Người được nghệ sỹ Nguyên Lê ví von “vừa là pho từ điển âm nhạc lại vừa là ca sỹ, đúng là mẫu người tôi vẫn kiếm tìm bao lâu nay” đã ra mắt công chúng trong nước dự án “Nam nhi” – album phòng thu thứ ba sau “Hà Nội Duo” và “Song hành” – tiếp tục vệt thử nghiệm đối thoại âm nhạc truyền thống và nhạc cụ Tây phương.

Sử dụng các nhạc cụ truyền thống như đàn nhị, đàn môi,… làm cốt lõi kết hợp với nhạc cụ phương Tây và nhiều hình thức nghệ thuật đương đại như múa đương đại, beat-boxing, nhảy… Ngô Hồng Quang tạo ra thứ âm nhạc vừa hài hòa, vừa mới mẻ, vừa là chỉ dấu đặc trưng, khó nhầm lẫn.

Nếu từng nghe “Song hành” và “Hà Nội Duo” sẽ nhận ra âm nhạc của Ngô Hồng Quang là thứ âm nhạc đầy biến ảo và mê đắm, lúc khiến người nghe như đang đứng giữa bốn bề mây trắng vây quanh đỉnh núi, lòng trào dâng cảm giác giao hòa; lúc chìm sâu vào suy tưởng và tĩnh lặng trong những thanh âm đẹp đến mê dại; lúc lại khiến người ta nhất định phải nhún nhảy, phải hòa điệu. 

Thể nghiệm tiếng dân tộc mình

2018 tiếp tục là năm sôi nổi của Ngô Hồng Quang. Chỉ vài tháng sau khi giới thiệu “Hanoi Duo” – sản phẩm phòng thu kết hợp với nghệ sỹ Nguyên Lê cùng những đêm diễn “cháy vé” ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, mới đây Ngô Hồng Quang tiếp tục trình làng album cá nhân “Nam nhi.”

Gồm 10 ca khúc kết hợp giữa Quan họ – hình thức hát giao duyên phổ biến ở Kinh Bắc (tức vùng đất phía Bắc kinh thành Thăng Long, nay thuộc Bắc Ninh và Bắc Giang) và ngũ tấu đàn dây (2 violin, viola, cello, contrabass).

Sự độc đáo của Quan họ không chỉ có thủ pháp hát luyến láy mà còn là những lời ca da diết, trữ tình. Quang chọn cách không hát theo lối cổ nhưng vẫn giữ đúng cách luyến láy và phát âm, nhả chữ đặc trưng. Cách hát này kết hợp với Ngũ tấu dây vốn dĩ mềm mại đã tạo nên sự hòa quyện, biểu đạt những đường nét hoa mỹ nhất của Quan họ. Tiếp theo dự án này, Quang sẽ kết hợp chất liệu âm nhạc dân tộc trên lời thơ của Phan Lê Hà – Giáo sư Đại học Honolulu, Hawaii, dự định ra mắt giữa năm 2018. Cuối Hè 2018, sẽ là album âm nhạc dân tộc Việt Nam của Quang cùng hai nghệ sĩ người Senegal và Iran.

Nếu từng nghe “Song hành” và “Hà Nội Duo” sẽ nhận ra âm nhạc của Ngô Hồng Quang là thứ âm nhạc đầy biến ảo và mê đắm, lúc khiến người nghe như đang đứng giữa bốn bề mây trắng vây quanh đỉnh núi, lòng trào dâng cảm giác giao hòa; lúc chìm sâu vào suy tưởng và tĩnh lặng trong những thanh âm đẹp đến mê dại; lúc lại khiến người ta nhất định phải nhún nhảy, phải hòa điệu. Những thanh âm kỳ diệu đó không chỉ đưa người nghe đi từ bất ngờ  này đến bất ngờ khác mà còn tạo nên sự ngưỡng vọng, tò mò.

Với các đôi tai nghe nhiều, còn gì thú vị hơn được nghe những âm thanh mà mỗi lần chạm đến là mỗi lần khám phá ra thêm bao điều mới mẻ, ẩn dưới lớp vỏ tưởng chừng như giản dị mà hóa ra công phu và trầm tích được chắt lọc từ vô vàn tinh hoa, vô vàn chiều sâu văn hóa. Tôi nghĩ, không có quá nhiều nghệ sỹ làm được điều này. Với sự kết hợp giữa âm nhạc thuộc về truyền thống của các dân tộc và các hình thức nghệ thuật đương đại, càng không phải chuyện dễ. Người nghệ sỹ không chỉ cần vượt qua định kiến của ám chỉ “truyền thống” mà còn phải tự vượt qua chính bản thân họ để vươn đến cái đẹp. Tuy nhiên, qua được hai cánh cửa đó, chưa chắc họ đã thành công. Bởi, sự kết hợp này suy cho cùng, chỉ là những-thể- nghiệm. Đã là thể nghiệm thì gần như mặc định dành cho nó là khó nghe. Sảy chân một chút, nghệ sỹ có thể sa đà và chìm lấp trong chính trí tưởng tượng của anh ta.

“Trước hết, mình phải vượt qua được rào cản văn hoá, sau đó mới nói đến phần tiếp cận thế nào để âm nhạc dân gian không bị mất đi vẻ đẹp cũng như giá trị thật của nó. Việc không vượt qua được rào cản hoặc những định kiến về âm nhạc dân tộc phải giữ được bản sắc nguyên mẫu không pha trộn, không phá phách, không mổ xẻ, sẽ làm cho sự phát triển con đường âm nhạc mà những người nghệ sĩ thời nay như tôi đang theo đuổi bị đuối sức và có đôi lúc nản lòng. Tôi đã và vẫn đang vượt qua thử thách này” – Quang nói về thách thức khi anh chọn cách kết hợp giữa âm nhạc truyền thống và nhạc đương đại.

Thật may vì âm nhạc của Ngô Hồng Quang không như thế!

Đi để giao thoa

Quang phần nào được trời phú khả năng cảm thụ âm thanh tinh tế, là người sáng tạo bản lĩnh, làm chủ được âm nhạc và sáng tạo. “Một khi đã theo đuổi âm nhạc thì việc đầu tiên là phải hết mình với nó. Người nghe có thể thích hoặc không thích, nhưng cảm xúc và sự chân thành trong tác phẩm là điều không thể thiếu, không thể giả dối hay hời hợt được” – Quang tâm niệm. Dĩ nhiên, tài năng thiên phú là một lẽ, còn phát huy được nó không và môi trường xung quanh tác động như thế nào là một lẽ khác.

Con đường của Ngô Hồng Quang, để có được quả ngọt, trải không ít gian nan, từ sự khác biệt. Từ nhỏ, Ngô Hồng Quang đã được kết nối âm thầm với âm nhạc truyền thống nhờ ông nội – một người chơi đàn nhị có tiếng trong gánh hát. 9 tuổi, Ngô Hồng Quang học Nhị từ một nghệ nhân khiếm thị. 5 năm sau thì vào học nhị trong nhạc viện từ định hướng của bố nhưng không mấy hứng thú. Đứa trẻ nào ở tuổi đấy mà không có vài giấc mơ phiêu bồng, kiểu trở thành ca sỹ, đánh guitar thần sầu,… thay vì gắn với cây nhị nỉ non, còn tương lai thì không biết về đâu. Kiến thức của Quang về nhị khi ấy chỉ gói gọn: “Nhị là một trong những nhạc cụ nằm trong dàn nhạc của nhiều loại hình nghệ thuật dân tộc của Việt Nam như chèo, tuồng, xẩm, phường bát âm, nhạc đám ma.” Thế nhưng, lúc vỡ giọng nhị mới là điều thu hút Quang. Có lẽ mạch nguồn đã được khơi. “Đàn nhị không chỉ biểu diễn tính nhạc buồn, mà còn có thể biểu hiện rất nhiều trạng thái âm nhạc khác nhau.” Bây giờ thì ngoài nhị, Quang còn có thể chơi được rất nhiều loại nhạc cụ dân tộc của người Kinh, dân tộc ít người như đàn bầu, đàn môi, chiêng dây, đàn tính, chiêng dây, trống đế… đồng thời sở hữu giọng hát mềm, mỏng và rung cảm khó ai thay thế được.

“Mỗi lần đưa những tác phẩm hoặc chất liệu âm nhạc của Việt Nam vào một không gian âm nhạc mới như Jazz, World music, hoặc nhạc đương đại phương Tây, tôi thấy mình như được hồi sinh. Âm nhạc Việt Nam lại có cơ hội được trò chuyện, chia sẻ với những nền văn hoá âm nhạc khác nhau”- Ngô Hồng Quang   

Trở thành giảng viên khoa Âm nhạc dân tộc là tương lai gần như đã được định trước dành cho Ngô Hồng Quang. Nhưng khát vọng phát triển thế mạnh của nhị và các nhạc cụ dân tộc cứ thôi thúc. Năm 2008, trong dịp sang Hà Lan biểu diễn tại Nhà hát Hoàng gia, nghe những tác phẩm của sinh viên làm theo hướng âm nhạc hiện đại, Quang không ngừng trăn trở về con đường đang đi. Một điều gì đó bên trong trỗi dậy. Dù chưa học sáng tác, Quang vẫn liều thâu âm một lúc 3 tác phẩm là Thiền, Sắc tộc, Thường xuân, với âm thanh biến ảo từ tiếng đàn bầu, đàn tam, chuông mõ, sáo, tiêu, đàn môi, nhị, thập lục, cồng… và gởi CD sang Hà Lan dự thi. Quang sau đó, nhận được học bổng hai năm của Học viện Âm nhạc Hoàng gia Hà Lan (Royal Academy of Music Netherlands).

Như bất kỳ ngôi trường nào trên thế giới, thầy cô giáo của Học viện thay vì bảo Quang phải làm thế này, thế kia, họ lại đặt câu hỏi: “Điều gì khiến bạn muốn học ngành này?” và “Điều bạn đang làm có đặc trưng gì để không lẫn với âm nhạc của các quốc gia khác?” Đấy có lẽ là thời điểm Quang tìm được câu trả lời cho trăn trở lâu nay. Không ai khác ngoài chính mình lắng nghe trái tim và tự mở đường cho mình! Muốn học thì đã đến nơi nhưng để có tiền trang trải chi phí sinh hoạt thì phải làm việc. Quang không nề hà bất cứ công việc gì, từ làm món sallad cho một nhà hàng Ý, làm nhà hàng sushi của người Việt, làm hướng dẫn viên du lịch, nói khản cổ thì vừa kéo nhị vừa hát cho du khách đỡ chán dù Quang say xe thuộc hạng nặng,…

“Tôi theo và kiên trì với con đường này vì tôi luôn tìm được cái mới trong tôi và trong cả việc sáng tạo âm nhạc. Bản thân tôi luôn thích sự mới mẻ, thay đổi và phát triển. Tôi nghĩ điều này rất phù hợp với tính cách của tôi cũng như công việc tôi đang làm. Mỗi lần làm một sản phẩm mới hoặc kết hợp với một nền văn hoá âm nhạc nào đó mới, tôi rất hứng khởi. Việc hứng khởi này xuất phát từ tình yêu kết nối cũng như sự đắm chìm trong việc chia sẻ văn hoá âm nhạc. Mỗi lần đưa những tác phẩm hoặc chất liệu âm nhạc của Việt Nam vào một không gian âm nhạc mới như Jazz, World music, hoặc nhạc đương đại phương Tây, tôi thấy mình như được hồi sinh. Âm nhạc Việt Nam lại có cơ hội được trò chuyện, chia sẻ với những nền văn hoá âm nhạc khác nhau. Đây là một niềm tự hào” – Quang chia sẻ.

Quả ngọt

5 năm nơi xứ người, Quang trở về Việt Nam vì lạnh và “buồn quá.” Đúng lúc đang đánh vật với cơm áo gạo tiền vì không có môi trường làm việc, Quang nhận được lời mời tu nghiệp dành cho việc nghiên cứu ứng dụng chất liệu dân tộc Việt Nam trong sáng tác từ nhạc viện Hoàng gia Den Haag ở La Hay, sau khi họ nghe được bản nhạc anh tham gia cuộc thi dành cho các nhà soạn nhạc trẻ ASEAN tại Thái Lan tháng 12/2013. Tác phẩm viết cho đàn bầu và dàn nhạc mang màu sắc âm nhạc Phật giáo này lọt vào top 3 của cuộc thi. Quang thật tình chia sẻ, anh trân trọng cơ hội đó nhưng không đủ tiền đi học! Hai tuần sau, Quang nhận được quyết định trao học bổng toàn phần của hiệu trưởng trường, đồng thời hỗ trợ nơi ở. Năm 2014, cái tên Ngô Hồng Quang bắt đầu được biết đến rộng rãi khi dự án Song hành hợp tác cùng nhạc Onno Krijn ra đời. Onno đảm nhiệm phần hòa âm và chơi nhạc cụ Tây phương, Quang hát các làn điệu xẩm, chèo, quan họ, dân ca Nam bộ… Quang cho thấy sự trưởng thành khi ở dự án này, anh sáng tác, hòa âm và trình diễn hai bản Hội bản và Đàn cò.

