốt đời bà phải giấu kín. Một mình tần tảo nuôi con đến năm con 29 tuổi, thì xảy ra tai nạn đau lòng…

“Đêm trước khi cháu chưa bị ngã núi, tôi còn khuyên, con ơi bỏ cái nghề nguy hiểm này đi. Cháu bảo, con lớn rồi, con phải đi làm còn có tiền cưới vợ chứ. Khuyên không được, tôi để cháu đi làm và dặn con phải hết sức cẩn thận. Thế rồi, cháu đi mãi, để lại một mình tôi,” bà Nga khóc nghẹn.

Sau một hồi chia sẻ trong nước mắt, bà Nga đưa tay lấy chiếc mũ nhựa (chiếc mũ Khôi từng đội đi khoan đá) đặt ngay trên đầu giường, ôm vào lòng. Bà kể, ngày Khôi đi làm, phía chủ mỏ chỉ phát cho cái mũ nhựa này và chiếc áo thôi. Không thấy có đồ bảo hộ gì cả.

Xác nhận thực tế chua xót trên, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương Bùi Minh Biện thở dài: “Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn đã xảy ra 4 vụ tai nạn chết người tại các mỏ đá rồi. Nếu người địa bàn chết thì chúng tôi mới nắm được, thông qua việc đi dự tang lễ. Còn người nơi khác đến, cán bộ xã có khi không biết đâu. Vì họ giấu hết.”

Vẫn theo lời ông Biện, thông thường khi tai nạn xảy ra, phía mỏ đá sẽ đưa nạn nhân ra bệnh viện. Ra đó, nếu chết, họ sẽ đưa xuống nhà xác, rồi “thỏa thuận” gia đình đem về mai táng và nhận tiền đền bù, là coi như xong.

Nằm ngay sát xã Cao Dương, hoạt động khai thác đá tại xã Trung Sơn (huyện Lương Sơn) cũng gây ra những cái chết thương tâm. Xót thương nhất là nạn nhân Bùi Văn Minh, sinh năm 1988, trú tại xóm Mái. Minh vào làm tại việc mỏ đá Hồng Quân mới chỉ vỏn vẹn một ngày rưỡi đã tử nạn. Có người bảo Minh bị điện giật khi khai thác đá, chủ mỏ lại nói Minh bị cảm. Cuối cùng, chủ mỏ tới gia đình “thương thuyết” và đền bù tất thảy 120 triệu đồng.

“Nói thật con tôi mất rồi tôi phải đòi như mớ rau, mớ cá, mặc cả từng đồng. Không đòi sao họ cho? Lúc đầu họ bảo 110 triệu, đến lúc gia đình yêu cầu 150 triệu không được, về sau họ chốt 120 triệu và cho người mang đến một cục,” bà Bùi Thị Tặng, mẹ của Minh nói trong nước mắt.

‘Minh vào làm tại việc mỏ đá Hồng Quân mới chỉ vỏn vẹn một ngày rưỡi đã tử nạn…chủ mỏ tới gia đình ‘thương thuyết’ và đền bù tất thảy 120 triệu đồng’

Theo tìm hiểu của phóng viên, xóm Mái hiện có khoảng 100 thợ đá và trong hai năm gần đây đã có 2 trường hợp bị tử vong khi đang làm việc.

Nằm kề xã Trung Sơn là xã Thành Lập cùng thuộc huyện Lương Sơn, hồi tháng 7/2017 cũng có một công nhân bị đá văng vào người khi đang nổ mìn, nhưng phía công ty không báo với chính quyền mà tự “thương thuyết” với gia đình nạn nhân.

“Gần như các mỏ đá khi xảy ra tai nạn đều không thông báo. Trường hợp gần nhất xảy ra tại mỏ đá của Nhà máy xi măng Vĩnh Sơn, sau khi trưởng thôn thông tin thì chúng tôi cũng gọi điện cho chủ mỏ để xác minh. Khi đó, phía mỏ mới cho biết đã đưa nạn nhân đi cấp cứu và đưa về quê an táng,” lãnh đạo xã Thành Lập chia sẻ.

Đúng như vị lãnh đạo xã Thành Lập phân trần, hầu hết lao động làm việc tại các mỏ đá khi xảy ra tai nạn sẽ được đưa thẳng đến bệnh viện cấp cứu, nếu không qua khỏi, sẽ được công ty đưa thẳng về nhà và thỏa thuận với gia đình số tiền đền bù.

Thông thường, mỗi lao động bị nạn sẽ được hỗ trợ đền bù từ 100 đến 150 triệu đồng, trường hợp nào gia đình làm “căng” thì con số đền bù có thể nhích lên. Trường hợp của các nạn nhân Bùi Văn Minh, Bùi Văn Khôi là những minh chứng.

Tuy nhiên, không dễ để phía chủ mỏ chốt ngay con số mà họ thường cử đại diện đến thương thuyết với gia đình và chắc chắn khi chủ mỏ trả tiền thì người thân nạn nhân không kiện tụng gì nữa. “Chuyện đã qua rồi, tôi cũng không muốn nhắc lại, nhưng thâm tâm vẫn còn rất đau,” bà Nga, mẹ của Khôi khóc nghẹn.

Cứ như thế, đến khi sự việc trôi dần vào dĩ vãng, chẳng mấy ai khơi lại quá khứ hoặc quan tâm truy xét xem lỗi do đâu, tại ai bởi giữa người lao động và chủ mỏ làm gì có hợp đồng hay ràng buộc nào về mặt pháp lý.

Chỉ biết, vì nghèo nên những chàng trai bản chấp nhận đi “làm xiếc” trên đỉnh núi. Và, nếu không may xảy ra tai nạn, cái chết của họ sẽ được chủ mỏ tìm cách “thương thuyết” với gia đình, và mặc định bằng những đồng tiền…“bán mạng.”./.

Không chỉ bị ám ảnh bởi những vụ tai nạn thương tâm, người dân sinh sống quanh các mỏ đá tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, hàng ngày còn bị “tra tấn” bởi tiếng máy khoan inh tai nhức óc và cả những rung chấn tựa như động đất do vấn nạn nổ mìn “công phá” núi, sử dụng thuốc nổ vượt số lượng và sai vị trí.

Chỉ tính riêng tại xã Cao Dương, hiện có 12 mỏ đá vôi đang được khai thác, trong số đó có những mỏ cách khu dân cư chỉ vài trăm mét hoặc một quả đồi nên khi hàng trăm kg thuốc nổ tại các mỏ đá đồng loạt phát nổ, cả vùng lương dân lại tá hỏa, bất an.

Đang cơm trưa, phải ôm bát tháo chạy

Gần về trưa, bụi bay trắng trời như màn sương. Con đường nhỏ chạy thẳng vào khu mỏ đá Ngọc Thảo tại xã Cao Dương chốc chốc lại nghẽn lại bởi hàng loạt xe tải kéo tới “ăn” đá. Phía trong mỏ, cả một dây chuyền đang ra sức nghiền đá, tiếng máy kêu inh tai, nhức óc.

Trên sườn núi, 3-4 người thợ thay nhau khoan đá, họ vác từng bao thuốc nổ lên mõm đá, nhồi thuốc vào lỗ khoan rồi kích nổ. Tiếng nổ như bom chưa dứt thì đất đá bắn tung tóe, mùi thuốc nổ như khói đốt đồng lẫn bụi trắng xóa tỏa đi khắp nơi.

Sau thời gian nổ mìn là cảnh những xe tải hàng chục tấn ùn ùn kéo vào “ăn” hàng. Điểm đến của những chuyến xe này là các nhà máy nghiền đá, hoặc sản xuất xi măng. Đặc biệt, sau khi qua sơ chế, chúng tiếp tục được chở về khu vực Hà Nội để phục vụ các trạm trộn hoặc công trình xây dựng.

‘Có hôm tôi đang ăn trưa còn phải ôm bát tháo chạy. Cứ thế, ở sát mỏ nên cuộc sống bất an lắm’

Trong khi đó, nằm ngay sát khu mỏ, người dân thôn Quèn Thị cũng phải quen với cảnh “sống chung” với tiếng mìn nổ như sét đánh bên tai. Lo sợ đá bắn vào nhà, nhiều người dân cho biết, cứ gần đến giờ phía mỏ đá nổ mìn, họ lại chạy khỏi nhà.

“Mỗi lần họ nổ mìn, tường nhà rung lên rất mạnh, thậm chí nhiều lần đá còn rơi xuống mái nhà, mẹ con phải rủ nhau đi tránh,” bà V., người dân thôn Quèn Thị, sống cách mỏ đá Ngọc Thảo khoảng vài trăm mét kể.

Ông Đ., nhà đối điện mỏ đá Ngọc Thảo cũng phản ánh, ở đây hàng ngày mìn vẫn cứ nổ to như thế, có khi hàng yến thuốc nổ cùng lúc như động đất, khiến cả nhà rung lắc.

Theo lời ông Đ., hoạt động nổ mìn tại mỏ đá này thường diễn ra vào tầm trưa và chiều. Có hôm thì 11 giờ 30, có hôm 14 giờ, bình quân doanh nghiệp nổ ngày hai lần, khiến người dân xung quang luôn phải sống trong tình cảnh nơm nớp lo sợ.

“Thậm chí, có hôm tôi đang ăn trưa còn phải ôm bát tháo chạy. Cứ thế, ở sát mỏ nên cuộc sống bất an lắm,” ông Đ., thở dài nói.

Xác nhận thực tế trên, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương cho biết, Công ty Ngọc Thảo trong quá trình sản xuất đã làm nứt nhà, tường và hỏng mái của hơn 10 hộ dân, hiện phía công ty đã đền bù từ 3 triệu đến 14 triệu đồng/hộ.

Điều đáng nói là, hoạt động nổ mìn để khai thác đá không chỉ khiến người dân sống gần khu mỏ bất an vì tiếng ồn, làm nứt nhà cửa, một số mỏ đá còn gây ra các vụ tai nạn chết người. Cụ thể, từ tháng 4/2017 đến nay, trên địa bàn xã Cao Dương đã xảy ra 4 vụ tai nạn gây chết người tại các mỏ số 5,7 và 9.

“Cứ mỗi khi mỏ đá nổ mìn, nhà tôi lại rung bần bật. Cách đây vài tuần, một tảng đá rất to từ trên núi còn lăn xuống đường nằm ngay sát nhà. Từ hôm ấy đến giờ, lúc nào tôi cũng sợ, phải đóng kín cổng,” chị L, một người dân sống cạnh mỏ đá số 9 thấp thỏm nói.

Không đủ thẩm quyền

Về trách nhiệm xử lý các mỏ đá vi phạm, ông Bùi Minh Biện – Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương cho biết, chính quyền địa phương rất bức xúc, lo lắng trước vấn nạn nổ mìn khai thác đá trên địa bàn. Tuy nhiên, trách nhiệm của xã chỉ có thể nhắc nhở, thông báo lên cấp trên, chứ không đủ thầm quyền đình chỉ.

“Trường hợp, doanh nghiệp nổ mìn đến 2 giờ, chúng tôi sẽ gõ kẻng yêu cầu dừng. Thế nhưng, một số mỏ vẫn cứ nổ mìn quá giờ quy định. Thậm chí, các doanh nghiệp còn sử dụng thuốc nổ vượt số lượng quy định và nổ mìn khai thác vượt ranh giới cho phép,” ông Biện bức xúc nói.

Chứng minh cho thực tế nêu trên, ông Biện cho biết, ngày 10/4/2017, Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương phối hợp với ban lãnh đạo thôn Om Làng làm việc với đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thiên Hà Hòa Bình để kiểm tra thực trạng hoạt động của công ty này.

“Tại thời điểm kiểm tra, công ty đã tiến hành nổ mìn vượt ranh giới được Nhà nước cấp phép. Việc nổ mìn khai thác đá trái phép của công ty bắt đầu từ năm 2015, chính quyền xã đã yêu cầu dừng ngay việc vi phạm và đã báo cáo Ủy ban Nhân dân huyện xử lý theo quy định. Tuy nhiên, thi thoảng công ty lại nổ mìn khai thác đá trái phép,” ông Biện thông tin.

Không chỉ riêng xã Cao Dương, mà tại nhiều mỏ đá nằm trên địa bàn xã Thành Lập cũng diễn ra cảnh nổ mìn “điên đảo,” gây mất an toàn như vậy. Đặc biệt, một số mỏ đá còn nằm gần sát với đường Hồ Chí Minh, như mỏ đá Hồng Quân, Thành Hiếu, nên khi nổ mìn còn gây hoảng loạn cho người tham gia giao thông.

Thế nhưng, điều mà người dân nơi đây lo ngại nhất là việc một số mỏ dồn 3-4 ngày thuốc nổ để nổ một lần nhằm tiết kiệm chi phí nhân công, có khi lượng thuốc nổ lên đến cả tấn, gần như một quả bom. Mỗi khi phía mỏ nổ mìn, bụi bay cuồn cuộn như giông bão.

Theo lời của người dân sinh sống ở gần các khu mỏ, để có thể sử dụng một lượng lớn thuốc nổ như vậy, các chủ mỏ thường tiến hành đặt khoan nhiều mũi rồi nhồi thuốc một thể, vừa tiết kiệm ngày công, vừa phá được nhiều đá.

Thực tế trên đã được lãnh đạo xã Thành Lập xác nhận rằng, chính quyền xã nhận thấy thực trạng bất cập trên nhưng chỉ dừng ở mức nhắc nhở vì thẩm quyền kiểm tra, xử phạt ngoài tầm của xã. Trong báo cáo đánh giá tác động môi trường có quy định thời gian nổ nhưng hầu như các mỏ không chấp hành.

“Mặc dù giờ nổ mìn được các chủ mỏ ghi trên bảng ở công trường khai thác và thông báo đến chính quyền, nhân dân từ 11-12 giờ và 17-18 giờ, nhưng có khi nổ từ 13-14 giờ, chính quyền nhắc thì họ bảo lỗi kỹ thuật hoặc phải xử lý tình huống khi hòn đá to không vào máng nghiền đươc,” vị lãnh đão xã Thành Lập chia sẻ.

‘Không chỉ riêng xã Cao Dương, tại nhiều mỏ đá nằm trên địa bàn xã Thành Lập cũng diễn ra cảnh nổ mìn điên đảo như vậy’

Tiếp tục đi sâu vào tìm hiểu, chúng tôi được biết, hồi tháng 8/2017, Công an tỉnh Hòa Bình đã kịp thời ngăn chặn một vụ nổ mìn với khối lượng lớn thuốc nổ tại mỏ đá Lộc Môn thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên xi măng Trung Sơn, địa chỉ thôn Lộc Môn, xã Trung Sơn.

Thời điểm trên, lực lượng công an phát hiện, đã có một số lượng lớn thuốc nổ được nạp vào 150 lỗ khoan trên núi đá. Tại hiện trường còn lại 781 kg thuốc chưa kịp nhồi. Công an tỉnh và Bộ chị huy quân sự tỉnh Hòa Bình đã phối hợp hủy toàn bộ vật liệu nổ sau đó.

Vậy nhưng, theo phản ánh của chính quyền xã Trung Sơn, cũng như ghi nhận của chính quyền các xã Cao Dương, Thành Lập, thì vụ nổ mìn với số lượng “khủng” đã bị ngăn chặn trên chỉ là một vụ việc hy hữu đã bị xử lý, bởi thực tế việc các mỏ đá nổ mìn quá số lượng, quá thời gian quy định vẫn liên tiếp xảy ra../.

Được đánh giá là một trong những địa phương giàu tài nguyên khoáng sản nhất của tỉnh Hòa Bình, song hoạt động khai thác mỏ tại huyện Lương Sơn lại đang gây ra nhiều mất mát và để lại không ít hệ lụy khó giải quyết.

Đáng nói hơn, trong khi các doanh nghiệp khai thác đá chỉ dồn sức khai thác theo kiểu hàm ếch và “dễ làm, khó bỏ” không có trách nhiệm với nhà nước, cộng đồng thì chính những người dân sở tại lại phải đối mặt với ô nhiễm, đói nghèo triền miên ngay trên những “núi vàng” họ gắn bó, bảo vệ.

Đói nghèo vì…bụi đá

Là một trong những gia đình phải sống trong tình cảnh ô nhiễm do hoạt động khai thác đá từ mỏ đá Ngọc Thảo, bà H., người dân thôn Quèn Thị, xã Cao Dương cho biết, từ ngày doanh nghiệp đến khai thác đá, cuộc sống của gia đình bà đã bị đảo lộn, ảnh hưởng tới mọi sinh hoạt của gia đình.

“Cái ảnh hưởng rõ nhất là bụi. Cứ mỗi khi doanh nghiệp nổ mìn, nghiền đá, bụi trắng xóa lại bay dồn về phía nhà tôi như cơn mưa trắng trời. Bụi nhiều đến nỗi, mỗi ngày quét sân, quét nhà tới 15-20 lần vẫn không hết,” bà H., buồn rầu.

Để chứng minh cho nỗi khổ phải “sống chung với bụi,” bà H., dẫn chúng tôi vào thăm căn nhà đang tràn ngập bụi mịn. Từ sân, cây cối, mái ngói, giường, bàn tủ, tivi, bàn thờ, nồi niêu trong nhà, đâu đâu cũng bị bụi phủ một lớp dày, trắng xóa.

“Hôm nay, máy nghiền của doanh nghiệp đang bị hỏng nên bụi mới ít hơn đấy, chứ bình thường bụi cứ như mưa phùn rơi cả ngày. Có đêm ngủ, sáng mai dậy, bụi phủ ngoài sân, có chỗ còn dày đến gần nửa lóng tay.,” bà H., chia sẻ thêm.

Không chỉ bị bụi đá bủa vây nhà cửa, mà cây cối trong vườn nhà bà H., cũng khô héo, phải bỏ hoang. Cuộc sống nghèo đói, buộc vợ chồng bà H., phải đi làm thuê, làm mướn, kiếm tiền trang trải từng bữa ăn, nuôi con ăn học, mong cho con sớm thoát cảnh ô nhiễm, đói nghèo.

Đáng lo ngại nhất là nhà bà N., nằm giáp ranh với tường bao công ty và cách khu vực máy nghiền của mỏ đá Ngọc Thảo, dưới 100m. Do phải “hứng” lượng bụi đá quá lớn cùng với tiếng mìn nổ như sét đánh bên tai mỗi ngày, không thể chịu được nên bà N., đành phải đi ở nhờ tại nhà chị dâu cùng xóm.

Cùng nằm trong vùng bị ảnh hưởng bụi đá nặng nề, ông Đ., người dân thôn Quèn Thị bức xúc nói: “Doanh nghiệp khai thác đá, họ chỉ nghĩ chuyện khai thác làm sao được nhiều đá, bán lấy tiền thôi, họ có quan tâm gì tới chuyện ô nhiễm, chúng tôi phải sống chung với tiếng ồn, bụi bẩn kinh khủng thế nào đâu.”

Ông Đ., năm nay 63 tuổi, sống một mình trong căn nhà cấp 4 dột nát. Căn nhà này đã từng bị đá từ mỏ đá Ngọc Thảo bắn sang tới 3 lần. Ông bảo, ở cạnh mỏ đá rất nguy hiểm, tiếng ồn và “mưa bụi” không thể nào ngủ được, nhưng ông vẫn phải sống tại căn nhà này, vì không biết đi đâu khi không có đất để di dời.

Ngoài ô nhiễm bụi, người dân xã Cao Dương còn phản ánh tình trạng nguồn nước ở hồ, suối bị ô nhiễm nghiêm trọng do một số mỏ đá thải nước rửa cát. Do gần đây cát tự nhiên khan hiếm nên nhiều mỏ đầu tư dây chuyền nghiền đá thành cát nhân tạo rồi dùng một khối lượng nước lớn để rửa loại cát này và xả thẳng môi trường.

Bất lực trước ô nhiễm?

Xác nhận thực tế chua xót trên, ông Bùi Minh Biện – Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân xã Cao Dương cho biết, trên địa bàn hiện có 12 mỏ đá “khổng lồ” đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh Hòa Bình cấp phép khai thác. Phần lớn các mỏ đá đều gây hại tới môi trường, trong đó mỏ đá Ngọc Thảo gây ô nhiễm bụi nặng nề nhất.

“Lý do là, vị trí khu vực nghiền đá của công ty ở ngay sát khu dân cư và ở đầu hướng gió, nên trong quá trình sản xuất đã phát tán lượng bụi rất lớn ra môi trường xung quanh, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của các hộ dân xung quanh,” ông Biện nói.

Vị Chủ tịch xã Cao Dương cũng cho biết, để chấn chỉnh tình trạng ô nhiễm trên, chính quyền xã đã đề nghị Ủy ban Nhân dân huyện và cơ quan chức năng của tỉnh có các biện pháp xử lý vi phạm; đề nghị công ty có phương án di dời đối với các hộ dân bị ảnh hưởng đến vị trí khác để ổn định cuộc sống, sinh hoạt, nhưng đến nay, phía công ty vẫn không chấp hành.

Không chỉ riêng xã Cao Dương, tại khu vực khai thác đá của mỏ đá Hồng Quân, Thành Hiếu và nhà máy xi măng Vĩnh Sơn (nằm trên địa bàn xã Thành Lập), tình cảnh ô nhiễm bụi đá cũng diễn ra tương tự. Nơi đây, bầu không khí lúc nào cũng u ám bởi bụi mịn, tiếng máy khoan, máy xúc, máy nghiền inh ỏi khắp vùng.

Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo xã Thành Lập và Cao Dương cũng thừa nhận sự “bất lực” trước tình trạng ô nhiễm bụi và tiếng ồn từ các mỏ đá. Chính quyền xã cũng đã nhiều lần hối thúc doanh nghiệp nhưng không ăn thua, nên chỉ biết báo cáo lên huyện, lên tỉnh để cấp trên cử đoàn xuống kiểm tra.

Trong khi đó, nguồn tin từ Sở Xây Dựng tỉnh Hòa Bình tiết lộ, mỏ đá Ngọc Thảo đang có dây chuyền cắt nghiền mạt đá, phát tán bùn thải và lượng bụi rất lớn đã gây ô nhiễm môi trường. Dây chuyền cắt nghiền đá này không nằm trong dự án, chỗ khai trường cũng không có thủ tục gì.

“Tóm lại là hoạt động cắt nghiền mạt đá tại mỏ này làm trái phép. Sở Tài nguyên và Môi trường cũng đã lập biên bản xử phạt rồi nhưng hiện tại ở đây vẫn khai thác, dù không có giám đốc điều hành tại mỏ,” nguồn tin cho biết thêm.

Kinh phí bảo vệ môi trường ở đâu?

Theo tìm hiểu của phóng viên, với gần 100 trăm mỏ đá thuộc 67 doanh nghiệp được cấp phép trên địa bàn, năm 2016, tỉnh Hòa Bình thu ngân sách gần 180 tỷ đồng trên tổng sản lượng 6,7 triệu m3 đá, trong đó thuế tài nguyên chiếm trên 41 tỷ đồng, phí bảo vệ môi trường khoảng 23 tỷ đồng, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản hơn 35 tỷ đồng, cùng một số loại thuế phí khác.

Theo quy định tại Điều 8, Nghị định số 164/2016/NĐ-CP ngày 24/12/2016, phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản, là khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100% để hỗ trợ cho công tác bảo vệ và đầu tư cho môi trường tại địa phương nơi có hoạt động khai thác khoáng sản.

Một số xã lại tỏ ra khá bất ngờ khi được hỏi về việc sử dụng nguồn phí bảo vệ môi trường, vì họ chưa bao giờ được tiếp cận.

Cụ thể, tiền phí môi trường này giúp phòng ngừa và hạn chế các tác động xấu đối với môi trường tại địa phương nơi có hoạt động khai thác khoáng sản; khắc phục suy thoái, ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác khoáng sản gây ra; giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và tái tạo cảnh quan môi trường tại địa phương nơi có hoạt động khai thác khoáng sản.

Đặc biệt, Điều 8 có nhấn mạnh “nơi có hoạt động khai thác khoáng sản là nơi thực tế diễn ra hoạt động khai thác khoáng sản và các khu vực bị ảnh hưởng do hoạt động khai thác khoáng sản theo địa bàn quản lý của cấp xã và cấp huyện.”

Quy định là vậy, nhưng một số xã lại tỏ ra khá bất ngờ khi được hỏi về việc sử dụng nguồn phí bảo vệ môi trường, vì họ chưa bao giờ được tiếp cận. Điển hình như xã Thành Lập, hiện có 6 mỏ đá đang hoạt động nhưng tuyệt nhiên không nhận được bất cứ khoản kinh phí nào liên quan đến phí bảo vệ môi trường.

“Nếu phí bảo vệ môi trường chỉ phân chia cho tỉnh và huyện thì không phù hợp, số tiền đó phải được quay trở lại các vùng bị tác động, ảnh hưởng trực tiếp từ việc khai thác đá để khắc phục đường sá, bảo vệ môi trường không khí, mua bảo hiểm y tế cho người dân địa phương mới phải,” ông Nguyễn Ngọc Thụ, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thành Lập phân trần.

Ông Lập cũng cho biết, chính quyền xã Thành Lập đã có ý kiến rất nhiều lần với cấp trên, kể cả với đại biểu quốc hội khi xuống tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được bất cứ khoản kinh phí nào liên quan đến phí bảo vệ môi trường.

Không riêng Thành Lập, mà xã Trung Sơn ở kề bên, tuy có gần chục mỏ đá đang khai thác nhưng cũng chưa hề nhận được phí bảo vệ môi trường.

Phí bảo vệ môi trường chuyển hết lên ‘trên’

Phản ánh với phóng viên, một cán bộ xã Trung Sơn cho hay: “Phí bảo vệ môi trường chuyển hết lên trên, qua tiếp xúc cử tri, bà con muốn có khoản kinh phí để giúp cải tạo môi trường nhưng xã không có, huyện thì có nhưng phân bổ cho các xã khác chứ xã này không được.”

Riêng với huyện Lương Sơn, ông Nguyễn Xuân Thắng, Trưởng phòng tài nguyên và môi trường huyện cho biết, trong năm qua, huyện được tỉnh phân bổ khoảng 4 tỷ đồng tiền phí bảo vệ môi trường và số tiền này được giao cho Ban quản lý Dự án của huyện quản lý.

Dù có tới 19 xã và một thị trấn nhưng chỉ có hai xã được ưu tiên nhận khoản tiền này để sửa chữa đường giao thông. Cụ thể, xã Cao Dương được phân bổ 1 tỷ đồng để làm đường tại thôn Quèn Thị, còn xã Hòa Sơn được nhận 3 tỷ đồng để xây dựng tuyến đường vận chuyển cho chính mỏ đá trên địa bàn./.

Theo quy định, cơ quan quản lý có thể tính đến việc đề nghị rút giấy phép của các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn lao động, quy cách khai thác. Nhưng nguy cơ dẫn đến những cái chết oan uổng tại các mỏ đá ở Hòa Bình vẫn hiện hữu bởi một lý do: Việc khai thác hàm ếch ấy đã mang lại lợi nhuận quá lớn mà chủ đầu tư không phải mở đường, tạo mặt bằng thiết kế cơ sở. Nếu xảy ra tai nạn, gây chết người, họ sẵn sàng đền bù 1 đến 2 trăm triệu đồng, là xong.

Lợi nhuận “đè chết” người lao động

Thực tế cho thấy, từ đầu năm 2017 đến nay đã có ít nhất 6 người thiệt mạng tại các mỏ đá này. Trong khi đó, các cơ quan chức năng tỉnh Hòa Bình lại tỏ ra không hay biết và cho rằng các mỏ đá vẫn khai thác an toàn.

Ông Nguyễn Minh Biện, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương cho biết, trên địa bàn có 10 công ty khai thác đá vôi, nhưng chỉ có 2 công ty khai thác đúng thiết kế. Tám công ty còn lại khai thác không đúng theo quy định, đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, gây ra mất an toàn lao động.

“Chỉ tính từ tháng 4 đến tháng 9/2017, trên địa bàn xã đã xảy ra 4 vụ tai nạn khiến 4 người thiệt mạng. Trong đó, mỏ số 9 liên tiếp xảy ra 2 vụ tai nạn khiến 2 người thiệt mạng,” ông Biện dẫn chứng.

Vị Chủ tịch xã Cao Dương cũng cho biết, sau các vụ tai nạn chết người đã xảy ra, hoạt động nổ mìn, khai thác đá sai thiết kế, không đảm bảo an toàn lao động tại các mỏ trên vẫn ngang nhiên diễn ra, khiến người dân và chính quyền cấp xã rất bức xúc, lo lắng.

“Chúng tôi cũng đã nhiều lần báo cáo sự việc bằng điện thoại và văn bản lên các cấp có thẩm quyền của huyện, tỉnh để giải quyết. Thế nhưng, cán bộ cấp trên đi kiểm tra cứ phát đề cương, kế hoạch trước, rồi đi như kiểu cưỡi ngựa xem hoa, rồi đâu lại vào đấy. Chỉ có dân thiệt hại,” ông Biện nói thêm.

Để thẩm định thông tin trên, chúng tôi đã thâm nhập vào khu vực các mỏ đá khai thác sai thiết kế, không đảm bảo an toàn lao động.

Tại đây, chúng tôi cũng đã được Dũng, một thợ khoan đá, tại xóm Om Trại, xã Cao Dương, chia sẻ về cái nghề “bán mạng mưu sinh” trên đỉnh trời. Dũng kể, ngày vào mỏ, công ty phát cho cậu và em trai là Bùi Văn Tùng, mỗi người một cái mũ nhựa, không có đến cả một sợi dây an toàn.

Ngày ngày, hai anh em Dũng cứ tay trần leo lên đỉnh trời đá xám, rồi cắm cúi khoan nổ mìn. Thế rồi, một ngày giữa tháng 6/2017, Tùng đã bị tử nạn sau trận ngã núi ở mỏ đá số 5. Chứng kiến em trai bị tử nạn, Dũng cũng bỏ luôn nghề.

Thẳng thắn chia sẻ về nghề, chủ một mỏ đá được đánh giá là khai thác đá đúng thiết kế tại xã Cao Dương tiết lộ rằng, phần lớn mỏ đá trên địa bàn đều khai thác sai thiết kế để giảm chi phí đầu tư. Tất nhiên, vì khai thác kiểu “ăn xổi” nên không ít người lao động đã phải bỏ mạng.

Còn nếu không may xảy ra tai nạn, đó là do lỗi người lao động.

“Người ta chạy theo lợi nhuận. Tất nhiên đây không phải là vấn đề của một mỏ mà là tổng thể của toàn xã hội, rất phổ biến, nhiều ngành nghề khác nhau, chứ không chỉ nói riêng khai thác đá,” chủ mỏ đá trên chia sẻ thêm.

Như lời chủ mỏ này chia sẻ, rõ ràng, những quy định khắt khe về an toàn và thiết kế cơ sở vốn được coi như điều kiện tiên quyết để một mỏ đá được phép hoạt động kia đã bị phớt lờ trên hầu khắp các mỏ. Chủ mỏ chỉ quan tâm tới việc, khai thác sao cho ít chi phí đầu tư, bới được nhiều đá và bán ra được nhiều tiền nhất.

Còn nếu không may xảy ra tai nạn, đó là do lỗi người lao động. Dĩ nhiên, khi xảy ra chết người, chủ mỏ sẽ tìm cách thương thuyết, đền bù cho thân nhân ít tiền là xong.

Buông lỏng quản lý, hay phớt lờ sai phạm?

Ngày 5/10, trao đổi với nhóm phóng viên, Phó Giám đốc Sở Xây Dựng tỉnh Hòa Bình – bà Trần Tố Chinh cho biết, từ đầu năm 2016, Bộ Xây dựng phối hợp với cơ quan chức trách tỉnh Hòa Bình tổ chức thanh kiểm tra tổng thể gần 100 mỏ đá trên địa bàn. Ngót nửa số mỏ bị chỉ ra các vi phạm về thiết kế cơ sở, tức là khoét hàm ếch và “dễ làm, khó bỏ.”

Tuy nhiên từ thời điểm thanh kiểm tra đó đến nay, bà Chinh cho biết, chưa có một bản báo cáo nào nữa đồng thời khẳng định, những năm gần đây không có tai nạn do mất an toàn lao động nghiêm trọng xảy ra ở các mỏ đá trên địa bàn.

Liên quan tới vấn đề này, chiều 16/1/2018, phóng viên VietnamPlus đã có cuộc trao đổi ngắn với ông Nguyễn Trung Dũng, Giám đốc Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh Hòa Bình về thực trạng mất an toàn lao động tại các mỏ đá trên địa bàn tỉnh.

Bày tỏ sự lo lắng, ông Dũng thẳng thắn cho biết, tình trang mất an toàn lao động trong hoạt động khai thác khoáng sản (chủ yếu là khai thác đá) trên địa bàn trong năm 2017 chiếm tỷ lệ khá cao, tới 6-7%. Riêng tại huyện Lương Sơn, tỷ lệ mất an toàn lao động, tai nạn lao động trong khai thác đá chiếm cao nhất toàn tỉnh, với khoảng 2,3%.

Ông Dũng cũng thừa nhận, mặc dù Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh Hòa Bình đã tuyên truyền vận động nhiều lần, nhưng việc kiểm soát an toàn lao động cho các công nhân, thợ khai thác đá trên địa bàn còn khó khăn. Tỉnh cũng chưa có chế tài để xử lý được, bởi lý do nhận thức của doanh nghiệp và người lao động còn hạn chế. Giữa người lao động và chủ mỏ cũng không có ràng buộc về mặt pháp lý.

Vì thế, “hiện tại, chúng tôi cũng chỉ có thể áp dụng biện pháp tuyên truyền, kiểm tra, nhắc nhở chứ không có chế tài gì để ép người lao động vào làm việc tại các mỏ đá phải chấp quy định về an toàn lao động được. Hơn nữa, thanh tra lao động cấp tỉnh chỉ có 3-4 người phải làm nhiều thứ việc, nên không thể đi kiểm tra thường xuyên được. Chưa kể, đi nhiều, doanh nghiệp cũng sẽ thắc mắc, nên rất khó quản lý,” ông Dũng nói thêm./.

Tại xã Cao Dương, nơi có ít nhất 4 người dân đã bị thiệt mạng tại các mỏ đá, lãnh đạo địa phương cho rằng sự tồn tại của các mỏ đá “nhuốm máu người” trên là do sự “nhập nhèm” trong cách xử lý.

Khi xảy ra tai nạn chết người tại các mỏ đá, chính quyền xã cũng “không được biết” cho đến khi người dân đi làm giấy báo tử, tổ chức tang lễ. Đó cũng là lúc chủ mỏ đã “thương thuyết” xong với gia đình bằng những đồng tiền…“bán mạng.”

“Họ làm tắt,” xã không được biết

Không giấu nổi nỗi bức xúc, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Cao Dương, cho rằng hoạt động nổ mìn, khai thác đá trên địa bàn bấy lâu nay diễn ra rất phức tạp, nhưng vai trò của chính quyền cấp xã trong việc kiểm tra, giám sát, xử lý doanh nghiệp vi phạm lại bị hạn chế do không đủ thẩm quyền.

Cụ thể, khi xin ý kiến cấp phép mỏ cho doanh nghiệp thì xã được mời tham gia cho ý kiến, còn khi quyết định cấp phép, điều chỉnh hoạt động của mỏ đá thì xã lại không được tham gia nên rất khó nắm bắt tình hình hoạt động của các mỏ đá.

Tuy nhiên, qua thực tế khai thác, chính quyền xã Cao Dương nhận thấy, phần lớn các mỏ đá trên địa bàn đều làm sai, từ việc gây ô nhiễm, nổ mìn quá thời gian và số lượng, khai thác sai thiết kế, không đảm bảo an toàn cho người lao động.

Một trong những vụ việc đã được chính quyền xã Cao Dương “bắt tận tay” là hoạt động nổ mìn tại Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thiên Hà Hòa Bình, vào ngày 10/4/2017. Tại thời điểm kiểm tra, công ty đã tiến hành nổ mìn vượt ranh giới được Nhà nước cấp phép.

Theo lãnh đạo xã Cao Dương, việc nổ mìn khai thác đá trái phép của công ty này bắt đầu từ năm 2015, chính quyền xã đã yêu cầu dừng ngay việc vi phạm và đã báo cáo Ủy ban Nhân dân huyện xử lý theo quy định. Tuy nhiên, thi thoảng công ty lại nổ mìn khai thác đá trái phép.

‘Khi xảy ra tai nạn chết người, cơ quan chức trách của huyện, tỉnh về làm việc riêng với chủ mỏ, chứ xã có được tham gia đâu, xong kết quả cũng không thấy công bố’

“Đó cũng là lý do, từ tháng 4/2017 đến nay, trên địa bàn đã liên tiếp xảy ra 4 vụ tai nạn, khiến 4 người lao động bị thiệt mạng,” ông Hùng khẳng định những vụ tai nạn này xã cũng không hề hay biết, cho đến khi người dân đi làm giấy báo tử…

Điều đáng nói là, không chỉ bị “ém” thông tin khi xảy ra các vụ tai nạn chết người, chính quyền xã Cao Dương còn “không được tham gia” vào việc tiếp cận, xác minh nguyên nhân dẫn tới các vụ tai nạn.

“Khi xảy ra tai nạn chết người, cơ quan chức trách của huyện, tỉnh về làm việc riêng với chủ mỏ, chứ xã có được tham gia đâu, xong kết quả cũng không thấy công bố. Nói thật, việc nay, họ làm tắt, ‘ăn giơ’ với nhau rồi thôi,” một cán bộ xã Cao Dương chia sẻ thêm.

Đừng dửng dưng với “cái chết”

Sau nhiều lần liên hệ, phóng viên VietnamPlus đã gặp được ông H., đại diện mỏ đá số 9 (mỏ đá liên tiếp để xảy ra 2 vụ tai nạn khiến 2 người lao động bị thiệt mạng trong năm 2017). Trong câu chuyện với phóng viên, ông H., cho biết, mỏ đá số 9 vừa khai thác được một năm. Hai vụ tai nạn vừa xảy ra, là điều đáng tiếc, và công ty đã tự “chấn chỉnh lại mình.”

Khi được hỏi nguyên nhân dẫn tới các vụ tai nạn, ông H., cho rằng, hai vụ tai nạn gây chết người xảy ra trong năm 2017 là do sự chủ quan của người lao động, do họ “coi thường cái chết.” Tuy nhiên, khi xảy ra tai nạn, thì trách nhiệm vẫn là ở công ty, và công ty đã đền bù thỏa đáng cho các gia đình.

Tiếp tục đặt câu hỏi, vậy sau khi để xảy ra liên tiếp 2 tai nạn chết người do khai thác sai thiết kế, không đảm bảo an toàn lao động, cơ quan chức năng có về kiểm tra, và mỏ có bị đình chỉ hoạt động?. Ông H., thừa nhận, mỏ đá này không bị đình chỉ, nhưng công ty đã tự ngừng hoạt động một thời gian để khắc phục sự cố.

Không thể phủ nhận một thực tế, trong khi cơ quan chức trách chưa làm rõ trách nhiệm giám sát, xử phạt các mỏ đá khai thác sai thiết kế, không đảm bảo an toàn lao động, thì những người thợ khoan nổ mìn cũng phải bất chấp nguy hiểm để làm cái nghề “bán mạng,” dù trong thâm tâm họ vẫn luôn ám ảnh nỗi lo sợ.

‘Trong quá trình khoan nổ mìn, khai thác đá, nhiều người đã phải nằm lại ở vùng mỏ khi tuổi đời còn quá trẻ’

Khi tiếp xúc với một số thợ đá để hỏi thêm về điều kiện làm việc và các vấn đề an toàn lao động tại mỏ thì hầu hết đều e dè và từ chối chia sẻ với phóng viên với lý do sợ… mất việc, nhất là khi mỗi tháng họ nhận được 8-10 triệu đồng tiền lương. Số tiền này tuy không nhiều nhưng tạm đủ trang trải mưu sinh cho cả gia đình.

Cứ như thế, dù hiểm nguy nhưng vì thiếu việc làm, thiếu kế sinh nhai, cần tiền để trang trải cho cuốc sống gia đình, nên nhiều thanh niên trong độ tuổi lao động vẫn dấn thân và lựa chọn mạo hiểm. Tiếc rằng, trong quá trình khoan nổ mìn, khai thác đá, nhiều người đã phải nằm lại ở vùng mỏ khi tuổi đời còn quá trẻ../.

Trong lời tựa của bài phỏng vấn huấn luyện viên Jupp Heynckes, Tổng biên tập tạp chí bóng đá Kicker đã viết: “Jupp Heynckes là một con người đặc biệt. Phóng viên Karlheinz Wild của chúng tôi đã theo chân ông ý khắp các sân vận động từ năm 1987 cho đến chiến thắng lịch sử 2013.

Những cuộc tiếp xúc giữa hai người họ lúc nào cũng diễn ra trong sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.

Mở đầu lượt về mùa bóng năm nay, Karlheinz Wild gặp lại Jupp Heynckes và có buổi phỏng vấn ông hơn 2 giờ. Bài phỏng vấn này chắc chắn cũng sẽ được các cầu thủ Bayern đón đọc. Nhiều người trong số họ sẽ thích thú, nhưng chắc chắn cũng có người không.

Nhưng điều tuyệt vời nhất ở nhà cầm quân đặc biệt này là ở chỗ, ông nói về những gì ông nhìn thấy chứ không phải những gì mà những người đại diện cho cầu thủ muốn nghe.

Phải chăng chính vì vậy mà ông phù hợp với Bayern, câu lạc bộ mà mặc dù thành tích ổn dịnh, kinh tế hùng mạnh nhưng vẫn giữ cho mình một cái gì đó rất ấm áp tình người. Rất nhiều Bayern fan mong mỏi ông sẽ ra hạn thêm một năm nữa, thậm chí những fan trung lập cũng có ý nghĩ như vậy.

Đơn giản là sự trở lại của Heynckes đã là một sự kiện tích cực nổi bật trong mùa bóng này. Và bài phỏng vấn này, thêm một lần nữa chứng minh điều đó.

Bởi chúng tôi là Bayern

– Ông Heynckes, bỏ xa tới 16 điểm có ý nghĩa như thế nào cho việc chuẩn bị cho lượt về trong kỳ nghỉ Đông?

Jupp Heynckes: Không có ý nghĩa gì trong toàn bộ kế hoạch của chúng tôi. Chúng tôi có một định hướng rõ ràng là sẽ làm việc với đội bóng như thế nào. Đội bóng cần có một nhịp sống hàng ngày để họ có thể đạt tới phong độ cao nhất. Đó là cái đích của mỗi tuần, nó giúp cho trận đấu của chúng tôi ngày một hoàn hảo hơn.

– Cụ thể hơn là…?

Jupp Heynckes: Chúng tôi phải liên tục cố gắng khắc phục những thiếu hụt của mình. Trọng tâm trong là thể lực và kỹ chiến thuật. Tôi coi trọng việc chuyền bóng chính xác tuyệt đối và cái gì sẽ đến sau đường chuyền đó cũng như cách chọn vị trí.

Chúng tôi cũng nghiên cứu những sơ đồ phát động tấn công khác nhau. Sự đồng thể của đội bóng và hòa hợp trong lối chơi là cái đích của tôi. Toàn bộ quá trình này sẽ được đưa ra và hoàn thiện trong lượt về.

– Khi mới đến Doha, ông đã cho đội bóng xem lại trận DFB Pokal với Dortmund. Trọng tâm mà ông muốn phân tích trận đấu này là gì?

Jupp Heynckes: Có những điều trong trận đấu này tôi phải giải thích với họ, rằng tôi muốn điều gì ở lượt về. Chúng tôi phải cải thiện hơn nữa về thể lực, sau lượt đi có nhiều cầu thủ thường xuyên chấn thương, kể cả những chấn thương dài ngày. Những cầu thủ này phải cần phải đạt đến thể trạng tốt nhất.

Ở hàng thủ, chúng tôi phải tăng hiệu suất tổng thể. Khi bị sức ép, họ phải biết làm cho nó chững lại và thay đổi nhịp độ trận đấu. Những điều đó chúng tôi phải luyện tập để cầu thủ ngấm nó vào lối chơi và thể hiện khi thi đấu. Những trọng tâm và chi tiết này chúng tôi phải làm tốt hơn ở lượt về, hiện họ đã đi đúng đường và luyện tập bằng tất cả lòng say mê. Chất lượng của mỗi buổi tập rất hiệu quả.

 Không thể tin được, rằng người đàn ông này đã 72 tuổi? Ông say mê nói về bóng đá, công việc của mình, về từng cầu thủ và khôn khéo “vượt qua” những điều không muốn trả lời.

– Ông có kế hoạch thay đổi gì ở lượt về không?