Mùa Hè 2013, Ngô Hồng Quang gặp Nguyên Lê khi cả hai cùng biểu diễn tại một festival âm nhạc tại Pháp. Nguyên Lê tỏ ra đặc biệt hứng thú với chàng trai trẻ có nhiều điểm tương đồng với ông: say mê nhạc dân tộc, có khả năng sáng tác và trình tấu ngẫu hứng… Cùng nhau, họ tiếp tục lưu diễn trong suốt mùa hè đó. Sau vài lần diễn cùng hiệu quả, Quang đề nghị cùng Nguyên Lê ra đĩa. Thoạt đầu, Nguyên Lê từ chối. Nhưng sự kiên trì, tài năng và tinh thần ham học hỏi của Quang khiến Nguyên Lê bị thuyết phục. Ông lập hồ sơ giới thiệu Quang với ACT – hãng đĩa hàng đầu thế giới chuyên về jazz, phát hành các album của Nguyên Lê và Hương Thanh [ca sỹ Việt Nam hiện sống ở Pháp, được mệnh danh là “sứ giả nhạc cổ và dân ca Việt Nam tại Âu Châu.” Hương Thanh được biết đến với những làn điệu dân ca ba miền Việt Nam hay nhạc cổ phối khí với nhạc jazz. Cô là ca sỹ Việt Nam đầu tiên và duy nhất nhận được giải thưởng cao nhất về dòng nhạc Word Musique của Đài phát thanh Pháp France Musique vào năm 2007- PV].

“Ngô Hồng Quang thực sự là một nhạc sỹ chất lượng cao, học hành bài bản, học sáng tác đương đại và hiểu biết mọi thể loại nhạc truyền thống. Một người có hành trang văn hóa và truyền thống đầy đặn, lại trẻ trung cởi mở nên tôi có thể thỏa sức thử nghiệm cùng cậu ấy” – Nghệ sỹ Nguyên Lê

Khi được hỏi về lý do “bắt tay” với Ngô Hồng Quang, Nguyên Lê từng nói: “Ngô Hồng Quang thực sự là một nhạc sỹ chất lượng cao, học hành bài bản, học sáng tác đương đại và hiểu biết mọi thể loại nhạc truyền thống. Một người có hành trang văn hóa và truyền thống đầy đặn, lại trẻ trung cởi mở nên tôi có thể thỏa sức thử nghiệm cùng cậu ấy. Thật là tuyệt khi có cảm giác không có giới hạn nào hết ngoài trí tưởng tượng của chính mình.”

Chia sẻ về mối duyên gặp gỡ Nguyên Lê trong âm nhạc ở ngoài biên giới, Ngô Hồng Quang lại gọi “đó là cơ hội lớn cho tôi học hỏi và có thêm cảm hứng sáng tác.”

Và “Hanoi Duo” đã minh chứng sự tung hứng ăn ý của Nguyên Lê và Ngô Hồng Quang khi kết hợp giữa jazz và các giai điệu Tây Bắc. “Tình đàn,” “Gọi em,” “Về đồi non,” “Mục hạ vô nhân”… không chỉ gây tiếng vang, thu hút sự quan tâm của người nghe trong và ngoài nước mà còn nhận được lời khen từ chính cộng đồng bản địa người Mông.

Quang thuộc tuýp nghệ sỹ hồn nhiên, thông minh, cực kỳ tình cảm và tận hiến. Việc tạo ra những sản phẩm kết hợp giữa truyền thống và hiện đại là cách anh kéo người trẻ đến gần hơn với âm nhạc dân tộc, gợi lên trong người trẻ sự yêu thích và tìm hiểu về nó. Để luôn chuyển động và làm mới bản thân, mỗi năm, dù di chuyển qua nhiều quốc gia để biểu diễn thì Quang vẫn luôn dành thời gian đến thăm cộng đồng thiểu số, ở lại cùng họ, trò chuyện và lắng nghe những thanh âm xung quanh. Anh biết ơn và trân trọng từng khoảnh khắc đó. Mọi thứ với Quang đều có tính nhạc, đều đẹp đẽ và được anh dụng công khắc họa lại trong các sáng tác. Mỗi khi nhận được một điều gì đó từ đời sống, kể cả tiếng hót lưu luyến của hai chú chim đầu nhà đồng bào cho anh trú chân, Quang đều nghĩ cách đáp đền bằng âm nhạc.

Gặp Quang trong lần trở về Việt nam để giới thiệu sản phẩm phòng thu thứ ba “Nam nhi”– tên gọi cũng chính cảm khái về chính đường hướng sáng tạo của chính anh, người viết được nghe câu trả lời về những dự định tương lai. Sau “Nam nhi” được giới thiệu đầu 2018, tháng Sáu Quang sẽ trở về để thực hiện live concert và giới thiệu hai dự án âm nhạc mới.

“Quang vẫn hoạt động ngoài nước để tiếp tục giao thoa và thử nghiệm, để mỗi lần trở về là mỗi lần tôi được làm mới về tâm thức, khơi nguồn sáng tạo, tiếp thêm năng lượng và yêu đất nước, con người Việt Nam nhiều hơn.”

Cùng chờ xem chàng trai có mái tóc xoăn xù, gương mặt trẻ thơ như hoàng tử bé luôn quyến rũ người nghe bằng cách tạo ra những thanh âm đầy mê dụ, biến ảo từ những nhạc cụ sẽ mang đến những bất ngờ nào khác từ trí tưởng tượng của anh./.

Chọn cho mình một lối đi nhỏ như những ngõ hẹp của phố cổ Hà Nội trong hành trình theo đuổi con đường thiết kế thời trang, có lẽ vì thế, áo bông chần của nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy không bị “đụng hàng.” Mà, không bị đụng cũng đã ngót hai thập kỷ giữa thị trường đầy biến động của làng mốt Việt.

Áo bông chần, chẳng phải thứ thời trang để mang đi show “biểu diễn ào ào,” cũng chẳng dành cho “những bạn hiền hiền, ngoan ngoan, điệu điệu kiểu ‘bánh bèo’…,” như chị nói…

“Người dở hơi may đồ cho người hơi dở mặc”

– Hôm trước, khi tôi mang chiếc áo bông chần về, mẹ tôi nhìn và thốt lên “ô, áo chấn thủ.” Có lẽ với thế hệ trước, áo bông chần bây giờ chính là hiện thân cho những hoài niệm về chiếc áo chấn thủ một thời hoa lửa trong chiến tranh, chiếc áo đã từng đi vào thơ ca, hội họa, điện ảnh… đẹp đẽ như một biểu tượng…

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Thực ra, thời xưa người dân mình không có nhiều lựa chọn quần áo và quần áo được dùng vì thời tiết là chính chứ cũng không phải vì thời trang như bây giờ. Trời mát mặc áo một lớp, trời lạnh có áo kép còn lạnh nữa thì áo ba lớp, có một lớp bông bên trong.

Và có lẽ, nhiều người cũng không nhớ chiếc áo ba lớp đó chính là áo bông chần.

– Áo bông chần là đại diện cho đôi tay khéo léo và tỉ mỉ, sự kiên nhẫn và trau chuốt đến từng đường kim sợi chỉ, đặc biệt là dấu ấn cá nhân đậm nét của người tạo ra chúng. Vậy kỹ thuật để làm một chiếc áo bông chần khác biệt như thế nào với các sản phẩm thiết kế khác, thưa chị?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Áo bông chần thời hiện đại như bây giờ có hai lựa chọn, làm bằng tay hoặc bằng máy. Riêng tôi, hầu hết các sản phẩm tôi đều chọn làm thủ công. Kỹ thuật để may áo cũng rất khác vì đây là áo ba lớp với đặc biệt nhất là phần chần bông.

Áo bông chần có ba lớp (lót, bông, lớp vỏ), được kết nối nhờ một sợi chỉ mỏng manh. Các điểm trên mặt vải lún xuống là nút chần bông. Trong chần thủ công, nút chần có vai trò quan trọng nhất, và do mình lựa chọn.

Nó có thể tạo độ lún nông, sâu qua cách rút chỉ của người chần. Tất cả tình cảm, cảm xúc của người làm vì thế mà được thể hiện qua từng mũi chỉ. Đây cũng chính là điểm kết nối để tạo nên áo bông chần và cũng tạo nên đường trang trí, điểm nhấn cho chiếc áo trong mỗi thiết kế.

Ngày xưa, chỉ đơn giản có chần ô vuông, chần ô cờ, chần ô trám. Đến nay, tôi đưa thêm rất nhiều đường chần khác nhau, giống như một phần trang trí trên áo, cũng là để có đất sáng tạo cho chiếc áo không bị nhàm chán hoặc gây cảm giác cổ hủ.

Tôi muốn đưa áo bông chần lên ngang với các dòng sản phẩm hiện đại khác theo thời đại, giúp mọi người cảm nhận được dù mặc một chiếc jacket, áo lông vũ hay áo bông chần thì tác dụng là tương đương nhau.

– Chiếc áo bông chần ngày nay đã có nhiều biến tấu cầu kỳ trong chất liệu cũng như họa tiết để phù hợp hơn với xu thế hiện đại và trở thành những thiết kế thời trang ấn tượng. Nhưng tôi thấy áo bông chần cũng kén người mặc và không phải ai cũng thích…

“Các cửa hàng trên phố cổ cũng vậy, họ bày những chiếc áo bông chần trong góc hết năm này qua năm khác, dường như nó bị lãng quên và phủ bụi mờ.”

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Tôi còn nhớ sau thời bao cấp, đã bắt đầu xuất hiện nhiều cửa hàng may mặc trên phố, thị trường cũng du nhập nhiều loại quần áo hiện đại. Thời đó, đến mẹ tôi cũng đã chê áo bông chần, vì nghĩ là kiểu áo này của thế hệ bà tôi, kiểu áo của người già.

Các cửa hàng trên phố cổ cũng vậy, họ bày những chiếc áo bông chần trong góc hết năm này qua năm khác, dường như nó bị lãng quên và phủ bụi mờ.

Từ nhỏ, cứ mùa Đông tôi mới được mặc áo bông và nó gần như gắn với những năm tháng đẹp đẽ nhất của thời thơ ấu, nên tôi muốn tiếp tục làm mới và đẹp hơn những chiếc áo như thế trên cơ sở giữ lại kết cấu chính.

Có một kỷ niệm thế này, thực ra ngày xưa tôi học Đại học Bách Khoa ra và làm dệt, nhưng ngay từ đầu đã thích thời trang, đặc biệt là áo chần bông. Sau đó, do chọn theo đuổi đam mê tôi mới học tiếp Trường Mỹ thuật Công nghiệp. Ngay từ năm thứ hai tôi đã mở một cửa hàng nhỏ trên phố.

Đúng như bạn nói, không phải ai cũng thích áo chần bông. Vì như hồi mới mở cửa hàng, bạn bè tôi đến còn nói “mày may cái gì thế?” Có nhiều người đã lãng quên, có những người bạn biết một chút thì bảo “áo này chỉ may cho các cụ thôi, mày dở hơi à?”

– Nghe thế chị buồn không?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Tôi thấy bình thường. Lúc ấy chỉ bảo, ừ thì dở hơi nên may cho người dở hơi mặc, có sao đâu (cười lớn).

Cái chính là mình thích thôi. Tôi chuyển sang làm thiết kế chỉ bởi tôi thích nghề này, thích làm áo bông chần. Chứ đúng là thời đó, đang mốt làm trong các cơ quan nhà nước. Có thể tôi không hợp môi trường đó lắm nên sau vài năm làm “chính quy,” tôi xin ra.

Thứ thời trang không dành cho “bánh bèo”

– Và cửa hàng may áo bông chần đầu tiên thời mới lập nghiệp của chị ấy như thế nào?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Nó bé tí, chỉ rộng khoảng 9-10m2, ở ngay đầu góc 16 Hàng Mành. Lúc đó, còn rất trẻ nên tôi làm những chiếc áo bông để mọi người có thể kết hợp với quần jean, quần linen. Và tôi cảm giác thời điểm bây giờ đang lặp lại mốt của thời tôi bắt đầu mở cửa tiệm, vào cuối năm 1999. Tôi may mắn là có những khách hàng theo tôi từ hồi đó tới giờ.

Làm áo bông chần doanh thu đủ cho tôi trang trải mọi thứ, với tôi như thế là vui rồi. Còn để làm giàu bằng loại áo này thì chắc là không rồi.

– Là người luôn đau đáu với dòng sản phẩm này, theo chị làm sao để áo chần bông trở thành một thiết kế đại chúng hơn, được nhiều người mặc hơn?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Chính vì cũng mong muốn áo bông chần được đại chúng biết đến nhiều hơn nên tôi có các chương trình nói chuyện về áo bông. Ai cũng có thể mặc áo bông chần, chỉ có điều mọi người có lựa chọn nó hay không mà thôi.

Tuổi đời áo bông rất dài, nó có thể đi theo bạn gần như cả cuộc đời. Có những khách hàng mua áo của tôi chục năm trước giờ quay lại để chúng tôi “bảo dưỡng.” Sản phẩm của chúng tôi được “bảo dưỡng” trọn đời mà. Và thậm chí, mẫu đó dù đã may từ rất lâu nhưng vẫn có khách thích và chọn kiểu may như thế.

“Sản phẩm của chúng tôi được ‘bảo dưỡng’ trọn đời… Ai cũng có thể mặc áo bông chần, chỉ có điều mọi người có lựa chọn nó hay không mà thôi.”

– Được chăm chút đến từng chi tiết nên “tuổi thọ” của một chiếc áo bông chần thường rất cao như chị vừa nói, mà điều đó lại đi ngược với hiệu quả kinh doanh, phải chăng vì thế dòng sản phẩm áo bông chần luôn là lãnh địa của số ít nhà thiết kế, thưa chị?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Tôi chỉ nói thế này, để hoàn thiện một sản phẩm áo bông chần cần rất nhiều công đoạn, cần đến nhiều người.

Những chiếc áo bông chất lượng có thể làm mất hàng tháng, đạt độ thẩm mỹ cao lại có tính truyền thống thì cũng không thể làm được nhiều, có nhiều mà bán.

Thực tế, có một số người làm nghề thiết kế thời trang với mục đích kiếm tiền, nên họ phải làm những sản phẩm “đắt hàng” nhất. Những người yêu nghề hơn chút thì sẽ làm thêm những sản phẩm họ tâm huyết. Còn đối với tôi, áo bông chần là tình yêu từ hồi bé nên tôi chỉ chọn “con đường” này để đi suốt nhiều năm qua.

– Không chỉ là những chiếc áo bông chần đơn điệu mà sản phẩm của chị còn thêu nhiều họa tiết rất đặc biệt. Đến giờ, chị đã tạo nên những họa tiết nào để làm thương hiệu cho Trịnh Fashion?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Là họa tiết hoa sen và hình ảnh phố cổ Hà Nội. Đó thực sự là những họa tiết cầu kỳ, cái cầu kỳ mà không phải ai cũng biết vì nó không phô diễn.

Ví dụ, chiếc áo họa tiết hoa sen thì mọi người sẽ chỉ thấy đó là một cành hoa sen mà thôi. Nhưng thực ra đó là họa tiết cầu kỳ nhất mà tôi làm. Bởi tôi đã phải xếp rất nhiều lớp thêu khác nhau để tạo màu tự nhiên cho bông hoa. Tôi không vẽ lên hình ảnh mình định làm mà là xây dựng từ cốt bên trong để họa tiết dần hiện lên.

– Khách quen của chị thường là những người thế nào?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: Thường là những bạn có phong cách riêng và cá tính mới thích đồ tôi làm, còn những bạn hiền hiền, ngoan ngoan, điệu điệu kiểu “bánh bèo” thì không.

Đặc biệt, những bạn làm việc trong môi trường văn hóa với người nước ngoài thì rất thích, vì cảm giác tự hào khi khoác lên mình bộ trang phục mang đậm dấu ấn Việt trong các sự kiện ngoại giao hoặc mang theo các chuyến công tác nước ngoài.

– Là người tạo ra hình ảnh đầy cá tính cho các cô gái qua các thiết kế thời trang, ngoài đời hẳn chị cũng là người phụ nữ cá tính mạnh?

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy: (cười) Nói chung là cũng không hiền lành, ngoan hiền như các em bình thường. Nếu đã thích cái gì, làm cái gì là tôi phải có bằng được, làm kỳ được không thì mất ăn mất ngủ. Tôi là người quyết liệt và hơi điên điên.

– Cảm ơn những chia sẻ của chị và chúc chị Xuân mới nhiều sáng tạo mới.

Những biến động lớn về chính trị cũng như phát triển vũ bão của công nghệ, ý thức bảo vệ môi trường và vấn đề biến đổi khí hậu, đã có những tác động không hề nhỏ tới kinh tế thế giới trong năm vừa qua. Vậy đâu là những xu hướng định hình kinh tế thế giới năm 2018 và tác động của nó tới kinh tế Việt Nam?

Nhân dịp năm mới Mậu Tuất 2018, VietnamPlus xin giới thiệu bài viết của chuyên gia tài chính-ngân hàng Phạm Nam Kim, cựu Giám đốc Ngân hàng bang Vaud, Thụy Sĩ.

Trong năm 2017, tăng trưởng kinh tế thế giới đã được vực dậy ở Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Duy có châu Phi và Nam Mỹ vẫn trong tình trạng kinh tế rất khó khăn vì họ sống nhờ khai thác nguyên vật liệu, trong khi trên thị trường thế giới, giá dầu thô cũng như mỏ kim loại, v.v vẫn ở mức rất thấp.

Tuy nhiên, mọi chuyên gia đều nghĩ rằng những thành quả kinh tế của năm 2017 chỉ có tính nhất thời vì không dựa vào sự phát triển căn bản và bền vững của nền kinh tế.

Tóm lại, năm 2017 là một năm bản lề, năm chuyển tiếp cho những thay đổi sắp tới. Rất khó dự đoán được diễn tiến của những thay đôi trên, nhưng dựa trên những chương trình nghiên cứu và những thực hiện mới nhất, có thể nói 2018 cũng sẽ còn trong giai đoạn chuyển tiếp của những xu hướng lớn nêu trên.

Chủ nghĩa bảo hộ lên ngôi

“Make America great again” là khẩu hiệu của Chính quyền Trump, giúp ông đắc cử. Vì vậy, ông Trump đã cương quyết thực hiện những gì đã hứa hẹn. Như vậy, bất chấp trào lưu toàn cầu hóa nền kinh tế, Mỹ sẽ áp dụng trước tiên chính sách bảo hộ nền kinh tế của mình. Chuyến công du châu Á và tham dự APEC vừa rồi của Donald Trump, cũng chứng tỏ rõ ràng điều này.

Chính sách này sẽ như vết dầu loang ảnh hưởng trực tiếp tới những quốc gia có xu hướng dân túy, và ngay cả những quốc gia đối lập với xu hướng này cũng “mềm mại” hơn trong chính sách của mình. Rốt cuộc, kinh tế thế giới sẽ bị chững lại trong công cuộc hội nhập, toàn cầu hóa nền kinh tế.

Hội nhập quốc tế lại trở về với nguyên lý từ ngàn xưa: “sống với nhau, giao thương với nhau nhưng quyền lợi của tôi trên hết và đừng đụng đến chủ quyền của tôi.”

Bên cạnh đó, Brexit cũng đang đặt một vấn đề lớn cho khối EU và những khối muốn đi theo con đương hội nhập chính trị. Bài học ở đây là : “hội nhập thì được, nhưng đừng đụng tới chủ quyền và quyền lợi kinh tế của tôi”. Rốt cuộc, hội nhập quốc tế lại trở về với nguyên lý từ ngàn xưa: “sống với nhau, giao thương với nhau nhưng quyền lợi của tôi trên hết và đừng đụng đến chủ quyền của tôi.”

Ngoài ra, Trung Quốc đã trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, nhưng lợi thế “nhân công rẻ và không bảo vệ môi trường” không còn nữa. Ý thức được điều này, Bắc Kinh dự tính chuyển hướng phát triển. Nước này không gia công cho các hãng sản xuất trên thế giới, mà tự sản xuất sản phẩm của mình và xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Vì vậy, Trung Quốc đang tìm kiếm thị trường tiêu thụ hàng hóa. Đại dự án “Vành đai và Con Đường” cũng là để phục vụ cho mục đích trên.

Trong bối cảnh mọi quốc gia chỉ nghĩ đến lợi ích của riêng mình và tìm mọi phương cách để lấn át lợi ích quốc gia khác, con đường duy nhất của Việt Nam là như đường lối đã được đề cập tại hội nghị APEC vừa qua, là đa phương hóa về thương mại.

Nhưng ta phải đi xa hơn nữa, đặt tiêu chí độc lập và tự chủ kinh tế lên hàng đầu, đặt trung lập kinh tế lên hàng chính sách quốc gia rồi đa phương hóa tối đa các liên hệ kinh tế và ngăn chặn sự chi phối, dưới mọi hình thức của một quốc gia hay Khối kinh tế lên nền kinh tế Việt Nam.

Cách mạng 4.0

Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ thay đổi hoàn toàn bộ mặt của cơ xưởng sản xuất, với những robot và những dây chuyền tự động. Trong những cơ xưởng này máy móc sẽ thay thế một lượng lớn người lao động. Thay đổi sẽ tương tự như thời cách mạng công nghiệp lần thứ nhất hồi thế kỷ 18, khi máy móc thay thế lao động của công nhân.

Thay đổi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình phân chia công việc hiện tại trên Thế giới: Nước phát triển sáng chế, nước mới nổi lắp ráp để phục vụ ưu tiên thị trường nước phát triển. Mô hình sản xuất ở nước nhân công giá rẻ không còn ý nghĩa của nó. Ưu tiên sẽ là cơ xưởng lắp ráp ở gần thị trường tiêu thụ để có thể cung ứng nhanh những sản phẩm hợp với đòi hỏi của từng khách hàng. Vấn đề là xu hướng này hoàn toàn phù hợp với chính sách bảo hộ của những chính quyền dân túy, tuy rằng những cơ xưởng này sẽ không mang đến công ăn việc làm cho người dân như họ mong muốn.

Cách mạng 4.0 không chỉ đem lại thay đổi ở cơ xưởng mà ngay tại văn phòng, trong ngành dịch vụ và hành chính cũng có sự thay đổi lớn với những ứng dụng thông minh nhân tạo. Tới nay, công nghệ thông tin chỉ tự động hóa quy trình, ngày mai trí tuệ nhân tạo sẽ tự động hóa suy luận. Rõ ràng thay đổi này sẽ làm mất đi việc làm của một số lao động như tại văn phòng và các ngành dịch vụ.

Ngay bây giờ, ở một số công ty, robot đã đảm nhận công việc trực điện thoại, tư vấn, hỗ trợ khách hàng. Trong lĩnh vực ngân hàng, một số ngân hàng tại các nước phát triển, đang lên kế hoạch sa thải hàng ngàn nhân viên vì những ứng dụng kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo. Ngân hàng bán lẻ sẽ kinh doanh theo một mô hình mới không còn tùy thuộc vào mạng lưới chi nhánh.

Cùng với cách mạng 4.0, hoạt động thương mại điện tử cũng sẽ có những bước phát triển tột bậc. Phân phối, bán lẻ qua mạng, không biên giới (kiểu Amazon hay Alibaba) sẽ dần thay thế những trung tâm thương mại. Ngay bây giờ, các trung tâm thương mại nội hay ngoại thành trên thế giới đang ngày càng vắng khách, và đang phải chuyển thành những trung tâm giải trí. Cũng theo chiều hướng này, các công ty đa quốc gia về thương mại điện tử và phân phối trên mạng đang phát triển rất mạnh tại thị trường các nước mới nổi, vì người dân của những nước đó đã có mức thu nhập đáng kể.

Công nghệ số cũng đưa tới sự ra đời và sự phát triển cực nhanh của nền “kinh tế chia sẻ”. Chỉ trong vòng vài năm những công ty như Uber, Grab, Airbnb,…đã bao trùm cả thế giới và biến hàng triệu nhân công thành những tiểu thương, những hộ kinh doanh cá thể. Hình thức kinh doanh này tuy không mới nhưng với quy mô phát triển đang và sẽ làm điêu đứng vô số ngành kinh doanh truyền thống như khách sạn, hay ngay ngành ngân hàng cũng đang lo sợ sự bành trướng của cho vay trực tiếp và huy động vốn trực tiếp trên mạng. Sự bành trướng của kinh doanh cá thể cũng đặt ra rất nhiều vấn đề về thuế và bảo hiểm xã hội.

Cách mạng Xanh

Phong trào bảo vệ môi trường cũng sẽ làm thay đổi hoàn toàn diện mạo của nền kinh tế thế giới và ta có thể gọi nó là cuộc “Cách mạng Xanh”. Có ba lĩnh vực sẽ có những thay đổi cự kỳ quan trọng.

Thứ nhất là lĩnh vực sản xuất năng lượng, các nhà máy nhiệt điện chạy bằng, than, dầu khí sẽ dần bị loại bỏ, các nhà máy hạt nhân trong tương lai cũng sẽ bị đóng cửa. EU hiện đang thảo luận dự luật cấm triệt để sản xuất năng lượng từ than. Những quốc gia khai thác mỏ quặng liên quan sẽ bị ảnh hưởng mạnh ngược lại những quốc gia có khả năng sản xuất điện “sạch” sẽ có cơ hội xuất khẩu điện trên thị trường.

Bên cạnh sản xuất năng lượng, những cơ xưởng, sử dụng những nguyên liệu gây ô nhiễm nói trên và thải khí “độc” vào bầu khí quyển cũng sẽ bị hạn chế hay đóng cửa. Hiện đang trong tình trạng ô nhiễm trầm trọng, thành phố Bắc kinh dự kiến đóng của tạm thời hết mùa đông này những nhà máy thải khí độc ra môi trường.