Jupp Heynckes: Tiền đạo mới của chúng tôi Sandro Wagner phải tiếp tục hòa nhập. Đến nay cậu ấy đã làm rất tốt. Cậu ấy có thể sẽ rất quan trọng đối với chúng tôi nếu như cậu ấy thấm nhuần vai trò của mình. Ngoài ra, ai cũng biết, tôi sẽ xoay tua – nhưng với một điều kiện, cầu thủ được ra sân phải thật khỏe mạnh và phù hợp với hệ thống chiến thuật.

– Kỳ nghỉ Đông đã đến đúng lúc khi 3 trận cuối ở Bundesliga Bayern chỉ thắng 1-0 và trận DFB Pokal tối thiểu 2-1?

Jupp Heynckes: Những trận đấu này là một vấn đề nằm ở tư tưởng, chuyện này người ta cũng thấy ở một số đội bóng khác. Thí dụ như RB Leipzig, tôi có cảm giác, họ muốn nghỉ Đông lắm rồi.

– Đó không phải là do đội bóng yếu đi?

Jupp Heynckes: Trong trận DFB Pokal gặp Dortmund, người ta nhìn thấy rõ chúng tôi mất sức sau một hiệp 1 rất tốt.

Trước giờ nghỉ chúng tôi thi đấu với tốc độ cao nhưng lại bỏ phí cơ hội ghi bàn thắng thứ 3 và thứ 4 thì chuyện có một hiệp 2 như vậy là dễ hiểu thôi. Nhưng tôi không bỏ qua chuyện này, trong kỳ tập huấn ở Doha tôi đã nhắc lại cho các cầu thủ nhớ.

– Từ khi ông trở lại Bayern, mặc dù thiếu hụt Manuel Neuer, Arjen Robben, Thiago, Jerome Boateng, Thomas Mueller, David Alaba song từ chỗ kém 5 điểm Bayern đã vượt lên dẫn trước 11 điểm ở vòng cuối lượt về. Theo ông, điều gì đã diễn ra?

Jupp Heynckes: Việc Dortmund suy yếu không liên quan gì đến chúng tôi cả. Chúng tôi đã thi đấu thành công 15 trong số 16 trận. Và đó là một nghệ thuật, kể cả khi mất sức thay thiếu hụt cầu thủ vì chấn thương vẫn hoàn thành nhiệm vụ, vẫn chiến thắng. Đơn cử như ba trận thắng liên tiếp với tỷ số 1-0. Đó chính là Bayern!

Thêm vào đó là RB Leipzig gặp khó khăn khi lần đầu thi đấu ở đấu trường Champions League và các cầu thủ của họ bị chấn thương. Với Bayern, chúng tôi đã khắc phục được những thiếu hụt trong đội hình này.

Cú ăn 2, 3 – hãy cứ để riêng fan mơ mộng

– Trong hoàn cảnh hiện nay, khoảng cách với đội đang xếp thứ 2 là khá lớn, DFB Pokal Bayern đã loại Leipzig và Dortmund. Như vậy khả năng giành cú Đúp của Bayern là rất có thể?

Jupp Heynckes: Tôi không nghĩ theo cách như vậy. Đối với tôi, đã là quá thành công rồi nếu như chúng tôi đoạt được chức vô địch sau một mùa bóng mà khởi đầu là phải thay huấn luyện viên. Nhưng chúng tôi sẽ làm tất cả để thành công nhiều như có thể.

– Champions League giờ đây là một cái đích thực tế?

Jupp Heynckes: Cái đích thực tế là chức vô địch Bundesliga. Với DFB Pokal chúng tôi vẫn còn phải chờ xem thế nào.

Trên đấu trường Champions League chúng tôi không phải là ứng cử viên sáng giá, nếu khoanh vòng đó nới rộng ra thì có thể. Ở đó có 5 đội bóng Anh mà dẫn đầu là ManCity, rồi lại còn Real Madrid và Barcelona, PSG cũng có thể xếp thêm vào đó.

– Vậy có thể coi Besiktas Istanbul là lá phiếu may mắn ở vòng 1/8?

Jupp Heynckes: Đây thực tế là một lá thăm vô cùng khó khăn, chúng tôi phải có phong độ thật tốt. Chúng tôi phải chuẩn bị kỹ, vì tôi biết chắc chắn rằng, người ta phải thận trọng trong những trận đấu kiểu này như thế nào. Tôi có rất nhiều kinh nghiệm và đã từng chứng kiến những đối thủ như thế này có thể nguy hiểm đến mức nào nếu như ngay từ đầu người ta không cương quyết vạch ra một giới hạn rõ ràng.

– Ông có cảm thấy đội bóng đang khát khao giành Triple một lần nữa không?

Jupp Heynckes: Các cầu thủ cũng suy nghĩ thực tế như tôi thôi. Nếu bên ngoài họ so sánh như vậy, tôi cũng chẳng làm gì được. họ có quyền. Fan của chúng tôi được phép mơ mộng. Nhưng không ai có thể lên kế hoạch cho thành công đó cả và nó là cực kỳ khó khăn.

– Năm 2013 ông và các cầu thủ đã chuẩn bị tâm lý rất tốt, người ta có thể làm như thế lại một lần nữa không?

Jupp Heynckes: Tôi không nghĩ đến chuyện đó, người ta không thể so sánh thế được. Bây giờ chúng tôi phải tập trung vào giải vô địch. Trên đấu trường Champions League có những đội bóng hàng đầu và họ đã tiến xa hơn chúng tôi một bước.

– Hồi mới về nhậm chức, ông có nói, đội hình này còn chất lượng hơn năm 2013. Và với chất lượng như vậy liệu có làm tăng cơ hội cho ba danh hiệu hay không?

Jupp Heynckes: Đầu tiên chúng tôi phải chứng minh, chúng tôi có thể làm được điều gì. Liệu nó có đủ để giành vương miện châu Âu hay không? Tôi không muốn phỏng đoán và cũng không thể nói trước được.

– Đội hình 2012-13 là một dàn cầu thủ tuyệt vời, một tập thể biết thi đấu đến cái đích cuối cùng. Liệu có thể làm trỗi dậy cảm giác này một lần nữa không?

Jupp Heynckes: Điều này phải theo dõi qua từng trận. Bây giờ còn quá sớm để nghĩ và nói về nó.

– Nếu có sự phát triển này liệu ông có phải kìm hãm bớt lại không?

Jupp Heynckes: Tôi phải đi theo điều khiển và chi phối nó, để đội bóng ngày một chắc chắn và tự tin hơn. Tôi hy vọng, sẽ hiệu quả. Nhưng sự thật là Philipp Lahm và Bastian Schweinsteiger là hai trụ cột mà tôi không còn nữa…

Không cầu thủ nào có “đặc quyền” hay được phép phạm sai lầm

– Ai sẽ đóng vai trò quan trọng này?

Jupp Heynckes: Cũng có một vài trụ cột trong đội hình. Robben ở lượt đi là một trong số họ. Nếu Boateng lấy lại đẳng cấp như xưa, cậu ấy sẽ cùng với Mats Hummels lãnh đạo hàng thủ ở phía sau. Javi Matinez phải cố gắng hơn nữa. Tôi phải giúp họ trong hành trình phát triển. Không ai được phép phạm sai lầm. Robben và Ribery cũng chưa thể bỏ qua được. Hai người họ đang muốn khẳng định mình thêm một lần nữa. Thật là tuyệt vời nếu như nhìn Frank đã luyện tập để có phong độ tốt nhất như thế nào. Tôi sẽ giúp cả hai người họ.

– Có thể đi đến những thành công ở cuối con đường mà không cần Manuel Neuer?

Jupp Heynckes: Cậu ấy sẽ trở lại một ngày gần đây. Nhưng tôi không muốn đưa ra một thời gian chính xác.

– Sven Ulreich gần đây còn hơn cả một thủ môn dự bị?

Jupp Heynckes: Tạp chí Kicker đã hoàn toàn đúng khi sau vòng 1 nâng tầm Sven lên hàng quốc tế. Cậu bé này đã để lại phía sau một sự phát triển vượt bậc. Như vậy Neuer sẽ không phải chịu bất kỳ một sức ép nào từ huấn luyện viên cũng như câu lạc bộ cho quá trình hồi phục của mình. Tôi đã nói với Manuel, cậu ấy có đầy đủ thời gian trên thế gian để lấy lại phong độ. Ở tôi không có sự thiếu kiên nhẫn, vì Manuel với tư cách cầu thủ và là con người là vô cùng quý giá. Những chấn thương tương tự như vậy không được phép tái diễn.

Thomas rất biết, tôi là một huấn luyện viên như thế nào. Tôi lựa chọn cầu thủ ra sân theo phong độ. Đây là yếu tố quyết định, ai sẽ thi đấu

– Thủ môn cũ của ông ở Real, Bodo Illger đã giới thiệu trên Kicker Ulreich vào đội tuyển Đức, ông thấy sao?

Jupp Heynckes: Đó là suy nghĩ của một cựu thủ môn xuất sắc. Tôi không muốn ca ngợi bất kỳ một cầu thủ nào để họ có thể vào đội tuyển. Thế nhưng, nếu Ulreich tiếp tục thi đấu như vậy, cậu ấy xứng đáng có cơ hội vào đội hình được lựa chọn. Đặc biệt là, mới cách đây nửa năm thôi, không ai có thể tưởng tượng ra được khi nghĩ đến điều đó.

– Có một hay vài cầu thủ nào mà ông muốn nói với họ rằng, lượt về họ phải thi đấu tốt hơn nữa?

Jupp Heynckes: Chúng tôi ở một vài điểm phải trình diễn ấn tượng hơn nữa với tư cách tập thể, là một khối thống nhất khi phòng ngự trên toàn tuyến. Triển khai hoàn hảo hơn nữa những mẫu tấn công đã được tính toán trước.

– Arturo Vidal đang thi đấu như ông đang mong đợi?

Jupp Heynckes: Cậu ấy năng nổ, chạy nhiều, thi đấu hào hứng. Tôi nghĩ, cậu ấy đã có một vòng thi đấu mà ta có thể nói – đó là Vidal.

– Vidal đang thi đấu cho tương lai của mình ở Bayern?

Jupp Heynckes: Cậu ấy có hợp đồng đến 2019 và không phải chịu sức ép. Nếu cậu ấy thi đấu tốt sẽ có lời mời từ những CLB khác hay chính Bayern cũng phải suy nghĩ có nên ra hạn hay không. Vidal phải tự giới thiệu mình bằng chính phong độ.

– Mueller chỉ có 4 bàn sau 19 trận mà trong đó chỉ có 9 trận anh thi đấu đủ 90 phút. Kết quả này đối với cậu ấy có đủ không?

Jupp Heynckes: Hồi tôi về cậu ấy chấn thương, Những chuyện gì trước đó, không có phần tôi. Tôi khẳng định rằng, lượt về Thomas sẽ lại tìm thấy phong độ khi xưa của mình vì một phần sắp đến World Cup. Cậu ấy thừa biết sự cạnh tranh ở đó là rất lớn và không thể an tâm tự ru mình được.

Và cậu ấy cũng rất biết, tôi là một huấn luyện viên như thế nào. Tôi lựa chọn cầu thủ ra sân theo phong độ. Đây là yếu tố quyết định, ai sẽ thi đấu. Chính vì thế tôi chắc chắn rằng, cậu ấy sẽ còn thể hiện nhiều hơn nữa, cái mà cậu ấy trong tuần này đã thể hiện rồi.

– Mueller có thể chơi tốt nhất ở vị trí nào?

Jupp Heynckes: Chúng tôi không có vị trí ngay sau mũi nhọn, Müller có thể chơi bên cánh phải hoặc tiền vệ trung tâm phía bên phải.

– Ông đã làm thế nào để James bừng sáng nhanh như vậy?

Jupp Heynckes: Mỗi ngày người ta nhìn thấy rằng, cậu ấy hạnh phúc khi ở đây. James đã hòa nhập hoàn toàn. Tôi thường xuyên trò chuyện và trao đổi với James. Tôi rất hài lòng với James và hy vọng rằng cậu ấy sẽ còn chơi hay hơn nữa.

– James còn có thể chơi hay hơn nữa ở điểm nào?

Jupp Heynckes: James nguy hiểm ở trước khung thành và cậu ta cần phải ghi nhiều bàn thắng hơn nữa. Tôi đã nói với James rằng, cậu phải tận dụng lợi thế này. James có một cú sút bằng mu bàn chân rất đặc biệt, bóng đi căng và xoáy. Những quả phạt trực tiếp, phạt góc sẽ do cậu ấy thực hiện. James thi đấu đồng đội, những con số thống kê đã chỉ ra, cậu ấy chạy rất nhiều. Nhưng cũng chính vì thế mà khi dứt điểm thiếu đi một chút sức mạnh cuối cùng. Và cậu ấy phải cải thiện thêm về những pha bứt tốc bất ngờ.

– Alaba phải làm gì để vượt qua tình trạng trì trệ như hiện nay?

Jupp Heynckes: David chấn thương khá lâu, tôi lạc quan rằng, rồi cậu ấy sẽ nối tiếp được với phong độ trước đây của mình. David phải làm việc tỉ mỉ hơn nữa. Cậu ấy sẽ trở lại vì chính cậu ấy cũng biết rằng, nếu không đạt phong độ, người chơi vị trí đó sẽ là cầu thủ khác. Nếu phong độ cậu ấy thật sự tốt, tôi sẽ thưởng cho cái kẹo dưới dạng được nghỉ thi đấu một trận.

– Người dự bị cho Alaba ở vị trí này là Juan Bernat còn thiếu cái gì, mặc dù cậu ấy cũng là một cầu thủ tốt?

Jupp Heynckes: Tôi mong là thỉnh thoảng cậu ấy thi đấu máu lửa hơn chút nữa. Juan là một cầu thủ hay, cậu ấy sẽ được ra sân.

– Thực ra Wagner là dự bị hay là đối thủ cạnh tranh của Robert Lewandowski?

Jupp Heynckes: Với cách dẫn dắt đội bóng của tôi thì cậu ấy sẽ có cơ hội ra sân. Điều quyết định nhất quán là phong độ được thể hiện, nó sẽ quyết định, Wagner dự bị hay có thể là đối thủ cạnh tranh.

– Liệu cả hai có cơ hội cùng ra sân?

Jupp Heynckes: Tất nhiên, trong trường hợp cần thiết và khi chúng tôi cần hơn một cầu thủ cao lớn có khả năng không chiến tốt.

– Sẽ là một lợi thế, khi những cầu thủ lớn tuổi nhưng đã cống hiến rất nhiều như Ribery hay Robben được ông giới thiệu với câu lạc bộ về việc ra hạn thêm hợp đồng.

Jupp Heynckes: Một mặt, chuyện đó là tích cực. Mặt khác, lần trước khi tôi ở đây họ là những cầu thủ đẳng cấp cho dù Frank thỉnh thoảng có tụt phong độ một chút. Frank và Arjen là tấm gương cho tất cả những cầu thủ khác. Sẽ là tốt nếu như họ được gia hạn thêm về những cống hiến của mình.

Đối với tôi, tuổi tác không quan trọng, quan trọng là những gì thể hiện và lòng say mê với nghề nghiệp – cái mà cả hai đều có. Arjen là cầu thủ vô cùng chuyên nghiệp, Frank lại là chiến binh đường phố đầy đam mê…

– Vậy ông sẽ giới thiệu tốt về họ với câu lạc bộ chứ?

Jupp Heynckes: Chúng ta còn phải chờ xem, cả hai thi đấu lượt về như thế nào. Nếu lúc đó được hỏi thì tôi sẽ nói suy nghĩ của mình.

– Ông đặc biệt thích cầu thủ trẻ nào trong số này: Joshua Kimmich, Niklas Süle, Kingsley Coman, Corentin Tolisso?

Jupp Heynckes: Coman phải hoàn thiện hơn nữa khả năng thiên phú của mình – đó là dắt bóng ở tốc độ cao. Cậu ấy khát khao muốn được phát triển thêm, thí dụ trước khi tạt bóng hay chuyền cho đồng đội hãy ngẩng đầu lên. Kingsley có khả năng trở thành một cầu thủ đặc biệt.

– Kingsley, cậu ấy đã đạt đẳng cấp Ribery hay Robben chưa?

Jupp Heynckes: Cái này phải chờ thêm. Nhưng tôi vui mừng khi có một cầu thủ trẻ như vậy, người mà trong thời gian gần đây đã có những bước tiến rất dài. Từ ngày tôi đến đây, cậu ấy như bùng nổ, băng băng về phía trước. Khi tôi nhận thấy rằng, cậu ấy hay hơn – cậu ấy sẽ ra sân thi đấu. Chính vì vậy, tất cả các cầu thủ hãy tỉnh táo và cố gắng.

– Tolisso đã hòa nhập đến đâu rồi?

Jupp Heynckes: Tôi vô cùng ấn tượng với khả năng nhận thức của Tolisso, sự tỉnh táo khôn ngoan, lòng khát khao học hỏi. Khả năng ghi bàn ở vị trí tiền vệ như cậu ấy thật là tuyệt vời. Tuy nhiên, cậu ấy vẫn còn đang trong quá trình hòa nhập.

– Còn Kimmich và Süle…

Jupp Heynckes: Josh là một tài năng lớn, nhưng cậu ấy còn phải học thêm và ở một vài điểm còn phải cải thiện.

– Ví dụ?

Jupp Heynckes: Cậu ấy phải học cách điều tiết sao cho hợp lý những pha lên bóng của mình để còn dành sức cho việc phòng thủ một cách hiệu quả. Kimmich phải bền vững hơn nữa khi phòng ngự. Süle rồi đây cũng sẽ là một cầu thủ đẳng cấp. Tôi đang làm việc với cậu ấy, tôi sẽ chỉ cho cậu ấy thấy, cậu ấy phải thay đổi cái gì.

– Süle có “ trầm” quá không?

Jupp Heynckes: Đúng, cậu ấy luôn bị tôi dùng lửa thôi thúc, tất nhiên là theo cách dễ chịu (cười…) Süle biết, tôi muốn những điều tốt nhất cho cậu ấy. Tôi đã nói với Niklas thế này: Nếu tôi không để ý đến cậu, thì cậu không là gì trong mắt tôi cả, nhưng tôi đã không như vậy vì cậu có một tiềm năng vô cùng lớn, tôi muốn khơi dậy nó từ nơi cậu. Hai chúng tôi hiểu nhau.

– Liệu Süle đã có thể là đối thủ cạnh tranh công bằng với Hummels và Boateng chưa?

Jupp Heynckes: Công bằng thì chưa, nhưng cả hai phải coi chừng đấy. Niklas đẳng cấp, cậu ấy rồi sẽ đi con đường của riêng mình.

– Vậy còn Leon Goretzka, liệu cậu ta có phù hợp với đội hình hiện tại không?

Jupp Heynckes: Leon cứ đến đây đi đã…

– Giám đốc thể thao Hasan Salihamidzic có nói, tất cả những vấn đề liên quan đến việc xây dựng đội hình đều có phần ông…

Jupp Heynckes: … Điều đó thật là tuyệt… Các cầu thủ trẻ cần có người hướng dẫn cách chơi ở sân đấu lớn.

– Với đội hình này mùa tới có cần mua thêm cầu thủ tầm trên 50 triệu euro hay không?

Jupp Heynckes: Thế nào là một chuyển nhượng tuyệt vời? Paul Pogba tốn của Manchester United 105 triệu bảng, anh ta thi đấu ra sao?

Rất nhiều những cầu thủ được gọi là hàng đầu vẫn phải học tiếp. Bayern phải tiếp tục đi con đường của mình cùng với Süle, Kimmich, Tolisso hay Coman. Tất nhiên những cầu thủ tầm 40 triệu euro hay 50 triệu euro cũng phải đến. Nhưng với 50 triệu euro thời buổi này người ta không nhận được một cầu thủ hoàn hảo.

Thí dụ như Kevin De Bruyne, mùa trước có thể cậu ấy thi đấu chưa tốt, nhưng để có cậu ấy tôi sẵn sàng đổi cả chiếc áo cuối cùng đang mặc. Ở nhưng vị trí như vậy phải có những cầu thủ thế này. De Bruyne hiện đang là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu.

– Việc thay thế lớp cầu thủ thế hệ vàng như Lahm, Schweinsteiger, Robben hay Ribery đang tiến hành đến đâu rồi?

Jupp Heynckes: Người ta bây giờ phải làm việc với những cầu thủ trẻ. Đầu tiên là về mặt tâm lý, họ phải biết giá trị của mình và cảm thấy mình được câu lạc bộ công nhận. Họ phải tự tin và có cảm giác được an toàn khi ở đây.

Điều này đòi hỏi đội ngũ ban huấn luyện phải theo sát quá trình phát triển này. Kể cả đối với Serge Gnabry, cầu thủ sắp trở lại, chúng tôi phải làm việc với cậu ấy một cách cẩn thận và có chủ định trước. Renato Sanches cũng thế, cậu ấy là một tiềm năng – ai nói gì tôi không cần biết. Nhưng những tiềm năng trẻ này cần có người dậy họ chơi bóng ở sân lớn là như thế nào!

– Nghĩa là…

Jupp Heynckes: Nghệ thuật chơi bóng ở đỉnh cao thời đại này là lối đá đồng đội, một tập thể mà trong đó có những chỉ đạo chính xác và nhiệm vụ rõ ràng, những đường chuyền đạt đến độ hoàn hảo và cách di chuyển theo bản năng phải hòa hợp. Thêm nữa, các cầu thủ đầu óc phải thật tỉnh táo. Tôi đang có những nhân tố như vậy.

– Ở lượt về, ông sẽ phải đứng trước những quyết định cứng rắn. Có quá khó đối với ông không, khi để những cầu thủ đã cống hiến rất nhiều như Ribery hay Robben dự bị?

Jupp Heynckes: Không hề! Việc trận DFB Pokal, Ribery được thay ra ở phút 60 tôi đã nói trước với cậu ấy.

– Nhưng cậu ấy vẫn muốn đá tiếp, ông không ngại cậu ấy sẽ phản đối khi ra đến băng ghế ngồi à?

Jupp Heynckes: Không, tôi thấy bình thường…

– Lúc cậu ấy đến chỗ ông, ông đã nói với cậu ấy: Đừng có mà ném áo như thời Ancelotti?

Jupp Heynckes: Không, tôi giang tay đón cậu ấy, tôi muốn thể hiện sự công nhận cho những gì cậu ấy đã cống hiến trên sân. Trong phòng tập Fitness hay trên sân cũng thế thôi. Frank hiểu, rằng tôi muốn những gì tốt nhất cho cậu ấy. Nhưng tôi cũng phải để ý, không cho Frank nghỉ quá lâu để mỗi khi ra sân lại chấn thương cơ. Frank biết và tôn trọng điều đó, cũng như tất cả các cầu thủ khác.

Khi một cầu thủ bị thay ra ngoài, anh ta phải tỏ thái độ tôn trọng cần thiết với cầu thủ được thay vào sân! Ba tiền đạo Mario Gomez, Mario Mandzukic và Claudio Pizarro năm 2013 đã hành xử rất gương mẫu về việc này. Tôi có nói với các cầu thủ ở Doha rằng chúng ta phải là một tập thể thống nhất nếu như chúng ta muốn đi đến những cái đích lớn.

– Ông đã làm cho Bayern thành một khối. Từ đội bóng, ban huấn luyện đến những người lãnh đạo như Uli Höness, Rummenigge. Theo ông sự hòa hợp này bền vững đến đâu, có còn những hiểm họa gì trong đó nữa không?

Jupp Heynckes: Trong đội bóng tinh thần rất tốt. Đội ngũ ban huấn luyện và những nhân viên ở đây cũng vậy. Chúng tôi làm việc hăng say và tìm thấy nguồn vui trong công việc. Tôi không thấy có nguy cơ gì còn tiềm ẩn trong đó.

– Sự hòa hợp này có bị đe dọa không nếu như có một hay vài trận thua

Jupp Heynckes: Chúng tôi đã thua ở Mönchen-gladbach. Sau đó, tôi đã phân tích kỹ trận đấu đó. Mọi việc lại phải tiếp tục. Tôi hoàn toàn không bận tâm về vấn đề này.

Quyền lực của tuổi tác

– Ông trở lại Bundesliga sau 4 năm nghỉ hưu nhưng vẫn tràn đầy sức sống, “ma túy” bóng đá đã ngấm trở lại vào ông chưa?

Jupp Heynckes: Không, không có “ma túy.” Nhưng tất nhiên là tôi vẫn có động lực và sức mạnh. Tôi luôn là một cầu thủ và là một huấn luyện viên say mê công việc. Tôi tìm thấy nguồn vui trong nghề nghiệp, chưa bao giờ nó hoàn toàn có thể làm cho tôi stress. Tâm lý tôi đủ mạnh để có thể hóa giải mọi chuyện.

Sự khác biệt lớn là ở chỗ huấn luyện viên có tiếng nói thật sự hay ông ta chỉ dựa vào quyền lực được gắn mác bởi ba chữ huấn luyện viên?

– Lý do thực sự của việc ông trở lại bắt đầu công việc mà mùa hè 2013 ông đang bỏ dở từ giữa tháng 10 năm 2017?

Jupp Heynckes: Có nhiều nguyên nhân. Tôi biết rất rõ câu lạc bộ này. Ngoài ra tôi còn có một đội ngũ trợ lý tuyệt vời ở xung quanh tôi, mà chúng tôi đã gắn bó chặt chẽ từ năm 2013, một mình tôi không thể làm được. Chúng tôi đã đem một làn sóng mới đến với Bayern. Không phải mình tôi, tôi rất bực khi ai cũng chỉ nhắc đến mình tôi, chuyện đó không công bằng. Mỗi người ở đây đã đóng góp một phần công sức của mình.

– Nhưng chính ông đã đưa tất cả đến với nhau, ví dụ như huấn luyện viên thể lực Dr. Holger Broich, ông ấy đã tham gia vào công việc huấn luyện chứ không phải chỉ đứng bên lề như trước…

Jupp Heynckes: Tôi hiểu làm việc tập thể là như vậy. Mỗi một cá nhân trong ban huấn luyện phải có cơ hội để cống hiến, những suy nghĩ của họ, những hiểu biết của họ, cũng như những thế mạnh khác nhau phải được góp phần vào công việc chung. Và họ được quyền quyết định, thế nào là có lợi nhất.

– Ông cảm thấy dư luận đã phản ứng như thế nào về cá nhân ông cũng như công việc của ông?

Jupp Heynckes: Rất tôn trọng. Thậm chí đám trẻ ở Doha còn nói chuyện với tôi về năm 2013: “Mister Heynck, Triple again”- Tên tôi quá khó đọc đối với họ (cười) hay là: “Oh Mister, one more year!”

– Phải chăng Uli Höness đã dàn cảnh?

Jupp Heynckes: Tôi chỉ mỉm cười đáp lại họ. Kể từ khi có cú ăn ba đó đến nay, rất nhiều các cô bé, cậu bé 12 hay 14 tuổi gì đó muốn được chụp ảnh với tôi, hay xin chữ ký của tôi. Tôi rất lấy làm ngạc nhiên, Quatar cách xa châu Âu quá và tôi cũng chỉ mới trở lại cách đây mấy tháng thôi.

– Liệu sự tôn trọng đó có rạn vỡ hay không, nếu như rồi đây mọi chuyện không còn trôi chảy nữa?

Jupp Heynckes: Tôi không bận tâm tới chuyện đó, nó không liên quan gì đến cá nhân tôi. Tôi nghĩ, danh tiếng của tôi sau Triple vẫn còn mãi. Nó cũng không quan trọng khi tôi quyết định giúp đỡ Bayern một lần nữa. Cũng không phải lý do vì kinh tế.

Thực tế nó xoay quanh câu hỏi, tôi có làm việc đó cho Bayern hay không? Và cả những lý do cá nhân, rằng việc vợ tôi mới mổ đầu gối có cho phép tôi làm chuyện đó hay không. Rồi lại còn cả con chó Cando nữa, mỗi lần tôi đi là nó bỏ ăn hai ngày…

Người ta cần phải cho các huấn luyện viên trẻ thời gian, để họ tìm ra chính mình. Thời buổi này họ hay được đề cao nhanh quá chỉ nhờ những bài viết của giới truyền thông

– Công việc hàng ngày của ông nhẹ nhàng hơn ở tuổi 72 chứ, vì thực ra ông đã biết hết rồi?

Jupp Heynckes: Ngày nay những gì dư luận hay báo chí viết tôi ghi nhận thanh thản hơn rất nhiều. Tôi hoàn toàn không để nó tác động đến mình. Kể cả những chấn thương tôi cũng phản ứng nhẹ nhàng hơn trước.

– Đó là quyền lực tối cao của tuổi tác?

Jupp Heynckes: Đúng, đó là quyền lực của tuổi tác và đó cũng là những kinh nghiệm trong cách ứng xử khi người ta phải đối diện với tất cả mọi chuyện trong cuộc sống.

Sự thanh thản này tôi muốn mang đến cho cả đội bóng cũng như ban huấn luyện. Trong thời đại của chúng ta, bước đi đầu tiên vô cùng quan trọng vì sau đó tất cả mọi việc sẽ bị thổi phồng lên.

– Ông đã chỉ cho ngành công nghiệp bóng đá hiện nay thấy, ngoài chiến thuật cụ thể đến từng chi tiết, yếu tố tâm lý và thực hành nó ra sao cũng quan trọng không kém?

Jupp Heynckes: Chúng tôi cũng có một hệ thống chiến thuật đã được quy hoạch chính xác: Khu vực cần Pressing, những tiêu chí chiến thuật khác nhau… đều đã được đặt ra cho các cầu thủ. Nhưng nền tảng của thành công nằm ở chỗ luyện tập sao cho các khu vực phối hợp hòa quyện với nhau.

Điểm quan trọng thứ hai là yếu tố tâm lý, dẫn dắt đội bóng như thế nào. Sự khác biệt lớn là ở chỗ,huấn luyện viên có tiếng nói thật sự hay ông ta chỉ dựa vào quyền lực được gắn mác bởi ba chữ huấn luyện viên?

Cầu thủ phải hoàn toàn tin tưởng vào huấn luyện viêncủa mình, họ phải thấy huấn luyện viên của mình sống thật đến đâu. Tôi chưa bao giờ muốn mình là Giáo sư ở trường Đại học mà chỉ muốn là cầu thủ. Đó là lòng say mê và cũng là cái đích tôi theo đuổi.

– Sẽ là một lợi thế, khi huấn luyện viên cũng đã từng là một cầu thủ

Jupp Heynckes: Chuyện đó là rõ ràng. Khi người ta đã hàng trăm lần trải qua nó rồi và bây giờ muốn truyền lại kinh nghiệm hoặc chỉnh sửa lỗi cho cầu thủ.

Làm thế nào để tạo một bầu không khí tích cực trong đội bóng? Phải quan hệ với giới báo chí và ban lãnh đạo như thế nào? Tất cả những việc đó là một nhiệm vụ khổng lồ.

Người ta bây giờ phải cho các huấn luyện viên trẻ thời gian, để họ tìm ra chính mình. Thời buổi này họ được đề cao nhanh quá chỉ nhờ những bài viết của giới truyền thông!

– Ribery không phản ứng gì với ông khi bị thay ra trong trận Dortmund, cậu ấy có làm vậy với một huấn luyện viên trẻ không?

Jupp Heynckes: Câu chuyện này có nguyên nhân của nó. Hồi cậu ấy chấn thương và phải tập trong phòng, cả Neuer cũng vậy, ngày nào tôi cũng vào xem họ ra sao. Có bao nhiêu huấn luyện viên thời buổi này làm như vậy?

– Bóng đá ở Bundesliga và bóng đá nói chung có thay đổi gì trong 4 năm ông vắng mặt không?

Jupp Heynckes: Bóng đá không có gì mới, nhưng đã thay đổi. Những thuật ngữ mới trong bóng đá không làm cho bóng đá tốt hơn. lúc nào cũng thủ cao lên, nào là Pressing trong 90 phút, đá hết tốc độ…, chừng đó chưa đủ! Nếu như phải thi đấu trên cả 3 đấu trường thì chỉ đến tháng 2 thôi, các cầu thủ sẽ hết Pin. Người ta phải sắp xếp nó một cách linh hoạt và hợp lý, chơi bóng “kinh tế”, có thể hiểu là Pressing đúng thời điểm và nhiều thứ khác nữa.

Bóng đá là một phần cuộc sống, là tình yêu

– 4 năm qua ông chỉ ở nhà với gia đình, ao vườn và đàn chó. Thế nhưng hình như ông chưa bao giờ rời khỏi Bayern?

Jupp Heynckes: Tôi ở nhà xem Bundesliga như một người hâm mộ thôi. Nhưng tôi đã xem Bayern hay La Liga một cách chính xác hơn. Bóng đá là một phần cuộc sống của tôi, tình yêu của tôi.

– Ông nghĩ gì khi tối đến ngồi một mình trong phòng khách sạn? Hài lòng với những việc đã làm trong ngày hay là… sự cô đơn?

Jupp Heynckes: Cô đơn thì không đến nỗi, tôi có mang nhạc theo, đủ cả Rock, Pop, Soul, Jazz… Tôi đọc sách, thỉnh thoảng nấu cái gì đó ăn và suy nghĩ lại những việc trong ngày.

Tất nhiên là tôi cũng thường gọi điện cho vợ. Sau đó thì đúng theo tuổi tác, tôi lên giường lúc 10 giờ, sáng hôm sau 6 giờ tôi đã phải dậy rồi.

– Gần đây ông có nói đến thời gian của tuổi già và tận hưởng cuộc sống. Thành công trong công việc cũng là thưởng thức cuộc sống mà?

Jupp Heynckes: Ai muốn thành công, người đó phải làm việc hết mình. Và tôi đã phải làm việc rất nhiều, kể cả khi còn là cầu thủ cho đến khi làm huấn luyện viên tôi chưa bao giờ có ngày cuối tuần. Người ta phải mạnh mẽ trong chuyện này.

– Nhờ đâu ông bền chí như vậy?

Jupp Heynckes: Chuyện này liên quan đến xuất thân của tôi cũng như tôi đã được giáo dục như thế nào. Tôi xuất thân từ một gia đình nghèo, mẹ tôi có một cửa hàng thực phẩm. Năm tôi 12-13 tuổi, tôi phải đi đưa sữa. Hàng ngày, kéo một chiếc xe chở đầy sữa đi hết nhà này đến nhà khác, đặt sữa trước cửa nhà cho họ, trên quãng đường khoảng 1,5 km. Tất cả những chuyện đó nó đã đi theo tôi suốt cả cuộc đời.

– Từ khi trở lại nhậm chức cho đến nay, ông có nhận thấy với trái bóng nhiều niềm vui hơn ở nhà làm mứt hay chăm vườn không?

Jupp Heynckes: Tôi còn tự làm cả bánh mỳ nữa cơ. Tập thể thao hàng ngày, đi dạo với Cando, xem phim tài liệu trên tivi… Tất cả những chuyện đó là công việc hàng ngày của tôi và tôi thấy rất vui. Nhưng tất nhiên bóng đá vẫn chiếm vị trí hàng đầu trong cuộc sống.

– Nhưng khi người ta nghe ông nói về công việc của mình vẫn tràn đầy sức mạnh và lòng say mê thì người ta có thể hiểu rằng, tại sao Uli Höness lại muốn ông ở lại đến 2019…

Jupp Heynckes: Chúng ta không cần đi sâu thêm về vấn đề này. Về công việc của tôi, như cách tôi đã làm với những đồng nghiệp, nó đòi hỏi tôi phải tự khép mình vào kỷ luật và thực hiện nó một cách bền bỉ. Nhưng mùa Hè này tôi đã 73 rồi, người ta không thể biết được mình còn bao nhiêu thời gian nữa. Nếu như tôi không có cái cảm giác, rằng mình có thể thực hiện được công việc này với nhiều năng lượng như thế, tôi đã không nhận lời.

Hồi tôi mới bắt đầu trở lại, tôi khỏe hơn bây giờ, vì tôi có nhiều thời gian cho tập luyện thể thao và đi dạo với Cando hơn.

– Năm 2013 ông rời Munich, ông đã để lại những cầu thủ mà ông yêu nhất. Ông coi họ như những đứa con…

Jupp Heynckes: Đúng đó là những đứa con tôi…

– Và trái tim ông lại phải vượt qua thử thách này một lần nữa khi chia tay họ?

Jupp Heynckes: Tôi không muốn nói về chuyện huấn luyện viên thêm nữa…

– Huấn luyện viên Bayern mùa bóng 2018-19 phải là người Đức hay ít nhất phải nói tiếng Đức?

Jupp Heynckes: Ông ấy phải phù hợp với câu lạc bộ này.

– Câu hỏi huấn luyện viên sẽ là gánh nặng của đội bóng ở lượt về?

Jupp Heynckes: Không, chắc chắn là không. Chuyện này không ảnh hưởng tới cầu thủ của tôi. Năm 2013 cũng đúng như vậy.

– Liệu bao giờ sẽ có câu trả lời cho câu hỏi huấn luyện viên?

Jupp Heynckes: Không có giới hạn ở đây…

– Điều gì phải xảy ra vào cuối tháng 5 để ông có thể nói rằng, ông đã hoàn thành công việc?

Jupp Heynckes: Chúng tôi phải vô địch Đức!

Nếu các cuộc đàm phán tiến tới bế tắc, Mỹ nhiều khả năng sẽ từ bỏ thỏa thuận thương mại với Hàn Quốc hơn là các thỏa thuận khác đang được bàn thảo. Mối quan hệ ràng buộc nền kinh tế Mỹ với nền kinh tế Hàn Quốc yếu hơn so với mối quan hệ kết nối nước này với các nước như Mexico.

Mỹ đặt trọng tâm vào thương mại

Theo nhận định của giới chuyên gia, để phù hợp với quyết định của Nhà Trắng nhắm mục tiêu vào các quốc gia mà Mỹ có thâm hụt thương mại lớn, Trung Quốc, Mexico, Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ vẫn nằm trong trọng tâm của Washington trong năm 2018.

Nếu các cuộc đàm phán tiến tới bế tắc, Mỹ nhiều khả năng sẽ từ bỏ thỏa thuận thương mại với Hàn Quốc hơn là các thỏa thuận khác đang được bàn thảo. Mối quan hệ ràng buộc nền kinh tế Mỹ với nền kinh tế Hàn Quốc yếu hơn so với mối quan hệ kết nối nước này với các nước như Mexico.

Về quan hệ với Trung Quốc, Mỹ có thể sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt về thương mại, đầu tư và thực thi quyền sở hữu trí tuệ mà nước này có thể lập luận nằm trong hoặc ngoài thẩm quyền của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tùy thuộc vào việc lựa chọn nào phù hợp nhất với các nhu cầu của Mỹ.

Washington cũng sẽ tiếp tục vận động EU từ chối cấp cho Trung Quốc địa vị nền kinh tế thị trường ở WTO – danh hiệu khiến việc áp đặt các biện pháp chống bán phá giá đối với Trung Quốc sẽ khó khăn hơn.

Quốc hội Mỹ sẽ tiếp tục hạn chế hành động hành pháp trong thương mại trong năm nay.

Ngoài ra, mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể lựa chọn rút khỏi Hiệp định mậu dịch Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vào năm 2018, nhưng các nhà đề xướng của khối này – bao gồm cả các nhà lập pháp Mỹ – sẽ tìm cách ngăn chặn một cách hợp pháp các hành động của tổng thống nhằm ngăn hiệp định thương mại này bị phá vỡ.

Nhìn chung, vai trò của Quốc hội Mỹ trong việc điều tiết các tranh chấp thương mại và pháp lý nước ngoài sẽ tiếp tục hạn chế hành động hành pháp trong thương mại trong năm nay.

Trung Quốc tập trung vào kinh tế-xã hội

Năm 2018, Trung Quốc sẽ tập trung vào các vấn đề kinh tế-xã hội gây thách thức. Tăng trưởng của nền kinh tế đang giảm tốc, làm phức tạp thêm tình trạng bất bình đẳng khu vực và xã hội, các hệ thống tài chính bị xáo trộn và sự xuống cấp nghiêm trọng của môi trường nước này.

Với mục tiêu hướng tới việc phân phối lại của cải, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ đẩy nhanh các cải cách tài khóa trong năm 2018, tập trung nhiều hơn vào các khu vực kém phát triển và thúc đẩy cơ sở tài chính của chính quyền địa phương.

Trung Quốc sẽ tiếp tục có những bước đi nhằm cải thiện phúc lợi xã hội khi các cải cách trong chính sách đất đai và hệ thống đăng ký hộ gia đình theo hộ khẩu định hình. Giới phân tích dự báo các đề xuất về tài khóa sẽ tập trung vào các vấn đề như việc thực thi các loại thuế môi trường, việc tăng thuế tài nguyên và giảm thuế cho các doanh nghiệp nhỏ và các cá nhân.

Mặc dù Trung Quốc cũng có thể có những bước đi hướng tới việc áp đặt thuế bất động sản, nhưng thị trường bất động sản có tính đòn bẩy cao của nước này có thể trì hoãn bất kỳ nỗ lực nào nhằm thực thi biện pháp này trên toàn quốc. Mặc dù vậy, các kỳ vọng của công chúng về tính hiệu quả của chính phủ sẽ gia tăng cùng với nỗ lực của chính phủ nhằm kiềm chế giá bất động sản đang tăng vọt, đặc biệt là ở các thành phố lớn.

Trung Quốc sẽ giữ nguyên những sự cắt giảm về sản lượng trong các ngành công nghiệp nặng như than đá và thép trong khi tìm cách giảm nợ cho các ngành này.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ đẩy nhanh các cải cách tài khóa trong năm 2018, tập trung nhiều hơn vào các khu vực kém phát triển và thúc đẩy cơ sở tài chính của chính quyền địa phương.

Nước này cũng sẽ thực thi chặt chẽ hơn nữa các quy định về môi trường. Nỗ lực của Bắc Kinh khắc phục sự thiếu hiệu quả trong các ngành công nghiệp nặng có thể gây sức ép đẩy giá các mặt hàng như than đá và thép lên cao, bù đắp cho đầu tư đang chậm lại.

Châu Á làm thay đổi trật tự kinh tế thế giới

Theo nhận định của tờ Le Monde (Pháp), trên bàn cờ kinh tế thế giới, châu Á sẽ càng khẳng định vị trí của mình. Sự năng động của khu vực châu Á-Thái Bình Dương tiếp tục thể hiện trong năm 2018 với tỷ lệ tăng trưởng có thể lên tới 5,4%, cao hơn mức tăng trưởng chung của nền kinh tế thế giới (3,7%) cũng như tất cả các khu vực kinh tế khác.

Có nhiều yếu tố giải thích về sự phát triển của kinh tế châu Á, đó là: các nền tảng vĩ mô kinh tế vững chắc, hội nhập thương mại mạnh mẽ, dân số tăng nhanh, tỷ lệ đô thị hóa tương đối cao thúc đẩy ngành công nghiệp, dịch vụ và mức tiêu dùng.

Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh của Anh (CEBR) dự báo, trong năm 2018, Ấn Độ sẽ đứng thứ năm trong số các cường quốc kinh tế hàng đầu, vượt qua Pháp và Anh. Nếu tính Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) theo USD, đến năm 2030, Trung Quốc sẽ vượt lên trên Mỹ. Bất kể tính theo tiêu chí này, châu Á đều có xu hướng gia tăng tỷ trọng kinh tế.

Trên bàn cờ kinh tế thế giới, châu Á sẽ càng khẳng định vị trí của mình. (Tờ Le Monde)

Trong khi đó, theo điều tra của Công ty tư vấn Anh PwC, đến năm 2030, trong số 5 nền kinh tế hàng đầu thế giới có tới 4 nước châu Á, đó là Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Indonesia. Các chuyên gia kinh tế nhận định “các trung tâm quyền lực kinh tế có xu hướng di chuyển rõ nét về châu Á còn trọng lượng kinh tế các nước phát triển sẽ giảm dần.”

Châu Âu lo cho tương lai

Những cuộc thảo luận về hình thức cấu trúc và quản trị của Liên minh châu Âu (EU) sẽ thu hút nhiều sự chú ý ở châu Âu trong năm 2018. Trong số các mục trong nghị trình của khối này có cách thức để tăng cường hội nhập tài chính, cơ chế đối phó với các cuộc khủng hoảng trong tương lai và chiến lược để gia tăng hợp tác an ninh và quốc phòng. Nhưng sẽ không dễ để tìm ra một con đường tiến về phía trước.