Thứ hai là liên quan tới phương tiện vận tải, trong tương lai gần, ở một vài quốc gia sẽ đưa ra quy định ô tô đều phải chạy bằng điện hoặc bằng nguyên liệu sạch. EU và Trung Quốc đang dự tính cấm xe chạy bằng xăng, dầu bắt đầu từ 2030 và hiện tại, ở những thành phố bị ô nhiễm trầm trọng, đã hạn chế xe chạy xăng.

Như vậy, ngành sản xuất ôtô sẽ hoàn toàn thay đổi, những công ty không có công nghệ sản xuất xe điện hay sử dụng nhiên liệu sạch, sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, những công ty còn lại cũng phải đầu tư rất nhiều để có thể sản xuất được sản phẩm phù hợp với thị trường, vì xu hướng sẽ không chỉ là xe điện mà còn là xe “thông minh” có khả năng tự lái.

Lĩnh vực thứ 3 là nông nghiệp. Chỉ vài năm nữa, người tiêu thụ sẽ chỉ chấp nhận sản phẩm nông nghiệp “sạch”, theo tiêu chuẩn “bio”, có nghĩa là không phân bón hóa học, không thuốc trừ sâu, không thuốc diệt cỏ, không có dư lượng kháng sinh…

Như vậy là cách trồng trọt, khai thác nông sản, chăn nuôi sẽ thay đổi hẳn. Sẽ có những phương cách để thay thế phần nào những chất hóa học nhưng phần còn lại sẽ là bàn tay và cơ bắp của người nông dân trước khi giao được công việc này cho rô bốt, trong tương lai. Kết quả là chất lượng sản phẩm sạch, nhưng năng suất sẽ kém đi rất nhiều.

Những tác động tới kinh tế Việt Nam

Với những thay đổi mang tính cách mạng nói trên, bộ mặt kinh tế thế giới sẽ thay đổi hoàn toàn. Ta có thể dự đoán được những xu hướng lớn như đã đề cập ở trên. Theo đó, mô hình phân chia công việc theo vùng miền trên thế giới sẽ không còn tồn tại như hiện nay và rất khó dự đoán trước.

Nhưng có lẽ Cách mạng 4.0 và Cách mạng Xanh sẽ không tạo ra những thay đổi to lớn như cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất, nhưng nó sẽ đến rất nhanh và sức lan tỏa mạnh mẽ trên thế giới. Chúng ta đang sống trong giai đoạn chuyển tiếp của các cuộc cách mạng này và giai đoạn đó sẽ còn kéo dài vài năm nữa. Vì vậy cần phải tận dụng thời gian để chuẩn bị tốt cho những thay đổi quyết định.

Về phương diện kinh tế, những thay đổi trên sẽ ảnh hường rất mạnh đến Việt Nam. Có thể nói mô hình phát triển kinh tế Việt Nam được xây dựng trên ba nền tảng, đó là nông nghiệp và hai “đòn bảy tăng trưởng” là khai thác tài nguyên và nhân công giá rẻ. Cả ba lợi thế này sẽ hoàn toàn bị những thay đổi nói trên tác động mạnh.

Nông dân Việt Nam quá quen sử dụng hóa chất để canh tác, làm sao thay đổi được thói quen này? Tài nguyên như than đá và dầu hỏa sẽ bị hạn chế tiêu dùng và giá sẽ đi xuống không ngừng. Nhân công giá rẻ không thể cạnh tranh được với các robot năng xuất cao, làm việc 24 tiếng mỗi ngày, theo đó, các nhà máy chuyên lắp ráp của nước ngoài sẽ rời khỏi Việt Nam.

Ngay từ 2018, các nhà máy lắp ráp của nước ngoài có thể sẽ rời Việt Nam. Họ rời Việt Nam không phải vì làn sóng robot đã đến mà là vì chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ. Các nhà máy lắp ráp của nước ngoài ở Việt Nam sẽ dự kiến được chuyển sang Mỹ và trang bị thêm hệ thống tự động và rôbốt, như vậy họ sẽ tránh được các khoản thuế nhập khẩu cao và củng cố thương hiệu trên thị trường này. Muốn tránh nạn thất nghiệp cho nền kinh tế, Việt Nam sẽ phải tạo công ăn việc làm cho số nhân viên bị sa thải vì các nhà máy lắp ráp của nước ngoài đóng cửa, thêm vào đó hàng năm có tới 1 triệu thanh niên bước vào độ tuổi lao động.

Báo cáo vừa rồi của Ban kinh tế Trung Ương đã đưa ra con số 74% lao động ngành chế biến, chế tạo, 6 triệu người sẽ mất việc. Bộ Khoa học và Công nghệ, trong một báo cáo khác cũng nêu thêm là sự suy giảm sẽ xẩy ra từ nay đến năm 2020. Nếu ta cộng thêm vào mỗi năm 1 triệu lao động trẻ bước vào thị trường lao động thì thách thức lớn nhất của nền kinh tế quốc gia là làm sao tạo ra đươc 9 triệu công ăn việc làm từ nay đến năm 2020.

Thách thức lớn nhất của nền kinh tế quốc gia là làm sao tạo ra đươc 9 triệu công ăn việc làm từ nay đến năm 2020.

Vậy, đâu là giải pháp cho Việt Nam? Tất cả các chuyên gia, khi bàn đến cách mạng 4.0, vốn lấy đi nhiều việc làm của người lao động, đã trấn an dư luận bằng việc quả quyết cuộc cách mạng này sẽ tạo ra công việc mới. Nhưng hiển nhiên những công việc mới được tạo ra cũng chỉ ở mức độ nào đó thôi và còn đòi hỏi lao động phải được đào tạo thật kỹ lưỡng.

Ở Việt Nam, tại những cơ xưởng mới, có lẽ sẽ cần thêm vài trăm nghìn kỹ sư, chuyên viên kỹ thuật và rất khó tuyển dụng được trong số 6 triệu lao động chân tay bị xa thải, nêu ở trên. Ta nên quên đi thói quen khi có khó khăn tạo công ăn việc làm thì lại xuất khẩu lao động, vì nạn thất nghiệp sẽ tràn lan trên toàn thế giới và nhất là ở những nước mới nổi.

Vì vậy, phương án “chuyển tiếp”, tạo công ăn việc làm cho người dân – vì đó là mục tiêu đích thực của một nền kinh tế, chứ không phải mức tăng trưởng GDP – sẽ theo ba hướng đi sau đây:

Thứ nhất, cải tạo nền nông, ngư nghiệp hiện tại theo chiều hướng ‘sạch’, ‘bio’, ngăn cấm sử dụng những hóa chất làm hại cho sức khỏe con người và cho môi trường. Xu hướng này không những là cơ cơ hội tốt để xuất khẩu nông, thủy sản mà còn tạo vô số công ăn việc làm, như đã nêu ở trên.

Thứ hai, phát triển công nghiệp dựa trên tay nghề tinh xảo của nghệ nhân. Điển hình là công nghiệp đồng hồ của Thụy Sỹ, trải qua 3 thế kỷ và những thay đổi khoa học, kỹ thuật, nay các ‘nghệ nhân’ vẫn sản xuất đồng hồ bằng tay, thu được tiền tỷ phục vụ khách hàng trên toàn thế giới. Ta cũng nên biết là nhà thiết kế thời trang Louis Vuitton của Pháp hiện vẫn đặt các nghệ nhân Việt Nam dệt bằng tay tơ sợi khăn choàng của công ty này.

Dù cách mạng 4.0 có tiến hóa như thế nào đi nữa thì Vuitton cũng không từ bỏ được đặc trưng “làm bằng tay” (hand-made) gắn liền với thương hiệu của công ty. Hướng phát triển này là công nghiệp hóa thủ công Việt Nam theo mô hình công xưởng đồng hồ Thụy Sỹ đễ chiếm lĩnh vị trí hàng đầu trên thị trường ngách của những sản phẩm làm bằng tay và tạo công ăn việc làm cho người dân.

Thứ ba là phát triển lĩnh vực dịch vụ. Dù robot có đạt mức thông minh như thế nào đi nữa thì cũng rất khó thay thế hoàn toàn con người trong những kỹ năng sáng tạo, giao tiếp và cảm xúc. Như vậy những ngành nghề dịch vụ ta nên phát triển là những ngành nghề côt lõi dựa trên những kỹ năng này. Đầu tiên là ngành du lịch, rồi đến ngành nghỉ dưỡng, dưỡng lão, y tế, giáo dục, tư vấn, tài chính (cấp cao),… bên cạnh đó là những ngành dịch vụ được phát triển từ cách mạng 4.0 đó là chuỗi cung ứng (logistics) và vận chuyển.

Phát triển những ngành nghề này tạo ra rất nhiều công ăn việc làm cho người dân, nhưng người lao động cần được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm thực sự tại môi trường làm việc. Mô hình “đào tạo kép” vừa đi học vừa thực tập tại doanh nghiệp của Thụy Sỹ, được rất nhiều quốc gia sao chép và áp dụng không những giới học sinh, sinh viên mà cả cho những lao động mất việc muốn đổi nghề. Sửa đổi mô hình đào tạo quả thật là căn bản cần thiết cho Việt Nam trên con đường xây dựng nền kinh tế tương lai.

Bên cạnh ba hướng đi này Việt Nam cũng cần cải tiến toàn bộ bộ máy sản xuất hiện có cho phù hợp với những kỹ thuật mới và phù hợp với đòi hỏi bảo vệ môi trường, bảo vệ bầu khí quyển.

Chương trình cải tiến này sẽ nhất định tạo công ăn viêc làm cho người dân. Nhưng nó cũng sẽ cần một nguồn vốn khổng lồ. Vậy tiền ở đâu ra? Một trong những phương án là lại trông cậy vào vốn đầu tư FDI từ nước ngoài. Vậy triển vọng FDI những năm tới sẽ ra sao?

Đầu tư sản xuất trên thế giới

Thực tế, các chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump đa phần vẫn chưa đươc áp dụng. Đối với vấn đề Brexit, người ta biết là Anh sẽ rút ra khỏi khối EU, đó là quyết định của cuộc bầu cử, nhưng bao giờ rút, điều kiện để rút thì vẫn chưa rõ.

Về cuộc Cách mạng 4.0, hiện vẫn trong giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm, hiếm có một phát minh nào đươc áp dụng một cách đại trà ngay lập tức. Vì vậy các nhà đầu tư vẫn chưa đổ vốn vào những dự án theo chiều hướng của những thay đổi, nhưng cũng rất e ngại đi theo trào lưu cũ.

Cụ thể, trào lưu xây dựng các nhà máy lắp ráp ở các quốc gia mới nổi để hưởng nhân công giá rẻ, có thể nói đang bị gián đoạn, chỉ còn những đầu tư để mở rộng những cơ xưởng hiện có để gia tăng sản xuất đáp ứng những nhu cầu của thị trường.

Đầu tư sản xuất là về dài hạn và rất khó rút lui nửa chừng nên cần có tầm nhìn xa vững chắc. Trong tình hình hiện nay, như đã trình bày ở trên tương lai vẫn còn mù mịt, và các nhà đầu tư đều ở cái thế chờ đợi. Trong tình thế này họ sẽ chỉ đổ vốn vào những nơi mà họ tin đã nắm bắt đươc tình hình thị trường. Và cái mà họ tin chắc là người dân ở các nước mới nổi, đặc biệt là ở Trung Quốc đã đạt được mức thu nhập có thể tiêu thụ những sản phẩm và dịch vụ tương tự ở những nước phát triển.

Việt Nam, với gần 100 triệu dân, đã được liệt vào hạng những quốc gia có thu nhập trung bình, nhất định là có một thị trường nội địa đáng quan tâm cho những nhà đầu tư sản xuất trên thế giới.

Do vậy, thay vì lập những cơ xưởng để hưởng lao động giá rẻ, thì nay họ lập cơ xưởng để sản xuất sản phẩm phục vụ thị trường nội địa của những nước này. Việt Nam, với gần 100 triệu dân, đã được liệt vào hạng những quốc gia có thu nhập trung bình, nhất định là có một thị trường nội địa đáng quan tâm cho những nhà đầu tư sản xuất trên thế giới.

Những nước mới nổi còn thu hút những nhà đầu tư trên một điểm nữa là ở chỗ, hai cuộc cách mạng nói ở trên cần rất nhiều sáng kiến, ý tưởng mới. Tại những quốc gia phát triển, các công ty khởi nghiệp đang trải qua giai đoạn khó khăn vì họ phải vượt qua hàng loạt những luật lệ và tiêu chí rất khắt khe.

Tại những nước mới nổi luật lệ còn đơn giản, các công ty khởi nghiệp dễ dàng hơn. Đó là lý do tại sao Thẩm Quyến từ một khu công nghiệp đơn thuần nay đã trở thành một “Silicon valley” thu hút start-up đến từ khắp thế giới, đặc biệt từ Bắc Mỹ và châu Âu.