Trong khi phần lớn các nước thành viên EU đồng ý rằng cần có cải cách chính trị, thể chế và kinh tế, thì họ lại không đồng ý về việc những cải cách đó trông thế nào và tiến hành chúng ra sao. Theo thời gian, các vấn đề này sẽ một lần nữa phơi bày những chia rẽ từ lâu giữa phía Bắc và phía Nam cũng như phía Tây và phía Đông châu Âu.

Trung tâm của cuộc tranh luận này sẽ là Pháp và Đức. Dù hai cường quốc này sẵn sàng bảo vệ liên minh của họ, song họ có tầm nhìn khác nhau về liên minh châu Âu. Chính phủ Pháp, vốn vận động tranh cử dựa trên lời hứa thay đổi EU, đã đưa ra các cải cách kinh tế trong nước.

Pháp hy vọng thiết lập những cấu trúc mới mà sẽ cho phép chi tiêu công lớn hơn và chia sẻ rủi ro tài chính nhiều hơn bên trong khối này – một mục tiêu mà nhiều nước ở Nam Âu, trong đó có Italy và Tây Ban Nha, chia sẻ. Các nước này cũng tán thành việc đưa ra một loại bảo hiểm thất nghiệp chung cho người lao động EU và một loại bảo hiểm tiền gửi chung cho các ngân hàng EU.

Những cuộc thảo luận về hình thức cấu trúc và quản trị của Liên minh châu Âu (EU) sẽ thu hút nhiều sự chú ý ở châu Âu trong năm 2018.

Trong khi đó, Đức không nhất thiết phản đối những ý tưởng này. Tuy nhiên, nước này thực sự muốn đảm bảo rằng kèm theo chúng là sự giám sát hiệu quả hơn đối với các chính sách tài khóa và lĩnh vực tài chính của các nước thành viên. Berlin tin rằng các nước thường bẻ cong các nguyên tắc tài khóa của khối và những thể chế có nhiệm vụ thực hiện quy định đã bị chính trị hóa quá mức. Một số nước ở phía Bắc châu Âu, như Áo và Hà Lan, có cùng quan điểm này.

Giới quan sát cho rằng Pháp và Đức sẽ quan tâm đến hợp tác nhiều hơn là đối đầu. Nhưng chưa rõ liệu sự sẵn sàng làm việc cùng nhau của họ có đủ để đoàn kết châu Âu hay không.

Nam Mỹ hợp tác về kinh tế

Brazil sẽ tìm cách thông qua các biện pháp cải cách hệ thống lương hưu và tư hữu hóa tài sản nhà nước trong khi Argentina cũng sẽ thúc đẩy ban hành cải cách thuế cũng như các luật lao động mới nhằm mục đích ưu ái các nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, Argentina cùng với Brazil và các thành viên còn lại của Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) sẽ tìm cách duy trì động lực trong các cuộc đàm phán thương mại với các đối tác ngoài khối trong năm 2018.

Mercosur có truyền thống theo chủ nghĩa bảo hộ có một cơ hội nhỏ để mở rộng phạm vi thương mại của khối này trước khi các chính quyền ủng hộ kinh doanh ở Brazil và Argentina mãn nhiệm vào năm 2018 và 2019.

Để đạt được mục tiêu đó, các thành viên của khối này sẽ bắt đầu đàm phán nhiều hiệp định thương mại nhất có thể trong năm 2018, bao gồm các thỏa thuận với Liên minh châu Âu, Mexico, Canada và Hiệp hội thương mại tự do châu Âu.

Các cuộc đàm phán sẽ không phải lúc nào cũng đạt được các thỏa thuận cuối cùng, nhưng các nhà hoạch định chính sách càng tiến xa trong các cuộc đàm phán, thì càng có khả năng các chính quyền sắp tới ở các nước Mercosur sẽ tiếp tục thực hiện chúng.

Khép lại một năm đầu cầm quyền với nhiều thành tích kinh tế ấn tượng nhưng cũng đầy tranh cãi trong các chính sách ngoại giao, việc Chính phủ Mỹ phải tạm thời đóng cửa ngay trong tháng đầu năm 2018 do hết ngân sách hoạt động có thể coi là một “nốt trầm” không mấy vui vẻ đối với vị tổng thống thứ 45 của “xứ cờ hoa” – Tổng thống Donald Trump. Sự việc này tiếp tục khắc sâu những mâu thuẫn và thế đối đầu mang tính “thâm căn cố đế” trên chính trường nước Mỹ.

Chính phủ Mỹ chính thức đóng cửa từ ngày 20/1 khi các nhà lập pháp của đảng Dân chủ và Cộng hòa đều không chịu thỏa hiệp trong cuộc đối đầu chính trị. Mặc dù được Hạ viện thông qua, nhưng dự luật chi tiêu tạm thời không vượt qua được “ải” tại Thượng viện với tỷ lệ phiếu sít sao, 50 phiếu ủng hộ và 48 phiếu phản đối trong khi cần tối thiểu 60 phiếu ủng hộ. Các nghị sĩ đã làm ngơ trước những nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm cứu vãn dự luật này.

Không cần bàn cãi về những hệ lụy của việc chính phủ liên bang bị đóng cửa đối với nền kinh tế số 1 thế giới. Hàng trăm nghìn nhân viên liên bang sẽ phải nghỉ việc tạm thời và hơn 1,3 triệu quân nhân sẽ vẫn phải thực hiện nhiệm vụ nhưng không được trả lương. Các nhân viên thực thi các nhiệm vụ thiết yếu như đảm bảo an ninh quốc gia và an ninh công cộng sẽ tiếp tục làm việc.

Theo ước tính, nền kinh tế Mỹ sẽ bị thiệt hại khoảng 6,5 tỷ USD nếu chính phủ bị đóng cửa chỉ trong một tuần.

Theo ước tính, nền kinh tế Mỹ sẽ bị thiệt hại khoảng 6,5 tỷ USD nếu chính phủ bị đóng cửa chỉ trong một tuần. Goldman Sachs tính toán tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ trong quý I/2018 sẽ giảm 0,2%.

Thực tế, đây không phải là lần đầu tiên Chính phủ Mỹ phải đóng cửa do “cuộc chiến” ngân sách tại Quốc hội Mỹ. Lịch sử nước này từng ghi nhận chính phủ đã phải ngừng hoạt động nhiều lần. Gần đây nhất, vào năm 2013, cơ quan hành pháp bị “tê liệt” trong 16 ngày do Nhà Trắng và Quốc hội không tìm được tiếng nói chung và không đạt được thỏa hiệp về ngân sách cho những cải cách chăm sóc y tế của Tổng thống Mỹ lúc đó là ông Barack Obama. Trước đó, trong hai năm 1995-1996, Chính phủ Mỹ cũng từng phải ngừng hoạt động 21 ngày.

Nguyên nhân khiến các nghị sĩ Dân chủ và Cộng hòa không thể tìm được tiếng nói chung trong “cuộc chiến” ngân sách lần này là những bất đồng về chính sách nhập cư, cụ thể liên quan “Chương trình trì hoãn hành động đối với người nhập cư Mỹ khi còn nhỏ” (DACA) gắn với số phận của hàng triệu người nhập cư. Kể từ khi ra đời vào năm 2012, DACA đã bảo vệ quyền lợi cho hơn 800.000 người nhập cư trẻ tuổi được ở lại Mỹ làm việc một cách hợp pháp. Tuy nhiên, chương trình này đứng trước nguy cơ bị hủy bỏ sau khi Tổng thống Trump lên cầm quyền với chính sách mạnh tay với người nhập cư trái phép và tăng cường an ninh biên giới nhằm mang lại thêm việc làm cho người dân bản địa. Rất nhiều bang, tổ chức và cá nhân đã nộp đơn kiện nhằm bảo vệ những người thuộc diện bảo hộ của DACA sau quyết định của Tổng thống Trump.

Tại Đồi Capitol, các nghị sĩ Dân chủ kiên quyết bảo vệ thế hệ “Dreamers” và gắn với thỏa thuận ngân sách, trong khi đó, đảng Cộng hòa kiểm soát cả hai viện quốc hội muốn tách biệt hai vấn đề này. Cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau về việc chính phủ phải ngừng hoạt động. Các nghị sĩ Cộng hòa cáo buộc đối thủ Dân chủ tìm kiếm một đòn bẩy cho vấn đề cải cách di cư, trong khi Dân chủ tuyên bố Cộng hòa phải chịu trách nhiệm khi đảng này được toàn quyền kiểm soát của cả chính quyền lẫn quốc hội.

Một cuộc thăm dò mới của Washington Post/ABC cho thấy 48% người dân Mỹ tin rằng Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa của ông phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cho tình huống “khóc dở mếu dở” này, trong khi số ý kiến chỉ trích nhằm vào những chính khách Dân chủ là 28%.

Kết quả này không khiến thế giới ngạc nhiên vì chính trường Mỹ luôn là nơi phơi bày sự đối đầu giữa đảng Dân chủ và Cộng hòa. Tuy nhiên, với cá nhân Tổng thống Trump, “cuộc chiến” ngân sách với chính phủ tạm đóng cửa trở thành “nối trầm” về đối nội trong năm đầu cầm quyền của ông, đặc biệt khi vai trò của ông được đề cao qua các kết quả tăng trưởng kinh tế ấn tượng của nền kinh tế số 1 thế giới.

Đây rõ ràng là hệ lụy của sự đối đầu mang tính truyền kiếp giữa hai lực lượng chính trị lớn nhất tại Mỹ.

Gần 2,1 triệu việc làm mới đã được tạo ra trong giai đoạn này, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,1% – thấp nhất trong vòng 17 năm trở lại đây. Tỷ lệ thất nghiệp trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi hiện là 6,8%, “mức đáy” trong suốt 45 năm qua. Điều đáng kinh ngạc hơn là thực tế trong suốt lịch sử Mỹ, chưa bao giờ tỷ lệ thất nghiệp của cộng đồng người da màu xuống dưới con số 7%. Bên cạnh đó, sức mua và lòng tin của doanh nghiệp cũng đã được cải thiện đáng kể, số người nhập cư trái phép giảm và triển vọng tăng trưởng GDP ở mức 3% cho thấy nền kinh tế Mỹ đang trên đà phát triển đáng khích lệ.

Đây rõ ràng là hệ lụy của sự đối đầu mang tính truyền kiếp giữa hai lực lượng chính trị lớn nhất tại Mỹ. Cuộc chiến càng trở nên khốc liệt hơn, thế đối đầu thường xuyên trong tình trạng đỉnh điểm từ khi tỷ phú doanh nhân Trump bước chân vào Nhà Trắng sau cuộc đua gay cấn tới phút chót và hoàn toàn lật ngược thế cờ với đối thủ Dân chủ Hillary Clinton cách đây hơn 1 năm và các nghị sĩ Cộng hòa giành quyền kiểm soát Quốc hội. Từ đây mở ra câu chuyện về sự mâu thuẫn, những cuộc tranh luận nảy lửa tại nghị trường, xoay quanh các vấn đề liên quan đến chính sách, trong đó có “cuộc chiến” ngân sách.

Trên thực tế, cốt lõi của mọi vấn đề trên chính trường Mỹ hiện nay bắt nguồn từ cuộc đấu đá tranh giành quyền lực giữa hai chính đảng chi phối chính trường Mỹ, mà vấn đề cắt giảm chi tiêu, cải cách thuế hay dịch vụ y tế, chính sách di cư chỉ là những hậu quả trực tiếp trước mắt. Đảng Cộng hòa với Tổng thống Trump – lực lượng đại diện cho những người nhiều tiền trong xã hội – đang tìm mọi cách “tối đa hóa” lợi ích của giới trung lưu, dù dưới khẩu hiệu “Làm cho nước Mỹ hùng mạnh trở lại” hay “Nước Mỹ trước tiên.”

Thực trạng chính trường Mỹ từ trước tới nay cho thấy khó dự luật hay giải pháp nào được thông qua suôn sẻ nếu không có sự thỏa hiệp giữa đôi bên. Tuy nhiên, bất luận vì lý do gì, cuộc đấu đá lợi ích phe phái đang diễn ra cũng đã “phủ bóng đen” lên ngày đánh dấu 1 năm cầm quyền của Tổng thống Trump, cũng như đang làm xói mòn hình ảnh nước Mỹ đối với thế giới bên ngoài./.

1. Sau 7 năm hoạt động thiên về biểu diễn, ngồi “ghế nóng” gameshow và rẽ hướng đào tạo, Mỹ Linh vừa cho ra mắt album “Chat với Mozart II” – sản phẩm phòng thu thứ 6 trong sự nghiệp, cũng chính là dự án tiếp nối 13 năm sau “Chat với Mozart” (2005).

Chỉ tính về năm, hẳn đây là đĩa nhạc được thai nghén trong thời gian lâu nhất của lịch sử nhạc nhẹ Việt Nam đương thời; chưa kể, cùng một concept phổ lời Việt các bản nhạc cổ điển trên nền hòa âm mới, nhưng lần này người viết chính lại là Mỹ Linh chứ không phải nhạc sỹ Dương Thụ, khiến một bộ phận công chúng vẫn luôn chờ mong đĩa nhạc suốt 13 năm qua tỏ ra nghi ngại hơn là kỳ vọng.

Để thấy, tư duy ca khúc của khán giả ngày hôm nay vẫn chú trọng về ca từ hơn là giá trị thanh nhạc trong một sản phẩm. Bên cạnh đó, còn minh chứng đầy thuyết phục thành công của công trình âm nhạc thử nghiệm đầy sáng tạo mới mẻ của 13 năm về trước- “Chat với Mozart” là tổng hòa mười phân vẹn mười từ phần hòa âm đậm chất hiện đại, đến giọng hát và ca từ.

Phải đến khi được nghe trọn vẹn đĩa “Chat với Mozart II” tại phòng thu của nhạc sỹ Anh Quân tại tư gia, ngay trước họp báo ra mắt chính thức album vài ngày, người viết mới trút bỏ được nỗi lo canh cánh. Và liên tiếp ở những lần nghe sau đó, “Chat với Mozart II” thực sự gây bất ngờ và hứng khởi bởi không khí tươi mới từ cách hát đến phối khí.

“Chat với Mozart II” giống như “bài ca tự do” rơi khỏi vòng khuôn khổ cổ điển với nỗ lực tiệm cận mà đĩa nhạc một đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh tiên phong của nó 13 năm về trước.

Màu jazz blues dẫn dụ và đưa đẩy người nghe vào miền hoài niệm và những niềm riêng, đặc biệt là dấu ấn cá nhân luôn cầu toàn và kỹ tính của nhạc sỹ Anh Quân thể hiện một cách đậm đặc trong phần hòa âm và kỹ thuật phòng thu khiến âm nhạc của đĩa trở nên đồ sộ và sống động. Xét riêng về chất lượng âm thanh, “Chat với Mozart II” có lẽ là một trong không nhiều đĩa nhạc Việt đương đại sau “Tóc ngắn Acoustic – Một ngày” làm thỏa mãn những đôi tai sành nhạc, đặc biệt là giới chơi âm thanh (audiophile).

Giọng hát như sương mai của Mỹ Anh long lanh bừng sáng trong “Nắng sớm” bên cạnh Mỹ Linh cùng sự góp sức của các cộng sự trong ban nhạc Anh Em như nhạc sỹ Huy Tuấn; Quốc Bình (drum); Thanh Bình (bass, cũng là người phối khí “Đợi những ngày Xuân,” “Khúc nhạc buồn”) và người đồng nghiệp mới – con gái Anna trong việc biên chế và thu live dàn kèn từ Mỹ, đặc biệt là ở ca khúc “Em vẫn thương anh” khiến người viết như thấy lại không khí thanh xuân thời “Tóc ngắn” bởi tinh thần tự do và ngẫu hứng. Cảm tưởng, “Chat với Mozart II” giống như “bài ca tự do” rơi khỏi vòng khuôn khổ cổ điển với nỗ lực tiệm cận mà đĩa nhạc một đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh tiên phong của nó 13 năm về trước.

Nói cách khác, thay vì phải “Chat với Mozart” thì ở đĩa nhạc này cặp đôi nghệ sỹ Anh Quân-Mỹ Linh cùng êkíp của họ đang “Chat với… chính mình” – và người nghe như đang được thưởng thức một thứ nhạc cổ điển khác.

2. Điều tưởng không mới duy nhất ở đĩa này, như đã nói, chính là phần ca từ do Mỹ Linh viết chính. Từ “Tóc ngắn Acoustic – Một ngày,” khán giả đã được khám phá Mỹ Linh ở vai trò người viết lời ca khúc, với bảy trong số mười bài hát từ chính cảm hứng cuộc sống thường ngày của người vợ, người mẹ chứa chan tình yêu thương dành cho chồng và những đứa con mà nữ ca sỹ này trải qua. Đến “Chat với Mozart II” giọng hát “Tóc ngắn” tiếp tục phổ lời Việt bảy trong số chín ca khúc. Lý giải cho sự mạnh dạn này không gì thuyết phục hơn ngoài chính bởi nhu cầu tự thân Mỹ Linh muốn thổ lộ, tự tin nói lời yêu của người đàn bà đến ngưỡng “chín” về trải nghiệm sống và muốn sống cuộc sống của mình.

Người viết nhiều lần tự hỏi: chẳng lẽ thế giới quan của Mỹ Linh chỉ bấy nhiêu đó, có anh, các con và Đông qua Xuân tới? Nhưng đến “Chat với Mozart II” chợt nhận ra nhân sinh quan của Mỹ Linh đã có bước chuyển từ cảm hứng cái tôi đến cái ta; từ cảm hứng người vợ, người mẹ sang người quan sát và ngợi ca giá trị nhân bản của gia đình và cuộc sống tươi đẹp. Tâm tư gửi “anh” và “những đứa con” chiếm trọn ở “Một ngày” nay còn có “lũ trẻ thơ,” “cô em mới cưới,” “nơi xa,” “mỗi nếp nhà,” có “người thương nghỉ phép,” “người cha già”… Và từ sau những suy tư, lo toan ngược xuôi cho những người yêu thương thì “giờ em biết người đời cần có những tiếng cười,” để “thiết tha hơn, lắng sâu thêm,” để “vẫn mộng chờ đêm xuống hát bài hát của riêng mình.”

Tất nhiên đặt cạnh hai bài hát được nhạc sỹ Dương Thụ phổ lời Việt, khoảng cách của bảy ca khúc còn lại khá xa. Hẳn nhiều người nếu đã quá ấn tượng dấu ấn ca từ trong đĩa một sẽ thầm tiếc. Một số đôi tai khó tính khác cũng sẽ khó lòng thấy thỏa mãn. Nhưng âm nhạc mà chẳng phải để người nghệ sỹ chia sẻ tâm tư và thổ lộ nỗi lòng hay sao, ngay cả khi nó là sở đoản? Sau 13 năm thai nghén và chờ đợi, việc Mỹ Linh muốn hát bằng cách “Chat với chính mình” những bộc bạch, giãi bày cho cuốn nhật ký riêng nghĩ cho cùng cũng không hẳn là ích kỷ.

Cũng chính vì lẽ đó, nghe thật kỹ, điều mà người viết đánh giá cao vẫn là sự mộc mạc, chân thành, bản thiện của Mỹ Linh trong những lời bộc bạch, cùng cách hát thoải mái như hát cho mình thay vì chinh phục những đôi tai đã chờ đợi 13 năm.

Vẫn là những suy tư, thổ lộ thầm kín của người phụ nữ nhưng bớt nôm na, vụn vặt mà trở nên quyết liệt, tích cực và lãng mạn hơn. Mỹ Linh không chỉ hát như kể về tình yêu trong “một thoáng, một giây” hay trong “tiềm thức hay từ nơi nào” mà hát như một người đã và đang yêu “từ muôn ngàn kiếp” bởi “con tạo xoay vần” từ “duyên nợ và phận số” để rồi nhận ra “lúc đôi bàn chân muốn tìm chốn nghỉ ngơi… không còn âu lo chẳng còn mang nhiều những ước muốn” chỉ cần “lặng yên lắng nghe mình,” “tìm trong chính mình” để “tận cùng hết những buồn đau sẽ thấy sớm mai yên bình” khiến người nghe đồng cảm với cô.

Đặc biệt, cùng kỹ thuật phòng thu, nâng giọng và hiểu giọng của Anh Quân thì hai ca khúc do Mỹ Linh đặt lời là “Ngay phút giây này” và “Sau đôi mắt anh” đã giúp neo lại cho công chúng nghe nhạc hôm nay âm sắc soprano mẫu mực, tuyệt đẹp vào hàng hiếm có của tân nhạc Việt Nam khi vừa khoe những quãng phiêu, mềm mượt “đặc sản” của giọng hát Mỹ Linh vừa “đãi” thêm những nốt trầm êm ái đến tận cùng.

3. Những năm gần đây công chúng chứng kiến phong độ của Mỹ Linh “xuống dốc” với tốc độ đáng lo ngại nhất trong bốn diva. Từ những biểu hiện suy suyển về giọng, hát to, trưng trổ, thường xuyên quên lời do thiếu tập trung, đến những trang phục đại khái, kém sang trên nhiều sân khấu biểu diễn.

Vậy điều gì làm nên đẳng cấp của Mỹ Linh suốt 20 năm qua? Câu trả lời chính là bởi Mỹ Linh đã xây dựng thành công cho mình và duy trì suốt 20 năm hình mẫu nghệ sỹ “ba trong một” khi cân bằng được giữa ca sỹ-gia đình–business.

Hình ảnh nữ nghệ sỹ luôn cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình, thức thời nhưng cũng truyền thống khiến Mỹ Linh luôn là lựa chọn hàng đầu không chỉ trong các đêm nhạc chất lượng cao mà còn là thương hiệu hút quảng cáo của các nhãn hàng định hướng cho phụ nữ hiện đại chăm lo mái ấm hạnh phúc và là hình ảnh truyền cảm hứng cho các hoạt động cộng đồng.

Vậy điều gì làm nên đẳng cấp của Mỹ Linh suốt 20 năm qua? Câu trả lời chính là bởi Mỹ Linh đã xây dựng thành công cho mình và duy trì suốt 20 năm hình mẫu nghệ sỹ “ba trong một” khi cân bằng được giữa ca sỹ-gia đình–và business.

Ở góc độ ca sỹ, ngoài dấu ấn về giọng, thành công của Mỹ Linh bền và khác nghệ sỹ khác cùng thời còn bởi cô vẫn là nữ ca sỹ duy nhất ở Việt Nam tiên phong trong việc xây dựng một “công nghệ dây chuyền sản xuất” chuyên nghiệp ở Việt Nam khi có riêng một êkíp âm nhạc “trọn gói” bài bản và đặc biệt trung thành từ ban nhạc, phòng thu, đến nhạc sỹ sáng tác (Huy Tuấn và Anh Quân) kiêm nhà sản xuất…

Với sự hậu thuẫn của ban nhạc Anh Em mà linh hồn chính là người bạn đời – nhạc sỹ Anh Quân đã tạo nên bước chuyển đổi quan trọng trong đời sống riêng và trong phong cách riêng của Mỹ Linh. 20 năm hoạt động âm nhạc, cặp đôi này đã lần lượt thực hiện nhiều “phép thử” đặt nền móng cho nhạc nhẹ và làm nên những bước ngoặt trong sự nghiệp: từ tiên phong trong dòng nhạc RnB đến khai phá những chuẩn mực mới như kỹ thuật thu live, phát hành đĩa than, tour 06 cho đến nỗ lực xuất khẩu âm nhạc (Nhật Bản, dù không mấy thành công) đã giúp Mỹ Linh từng bước vươn lên đỉnh diva theo nghĩa người tiên phong, dẫn đường và có tầm ảnh hưởng đến giới làm nghề.

Nhìn lại một vệt các sản phẩm phòng thu “Tóc ngắn” (1998), “Made in Vietnam” (2003), “Chat với Mozart” (2005), “Tóc ngắn Acoustic – Một ngày” (2011) và “Chat với Mozart II” còn để thấy dấu ấn sáng tạo và thử nghiệm bền bỉ của Anh Quân trong 20 năm làm nghề. Anh Quân không phải là cái tên làm nên nhiều bất ngờ đột phá với vai trò giám đốc âm nhạc của các live concert. Ngược lại, ở vị trí kỹ sư âm thanh trong phòng thu, Anh Quân luôn là một trong ít lựa chọn hàng đầu đảm bảo về chất lượng cho các concept album Việt Nam hiện nay.

Đâu đó từng nhận định Anh Quân bảo thủ và không có “tính nghệ.” Tôi lại nghĩ trong trường hợp của Anh Quân, bảo thủ chính là điều kiện cần để duy trì được sự nghiêm túc, cầu toàn để sau 20 năm người nhạc sỹ này vẫn kiên định, không bị nao núng và xổi trước những trồi sụt của thị trường. “Tính nghệ” của Anh Quân nằm ở sự say nghề và làm nghề có lý tưởng; ở sự khắc kỷ trong phòng thu; ở thái độ vị kỷ trong quá trình thai nghén từng sản phẩm âm nhạc. Viết đến những dòng này, với đôi chút thần tượng hóa, người viết nhìn thấy Anh Quân đâu đó trong nhân vật kiến trúc sư Howard Roark người luôn giữ niềm đam mê, tinh thần tích cực, luôn tin tưởng mãnh liệt vào tính cá nhân mà anh tôn thờ trong cuốn tiểu thuyết “Suối nguồn” của nữ tác giả người Mỹ Ayn Rand.

Nếu Mỹ Linh dự báo về sự kết thúc, khi nói “Chat với Mozart II” sẽ là sản phẩm phòng thu cuối cùng trong sự nghiệp… thì Anh Quân lại lấp lánh hy vọng về một sự khởi đầu. 

Cùng thai nghén một đĩa nhạc nhưng sau 13 năm, Anh Quân và Mỹ Linh hiện tại lại có hai tâm thế khác nhau. Nếu Mỹ Linh dự báo về sự kết thúc, khi nói “Chat với Mozart II” sẽ là sản phẩm phòng thu cuối cùng trong sự nghiệp… thì Anh Quân lại lấp lánh hy vọng về một sự khởi đầu. “Sở dĩ đĩa nhạc được thai nghén 13 năm bởi tôi phải đợi một sự chín muồi về kỹ thuật phòng thu, nhân lực và năng lực sản xuất, hòa âm phối khí… để cho ra đời một sản phẩm đạt chuẩn.” Mong rằng, từ khởi đầu này, Anh Quân sẽ “bắt tay” với nhiều cái tên khác, sau Mỹ Linh, để nhạc Việt lại tiếp tục được thai nghén những sản phẩm phòng thu chất lượng, mang tính cá nhân và cấp tiến.

Về Mỹ Linh, tôi cũng không mấy tin lời chị nói, rằng “Chat với Mozart II” sẽ là dự án phòng thu cuối cùng. Như nữ ca sỹ này bộc bạch: “Tôi tuổi mèo, cung sư tử, mệnh thủy ở con nước lớn nên số mệnh của tôi là luôn phải vận động chứ không chịu ngồi yên để người khác lo cho mình.”

Hay nói như nhạc sỹ Dương Thụ, một người nhiều năng lượng, nhiều khát vọng, luôn lao động chăm chỉ và giàu bản thiện như Mỹ Linh, thì những đóng góp của cô trong tương lai sẽ không còn giới hạn ở việc hát của một ca sỹ.

Dù ở đỉnh cao nào chăng nữa thì ai cũng sẽ có thời của mình. Anh Quân hay Mỹ Linh cũng vậy. Rất có thể, tới đây, thay vì chinh phục đại chúng, Mỹ Linh nên tập trung vào khán giả trung thành. Và từ dấu ấn cá nhân, Mỹ Linh và Anh Quân, cùng các đồng sự nên chú tâm vào lĩnh vực đào tạo các tài năng âm nhạc trẻ và sản xuất những sản phẩm đạt chuẩn. Đó mới chính là tương lai của nền âm nhạc./.

Cuối cùng thì Ronaldinho cũng dừng lại, ở tuổi 38, chàng cầu thủ từng khiến cả thế giới phát điên vì mình đã nói lời tạm biệt với trái bóng tròn.

Ronaldinho yêu quý của hàng triệu người không trực tiếp nói lời tạm biệt với bóng đá. Tất cả chỉ biết qua người anh Roberto, cũng là người anh của Ronaldinho. “Cậu ấy đã dừng lại. Tất cả đã chấm dứt”.

Sự nghiệp của Ronaldinho đã kết thúc theo cách như thế. Đó không là những giọt nước mắt như Ronaldo, những toan tính như Romario (Romario giải nghệ ở tuổi 40, một năm trước khi bắt đầu sự nghiệp chính trị với một vị trí trong Hạ Viện của Đảng dân chủ Xã hội Brazil), những nuối tiếc như Adriano.

 “Cậu ấy đã dừng lại. Tất cả đã chấm dứt”

Ronaldinho chỉ đơn giản là dừng lại. Sẽ không còn ai được chứng kiến anh chơi bóng, lan tỏa niềm vui trên thảm cỏ xanh nữa.

1. Hãy “chơi” bóng

Cậu bé Ronaldo de Asis Moreira sẽ không thể quên một ngày năm mình 8 tuổi, khi vừa trở về nhà sau khi chơi bóng cùng chúng bạn. Tất cả họ hàng của cậu đều ở đó, mẹ cậu òa khóc, anh trai Roberto kéo cậu vào nhà tắm trước khi tiết lộ một sự thật sẽ khiến cậu gần như gục ngã. Cha cậu đã qua đời sau khi gặp phải một tai nạn. Cậu không thể tin nổi. “Khi nào cha sẽ quay lại? Sao cha lại ra đi”, cậu lay người Roberto. Không có câu trả lời.

Ông Joao de Asis Moreira là người có ảnh hưởng lớn nhất tới sự nghiệp của Ronaldinho. Ông đam mê bóng đá tới mức sau một tuần làm việc mệt mỏi tại xưởng đóng tàu mà vẫn sẵn sàng làm chân bảo vệ tại câu lạc bộ Gremio. Ông muốn nhìn thấy niềm vui của những cổ động viên. Bóng đá với ông là phải vui.

Ronaldinho ngay từ khi còn bé đã được khuyến khích chơi bóng tự do và sáng tạo. Hãy chơi với trái bóng, coi quả bóng như một người bạn thay vì một công cụ để thoát khỏi cảnh nghèo đói. Ronaldinho đã tự định hình phong cách chơi bóng cho chính mình theo cách ấy.

Từ khi còn là một cậu nhóc chơi bóng trên đường phố Porto Alegre, tới lúc đứng trên đỉnh cao châu Âu trong màu áo Barcelona, Ronaldinho luôn giữ được sự lạc quan, bản lề trong cách chơi bóng ngẫu hứng và phóng khoáng của mình.

Hình ảnh Ronaldinho nở nụ cười sau mỗi bàn thắng, mỗi pha bỏ lỡ cơ hội, thậm chí dính thẻ đã in sâu vào trong tiềm thức của không chỉ giới mộ điệu mà còn cả những người không biết gì về bóng đá. Những bà nội trợ chỉ xem bóng đá qua tivi của những ông chồng tới giờ vẫn không thể quên chàng cầu thủ “lúc nào cũng nhe răng cười toe toét.” Không phải ai cũng có thể tạo ra những ảnh hưởng theo cách tích cực như thế.

Hình ảnh Ronaldinho nở nụ cười sau mỗi bàn thắng, mỗi pha bỏ lỡ cơ hội, thậm chí dính thẻ đã in sâu vào trong tiềm thức của không chỉ giới mộ điệu mà còn cả những người không biết gì về bóng đá.

Bóng đá của Ronaldinho khác biệt thế nào với phần còn lại? Sid Lowe, cây viết nổi tiếng của tờ The Guardian nói rằng không ai có thể khiến bóng đá trở nên thú vị như cách mà Ronaldinho đã làm. Thật vậy, chúng ta có thể trầm trồ vì cách Messi giữ thăng bằng vượt qua hết cầu thủ này đến cầu thủ khác trước khi sút tung lưới Athletic Bilbao, kinh ngạc khi thấy Cristiano Ronaldo bật nhảy tương đương với một vận động viên bóng rổ trước khi đánh đầu tung lưới Manchester United, tấm tắc khi nhớ lại cú tắc bóng ngọt lịm của Alessandro Nesta trước Sylvain Wiltord, nhưng để đến mức sững sờ như cách chứng kiến Ronaldinho vượt qua ba cầu thủ Sevilla trước khu tung cũ nã pháo đập xà ngang bật xuống tung lưới Sevilla ở khoảng cách 25 mét vào ngày 3/9/2003 thì không.

Joan Laporta, chủ tịch Barca khi đó thừa nhận ông không biết nên phản ứng như thế nào, không phải vì tôn trọng người đồng cấp Jose Maria del Nido đang ngồi cạnh trong khu khán đài VIP của sân Nou Camp, chỉ đơn giản là vì khoảnh khắc Ronaldinho vừa thực hiện quá kỳ diệu.

Những khoảnh khắc như tại Sevilla ấy diễn ra như cơm bữa trong giai đoạn đỉnh cao của Ronaldinho. Messi có thể duy trì phong độ khủng khiếp trong suốt hơn 10 năm qua, những khoảnh khắc mà La Pulga tạo ra cũng làm các khán đài Nou Camp nổ tung không kém gì Ronaldinho nhưng thứ xúc cảm mà Ronnie tạo ra đơn giản là không thể thay thế.

Trước khi Laporta bất ngờ cuỗm Ronaldinho thành công từ tay Manchester United, Barca chỉ là cái bóng của chính họ sau giai đoạn hoàng kim của Johan Cruyff. Rivaldo là ngôi sao trên sân cỏ của Nou Camp, nhưng những người Hà Lan mới nắm quyền tại Catalunya. Louis Van Gaal đã tới và biến Barca thành một mớ hỗn độn không hơn không kém.

Nếu không có Ronaldinho, Messi sẽ không xuất hiện.

Bởi thế khi Ronaldinho tới và kéo cán cân từ Madrid trở về Catalunya bằng thứ ma thuật không thể ngăn cản, những cổ động viên Barca gần như phát điên. Như chính Ronnie đã thừa nhận rằng trước khi anh tới, Real Madrid là thế lực, sau khi anh rời đi, tất cả “đều muốn phong cách Barcelona.”

Không có Ronaldinho, Barca sẽ không thể hiểu là họ có thể chơi bóng, tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc và chiến thắng. Di sản khổng lồ mà Ronaldinho để lại không chỉ có vậy, đó còn là Lionel Messi, cậu nhóc từng được Ronaldinho thuyết phục ban lãnh đạo cho lên đội một, chuyền bóng như đặt để cậu chạy xuống lốp bóng tung lưới Albacete, và rồi cõng trên lưng công kênh như một người hùng. Nếu không có Ronaldinho, Messi sẽ không xuất hiện.

Hãy cứ nhìn cách Messi tri ân Ronaldinho là hiểu. Trên Facebook cá nhân với gần 90 triệu lượt thích, số 10 của Barca viết: “Như tôi luôn nói, tôi học hỏi được rất nhiều từ anh. Tôi sẽ biết ơn anh mãi mãi vì đã khiến những ngày tháng đầu tiên trên đội một của tôi trở nên thật dễ dàng.”

“Thật may mắn khi được chia sẻ với anh về mọi thứ, và tôi thật sự hạnh phúc, không chỉ bởi anh là một siêu sao thực sự mà còn vì con người tuyệt vời ở ngoài cuộc sống. Dù giải nghệ, nhưng bóng đá sẽ không bao giờ quên nụ cười của anh. Chúc anh mọi điều tốt lành, Ronaldinho.”

Ronaldinho đã chơi bóng với tất cả sự sáng tạo, ngẫu hứng, đúng như tâm nguyện của người cha, và anh trở thành huyền thoại.

2. Ngoại lệ Ronaldinho

Đến cuối ngày, con người ta sẽ bị đánh giá bởi những thứ mà mình không làm được. Vậy thì Ronaldinho, trong ngày giải nghệ, có phải chịu những đánh giá đó?

Nếu như Francesco Totti giải nghệ với những dèm pha về việc chưa từng lọt vào bán kết Champions League; Paolo Maldini nói lời chia tay với bóng đá mà chưa từng chạm tay vào cúp vàng World Cup, thậm chí bị những cổ động viên nhà (số này không nhiều) xúc phạm danh dự (trong ngày giã từ sự nghiệp thi đấu vào ngày 31/5/2009 ngay trên sân San Siro, Paolo Maldini ở tuổi 40 đã bị nhóm cổ động viên Milan ở khu khán đài phía Nam Curva Sud chỉ trích vì những hành vi không tôn trọng những đồng đội ngoại quốc trong quá khứ. Đồng thời nhóm này còn có một băng rôn lớn với hình ảnh Franco Baresi cùng dòng chữ “Đây là người đội trưởng duy nhất”); Diego Maradona kết thúc sự nghiệp trong sự căm ghét của người Anh và cơ quan thuế vụ Italy, Zinedine Zidane giã từ sự nghiệp với cú húc đầu ngay trong trận chung kết World Cup, thì Ronaldinho chia tay nghiệp quần đùi áo số trong sự tôn trọng gần như tuyệt đối từ giới mộ điệu.

Chúng ta có thể lấy Cristiano Ronaldo hay Lionel Messi để làm biểu tượng cho bóng đá hiện đại, nơi mà những danh hiệu cao quý nhất được gắn liền với các con số thống kê không tưởng về bàn thắng, hệ quả tất yếu của các hệ thống 11 người được tính toán tỉ mỉ. Vậy thì Ronaldinho sẽ là đại diện gần như cuối cùng của bóng đá “kiểu cũ”, nơi sân cỏ cũng là sân khấu của những cái tôi riêng biệt, và trong đó, Ronaldinho chính là người đặc biệt hơn cả.

Ngoài sân cỏ, Ronaldinho có thể là một ngôi sao Brazil điển hình, ưa tiệc tùng, phóng túng, thỉnh thoảng bỏ tập vì say xỉn, nhưng hình ảnh của Ronnie trên sân cỏ được đóng đinh bởi những khoảnh khắc mà chỉ mình anh có thể tạo ra. Như pha làm bàn vào lưới Chelsea tại Champions League 2005, “Nó giống như có ai đó làm thời gian ngừng lại trong ba giây vậy, và chỉ mình tôi có thể di chuyển” Ronaldinho hồi tưởng.

Đó là cách giải thích có lẽ hợp lý nhất cho pha bóng ấy. Cách Ronaldinho đứng giữa bức tường phòng ngự màu xanh, lắc hông đúng ba lần trước khi co chân sút bóng găm thẳng vào góc lưới trong sự ngỡ ngàng của tất cả cầu thủ là độc nhất vô nhị. Không ai có thể tái hiện lại khoảnh khắc ấy, cho dù chỉ là từ phương diện cảm xúc đơn thuần, từ giờ và tới mãi về sau.

Sự nghiệp của Ronaldinho không phải lúc nào cũng bay cao như thế. Anh chỉ thực sự thăng hoa trong ba năm 2003-2006 với màu áo Barcelona. Trong màu áo đội tuyển Brazil, Ronaldinho gây thất vọng trong giải đấu mà anh là ngôi sao sáng nhất (World Cup 2006). Song, có lẽ tất cả người hâm mộ đều chọn việc quên đi những khoảng tối ấy. Không ai muốn ghi nhớ cảnh Ronnie tuyệt vọng trong việc ghi bàn như thế nào tại mùa Hè nước Đức, bị đẩy khỏi đội hình Barca trong giai đoạn cuối triều đại Frank Rijkaard, tăng cân và đánh mất đi niềm vui tại Italy, hay những năm tháng rong ruổi tận Mexico.

Ngoài sân cỏ, Ronaldinho có thể là một ngôi sao Brazil điển hình, ưa tiệc tùng, phóng túng, thỉnh thoảng bỏ tập vì say xỉn, nhưng hình ảnh của Ronnie trên sân cỏ được đóng đinh bởi những khoảnh khắc mà chỉ mình anh có thể tạo ra.

Ronaldinho mà tất cả ngưỡng mộ, yêu quý, để rồi giờ bồi hồi khi nghe tin giải nghệ, phải là chàng trai luôn nở nụ cười trong màu áo Barcelona, người biến những tuyệt kỹ đi bóng tưởng chừng chỉ có trong tưởng tượng thành sự thật, người hủy diệt Real Madrid ngay tại Santiago Bernabeu, khiến Nou Camp gần như nổ tung với siêu phẩm nát lưới Sevilla ngay trong những trận đầu tiên chuyển sang màu áo mới.

Đến cuối ngày, Ronaldinho sẽ không bị phán xét bởi những gì anh chưa làm được. Đơn giản bởi không ai có thể làm được những điều anh đã làm, với đầy đủ niềm cảm hứng cũng như sự tích cực, và mang lại cảm giác phấn khích cho người hâm mộ đến mức tột độ như thế.

Tạm biệt và chúc may mắn trên chặng đường mới, Ronaldinho.

3. Họ đã nói gì về Ronaldinho?

Pele: Với tôi thật khó để chọn ai là người xuất sắc nhất, nhưng Ronaldinho là người đứng trên đỉnh cao lâu hơn bất kỳ ai trong bóng đá.

Diego Maradona: Một trong những cầu thủ xuất sắc nhất tôi từng được chứng kiến.

Zinedine Zidane: Ronaldinho là một cầu thủ rất rất đẳng cấp. Anh ấy nhanh, mạnh mẽ và có kỹ thuật thượng thừa. Một ảo thuật gia nhưng cũng sẵn sàng chơi đồng đội. Ronaldinho không hẳn là số 10, một nhà kiến tạo thuần khiết. Anh ấy giống cầu thủ tấn công chơi đằng sau hơn, người có thể tự ghi bàn và có tầm nhìn để kiến tạo bàn thắng.

Zlatan Ibrahimovic: Một trong những nhà vô địch xuất sắc nhất mọi thời đại.

Rui Costa: Không nhiều cầu thủ có thể đưa ra những đường chuyền buộc phải ghi bàn như Ronaldinho. Anh ta đơn giản là kỳ diệu. Ronaldinho có thể kiến tạo ở gần như mọi vị trí.

Frank Lampard: Tôi chưa từng thấy cầu thủ nào như thế. Đó là một trong những cú sốc đầu tiên của tôi tại Champions League. “Gã này đến từ hành tinh khác với chúng ta”, tôi đã nghĩ như vậy đấy.

Neymar: Không ai có thể sánh được với Ronaldinho. Anh ấy đã giành được tất cả tại Nou Camp. Anh ấy tạo nên lịch sử với Barca, với cả Brazil. Mọi chuyện vẫn đang tiếp tục.

Deco: Ronaldinho hay hơn Lionel Messi và Cristiano Ronaldo. Khi chúng tôi không biết phải làm gì, anh ấy sẽ tạo cơ hội và bàn thắng sẽ tới.

Frank Rijkaard: Cậu ấy là sự khác biệt giữa một câu lạc bộ chơi tốt và một câu lạc bộ đáng để nhớ. Ronaldinho có thể tự mình quyết định trận đấu.

Sergio Ramos: Ronaldinho gần như không thể bị cản lại khi đạt phong độ đỉnh cao.

Có lẽ hiếm tổng thống Mỹ nào lại đánh dấu 1 năm cầm quyền đầu tiên bằng nhiều quyết định bất ngờ và khác thường, thậm chí gây tranh cãi gay gắt như vị chủ nhân thứ 45 của Nhà Trắng Donald Trump.

Hàng loạt quyết sách mà ông Trump đưa ra nhằm thực hiện lời hứa đưa “Nước Mỹ vĩ đại trở lại” chẳng những đã đảo ngược các chính sách dưới thời người tiền nhiệm Barack Obama mà còn phá vỡ những nguyên tắc lãnh đạo truyền thống của nước Mỹ.

Một năm qua, nước Mỹ dưới bàn tay “chèo lái” của Tổng thống Donald Trump đã có những thay đổi đáng kể, trong khi cả thế giới cũng không ít lần “chao đảo” với những tuyên bố và hành động “không giống ai” của vị tỷ phú được coi là nhà kinh doanh lão luyện song lại không có kinh nghiệm chính trường này.

Không thể phủ nhận rằng dấu ấn thành công của Tổng thống Trump trong năm cầm quyền đầu tiên chính là kinh tế. Nước Mỹ năm qua thực sự đã khẳng định vị thế của “nền kinh tế số một thế giới” với mức tăng trưởng duy trì ổn định khoảng 3%, thị trường chứng khoán liên tục bứt phá. Đây được xem là thành tích kinh tế hết sức ấn tượng bởi 8 năm cầm quyền của Tổng thống Barack Obama, từng được coi là một trong những giai đoạn kinh tế Mỹ tăng trưởng nhanh nhất trong vòng gần 30 năm qua, mức tăng trưởng bình quân cũng chỉ đạt 1,6%.