Việt Nam có thể đi theo hướng này để thu hút đầu tư và đặc biệt là các công ty khởi nghiệp (nhưng phải gỡ bỏ các hàng rào hành chính vì nó còn khó khăn hơn cả các rào cản luật lệ ở phương Tây).

Kết luận, Việt Nam không còn sử dụng được lợi thế nhân công giá rẻ để thu hút đầu tư FDI và phải tìm kiếm và tạo ra những lợi thế khác để kêu gọi nguồn vốn này.

Trong giai đoạn “chuyển tiếp” lợi thế đang thu hút các nguồn vốn của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), chính là thị trường tiêu thụ nội địa của Việt Nam. Những nhà đầu tư từ những nước khác cũng sẽ bị thu hút bởi thị trường này và sẽ đổ vốn vào Việt Nam nếu ta cởi mở hơn trong đón nhận vốn nước ngoài.

Sự mở rộng cửa là điều hiển nhiên trong không khí hội nhập và trong ý tưởng xây dựng một nền kinh tế thị trường. Nhưng với tiêu chí hàng đầu là gìn giữ độc lập và tự chủ, Việt Nam sẽ không để một quốc gia nào có thể chi phối thị trường. Và tiêu chí này cũng dẫn tới việc nên đa phương hóa tối đa những nhà đầu tư vào nền kinh tế nước nhà.

Một trong những phương án để giảm thiểu sự chi phối của các nhà đầu tư FDI là ta kêu gọi vốn đầu tư tài chính nước ngoài. Vậy thị trường đầu tư tài chính phát triển ra sao trong năm 2017 và sẽ ra sao trong những năm sau?

Đầu tư tài chính

Từ đầu năm đến nay có 3 yếu tố ảnh hưởng mạnh đến thị trường tài chính thế giới. Thứ nhất là lãi suất cơ bản do các Ngân hàng Trung ương điều phối, vẫn giữ ở mức thấp không tưởng. Ở một vài quốc gia có đồng tiền mạnh, lãi suất trái phiếu và tiền gửi ngân hàng bị âm. Nếu lãi suất thấp là cơ hội tốt cho các nhà đầu tư sản xuất, thì ngược lại ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường tài chính.

Thứ hai là phong trào chống trốn thuế càng ngày phổ biến, các chính phủ ý thức đây là một phương cách để giải quyết phần nào ngân sách bị bội chi. Thêm vào đó, những tiết lộ trên thông tin đại chúng về những thiên đường thuế cũng phần nào ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư tài chính. Thứ ba là những thông tin về thay đổi chính sách và các xu hướng lớn ảnh hưởng tới kinh tế thế giới nhữ đã trình bày ở trên, cũng tác động rất nhiều đến đầu tư tài chính thế giới.

Xuất phát từ ba yếu tố này, các nhà đầu tư tài chính đổ dồn vốn vào thị trường chứng khoán, đặc biệt là vào lĩnh vực cổ phiếu, lĩnh vực trái phiếu bị né tránh vì lãi suất quá thấp và trái phiếu chính phủ của một vài quốc gia thì nợ công quá cao và quá rủi ro.

Chính vì sự đổ dồn vốn từ mọi nơi vào thị trường chứng khoán mà chỉ số của những thị trường này đạt những kỷ lực chưa từng thấy. Hiện tượng này bắt đầu từ Mỹ, khi Donald Trump nắm quyền với những hứa hẹn giảm thuế, bảo vệ doanh nghiệp Mỹ, cộng với những yếu tố nêu ở trên. Nó cũng ảnh hưởng tới châu Âu và sau đó lan tràn khắp thế giới ở những mức độ tùy theo từng khu vực.

Về cơ bản, sự tăng trưởng của các thị trường chứng khoản chỉ là kết quả của chênh lệch cung cầu, không dựa vào sự phát triển hay mức lợi nhuận của các công ty. Về ngành nghề thì dòng vốn chảy nhiều vào những công ty hoạt động trong lĩnh vực của 2 cuộc cách mạng nêu trên.

Về đầu tư tài chính theo vùng miền trên thế giới, qua những phân tích ở trên, các nhà đầu tư có xu hướng tập trung vào các nước phát triển và bỏ qua những nước mới nổi. Những nước lớn mới nổi, thường được mệnh danh là nhóm BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) hiện có thể gọi là nhóm “mới chìm” trong lĩnh vực đầu tư tài chính vì tình hình kinh tế không được khả quan. Ngược lại dòng vốn của những quốc gia này, đặc biệt là Trung Quốc đang dồn vào thị trường đầu tư ở những nước phát triển.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam được coi là một thị trường thuần đầu cơ, không phải là một kênh đầu tư lâu dài, như vậy chỉ có dân sống về đầu cơ tái chính, những quỹ mạo hiểm, những “hedge funds” có thể quan tâm.

Những doanh nghiệp trên sàn chứng khoán Việt Nam, đại đa số là thuộc lĩnh vực bất động sản, nếu không thì là doanh nghiệp nhà nước, trong đó chính phủ chỉ dành cho nhà đầu tư nước ngoài một phần vốn rất nhỏ.

Tóm lại, nếu Việt Nam mở rộng cửa hội nhập cho thương mại, thì trong lĩnh vực tài chính, chỉ hé mở cho những nhà đầu cơ, do vậy mặc dù chứng khoán Việt Nam từ 500 điểm lên hơn 900 điểm, nhưng cũng không thu hút được vốn nước ngoài, nhất là dòng vốn đầu tư lâu dài, dòng vốn độc nhất góp sức cho phát triển kinh tế của đất nước.

Trong tương lai, dù kinh tế Việt Nam phát triển vững vàng, tăng trưởng vượt bậc, nhưng nếu không sửa sai được bốn điểm nhận xét của các nhà đầu tư nêu trên, thì vẫn khó lòng thu hút được vốn đầu tư tài chính từ nước ngoài./.

Sự uy nghiêm và tin cậy ẩn sau vẻ ngoài lịch lãm. Đó là ấn tượng, cảm giác mà nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng – người vào vai “ông trùm” Phan Quân trong bộ phim từng gây bão màn ảnh nhỏ năm 2017 “Người phán xử” mang đến cho người đối diện.

Hoàng Dũng không kiệm lời nhưng cũng chẳng khoa trương dù ông vẫn luôn là một “đỉnh núi” khó vượt đối với nhiều thế hệ diễn viên. Dường như, giữa Hoàng Dũng và Phan Quân vẫn luôn tồn tại những điểm tương đồng đặc biệt.

Hiệu ứng “ăn theo”

– Kể từ khi “Người phán xử” lên sóng, có vẻ như cuộc sống của ông trở nên tất bật hơn. Sau một thời gian dài vắng bóng trên màn ảnh hay các sàn diễn, sự kiện, bỗng dưng, công chúng thấy ông “đắt show” hơn hẳn và cũng đa năng hơn hẳn. Không chỉ đóng phim, quay quảng cáo, làm các cuộc thi, nghệ sỹ Hoàng Dũng còn làm MC, khách mời của các sự kiện…

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Bạn nói đúng! Năm vừa qua, tôi xuất hiện nhiều hơn trước khán giả, hay nói nôm na là tôi chạy show nhiều hơn. Bộ phim “Người phán xử” tạo được hiệu ứng tốt, nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cả công chúng và giới chuyên môn. Các diễn viên trong phim theo đó cũng được khán giả biết đến nhiều hơn, nổi tiếng hơn.

Tuy nhiên, việc tôi xuất hiện nhiều hơn không có nghĩa là tôi cố “ăn theo” hiệu ứng của phim và nhân vật “ông trùm” trong đó. Mặc dù, tất nhiên, hiệu ứng tích cực từ bộ phim nói chung và vai Phan Quân nói riêng là điều không thể phủ nhận. Mọi chuyện đơn giản hơn nhiều. Năm 2017, tôi đã là một cụ hưu! Khi gia nhập câu lạc bộ hưu trí rồi, đương nhiên, tôi có nhiều thời gian rảnh rỗi hơn và có thể chủ động thu xếp công việc của bản thân.

Nói vậy không có nghĩa là với cái gì tôi cũng gật đầu. Tôi vẫn phải cân nhắc rất cẩn thận trước khi nhận lời tham gia bất cứ chương trình, sự kiện nào. Với những hoạt động mang tính xã hội cao (như thiện nguyện hay kêu gọi không săn bắn động vật hoang dã…), tôi luôn cố gắng thu xếp thời gian để góp sức.

Với những hoạt động mang tính xã hội cao (như thiện nguyện hay kêu gọi không săn bắn động vật hoang dã…), tôi luôn cố gắng thu xếp thời gian để góp sức.

Còn với những hợp đồng quay quảng cáo sản phẩm, tôi phải xem xét cẩn trọng, dù mức thù lao đối tác đưa ra không hề tệ. Ví dụ thế này nhé, ở tuổi tôi rồi mà nếu nhận lời quảng cáo các sản phẩm chức năng giúp tăng cường sinh lý thì dở tệ! Tôi sẽ tự biến mình thành trò hề, lố bịch.

– Nhìn vào tần suất xuất hiện của ông thời gian qua, có không ít ý kiến cho rằng, Hoàng Dũng đang tìm lại hào quang cũ sau một thời gian dài vắng bóng. Liệu rằng, điều này liệu có khiến một nghệ sỹ “lão làng” như ông chạnh lòng không, thưa ông?

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Nghệ sỹ là người “làm dâu trăm họ.” Chọn nghiệp này rồi, cuộc sống của chúng tôi cũng không tránh được những thị phi.

Đúng là từ khoảng năm 2011, 2012, tôi rất ít tham gia đóng phim hay nhận vai trong các vở kịch. Bởi, khi làm Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, tôi bận quá. Ngày nào cũng có rất nhiều công việc cần giải quyết.

Hơn nữa, tôi nghĩ, đó là lúc tôi phải lùi lại. Nếu với vai nào tôi cũng lao ra, nhận hết về mình thì lớp hậu sinh sẽ phải làm sao? Không được diễn, va đập trực tiếp nhiều thì làm sao các bạn ấy có thể trưởng thành?

Trong khoảng thời gian này, vẫn có nhiều đạo diễn đề nghị hợp tác, nhiều kịch bản gửi đến tôi; thậm chí, có những trường hợp, nhà sản xuất còn bảo, riêng chuyện cát-xê, họ đồng ý với tôi vô điều kiện, nghĩa là tôi muốn thế nào thì mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như vậy. Thế nhưng, tôi vẫn từ chối. Lương tâm không cho phép mình làm những việc như vậy.

– Ấy vậy mà bỗng dưng, ông lại đồng ý “tái xuất” trong “Người phán xử”!

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Dù có là ông giám đốc, anh quản lý hay người thầy giáo trên bục giảng thì về bản chất, nguồn cội, tôi vẫn là một diễn viên! Quá nửa đời người gắn bó với sàn diễn, phim trường, “máu” nghề vẫn luôn chảy trong mình.

Tôi nhận lời tham gia “Người phán xử” vì thấy kịch bản thực sự ấn tượng. Ở ngưỡng tuổi như tôi rồi, diễn viên thường chỉ được mời vào những vai ông bố, bà mẹ với tính cách khá đơn giản, một chiều. Nhưng vai Phan Quân hoàn toàn khác. Đó là một nhân vật đa diện, gai góc và có diễn biến tâm lý phức tạp.

Ngoài xã hội, Phan Quân là một ông trùm đầy quyền uy (có sức ảnh hưởng và chi phối cả một thế giới ngầm) núp bóng một doanh nhân thành đạt, giàu có. Trong gia đình, ông ta lại là một người chồng, người cha yêu thương vợ con với nhiều câu nói thể hiện một triết lý về gia đình rất đáng trọng như: “Gia đình là thứ tồn tại duy nhất, còn những thứ khác, có hay không, không quan trọng” hay “Tiền chỉ là ảo ảnh; dù có là tỷ phú thì cũng không được tôn trọng nếu không biết tôn trọng cha mình.”

Có nhiều nét trong tính cách, lối hành xử của Phan Quân mà tôi luôn muốn học hỏi, hướng tới. Đó là sự thông minh, cương quyết và điềm tĩnh.

Ở góc độ nào đó, Phan Quân là một hình mẫu mà không phải ai muốn bắt chước hay vươn tới thì đều có thể làm được. Đặc biệt, ở góc độ con người, tôi khá nể trọng Phan Quân ở nhiều điểm. Có nhiều nét trong tính cách, lối hành xử của Phan Quân mà tôi luôn muốn học hỏi, hướng tới. Đó là sự thông minh, cương quyết và điềm tĩnh.

“Như thế thì ‘ác’ quá!”

– Bản thân tôi thì thấy, về điểm này, giữa ông và nhân vật Phan Quân khá giống nhau!

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: (Cười) Đúng là trong cuộc sống và cả trong công việc, tôi cũng rất kiên quyết, dứt khoát và rạch ròi mọi việc.

– “Kiên quyết, dứt khoát” và cả “khó tính” nữa – tôi nghĩ như vậy mới đủ những mảnh ghép tính cách của nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng. Như có lần, chỉ một cảnh nhặt cuốn sách bị rơi dưới sàn lên và nói “Tất cả đã sai rồi,” tôi thấy ông yêu cầu một bạn sinh viên tập đi tập lại đến hàng chục lần. Ánh mắt nghiêm nghị, giọng vang vọng khắp phòng tập, cánh tay phải đưa lên quá đầu rồi từ từ hạ xuống, ông liên tục nhắc: “Chưa được, thấp giọng xuống, nói rõ ràng từng chữ một: ‘Tất cả đã sai rồi!’.”

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Tôi cầu toàn, khó tính không chỉ với bản thân mình mà còn với cả những vở diễn, diễn viên và học trò của mình. Tôi muốn mọi thứ phải chỉn chu hết mức có thể.

Tôi vẫn nói với học trò của mình, không thể đợi đến vai diễn thì mới đi kiếm tìm cảm xúc, rồi đến khi thất bại thì lại đổ thừa cho việc không có hứng. Cảm xúc phải được nuôi dưỡng hàng ngày. Một trong những cách rất hữu ích để nuôi dưỡng cảm xúc là đọc sách, đặc biệt là sách văn học. Chúng giúp mình sống chậm hơn, sâu hơn, đồng cảm với nhiều phận đời hơn.

– Thế nhưng, với người làm nghệ thuật mà luôn quá rạch ròi mọi chuyện, lúc nào cũng để lý trí lấn át thì có vẻ không ổn, thưa ông?

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Sàn diễn là sàn diễn, còn cuộc đời là cuộc đời. Chúng ta không nên lẫn lộn hay cố tìm cách quy nạp, đánh đồng những điều đó; nhất là với những người từng đảm nhận vai trò lãnh đạo đơn vị như tôi.

Đã là con người không tránh được lúc nọ, lúc kia, không có ai toàn vẹn theo kiểu “mười phân vẹn mười” nhưng đôi khi, người ta hay nói quá lên hoặc cố dùng từ “cảm xúc,” “cảm tính” để biện hộ cho hành động của mình.

Ví dụ thế này nhé! Khi còn là Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, tôi không bao giờ phản đối hay cấm đoán việc diễn viên của nhà hát đi đóng phim truyền hình, quay quảng cáo hay lồng tiếng, miễn là không làm ảnh hưởng đến tập thể, đảm bảo các yêu cầu công việc của nhà hát.

Tôi không coi đó là việc “chân ngoài dài hơn chân trong” hay đánh đồng nó với lối sống thực dụng. Tôi coi đó là việc làm thêm. Việc kiếm thêm thu nhập bằng chính công sức, năng lực của bản thân thì đâu có gì là xấu. Bởi suy cho cùng, nghệ sỹ thì cũng cần phải sống chứ!

“Nếu lúc nào đầu óc nghệ sỹ cũng bị chi phối nỗi lo ‘cơm-áo-gạo-tiền’ thì làm sao có thể gắn bó và hết mình với nghệ thuật.”

Nếu lúc nào đầu óc họ cũng bị chi phối với nỗi lo “cơm-áo-gạo-tiền” thì làm sao có thể gắn bó và hết mình với nghề diễn. Tôi không thể đòi hỏi diễn viên tập vở miệt mài từ sáng sớm đến tối khuya chỉ với mức hỗ trợ, bồi dưỡng khoảng 100.000 đồng/ngày. Như thế thì “ác” quá!

Mặt khác, tôi lại đặc biệt không thích vì để bán được vé mà diễn viên của tôi lại phải đi năn nỉ chỗ này, mời chào chỗ kia hoặc thậm chí vác loa đến chỗ đông người quảng cáo, giới thiệu chương trình. Tôi đồng ý để các bạn làm thêm nhưng khi “đá sân ngoài” thì cũng phải đúng chức phận bởi, với tôi, việc đóng phim, tiểu phẩm… cũng là cách rèn kỹ năng diễn xuất.

– Có vẻ như ông hơi cực đoan trong vấn đề này. Nếu diễn viên có những mối quan hệ riêng để bán được vé thì cũng tốt chứ, để khán giả đến rạp đông hơn, và biết đâu, khi xem rồi, họ thấy hay, họ sẽ tiếp tục quay trở lại?

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Nếu đến rạp đông mà người ta lại hờ hững không xem, ngồi lướt điện thoại hoặc ngủ gật thì sẽ tác động rất xấu đến tâm lý diễn viên trên sân khấu. Sân khấu là sự tương tác trực tiếp. Cứ như vậy, dần dần, diễn viên sẽ khó nhập tâm vào vai diễn và chai lỳ dần cảm xúc.

Hơn nữa, tôi vẫn cho rằng, không có đỉnh của vai diễn. Đêm nay bạn diễn tốt không có nghĩa là đêm mai bạn lại diễn hay. Bởi thế, nghệ sỹ phải chuyên tâm và tập trung cao độ.

Mỗi người có quan điểm làm nghề riêng. Tôi không đặt ra vấn đề phải diễn bằng bất cứ giá nào. Với tôi, thà ít khán giả thôi nhưng họ theo dõi một cách chăm chú còn hơn là ngồi kín rạp mà phần lớn tỏ thái độ ngao ngán. Có những đêm diễn của chúng tôi, chỉ có tám khán giả nhưng nhìn cách họ xem, chúng tôi vẫn rất ấm lòng. Đó là sự tôn trọng lẫn nhau.

– Thế nhưng, nói đi thì cũng phải nói lại, nhiều lúc, khán giả cũng kêu ca rằng, sân khấu chậm đổi mới nên không còn sức hút với họ.

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Đúng là thực trạng sân khấu phía Bắc những năm gần đây tồn tại nhiều vấn đề bất cập, ủ ê “ngủ đông” mãi chưa thức giấc. Đôi khi, người ta xây hội trường mà lại cứ tưởng đó là nhà hát. Nhà hát nghệ thuật có những đòi hỏi riêng về âm thanh, ánh sáng. Có đời thuở nào, ghế trong rạp hát lại làm thẳng hàng tăm tắp không? Như thế, người ngồi sau chỉ để xem đầu người ngồi trước thôi à? Ghế của nhà hát phải bố trí so le nhau.

Nhiều lúc, chính bản thân tôi cũng hoang mang, không hiểu khán giả bây giờ muốn gì, thích gì. Chính kịch thì bảo kém hấp dẫn, nặng nề, hài kịch thì cũng nhạt dần và có khi đã thành bão hòa.

Đúng là thời cuộc đã khác, thói quen xem kịch của người Hà Nội đã không còn. Điều này cũng dễ hiểu thôi, bởi bây giờ, có quá nhiều hình thức, chương trình giải trí, nghệ thuật để người ta nhiều lựa chọn tùy theo nhu cầu, sở thích của bản thân. Nếu có đáng trách thì là một bộ phận khán giả, chưa từng một lần bước chân tới nhà hát, xem hết một vở diễn nhưng lại cứ “a dua” theo đám đông, kêu thật to: “Tôi quay lưng vì sân khấu chán quá!”

– Nếu nói như vậy thì không lẽ, chúng ta cứ để mọi thứ “ủ ê” thế này?

Nghệ sỹ nhân dân Hoàng Dũng: Không! Các đoàn, nhà hát vẫn đang nỗ lực để kéo khán giả tới rạp đấy chứ; chỉ là mỗi đơn vị có một cách làm riêng.

Khi còn làm giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, tôi vẫn kiên quyết phải giữ bằng được hình ảnh, thương hiệu của nhà hát bằng những vở chính kịch giàu tính nhân văn; để khi nhắc đến kịch Hà Nội là người ta nhớ đến những vở diễn đầy tình người.

Quan điểm làm nghề của tôi là, phải giữ bằng được cái hồn cốt, hương vị truyền thống đó. Nếu ăn phở Bắc truyền thống mà lại cho thêm quá nhiều rau thơm hay các loại gia vị mới thì không hợp, sẽ làm mất vị.

Phở Bắc và hủ tiếu Nam Vang, làm sao có thể khẳng định cái nào ngon hơn cái nào? Nếu ai trả lời được thuyết phục câu hỏi này thì tôi cũng sẽ khẳng định được, chính kịch và hài kịch, cái nào hay hơn! Mỗi món có hương vị riêng và có đối tượng thưởng thức riêng. Tôi không chê hay so sánh các loại hình với nhau nhưng khi đã chọn con đường nào thì phải kiên trì, bền bỉ nếu muốn có “chất” và “màu” riêng./.

Với Joel Embiid, việc lần đầu tiên lọt vào đội hình chính thức All-Star là thành quả đã được dự báo. Và ở phía trước, hành trình vươn tới đỉnh cao của “The Process” vẫn còn rất dài.

Khi NBA công bố đội hình chính thức của kỳ All-Star Game 2018, Joel Embiid và các đồng đội tại Philadelphia 76ers đang chuẩn bị cho trận đấu quan trọng gặp Boston Celtics tại TD Garden. Nói quan trọng là bởi, người ta vẫn luôn xem Philadelphia 76ers – Boston Celtics là cặp kình địch kinh điển tại NBA và đội bóng đến từ Philadelphia đã thua cả trận gần nhất 2 đội gặp nhau.

Nhưng quan trọng đến mấy thì với các cầu thủ và huấn luyện viên Brett Brown của Philadelphia 76ers, điều họ cần làm là báo tin và dành những lời chúc tụng cho Joel Embiid.

Với chiều cao 2m13 và kỹ năng làm tường đa dạng, Joel Embiid là mối đe doạ thường trực dưới bảng rổ đối thủ.

Vốn là đầu tàu của cả đội, cầu thủ 23 tuổi nay đã là gương mặt mới toanh của sự kiện vinh danh những ngôi sao hàng đầu giải bóng rổ nhà nghề Mỹ, sánh vai những gương mặt quen thuộc như LeBron James, Stephen Curry, James Harden hay Kevin Durant.

“Danh hiệu All-Star rất quan trọng với Joel Embiid hay bất kỳ cầu thủ nào. Đó là sự thừa nhận cho những nỗ lực của cậu ấy” – huấn luyện viên Brett Brown trả lời phỏng vấn trước trận đấu.

Hơn 2 giờ đồng hồ sau, cuộc đối đầu trên sân TD Garden khép lại với chiến thắng dành cho đội bóng đến từ Philadelphia. Đúng như kì vọng, Joel Embiid ăn mừng danh hiệu All-Star bằng một màn trình diễn mang đậm những phẩm chất của cá nhân anh. Với chiều cao 2m13 và kỹ năng làm tường đa dạng, Joel Embiid là mối đe doạ thường trực dưới bảng rổ của Celtics. Anh ghi tổng cộng 26 điểm và có 16 pha bắt bóng bật bảng để giúp 76ers thắng với tỷ số 89-80.

“Tôi cảm thấy rằng mình sẽ còn khát khao hơn nữa nếu không được góp mặt trong đội hình chính thức của All-Star Game. Huấn luyện viên nói cứ như rằng tôi chẳng cần phải chứng tỏ gì nữa, cứ ra sân và chơi thoải mái thôi” – Joel Embiid chia sẻ sau trận đấu.

2017-18 là mùa giải chứng kiến sự trưởng thành của Joel Embiid. Sau 33 trận, anh đạt trung bình 23,8 điểm, 10,9 pha bắt bóng bật bảng và 1,9 cú cản phá mỗi trận. Đừng quên, con số 3,4 đường kiến tạo mỗi trận cũng cho thấy sự toàn diện của trung phong người Cameroon.

Cần biết rằng Joel Embiid không thi đấu một trận nào cho 76ers trong giai đoạn 2014-16 vì những chấn thương dai dẳng. Mùa giải 2016-17, anh cũng chỉ chơi vỏn vẹn 31 trận nhưng chỉ chừng đó là đủ để Embiid trở thành một trong ba tân binh xuất sắc nhất bên cạnh Malcom Brogdon và người đồng đội Dario Saric.

“Tôi gắn bó với Embiid lâu hơn bất kỳ ai trong phòng thay đồ” – huấn luyện viên Brett Brown cho biết. “Cậu ấy đã trải qua rất nhiều thử thách. Nghĩ mà xem, một cầu mới chỉ chơi 65 trận tại NBA mà vẫn lọt vào đội hình chính thức All-Star?.”

Quan trọng hơn tất cả, sự tiến bộ của Joel Embiid cũng bắt đầu kéo Philadelphia 76ers trở lại với vinh quang. Lần gần nhất đội bóng này lọt vào Chung kết NBA là mùa giải 2000-01, nơi họ để thua Los Angeles Lakers. Kể từ đó đến nay, thành tích tốt nhất của 76ers chỉ là bán kết miền Đông. Thậm chí, đại diện của thành phố Philadelphia còn chẳng được dự vòng playoffs ở 5 mùa giải gần nhất, trong đó có 4 mùa giải xếp thứ 14 trở xuống.