Không thể phủ nhận rằng dấu ấn thành công của Tổng thống Trump trong năm cầm quyền đầu tiên chính là kinh tế

Giới kinh doanh ngày càng lạc quan, sức sản xuất và lòng tin của người tiêu dùng được cải thiện đáng kể, nhất là sau khi luật cải cách thuế được ban hành. Đây vốn được Tổng thống Trump xem là “đòn bẩy” thúc đẩy kinh tế và gia tăng việc làm. Đặc biệt, tỷ lệ thất nghiệp cũng giảm xuống mức 4,1%, thấp nhất trong 17 năm qua.

Những biện pháp quyết liệt của Tổng thống Trump nhằm điều chỉnh thâm hụt thương mại với các đối tác lớn như Trung Quốc, Đức, mang việc làm và dòng vốn đầu tư trở lại nước Mỹ… đã bắt đầu phát huy tác dụng. Có thể nói, Tổng thống Trump đã giữ đúng cam kết tranh cử về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo chuyển biến trên thị trường lao động để hiện thực hóa chính sách “Nước Mỹ trước tiên.”

Bên cạnh đó, Tổng thống Trump cũng có một loạt chính sách nhằm tiếp tục duy trì và mở rộng ảnh hưởng chiến lược của Mỹ tại những khu vực kinh tế rộng lớn và năng động, trước hết phải kể tới tầm nhìn “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương” mà ông đang theo đuổi.

Cũng dễ dàng nhận ra rằng mọi quyết định của Tổng thống Trump trong 1 năm qua, cả đối nội và đối ngoại, đều xoay quanh chính sách thực dụng “Nước Mỹ trước tiên.” Điều này đồng nghĩa với việc Tổng thống Trump dễ dàng loại bỏ tất cả những gì mà ông coi là gây tổn hại cho lợi ích của nước Mỹ hay không công bằng với người dân Mỹ. Chỉ 2 ngày sau lễ nhậm chức, ông Trump đã ký sắc lệnh hủy bỏ cam kết của Mỹ đối với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), một thỏa thuận thương mại mà 12 nước châu Á-Thái Bình Dương đã phải tốn rất nhiều công sức và thời gian đàm phán.

Tiếp ngay đó, ông yêu cầu xem xét lại Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) tồn tại suốt hơn 20 năm với hai nước láng giềng Mexico và Canada, đều vì lý do các thỏa thuận trên “làm tổn thương đến người lao động Mỹ và làm giảm lợi nhuận của các công ty Mỹ.” Bởi vậy, cùng với việc “quay lưng” với các thỏa thuận thương mại tự do đa phương, ông chủ Nhà Trắng cũng liên tiếp phát đi những thông điệp theo đuổi một chính sách bảo hộ đối với nền kinh tế Mỹ, bất chấp sự chỉ trích của lãnh đạo nhiều nền kinh tế khác.

Tuy nhiên, không ít quyết định phục vụ cho chính sách “Nước Mỹ trước tiên” của ông Trump lại gây chia rẽ sâu sắc trong chính nội bộ nước Mỹ. Các biện pháp thắt chặt kiểm soát người nhập cư, trong đó có sắc lệnh hạn chế nhập cảnh và di trú đối với người dân từ một số quốc gia Trung Đông và châu Phi có người Hồi giáo chiếm đa số, đã làm bùng phát làn sóng biểu tình phản đối mạnh mẽ của người dân Mỹ.

Mặc dù Tổng thống Trump nói rằng sắc lệnh này chỉ nhằm ngăn chặn các phần tử khủng bố cực đoan và việc siết chặt các quy định về nhập cư đã làm giảm 70% số lượng người vượt biên trái phép vào Mỹ so với năm 2016, song những quyết định của Tổng thống Trump cũng kéo theo những rắc rối pháp lý suốt năm đầu nhiệm kỳ của ông mà cho tới nay vẫn chưa kết thúc. Ngay cả đạo luật cải cách thuế mà ông Trump tuyên bố là “đợt cắt giảm thuế lịch sử đối với người dân Mỹ”, cũng là chủ đề gây ra những cuộc tranh cãi nảy lửa tại Quốc hội và trong xã hội Mỹ.

Tính chất khó lường của Tổng thống Trump thực sự đã gây ra nhiều biến động trên bình diện quốc tế

Về đối ngoại, tính chất khó lường của Tổng thống Trump thực sự đã gây ra nhiều biến động trên bình diện quốc tế. Cả năm qua, cảm giác bất an đã bao trùm người dân Mỹ và thế giới do chính sách “miệng hố chiến tranh” của ông Trump đối với Triều Tiên. Tổng thống Mỹ đã lôi sự chú ý của cả thế giới vào những màn “khẩu chiến” không có điểm dừng giữa ông và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Những tuyên bố dọa dẫm như “trút bão lửa thịnh nộ” lên Bình Nhưỡng, hay đưa tàu sân bay và máy bay ném bom chiến lược tới Bán đảo Triều Tiên vô tình càng thúc đẩy chương trình phát triển tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Bình Nhưỡng để đối phó với Mỹ.

Lần đầu tiên trong nhiều thập niên qua, điều khiến cả thế giới lo lắng lại không phải là những hành động thất thường của Triều Tiên, mà chính là những tín hiệu khó đoán phát đi từ Nhà Trắng. Chính sách của Tổng thống Trump đã khiến căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên leo thang cực điểm.

Tình hình tại Trung Đông càng thêm rối ren khi Tổng thống Donald Trump khép lại năm 2017 bằng quyết định công nhận Jerusalem, vùng đất thánh linh thiêng của 3 tôn giáo, gồm Cơ đốc giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo, là thủ đô của Israel, động thái giống như một “cú đòn” giáng mạnh vào thế giới Hồi giáo và các nước Arab, gây ra hàng loạt phản ứng giận dữ từ ngay các nước đồng minh của Mỹ. Sự thay đổi đột ngột trong chính sách của chính quyền Mỹ đối với vấn đề “nhạy cảm” này được ví như một “sự phản bội nguy hiểm” đối với chính sách Trung Đông mà Washington thực thi nhiều thập kỷ, phá hoại tiến trình hòa bình Trung Đông mà Mỹ cũng là một bên bảo trợ.

Bên cạnh đó, thái độ của người đứng đầu nước Mỹ đối với thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà Iran ký cùng với chính quyền Tổng thống Obama và các cường quốc Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga và Đức cũng khiến cả thế giới lo ngại. Việc ông Trump đe dọa rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng quan hệ Washington – Tehran và tạo ra nguy cơ đối với sự ổn định trong khu vực, mà còn làm sứt mẻ hình ảnh của Mỹ như một đối tác đáng tin cậy và ổn định.

Những tuyên bố thẳng thừng của ông Trump cũng không ít lần “chọc giận” các đồng minh trong NATO 

Dưới thời Tổng thống Trump, quan hệ với Nga ngày càng giá băng, đặc biệt sau khi ông chủ Nhà Trắng công bố Chiến lược an ninh quốc gia mới, gọi Nga và Trung Quốc là “những đối thủ” muốn làm xói mòn lợi ích và giá trị Mỹ. Quan hệ vừa được cải thiện giữa Mỹ và Cuba cũng bị “dội gáo nước lạnh” khi Tổng thống Trump tuyên bố đảo ngược một phần chính sách của chính quyền tiền nhiệm đối với La Habana.

Chưa dừng lại, những căng thẳng mới đã nảy sinh trong quan hệ giữa Mỹ với Pakistan xuất phát từ những cáo buộc mang tính “khiêu chiến” trên Twitter của ông Trump nhằm vào Islamabad. Những tuyên bố thẳng thừng của ông Trump cũng không ít lần “chọc giận” các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Không những thế, ông Trump còn gây ồn ào khi quyết định Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến toàn cầu về chống biến đổi khí hậu, hay tuyên bố Washington chính thức rút khỏi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) từ ngày 31/12/2018. Tất cả những điều đó đang tác động trực tiếp đến vai trò đi đầu của nước Mỹ trong nhiều vấn đề quốc tế, khiến vị thế của Mỹ bị giảm sút, thậm chí có những lúc Washington bị cô lập trên diễn đàn quốc tế, như trong vấn đề Jerusalem.

Dư luận cho rằng mối lo ngại đối với những chính sách mang đậm dấu ấn cá nhân của ông Trump chắc chắn sẽ còn tiếp tục trong năm thứ hai của nhiệm kỳ, khi nước Mỹ đối mặt với rất nhiều thách thức như cuộc bầu cử giữa kỳ ở trong nước, cuộc khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, căng thẳng ở Trung Đông, mối quan hệ với các nước lớn như Nga, Trung Quốc hay cuộc chiến chống khủng bố.

Phe Dân chủ đang rất muốn thu hẹp khoảng cách với đảng Cộng hòa ở Hạ viện và chỉ cần hai ghế để nắm quyền kiểm soát Thượng viện sau thắng lợi bất ngờ của ứng cử viên Dân chủ trong cuộc bầu cử bổ sung thượng nghị sỹ ở Alabama, bang có truyền thống ủng hộ phe Cộng hòa. Trong bối cảnh tỷ lệ cử tri ủng hộ Tổng thống Trump đang ở mức thấp (chỉ hơn 30%) và phe Cộng hòa đang bị đảng Dân chủ dẫn điểm khá xa trong các cuộc thăm dò dư luận gần đây, hơn lúc nào hết, ông Trump và đảng Cộng hòa cần nhanh chóng sốc lại đội ngũ nếu như không muốn để mất lợi thế hiện nay tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ.

Dẫu bị đánh bại tại Trung Đông, tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng vẫn có nhiều tay súng hiện lẩn khuất, sẵn sàng gây ra các vụ tấn công liều chết ngay tại nước Mỹ. Đây chính là điều mà người dân Mỹ đang rất lo ngại và đặt thêm gánh nặng trách nhiệm lên ông Trump. Trong khi đó, vị thế và hình ảnh của Mỹ trên trường quốc tế sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào việc chính quyền Tổng thống Trump triển khai chính sách đối ngoại, cũng như vào mức độ can dự của Washington đối với những hồ sơ quốc tế “nóng,” như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, thỏa thuận hạt nhân Iran, căng thẳng tại Trung Đông…

Khó có thể đánh giá cả một nhiệm kỳ tổng thống bằng một năm đầu tiên lãnh đạo, nhưng rõ ràng nước Mỹ dưới thời Tổng thống Trump dường như đang lui hẳn về để tập trung cho chính sách “Nước Mỹ trước tiên.” Tuy nhiên, Tổng thống Trump có vẻ vẫn khiến người dân hoài nghi nhiều hơn tin tưởng khi ông là nhà lãnh đạo Mỹ có tỷ lệ ủng hộ thấp nhất trong năm đầu cầm quyền trong vòng gần 60 năm trở lại đây. Liệu “Nước Mỹ trước tiên” có giúp ông Trump thực hiện được tham vọng đưa “Nước Mỹ vĩ đại trở lại” hay không, vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

Không phải ngẫu nhiên mà kể từ khi nhậm chức đến nay, Tổng thống Trump rất hiếm khi nhắc lại cụm từ “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” vốn được ông nói đến rất nhiều trong giai đoạn tranh cử và trong diễn văn nhậm chức. Thế giới sẽ còn nhiều biến động và ông Trump vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều bài toán khó trong năm thứ hai nắm quyền./.

Vào một buổi sáng giá lạnh, cũng giống như bao ngày khác, cậu bé Vương Phúc Mãn cắp sách tới trường. Để làm được vậy, Vương cần đi hết quãng đường núi dài hơn 4 cây số, băng qua nhiều con suối nhỏ.

Bước vào căn lớp nhỏ sau 2 tiếng lặn lội trên đường, âm thanh đầu tiên vang lên trong đầu Vương chính là tiếng cười khúc khích của các bạn. Vương tỏ vẻ ngạc nhiên, cậu bé chẳng hiểu tại sao các bạn lại nhìn mình và cười. Thì ra là thời tiết lạnh giá khiến tóc, lông mày, lông mi của cậu bé lớp 3 này phủ đầy băng tuyết. Cậu bé lúc này giống như một chú người tuyết. Cặp má cũng ửng hồng…

Thầy giáo đã chụp lại hình ảnh ngộ nghĩnh này và đưa lên Wechat. Ngay lập tức Vương đã trở thành nhân vật hot trên mạng xã hội của Trung Quốc.

Rất nhiều người đã ngợi ca Vương như một biểu tượng cho sự quyết tâm thực sự của người dân nông thôn Trung Quốc. Trong khi đó, truyền thông nước này thì gọi Vương là “cậu bé băng tuyết.”

“Thật ấm áp!” một người dùng Weibo đã viết như vậy và chú thích thêm rằng “Đừng quên giấc mơ ban đầu của bạn.”

Một số người gọi Vương là cậu bé anh hùng của Trung Quốc.

Còn một tờ báo Trung Quốc viết rằng: “Một số người đã nhìn thấy điều tốt đẹp và hy vọng từ khuôn mặt nhỏ nhắn và tràn ngập hạnh phúc đó.”

Ở một nơi khác…

Nếu khuôn mặt với đôi má ửng lên như hai trái hồng của Vương Phúc Mãn khiến người ta hạnh phúc thì hình ảnh của Tiểu Nguyệt, một cô bé sống ở Bình Nam, Quý Cảng, Quảng Tây, Trung Quốc lại khiến người ta xót xa.

Sau khi chào đời không lâu, cô bé đã không nhìn thấy mẹ còn người cha thì làm việc ở xa. Cô và chị gái sống cùng ông bà nội tại một ngôi làng cách thị trấn khoảng 20 cây số. Để tiết kiệm 4 giờ đi bộ mỗi ngày, cô bé sống trong một “nhà trọ” gần trường học.

Cũng tại căn nhà trọ với tên gọi “Thiên Thiên” này, Tiểu Nguyệt và 9 bé gái khác đã bị “thầy giáo,” người phụ trách trông nom các em nhỏ, lạm dụng tình dục trong một thời gian dài. Trong số chúng, đứa trẻ lớn nhất mới 13 còn nhỏ nhất chỉ khoảng 6, 7 tuổi.

Khi sự việc bại lộ, người đàn ông kia mang danh “thầy giáo” kia đã bị kết án 4 năm tù giam nhưng những tổn thương mà anh ta gây ra cho những đứa trẻ thì chẳng thể xóa nhòa. Sẽ là một hành trình dài nữa để chữa lành những vết sẹo cho các em.

Tiểu Nguyệt nói rằng khi “những điều đó” xảy đến, cô bé cũng không biết đó là những chuyện gì. Trước khi tâm hồn mong manh và thể xác yếu đuối bị tổn thương, chẳng có ai nói với cô bé những kiến thức về lạm dụng tình dục, bao gồm cả gia đình và nhà trường.

Tại ngôi làng mà Tiểu Nguyệt đang sống, người ta hầu như không nhìn thấy những thanh niên khỏe mạnh. Nơi này, phần lớn là những người cao tuổi không có trình độ học vấn, hiếm khi giao tiếp với thế giới bên ngoài, công việc đồng áng chỉ đủ nuôi sống gia đình “một cách thật miễn cưỡng.” Vì vậy để đáp ứng những nhu cầu cơ bản của những đứa trẻ là rất khó khăn.

Trong những gia đình này, khi việc ăn no mặc ấm trở thành gánh nặng thì hầu như chẳng ai để ý đến vấn đề lạm dụng tình dục, ngay cả những kiến thức về phát triển sinh lý, những đứa trẻ cũng không nhận được.

Sau cùng, các bức ảnh của Vương Phúc Mãn và Tiểu Nguyệt đã tiết lộ cuộc sống của hàng chục triệu trẻ em bị bỏ lại ở các vùng quê của Trung Quốc. Sau khi cha mẹ rời quê nhà để bươn chải ở các thành phố lớn, theo đuổi giấc mơ về sự giàu có, những đứa trẻ này đã phải tự học cách tồn tại với nghèo đói.

Vậy có bao nhiêu trẻ em bị bỏ lại ở Trung Quốc?

Theo dữ liệu điều tra dân số năm 2010 của Trung Quốc, nếu những đứa trẻ bị bỏ lại được định nghĩa là trẻ vị thành niên dưới 18 tuổi có cha hoặc mẹ hoặc cả hai đi làm xa, thì nước này có 61,22 triệu trẻ em nông thôn bị bỏ lại.

Tuy nhiên theo một dữ liệu được công bố vào ngày 9/11/2016, số lượng trẻ em bị bỏ lại của nước này chỉ là 9,02 triệu. Thế nhưng con số này thu được sau khi người ta thay đổi định nghĩa “những đứa trẻ bị bỏ lại” là trẻ em chưa đủ 16 tuổi có cả cha mẹ, hoặc một trong hai đi làm xa mà người kia không có khả năng giám hộ.

Ngay cả khi tính đến sự khác biệt 6 năm giữa hai số liệu thống kê và sự khác biệt trong phạm vi thống kê, khoảng cách rất lớn giữa 61,22 triệu và 9,02 triệu đã khiến các nhà nghiên cứu và công chúng hoang mang.

Rất nhiều trẻ em đã bị bỏ lại. Chúng thường sống với ông bà. Những đứa trẻ này phải đối mặt với cuộc sống khó khăn, bao gồm việc bị suy dinh dưỡng, nhà ở đổ nát, và giao thông không thuận lợi. Trong những năm gần đây, nhiều trường học ở nông thôn đã đóng cửa và buộc nhiều đứa trẻ phải đi học xa. Những khó khăn này dẫn đến tỷ lệ bỏ học cao ở trẻ em nông thôn, cuộc khủng hoảng này làm suy yếu khả năng để đào tạo công nhân có tay nghề cao của Trung Quốc.

“Mỗi ngày có rất nhiều điều khó khăn tương tự xảy ra với những đứa trẻ bị bỏ lại, quả thực là rất nhiều vấn đề,” giáo sư Kam Wing Chan chuyên nghiên cứu về khoảng cách giữa thành thị và nông thôn Trung Quốc của Đại học Washington đã nói như vậy.

Chính phủ Trung Quốc nói rằng họ sẽ xóa sạch đói nghèo vào năm 2020, nhưng điều đó không dễ. Nhiều gia đình sống ở những vùng hẻo lánh cách xa các con đường hiện đại, trường học và bệnh viện. Dù cho các khu vực thành thị phát triển với tốc độ chóng mặt nhưng theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, khoảng 500 triệu người Trung Quốc vẫn sống dưới 5,5 USD (khoảng hơn 120.000 đồng) một ngày, và số lượng người nghèo này chiếm khoảng 40% tổng dân số.

Mặc dù câu chuyện của Vương đã gợi lên nhiều ý kiến thú vị trên mạng, nhưng nó cũng làm dấy lên một số hoài nghi về nỗ lực xóa đói nghèo của Trung Quốc.

Một người dùng Weibo đã viết một cách trào phúng rằng: “Chúng ta không thể giải quyết được đói nghèo. Nhưng chúng ta có thể khen ngợi nghèo đói.”

Không chỉ có bức ảnh với mái tóc phủ đầy băng tuyết đáng yêu kia phủ sóng khắp mạng xã hội mà một bức ảnh khác, bức ảnh về đôi bàn tay sưng phồng của cậu bé cũng khá nổi tiếng. Nhiều người bình luận rằng những nét chữ lấp ló dưới đôi tay đó rất đẹp, hay họ khen ngợi số điểm kiểm tra gần như hoàn hảo của cậu bé.

Tại trường Vương Phúc Mãn, học sinh nói với báo chí rằng các em không có đủ quần áo để giữ ấm, ngoài ra, việc tóc thường xuyên đóng băng trong những chuyến đi xa đến trường.

Câu chuyện của Vương khiến nhiều người quyên góp tiền cho các trường tiểu học và các tổ chức từ thiện thanh niên, với số tiền quyên góp ít nhất 330.000 USD (gần 7,5 tỷ đồng). Các quan chức địa phương cho biết họ sẽ khởi động một kế hoạch cung cấp quần áo mùa Đông cho trẻ em nghèo trong khu vực.

Trong cuộc phỏng vấn với CCTV, Vương Phúc Mãn kể lại chuyến đi hằng ngày của mình đến trường. Cậu bé nói rằng cậu đã quên mang mũ và găng tay vào ngày cậu bé được chụp ảnh.

Vương Phúc Mãn và chị gái sống cùng bà ngoại, bà ngoại của hai chị em đang bị bệnh và cha của Vương Phúc Mãn, Vương Cương Khuê, đã nói trên điện thoại rằng ông nội của những đứa trẻ đang ở trong tù.

Vương Cương Khuê làm công nhân xây dựng ở Côn Minh, cách quê nhà khoảng 400km. Anh Vương Cương Khuê cho biết mẹ của Vương đã bỏ nhà đi từ hai năm trước. Anh ta nói mình phải đi làm xa vì gia đình nợ rất nhiều.

“Tất cả những người dân trong làng đều coi thường chúng tôi,” Vương Cương Khuê nói. Nhưng anh vẫn hy vọng con cái của mình có thể có một tương lai tốt đẹp hơn.

“Trái tim tôi luôn hướng về bọn trẻ,” anh nói. “Tôi hy vọng chúng có thể học lên đại học và tìm được một công việc ổn định.”

Vương Phúc Mãn nói với CCTV rằng cậu bé hy vọng có thể lên Bắc Kinh học đại học để trở thành cảnh sát hoặc nhà khoa học trong tương lai.

Cậu bé nói: “Mặc dù tôi đã là một ‘wanghong’ (võng hồng – nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội Trung Quốc) nhưng tôi vẫn không thể tự hào”./.

Chắc chắn sẽ có một đường ranh giới lịch sử rõ ràng tách biệt giữa Tổng thống Mỹ và các chính trị gia tại Phòng Bầu Dục trên mọi khía cạnh. Đó là lời kết luận không thể bàn cãi về một năm giữ chức tổng thống lạ thường và hết sức tự phụ của ông Donald Trump.

Ông Trump đã thay đổi triệt để chức vụ này và cả chức năng hoạt động của nó, thường là rất chóng vánh và theo những cách mà tự ông hình dung hoặc tự thi hành.

Những bản năng bẩm sinh của ông như là đả kích, chia rẽ, cản trở, lăng mạ… đã tái định hình cái gọi là tính cách của một tổng thống. Chắc chắn sẽ không có một Donald Trump nào khác nữa.