Mùa này, đội chủ sân Wells Fargo Center đang đứng thứ 8 tại miền Đông, vị trí có thể sẽ đưa Joel Embiid cùng các đồng đội nhiều tái ngộ với đội đầu bảng Boston Celtics tại vòng playoffs.

Joel Embiid trên mạng xã hội có thể nói là một gã khó ưa. Từ những dòng tweet vô thưởng vô phạt đến chuyện nữ quyền hay phân biệt chủng tộc.

“Tôi nghĩ 76ers sẽ dự playoffs cùng Boston Celtics,” Embiid hồ hởi. “Tôi không đoán được vị trí vào cuối mùa, nhưng có thể chúng tôi sẽ gặp lại nhau. Vì thế chúng tôi muốn áp đảo Celtics ở trận này, để họ biết rằng Philadelphia 76ers không hề dễ đối phó.”

Nhưng trước mắt, hãy bỏ qua một bên tham vọng của 76ers ở vòng playoffs mà chờ đợi sự kiện All-Star Game 2018 diễn ra tại Los Angeles, với một phương thức lựa chọn cầu thủ mới toanh dành cho các đội trưởng và cả 1 gương mặt đang chờ đợi để tận hưởng niềm vui chơi bóng cùng những ngôi sao xuất sắc nhất NBA.

“Tôi sẵn sàng rồi. Đó là lần đầu của tôi và hẳn nhiên là sẽ rất vui đây”, Joel Embiid, 1 trong 5 cầu thủ All-Star đến từ miền Đông nói trong sự phấn khích.

Cuối năm 2017, trang ESPN đăng tải một bài viết dài miêu tả cá tính của Joel Embiid rằng, trung phong này là một gã thích đùa đầy tai quái. Bài có tựa đề “The Greatest Story Ever Trolled” nhấn mạnh, Twitter và Instagram cá nhân của Joel Embiid đơn giản là chốn để anh này tìm vui bằng trò trêu chọc người khác.

Gắn liền với hashtag và cũng biệt danh tự phong, “The Process,” Joel Embiid trên mạng xã hội có thể nói là một gã khó ưa. Từ những dòng tweet vô thưởng vô phạt, so sánh mình với Cầu thủ xuất sắc nhất mọi thời đại, những câu “đá đểu” đồng nghiệp mà như không “đá đểu,” thậm chí là động đến chuyện nữ quyền hay phân biệt chủng tộc, Joel Embiid chẳng ngại bất kỳ điều gì.

“Tôi không làm vậy để gây tổn thương cho người khác hay gây tranh cãi gì cả. Tôi chỉ nghĩ rằng làm thế thì rất vui,” Joel Embiid trả lời ký giả Ramona Shelburne của ESPN.

“Tôi đột nhiên dính chấn thương và chẳng có trò gì để giải khuây,” Embiid tiết lộ. “Và thế là tôi lên mạng, phát hiện ra mạng xã hội là nơi để tôi thể hiện mình với thế giới và nhắc cho người ta luôn nhớ đến tôi.”

Một trong những vụ việc giới truyền thông nhớ nhất về Joel Embiid chính là những dòng tweet tán tỉnh Rihanna, nữ ngôi sao nhạc Pop lớn hơn anh 6 tuổi. Chàng trai người Cameroon làm mọi thứ mong được Rihanna chú ý: Tuyên bố rằng mình thích Rihanna, photoshop ảnh cô nàng mặc áo đấu của Philadelphia 76ers cũng như ảnh ăn tối cùng mình và tâm sự trên mạng với các cổ động viên về chuyện tình đơn phương bi đát.

Không ai biết Joel Embiid có thật tâm hay không, nhưng sau một thời gian cợt nhả chán chê, anh chàng ngậm ngùi chia sẻ dòng tweet: “Một cô gái nổi tiếng đã bảo tôi rằng: ‘Hãy quay lại khi cậu là một cầu thủ All-Star.”

Khi ấy là tháng 8 năm 2014, thời điểm mà Embiid chỉ mới được Philadelphia 76ers chiêu mộ và đang điều trị chấn thương dài hạn ở bàn chân. Thời điểm đó, Embiid mới chỉ được nhìn nhận qua con mắt của những tuyển trạch viên nhà nghề và không ai đoán được rằng anh sẽ mất bao lâu để sẵn sàng trình diễn tại NBA.

Ba năm sau, Philadelphia 76ers tiến hành gia hạn hợp đồng với Joel Embiid, bất chấp việc cầu thủ này mới chỉ chơi 31 trận tại giải đấu bóng rổ hấp dẫn nhất hành tinh. Bản hợp đồng ấy có tổng giá trị 146,5 triệu USD, một con số đủ để khẳng định niềm tin và kì vọng lớn lao đến từ ban lãnh đạo của Philadelphia 76ers.

Nhưng đó cũng là một quyết định cực kì mạo hiểm của đội bóng từng ba lần vô địch NBA bởi cho đến lúc này, những chấn thương vẫn chưa thôi rình rập Joel Embiid. Kết quả chụp cắt lớp cho thấy chấn xương bàn chân của cầu thủ 23 tuổi vẫn chưa được điều trị dứt điểm và những vết đau ở lưng hay đầu gối vẫn là những mối nguy có thể khiến anh nghỉ dài hạn bất kỳ lúc nào.

Joel Embiid có thực sự trở thành một ngôi sao hàng đầu tại NBA hay không? Philadelphia 76ers có tìm lại được nhẫn vô địch NBA hay không? Phần lớn phụ thuộc vào tiền sử chấn thương của cầu thủ người Cameroon.

Theo ESPN, giải pháp dành cho Joel Embiid nằm ở Aspetar, một cơ sở y tế thể thao tiên tiến tại Qatar. Những chuyên gia tại đây mau chóng tìm ra cho Joel Embiid một chế độ ăn ngủ và luyện tập riêng biệt. Những món ăn giàu bơ sữa của Pháp ưa thích của Joel Embiid bị loại bỏ khỏi thực đơn và nếu Philadelphia 76ers phải thi đấu trong 2 ngày liên tiếp, anh chỉ được phép chơi trận đầu tiên.

Thích nghi với những thay đổi như thế dĩ nhiên là không dễ với một cá tính bốc đồng, nhưng rồi thì Joel Embiid cũng phải miễn cưỡng chấp nhận. “Tôi không đồng ý một chút nào , ngôi sao của 76ers thừa nhận. “Nhưng điều đó tốt cho tương lai. Họ hiểu rằng mỗi khi tôi được thi đấu, tôi sẽ dẫn dắt cả đội tiến lên.”

Trở lại với chuyện cảm nắng Rihanna, giờ đã là một cầu thủ All-Star, liệu Joel Embiid có còn nhớ những dòng tweet cũ?

“Hồi đó cô ấy từ chối tôi, nên chẳng có lí do gì tôi phải tìm cô ấy cả,” Embiid cười hết cỡ ngập ngừng đôi chút. “Thế nên tôi sẽ phải tìm đối tượng khác thôi. Có nhiều cô gái tốt ở ngoài kia, tôi thì cũng đẹp trai, nên sẽ tìm được người khác thôi mà.”

Vậy đấy. Hãy nhớ rằng, Joel Embiid vẫn luôn là một gã tinh quái. Không ai biết anh ta đang đùa hay đang thật. Chỉ đơn giản là “The Process” thấy buồn chán mà thôi.

Nhìn lại hình ảnh cậu bé cao kều mô phỏng những cú ném của Kobe Bryant trên mảnh sân xi măng với bảng rổ cũ nát và hoen gỉ ở quê nhà Cameroon, mới thấy rằng Joel Embiid đã trải qua một hành trình dài đến chừng nào.

Nếu không được một cầu thủ bóng rổ nổi tiếng người Cameroon khác là Luc Mbah a Moute phát hiện, để mắt và hướng đến giấc mơ NBA, có lẽ lúc này Joel Embiid đã là một cầu thủ bóng chuyền, giống như ý muốn của cha anh, người từng nói rằng: “Chẳng ai thèm chơi bóng rổ ở Cameroon cả!”.

Hành trang đến với nước Mỹ của cậu bé 17 tuổi Joel Embiid khi đó chỉ là 3 tháng ăn tập kỹ năng bóng rổ cơ bản và câu chào “Good morning!”. Nhưng rồi thì giống như số phận đã định, từ sự bỡ ngỡ sợ sệt, cậu bé Embiid dần thích nghi với cuộc sống mới, hoàn thiện kỹ năng chơi bóng và gây ấn tượng trong màu áo Kansas trước khi lọt vào mắt xanh của Philadelphia 76ers.

Ở tuổi 23, Joel Embiid đang là cầu thủ nắm giữ kỉ lục ghi ít nhất 46 điểm, 15 bắt bóng bật bảng, 7 cú cản phá và 7 đường kiến trong 1 trận đấu tại NBA.

Trái ngọt đang bắt đầu xuất hiện. Ở tuổi 23, Joel Embiid đang là cầu thủ nắm giữ kỉ lục ghi ít nhất 46 điểm, 15 bắt bóng bật bảng, 7 cú cản phá và 7 đường kiến trong 1 trận đấu tại NBA.

Anh cũng tiến sát cột mốc 1.500 điểm ở giải đấu này chỉ sau 65 trận. Giới chuyên môn gọi anh là truyền nhân của huyền thoại Wilt Chamberlain, những cầu thủ của Philadelphia 76ers xem anh là đầu tàu dẫn dắt cả đội và sự thừa nhận đáng nhớ nhất, chính là một suất chính thức ở đội hình All-Star Game 2018.

Nhưng đừng quên rằng, Joel Embiid mới chỉ đang chơi năm thứ hai tại NBA. Vẫn còn cả một chặng đường dài ở phía trước mắt cầu thủ này bởi Philadelphia vẫn chưa phải đội bóng mạnh nhất miền Đông và cũng bởi Joel Embiid vẫn chưa có được sự ổn định cần thiết cho thể trạng của một ngôi sao sẽ ngự trị ở đỉnh cao.

Và sau cùng, cái đích cao nhất dĩ nhiên phải là đưa Philadelphia 76ers trở lại với ngôi vô địch NBA, nhiệm vụ tối thượng của “The Process”./.

Tiếng còi cứu hỏa là tín hiệu báo Xuân sang, đón Giao thừa bên lăng phun nước chữa cháy để khi trở về nhà cũng là người xông đất đầu tiên… là chuyện không hiếm gặp của những người chọn nghiệp chữa cháy cứu người.

Với họ, gác lại những giây phút Giao thừa thiêng liêng bên mâm cơm đoàn viên cùng gia đình, cùng đồng đội sẵn sàng đương đầu với “bà hỏa” để bảo vệ người dân vừa là công việc, vừa là niềm tự hào khi đã khoác trên mình bộ áo lính cứu hỏa.

Đón Giao thừa bên… đám cháy

Những ngày cuối cùng của năm Đinh Dậu, khi trên khắp các ngả phố phường đã rộn rã với cờ hoa, những dòng người hối hả hòa cùng nhịp đập của mùa Xuân đang đến cận kề với việc sắm sửa mai vàng, đào thắm… thì vẫn có những người vẫn âm thầm với công việc của mình để bảo vệ sự bình yên của người dân, của Tổ quốc. Trong đó, những người lính cứu hỏa vẫn tất bật với công việc thường nhật, miệt mài kiểm tra các phương tiện cứu hộ, sẵn sàng tác chiến khi tiếng còi báo động vang lên.

Tôi về huyện Thường Tín (Hà Nội) trong cái lạnh tê người. Tiếp khách trong căn phòng nhỏ, Thượng tá Đỗ Anh Quyến, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ huyện Thường Tín bảo rằng, đã là lính cứu hỏa, việc dập tắt đám cháy, cứu nạn cứu hộ luôn được đặt lên hàng đầu.

Gần ba mươi năm gắn mình với công việc cứu hỏa, là một trong những người lính và giờ là chỉ huy xuất sắc của lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy Hà Nội, việc đón Giao thừa cùng anh em đã là chuyện trở nên hết sức bình thường với Quyến.

Nhớ lại năm đầu tiên của đời lính đón Giao thừa xa nhà (năm 1990), Quyến bảo ở Đội chữa cháy Từ Liêm khi ấy có khoảng gần 20 cán bộ, chiến sỹ. Trong ánh đèn tù mù bởi… tiết kiệm điện, tiếng pháo nổ giòn tan, lời của một bài hát được bật bởi chiếc cassette cũ đã khiến nhiều người ôm nhau khóc… Bởi lẽ, dù gia đình ở Hà Nội, nhưng Quyến và nhiều người lính trẻ đã đón phút Giao thừa xa nhà đầu tiên và những xúc động khó tả bằng lời đã trào ra trên khóe mắt.

Thế rồi lâu dần cũng quen. Có năm, khi đang ăn bữa cơm tất niên cùng đồng đội vào chiều 30 Tết, nghe thông báo có cháy ở Văn Điển (huyện Thanh Trì), Quyến và đồng đội buông đũa, lập tức lên xe tới hiện trường chữa cháy. Gạt những câu chúc tụng trong đầu, trên xe, các phương án tác chiến đã được vạch ra để đẩy lui giặc lửa. Hay chuyện vào năm 2015, vào ngày nghỉ Tết, một vụ tai nạn khiến đường cao tốc Pháp Vân-Cầu Giẽ tắc trên 2km và để tới hiện trường thực hiện công tác cứu hộ, những người lính cứu hỏa phải di chuyển bộ trên 2km cũng là chuyện bình thường.