Julian Zelizer, giảng viên lịch sử tại Đại học Princeton, nhận định: “Ông ấy đã đem những ồn ào và một phong cách tự do hoàn toàn mới lạ đến với chức vụ tổng thống, và điều đó sẽ không mất đi. Ông ấy vẫn tiếp tục làm những điều mà các tổng thống khác chưa từng làm, những điều chúng ta có thể khẳng định là họ sẽ không bao giờ làm…”

Năm đầu tiên nhiệm kỳ tổng thống của Trump đã đan xen các hình thái của truyền hình thực tế, môn giáo dục công dân, hài kịch, và tùy theo cách nhìn của từng người mà có thể có cả bi kịch nữa.

Giai đoạn này đã hình thành một vị tổng thống liên tục hối thúc lập ra các đường biên giới và “đâm chọc” các thể chế, không chỉ không tuân theo các quy ước mà còn phá vỡ chúng. Ông luôn công kích, gây sốc và đôi khi còn có vẻ tự gây thương tích cho mình- song ông cũng đã hoàn thành được một số điều dù là theo cách khiêm tốn hay với quy mô cực kỳ lớn lao.

John H. Sununu, cựu Thủ hiến bang New Hampshire và từng là quan chức cấp cao nhất tại Nhà Trắng dưới thời George Bush, nhận xét: “Theo bản năng, Donald Trump đang cố gắng ‘xồ’ vào từng ‘hang ổ’ để khuấy động chúng.”

Một vị tổng thống liên tục hối thúc lập ra các đường biên giới và “đâm chọc” các thể chế, không chỉ không tuân theo các quy ước mà còn phá vỡ chúng.

Sununu lúc đầu từng phản đối ông Trump, song nay lại cho rằng ông Trump đang hoàn thiện những ưu tiên bảo thủ và tái định hình lại công việc theo cách mà ông coi là tích cực nhất, song song với đó là thay đổi môi trường truyền thông.

Ông nói: “Điều ông ấy làm trong chiến dịch tranh cử là tìm cách kết nối với những người có cảm giác lo sợ. Còn điều ông ta đang làm trên cương vị tổng thống là cố gắng xử lý các thể chế khiến mọi người khó chịu.”

Ông Trump đã đảo ngược cuộc đối thoại chính trị giữa những điều thực tế và phi thực tế bằng những quy chuẩn chưa từng có và đầy bất ngờ. Các tổng thống khác đã nói dối, hoặc không thì cũng cố ý đánh lạc hướng dư luận. Tuy nhiên, Trump đã thể hiện một sự lãnh đạm với thực tế chưa từng có tiền lệ trong đời sống xã hội.

Tờ Washington Post đã liệt kê 2.000 tuyên bố sai lệch hoặc định hướng sai dư luận của tổng thống trong năm đầu tiên nhiệm kỳ. Chúng được sắp xếp theo thứ tự từ những tuyên bố ít quan trọng về số lượng phiếu bầu và quy mô ủng hộ ông cho đến những chỉ trích sai lệch- thậm chí có thể bị kiện – của ông đối với cuộc điều tra của nhóm luật sự đặc biệt, những kẻ phản đối đã bị chế ngự hay thậm chí cả người tiền nhiệm của ông ở Nhà Trắng.

Tiếp đến là những lời lăng mạ. Hàng loạt nhân vật phản đối và thậm chí là một số đồng  minh của ông đều bị ông gắn mác “tâm thần”, “kém hoặc mất kiểm soát,” “rối trí,” “thấp và béo,” “nhếch nhác,” và điển hình nhất là “không thật thà.” Chỉ mới tuần trước, trong một cuộc họp tại Phòng Bầu Dục với một nhóm các thượng nghị sỹ, ông được cho là đã gọi một số quốc gia, trong đó có Haiti, là “những đất nước dơ bẩn.”

Bản tính tục tĩu và nông cạn trong phong cách giao thiệp của ông Trump- điển hình là qua cách ông dùng Twitter để thể hiện những bình phẩm bột phát của mình, những tuyên bố chính sách thiếu hoàn thiện và sự phản ứng với truyền hình cáp- là một phần trong cách thức ông nỗ lực biến mình thành ngôi sao của một buổi biểu diễn nơi mà người ta không cần xem trước nội dụng.

Mô tả phong cách hoạch định chính sách của ông Trump, Chánh văn phòng Nhà Trắng John Kelly mới đây đã nói với tờ The New York Times rằng có một điều đáng chú ý mà Trump không làm: “Ông ấy rất hiếm khi hỏi rằng các tổng thống khác làm điều này thế nào.”

Phong cách buông thả và coi thường quy ước của ông đã lan sang phạm vi chính sách ngoại giao. Đã có hàng loạt lời công kích trên Twitter về nhà độc tài sở hữu hạt nhân ở Triều Tiên, những lời chỉ trích nhằm vào những người bạn quyền lực như Anh hay những kẻ thù như Trung Quốc, và những hành động chóng vánh như dời đại sứ quán, hủy công du hay rút Mỹ khỏi một số thỏa thuận đa quốc gia…

Tương tự, ở mặt trận trong nước, ông Trump tự đặt mình là nhân tố chính trong một vở kịch hiếm khi vui vẻ. Ông gây gổ với những nhóm thế lực trong chính đảng của mình trong cả một năm 2017 đầy ồn ào, và khép lại năm đó với một kiểu chính sách thuế mà theo Sununu thì có lẽ chỉ ông Trump mới có thể đạt được.

“Ông ấy rất hiếm khi hỏi rằng các tổng thống khác làm điều này thế nào.” (Chánh văn phòng Nhà Trắng John Kelly)

Để đánh giá, có thể thấy ông Trump đã điều hành đất nước như lời ông hứa hẹn trong chiến dịch- như một người nổi tiếng nhận thức được sự giao thoa giữa truyền thông hiện đại và văn hóa Mỹ và coi chính trị là một sự mở rộng của cả hai điều này.

Ông đã tìm cách tận dụng sự thiếu tập trung của đất nước cũng như sự ngờ vực của họ đối với các thể chế và chính giới. Ông đã nỗ lực biến các hoạt động chính trị thành cái bóng của bản tính cá nhân hung hăng, thô lỗ và cục cằn của mình.

Tuy nhiên, mặc dù ông Trump đã định hình lại vị trí tổng thống thì những thành công hay thất bại của ông ở nhiệm sở vẫn được xác nhận bởi cái mà ông đã không thể thay đổi. Bộ máy tư pháp và ngay cả bộ máy quan liêu và bộ máy quân sự liên bang của ông đều hoạt động như những cỗ máy kiểm soát thói bốc đồng của tổng thống, chống lại những nỗ lực cải cách luật và thiết lập những thực tế của riêng ông.

Những chỉ trích của tổng thống về “thông tin sai lệch” cũng như vậy, truyền thông vẫn là một thế lực độc lập và đầy sức mạnh, ngay cả trong một kỷ nguyên của những “sự kiện dị thường.”

Ngay với sự kiểm soát của đảng Cộng hòa trong Quốc hội, các nhà hoạch định chính sách cũng đã lập ra một số giới hạn đối với quyền lực của ông Trump ở cả các chính sách đối nội lẫn đối ngoại. Chắc chắn là sự kiểm soát này sẽ không kéo dài đến hết nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump với những phong trào “phản kháng” mạnh mẽ và đầy sinh lực đang kích động các chiến dịch bầu cử giữa nhiệm năm 2018 nhằm phản ứng lại tổng thống và vị trí lãnh đạo của ông ta.

Quan trọng hơn cả là một cuộc điều tra đặc biệt về chiến dịch vận động của ông Trump và sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử 2016 vốn đang khuấy động mọi thứ. Đó là một công cụ có thể kéo nhiệm kỳ tổng thống này trở về với những quy chuẩn cũ.

Có thể sẽ mất hàng thập kỷ để xác định ảnh hưởng thực sự của những năm Trump làm tổng thống cũng như bất cứ nhiệm kỳ tổng thống nào khác. Tuy nhiên, Trump cũng đã để lộ ra những sự thật quan trọng về đất nước đã đưa ông lên nắm giữ chức vụ này.

Chuyên gia sử học Zelier kết luận: “Ông ấy đã cho thấy những gì chúng ta dựng nên- chính xác là hệ thống mà ta đã thiết lập. Ông đã phơi bày sự thật rằng sức mạnh mà một vị tổng thống có thể có lớn thế nào.”

Ít có chuyện tình nào giống một câu chuyện cổ tích như cuộc tình của Ariana Austin và Joel Makonnen. Cũng phải nói thêm, chú rể thực tế là một hoàng tử và cô dâu cũng có xuất thân từ gia đình dòng dõi.

Anh Makonnen, 35 tuổi, hay Hoàng tử Yoel, là cháu gọi Haile Selassie, hoàng đế cuối cùng của Ethiopia bằng cụ. Còn cô Austin, 33 tuổi, mang dòng máu Mỹ-Phi và Guyana; ông ngoại của cô từng là thị trưởng của Georgetown, thủ đô của Guyana (một quốc gia Nam Mỹ thuộc khối Thịnh vượng chung).

Trên trang web đám cưới, cặp đôi đã mô tả cuộc hôn nhân của họ là “sự hòa hợp của tầng lớp quý tộc Cựu thế giới và sự quyến rũ của Tân thế giới.” Đám cưới của họ đã diễn ra hôm 9/9 năm ngoái, với rất nhiều sự kiện kéo dài từ 11 giờ sáng tới khuya, và được tổ  chức tại hai bang ở Mỹ.

Các hoạt động đám cưới bắt đầu bằng một buổi lễ ở nhà thờ Debre GenetMedhane Alem Ethiopian Orthodox Tewahedo Church ở Temple Hills, Maryland. Trong không gian thơm ngát mùi trầm hương, các vị khách mời đã chứng kiến ít nhất 13 giáo sĩ và mục sư cử hành nghi lễ Chính thống giáo Ethiopia cho anh Makonnen và cô Austin, người đã cải đạo trước đó một vài ngày. Vài giờ sau nghi thức này, cặp đôi đã cử hành hôn lễ chính thức tại trung tâm tiệc cưới Foxchase Manor ở Manassas, Virginia với sự tham gia của 307 khách mời, trong không gian lấp lánh ánh kim, những món đồ ăn Ethiopia và những hộp bánh đen Guyana đóng sẵn để tặng cho khách mời.

Phải mất tới hơn 10 năm chuẩn bị, hôn lễ của họ mới được cử hành. Trong gần 12 năm sau lần gặp gỡ đầu tiên trên sàn nhảy ở câu lạc bộ đêm Pearl tại Washington hồi tháng 12/2005, anh Makonnen và cô Austin đã vừa yêu nhau, vừa tập trung xây dựng sự nghiệp. Cuối cùng, đám cưới này trở thành mục tiếp theo trong danh sách những việc phải làm của cặp đôi đầy tham vọng.

“Tôi nghĩ cả hai chúng tôi đều cảm thấy đây là định mệnh,” cô Austin cho hay. “Nhưng tôi cũng cảm thấy mình còn những điều khác phải làm.”

Trong gần 12 năm sau lần gặp gỡ đầu tiên trên sàn nhảy ở câu lạc bộ đêm Pearl tại Washington hồi tháng 12/2005, anh Makonnen và cô Austin đã vừa yêu nhau, vừa tập trung xây dựng sự nghiệp.

Khi mới quen nhau, anh Makonnen không nói cho cô Austin biết về gốc gác hoàng gia của mình, và cô Austin, khi đó mới 21 tuổi, cũng không vội vàng tìm kiếm người chồng tương lai. Khi đó, cô đang ở trong một giai đoạn mà cô trìu mến gọi là “mùa hè bất tận.” Anh Makonnen, lúc đó cũng đang độc thân, đã tiếp cận cô Austin và bạn cô là Jami Ramberan, và nói với hai cô gái rằng họ giống người mẫu quảng cáo rượu.

“Tôi nói, ‘Hai cô trông như người mẫu quảng cáo cho Bombay Sapphire,’ hay một loại rượu nào đó,” anh Makonnen nhớ lại câu bắt chuyện mà giờ không ai trong nhà cô Austin không biết. (Tại đám cưới, ngay cả phù dâu Ramberan cũng đã nhắc lại sự kỳ lạ của đêm đó: “Bạn không thể ngờ rằng bạn sẽ gặp được người mình sẽ kết hôn ở hộp đêm Pearl.”)

Sự chú ý của anh Makonnen nhanh chóng tập trung vào cô Austin: “Chưa đầy năm phút sau, tôi đã tuyên bố với cô ấy rằng, ‘Em sẽ là bạn gái của anh.’”

Linh cảm của anh đã chính xác.

Cô Austin cho biết khi đó cô đã rất ấn tượng với vẻ phong trần của anh Makonnen. Anh sinh ra ở Rome khi cha mẹ anh, Hoàng tử David Makonnen  và Công nương Adey Imru Makonnen phải sống lưu vong khỏi Ethiopia. Anh lớn lên ở Thụy Sỹ, và cha anh đã qua đời năm 1989.

“Anh ấy nói về những điều to lớn khi vẫn còn là một chàng trai trẻ,” cô Austin chia sẻ. “Anh ấy nhắc tới cuộc cách mạng. Những trách nhiệm thật nặng nề với một người mới 23 tuổi.”

Gia đình của anh Makonnen là một phần của triều đại Solomon, triều đại đã chấm dứt sự trị vì vào năm 1974. Năm đó, một cuộc nội chiến tại Ethiopia đã nổ ra sau khi Haile Selassie, hoàng đế thứ 225 của Ethiopia, bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự của Chính phủ Quân sự Lâm thời Ethiopia xã hội chủ nghĩa. Trước khi qua đời một cách bí ẩn vào năm 1975, hoàng đế Selassie đã cai trị một đất nước bị chia rẽ bởi chính di sản của mình. Ông bị phế truất sau nhiều tháng bất ổn chính trị nhắm vào chính quyền của mình, với những lời buộc tội về thói tiêu xài hoang phí và xa rời dân chúng. Cuộc nội chiến kéo dài tới khi một liên minh các nhóm nổi dậy lật đổ chính phủ vào năm 1991.

Mặc dù vậy, hoàng đế Selassie là một người ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa chống thuộc địa châu Phi, một nhà lãnh đạo có tài trong việc bảo đảm nguồn viện trợ từ nước ngoài cho đất nước của mình và thúc đẩy các sáng kiến giáo dục. Ông đã bị buộc phải sống lưu vong khi người Italy xâm lược Ethiopia năm 1936, nhưng sau đó đã hồi hương vào năm 1941 sau khi thuyết phục được người Anh hỗ trợ trong cuộc chiến bảo vệ nền độc lập của quốc gia.

Cô Austin cho biết cô đã rất kinh ngạc trước những câu chuyện về gia đình mới của mình, những hậu duệ của vua Solomon và hoàng hậu Sheba trong Kinh thánh. “Đó là di sản và lịch sử không thể chối cãi,” cô Austin nói. “Đó là sự kết hợp giữa sức mạnh da màu và truyền thống Kitô giáo cổ đại.”

Với cặp vợ chồng giàu tham vọng, việc gặp gỡ và yêu nhau khi còn trẻ có thể nhanh chóng gây nên những vấn đề về thời gian có khả năng giết chết mối quan hệ của họ. Vì thế, anh Makonnen và cô Austin thường đi vòng quanh thế giới mà không có nhau, mặc dù hai người vẫn luôn giữ liên lạc. Sau khi tốt nghiệp đại học American năm 2006, anh Makonnen đã đi thực tập 6 tháng ở Pháp.

Với cặp vợ chồng giàu tham vọng, việc gặp gỡ và yêu nhau khi còn trẻ có thể nhanh chóng gây nên những vấn đề về thời gian có khả năng giết chết mối quan hệ của họ.

Sau đó, cô Austin cũng tới Paris một năm. Năm 2008, anh Makonnen quay lại Pháp và về Ethiopia, ở đó anh cùng chú mình thành lập Alchemy World, một tổ chức với mục tiêu mang lại các cơ hội kinh doanh và giáo dục cho người trẻ ở Ethiopia.

Khi cô Austin đến đại học Harvard để lấy bằng thạc sỹ giáo dục năm 2012, cặp đôi đã cảm thấy mệt mỏi với việc cứ phải thay nhau đi suốt như vậy. Họ đã không gặp nhau một thời gian trong năm đó. Nhưng sau đó, họ đã quay lại với nhau vào lễ Valentine năm 2014. Anh Makonnen, người sắp được nhận bằng luật của đại học Howard đã mua một chiếc nhẫn kim cương và đến nhà cha mẹ cô Austin, một tay cầm nhẫn, tay kia cầm một chùm bóng bay.

Có lẽ vì hơi hồi hộp, anh đã gõ cửa quá to, khiến cô Austin nghĩ rằng nhà cô đang bị trộm nhòm ngó. Cô đã gọi ngay để giục bố mẹ, lúc đó đang đi dự tiệc tối mau về nhà.

“Con bé nghĩ có ai đang cố đột nhập vào nhà,” ông Bobby Austin, bố của cô Austin chia sẻ. “Hóa ra chỉ là chàng trai tội nghiệp đang tìm cách cầu hôn nó.”

Cô Austin bật cười khi nhớ lại sự việc: “Anh ấy gõ cửa mạnh quá nên tôi không dám trả lời. Rồi anh ấy quay lại, và khi đó tôi mới mở cửa.”

Mãi sau gần một thập kỷ từ khi gặp gỡ, đôi uyên ương mới ở cùng một nơi.

“Tôi nghĩ mình đã nói, ‘Hãy đi trên hành trình này cùng nhau,’” anh Makonnen chia sẻ. “Khi tôi cầu hôn, cô ấy nói, “Cũng đến lúc rồi.’”

Họ nói rằng họ còn nợ nhau việc cố gắng và định cư ở một nơi, và cả hai đã quyết định sống cùng nhau ở Washington. Anh Makonnen làm việc tại bộ phận pháp lý của công ty dược Otsuka America Pharmaceutical, còn cô Austin thì hoạt động từ thiện tại Liên minh các nhà quản trị vị các bé trai và nam giới da màu, một bộ phận của tổ chức tư vấn từ thiện Rockefeller.

Cả hai người đều cố gắng sử dụng các kỹ năng của mình để giúp đỡ nhau. Khi cô Austin thành lập Art All Night, một lễ hội nghệ thuật kéo dài cả đêm ở Washington, anh Makonnen đã cho cô nhiều ý tưởng cho dự án này. Và cô cũng muốn giúp anh làm một bộ phim tài liệu về cụ của mình. “Một bộ phim tiểu sử chắc chắn không thể thiếu trong kế hoạch của chúng tôi,” cô Austin chia sẻ.

Bất chấp việc hay phải đi khắp nơi, những người thân thiết với cặp đôi nói rằng họ chưa bao giờ nghi ngờ rằng hai người sẽ không đến được với nhau.

Cô Austin và gia đình đã phải thương lượng để được làm những điều cô mong muốn trong một nghi lễ Chính thống giáo Ethiopia. Cô đã đấu tranh để được bố mình dẫn vào lễ đường, một nghi thức ít thấy trong các nhà thờ kiểu này.

“Theo nhiều cách, ngày này như đã được định sẵn vậy,” Sushama Austin-Connor, chị gái của cô Austin phát biểu trong lễ cưới. “Từ khi tôi thấy hai người bên nhau, họ đã luôn có sự kết nối với nhau. Họ đã xây dựng một tình bạn sâu sắc hơn bất kỳ điều gì khác.”

Yaphet Kifle, một phù rể cho biết hai bên gia đình cũng rất nhanh chóng hòa hợp với nhau. “Bạn có thể thấy là họ đều coi trọng những điều giống nhau: sự tôn trọng sâu sắc với gia đình và những người lớn trong nhà, và giá trị của hôn nhân,” anh cho hay.

Cặp đôi cho biết đám cưới của họ chỉ gặp một chút trục trặc nhỏ. Cô Austin và gia đình đã phải thương lượng để được làm những điều cô mong muốn trong một nghi lễ Chính thống giáo Ethiopia. Cô đã đấu tranh để được bố mình dẫn vào lễ đường, một nghi thức ít thấy trong các nhà thờ kiểu này. Và cô đã thành công. Ông Austin đã dẫn con gái bước vào lễ đường, và đuôi chiếc váy ngà Lazaro của cô dâu bay phấp phới sau lưng cô.

“Đó là một sự hòa hợp hạnh phúc,” bà Joy Austin, mẹ của cô Austin chia sẻ. “Chúng tôi, những người của Tân thế giới, cảm thấy Cựu thế giới rất hiểu cho chúng tôi, và chúng tôi cũng vậy với họ.”

Trong lễ cưới, ông Austin, chủ tịch của Neighborhood Associates Corporation, một tổ chức hỗ trợ các lễ đính hôn cộng đồng ở Washington cho biết “có chút mệt mỏi” khi phải tổ chức một bữa tiệc dài ngày có sự tham gia của những thành viên của một trong những gia tộc lâu đời nhất thế giới. Nhưng ông vẫn tỏ ra thoải mái và mắng yêu ba cô con gái, cũng như gửi lời cảm ơn đến các vị khách quý đã có mặt trong bữa tiệc.

Mẹ của anh Makonnen, một quan chức quốc tế của Liên hợp quốc hiện đã nghỉ hưu cũng có mặt tại bữa tiệc. Các vị khách khác bao gồm họ hàng quý tộc của anh Makonnen; Brandon T. Todd, thành viên hội đồng của khu Fourth Ward tại Washington; Eleanor W. Traylor, một học giả của hiệp hội văn học Mỹ-Phi; và J.R. Deep Ford, đại sứ Guyana tại các tổ chức LHQ ở Geneva và chính phủ Thụy Sỹ. Muriel Bowser, thị trưởng thành phố Washington không thể đến dự, nhưng cũng đã gửi những lời chúc tốt đẹp nhất.

“Các ngày thứ Bảy là những ngày hoạt động chủ yếu của các chính trị gia,” ông Todd chia sẻ. “Tôi đã phải dời lịch 5 cuộc hẹn để đến đây. Khi Bobby và Joy mong bạn có mặt, bạn cần có mặt.”

Hôn lễ được hoàn thiện với một bốt chụp ảnh, một bàn đầy kẹo cũng những bài hát nổi tiếng của Bob Marley, Marvin Gaye và Bruno Mars. Sau khi buổi lễ kết thúc, anh Makonnen và cô Austin đã lên kế hoạch thực hiện công việc tiếp theo trong danh sách của họ: dọn về sống cùng nhau ở Washington. Vào ngày cưới, cô Austin vẫn đang sống cùng một người bạn ở Washington, và anh Makonnen thì ở Alexandria, Virginia.

“Nếu đám cưới không mất nhiều thời gian đến vậy, chúng tôi đã dọn về ở chung từ lâu rồi,” anh Makonnen hài hước nói./.