Trong ánh đèn tù mù bởi… tiết kiệm điện, tiếng pháo nổ giòn tan, lời của một bài hát được bật bởi chiếc cassette cũ đã khiến nhiều lính cứu hỏa ôm nhau khóc… Bởi lẽ, dù gia đình ở Hà Nội, nhưng Quyến và nhiều người lính trẻ đã đón phút Giao thừa xa nhà đầu tiên

Trung tá Nguyễn Ngọc Tuấn thì kể rằng, vào ngành từ năm 1993, việc đón Giao thừa ở nhà với anh có lẽ đếm trên đầu… một bàn tay. Không chỉ năm đầu tiên khi cưới vợ, anh đã phải đón Giao thừa xa nhà, Tuấn nhớ như in vào thời điểm vợ anh sinh đứa con thứ hai được hơn 20 ngày thì Tết. Do mới sinh em bé, chị không thể xông xáo như mọi khi để chuẩn bị Tết trong khi anh phải trực ngày cuối cùng của năm. Quất đã mua, mà trong lòng anh rối bời vì chẳng biết có kịp về hay không thì bỗng dưng nhận được thông báo từ đội trưởng cho nghỉ trực sớm. Vội vàng chằng cây quất lên xe, Tuấn trở về nhà thì lúc đó đã là gần thời khắc Giao mùa…

Trong câu chuyện, anh Quyến, anh Tuấn kể rằng, việc chữa cháy trong dịp Tết dù không nhiều, nhưng không phải là không xảy ra khi người dân bất cẩn. Đã từng có lần đơn vị của các anh đã phải chi viện chữa cháy từ 20 giờ ngày 30 tới 4 giờ sáng ngày 1 Tết. Trong những lúc khói lửa mịt mùng chẳng còn ai nhớ được khoảnh khắc Giao thừa khi mà trước mặt chỉ có một mục tiêu duy nhất: Bằng mọi cách diệt “bà hỏa” càng sớm càng tốt để tránh gây thiệt hại về người và của.

Khi đám cháy được khống chế, trở về đơn vị khi trời đã dần sáng, mặt họ ai cũng lấm lem, bụi bẩn. Tắm rửa qua loa, thay vội xong bộ đồ, họ chỉ kịp gửi nhau những lời chúc Tết rồi vội vã về nhà (thậm chí có người phải phi xe máy vài chục km) để sum vầy cùng gia đình…

Một trong những chiến sỹ trẻ nhất của đội, Trung sỹ Đặng Bảo Quý (22 tuổi), bảo rằng anh đã có “hai cái Giao thừa xa nhà.” Lần nào cũng thế, mẹ anh thường gọi điện cho con để hỏi tình hình rồi nhắn nhủ phải đón Giao thừa thật vui cùng đồng đội, không được lơ là quên nhiệm vụ.

Tín hiệu mùa Xuân bằng… còi cứu hỏa

Mỗi người, mỗi nghề có một cách chào mừng mùa Xuân khác nhau. Với lính cứu hỏa, họ có một cách rất… độc đáo mà không phải ai cũng biết.

Trước thời điểm Giao thừa, bao giờ những chiếc xe cứu hỏa cũng được rửa thật sạch sẽ. Các dụng cụ ngoài việc làm sạch còn được kiểm tra tính sẵn sàng khi tác chiến. Tới thời khắc thiêng liêng của đất trời, đội của Quyến sẽ lên xe, nổ máy và kéo còi. Anh bảo, đây là “luật bất thành văn” anh học được từ những người đi trước.

Với Quyến, tiếng còi hú như báo hiệu mùa Xuân của lính cứu hỏa, nó cũng thể hiện cho việc họ luôn sẵn sàng chiến đấu, cho dù ở bất kỳ thời điểm nào, điều kiện gian khổ nào cũng gắng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Cùng với đó, tiếng còi cũng giục giã anh em trong đơn vị đoàn kết, xua đi cảm giác thanh vắng, nhớ nhà, người thân…

Cũng theo lời Thượng tá Đỗ Anh Quyến, vào những ngày Tết cổ truyền, lính cứu hỏa thường tổ chức cái Tết đầm ấm cho anh em và mọi thứ chẳng khác nào ở nhà.

Chỉ tay về phía mấy chậu quất cảnh cao tới đầu người để ở ngoài sân, Đỗ Anh Quyến bảo rằng, do công việc bận bịu nên dù người bán quất đã chở cây đến nhưng anh em vẫn chưa kịp “đưa vào vị trí” để trưng bày đón khách. Và, vài hôm nữa sẽ có thêm đào thắm, mai vàng…

Thật ra, việc chuẩn bị đón Tết của người lính quanh năm làm bạn với… lăng phun nước chữa cháy được chuẩn bị kỹ lưỡng từ rất lâu. Từ ngày 1/1 (dương lịch), Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ huyện Thường Tín đã tổ chức ăn Tết cho gia đình cán bộ chiến sỹ. Đây cũng là dịp để các gia đình ngồi lại với nhau, tăng cường Giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết giữa các thành viên.

Tới gần Tết Nguyên đán, ngoài việc tự tay đi lựa chọn từng cành đào, cây quất tại các “vựa” đào, quất nổi tiếng trong huyện Thường Tín, những người lính cứu hỏa sẽ cùng nhau dọn dẹp từ chuyện tư trang tới bàn làm việc, lau mạng nhện, sàn nhà, quét tước ngoài sân sạch sẽ, trang trí đèn nháy, hoa văn… để đón Xuân.

Ở đơn vị, gần 100% là nam giới nên sẽ không có ai để “nhờ vả” việc bếp núc, đặc biệt vào ngày Tết, nên anh em thường bảo nhau rằng “đã vào lính thì việc nhà phải biết hết.” Thế là, người đi trước truyền lại cho người đi sau, từ việc dọn dẹp gọn gàng cho đến nấu cơm sao cho ngon, quét nhà sao cho sạch…

Theo lịch trực được phân công thì ngày 30 Tết, cả đơn vị sẽ phải có mặt bình thường song các ngày còn lại họ sẽ luân phiên nghỉ nhưng lúc nào cũng bảo đảm ít nhất 2/3 quân số. Bởi thế, 3-4 con lợn được “tăng gia” trong năm đã sẵn sàng được mổ để pha chế đủ món, từ giò lụa, giò xào, chả…

Trong ngày Tết, do “chị nuôi” không có mặt, các cán bộ, chiến sỹ sẽ cùng nhau xuống bếp, tự phân công việc để để cùng làm cơm đón Xuân. Vẫn theo “truyền thống,” những chiếc bánh chưng xanh sẽ được họ tự tay gói lấy. Trước đó, những tàu lá dong xanh mướt được chọn mua rồi rửa sạch, từng sợi lạt được chẻ, gạo và đỗ được vo. Sau khi lợn được “ngả” ra, những bàn tay vốn quen với việc nặng lại bắt đầu “trổ tài” làm đủ thứ món truyền thống, thậm chí cả… cuốn nem – việc mà không phải nam giới nào cũng làm thành thạo.

Trong khi đó, những món đồ khô như miến, măng, bóng bì… đã được các chiến sỹ nhờ mua trước Tết. Một số chiến sỹ thì mang những đặc sản của quê mình tới để chung vui khiến mâm cơm Tết của họ lúc nào cũng đầy đủ và ăm ắp tiếng cười.

Cùng với ẩm thực, các hoạt động vui chơi như Giao lưu văn nghệ cũng được tổ chức, giúp các cán bộ, chiến sỹ được đón Tết vui tươi, đầm ấm như ở nhà.

Nhưng, cho dù ngày Tết vui đến mấy thì người lính cứu hỏa lúc nào cũng tuân thủ nguyên tắc duy trì nghiêm trạng thái ứng trực, sẵn sàng chiến đấu, đảm bảo an toàn cho người dân vui Xuân đón Tết.

Chia tay tôi, Thượng tá Đỗ Anh Quyến không quên mời về chung vui mâm cơm Tết Mậu Tuất cùng anh em lính cứu hỏa. Nhìn những gương mặt của những người lính trẻ, nhóm thì kiểm tra xe chữa cháy, nhóm thì đang hồ hởi chuẩn bị cho ngày Tết, khách thấy ấm áp lạ thường. Có lẽ, cái Tết đoàn viên không chỉ là bên gia đình, mà còn là ở bên những người đồng đội đã sát cánh, cùng nhau xông pha trong những trận chiến dẹp “giặc lửa” cứu người. Đó là một tình cảm thiêng liêng và đáng trân quý biết bao…/.

Dù chỉ là những đường nét “điểm xuyết” trong bức tranh toàn cảnh phim truyền hình Việt (với gam màu chủ đạo là các tác phẩm mua bản quyền nước ngoài hay khai thác đời sống đô thị hiện đại với giấc mơ nhà lầu, xe hơi…) thì những bộ phim khai thác bối cảnh xưa vẫn có sức hút riêng, tạo thành một dòng chảy khác biệt. [“Bối cảnh xưa” đề cập trong bài viết được giới hạn là khoảng thập niên 70, 80 của thế kỷ 20 trở về trước – PV].

Cũ nhưng không nhàm

Từ khoảng nửa cuối năm 2017 đến nay, những bộ phim như “Thương nhớ ở ai,” “Mộng phù hoa,” “Duyên định kim tiền” hay “Cô Thắm về làng” – phần ba”… thu hút được chú ý đặc biệt của khán giả.

Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm thuộc dòng phim khai thác bối cảnh xưa sẽ tiếp tục được “trình làng” trong thời gian tới. Đạo diễn Phương Điền (ở phía Nam) cho biết, bộ phim “Giông bão” (chuyển thể từ kịch bản nổi tiếng “Lôi vũ”) đang trong quá trình ghi hình. Mặc dù kịch bản gốc do tác giả Tào Ngu – người được ví là Shakespeare của Trung Quốc sáng tác nhưng “Giông bão” được đã Việt hóa, để chuyện phim trở thành câu chuyện của đời sống người Việt.

Phim lấy bối cảnh miền Tây những năm đầu thế kỷ 20. Gia đình một ông bà hội đồng có hai người con trai – cậu Hai và cậu Ba. Cậu Hai không có khả năng sinh cháu “nối dõi tông đường” nên đứng trước nguy cơ mất hết quyền lực, tài sản vào tay vợ chồng cậu Ba.

Mợ Hai vì sợ mất vị thế trong gia đình nên luôn tìm mọi cách để có con. Cao trào của câu chuyện là khi mợ Hai tìm cách khiến mợ Ba mất đứa con trong bụng; đồng thời ép một người giúp việc nam quan hệ với mình để có con nhằm qua mặt nhà chồng. Từ đây, bi kịch được đẩy lên đỉnh điểm.

Bên cạnh đó, đạo diễn Lưu Trọng Ninh (ở phía Bắc) cũng đang có một cuộc chơi táo bạo và có phần “liều lĩnh” khi đảm nhận vai trò tổng đạo diễn của cả hai dự án điện ảnh và truyền hình chuyển thể từ kiệt tác “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du khai thác bối xã hội cảnh thời phong kiến.

Trước thực tế này, nhiều ý kiến cho rằng, hiện nay, phim truyền hình Việt đang có xu hướng tìm về quá khứ hay dòng phim xưa đang “lên ngôi.” “Tôi cho rằng, thực tế không hẳn là như vậy bởi, không phải đến bây giờ, những bộ phim truyền hình khai thác bối cảnh xưa mới xuất hiện. Từ nhiều năm trước, những bộ phim kiểu này (như “Trò đời,” “Lều chõng,” “Đất và người” hay “Ma làng”…) đã nhận được phản hồi tích cực từ cả khán giả và giới chuyên môn,” đạo diễn Đỗ Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Sản xuất Phim Truyền hình – Đài Truyền hình Việt Nam bày tỏ.

Từ đây, câu chuyện đặt ra là, điều gì đã làm nên sự khác biệt và tạo nên sức hút của những bộ phim này?

Sau cùng vẫn là những phận người

Có thể nói, những bộ phim xưa mang đến cho người xem những cảm xúc sâu lắng, lắng đọng nhiều suy ngẫm về cuộc sống, phận người (đặc biệt là thân phận người phụ nữ trong những bối cảnh xã hội khác nhau). Điều này thể hiện khá sắc nét qua hai bộ phim đang tạo được sức hút lớn trong thời gian gần đây: “Thương nhớ ở ai” và “Mộng phù hoa.”

Những bộ phim xưa mang đến cho người xem những cảm xúc sâu lắng và nhiều suy ngẫm về cuộc sống, phận người.

“Thương nhớ ở ai” lấy bối cảnh là một làng quê Bắc Bộ nghèo khó trong giai đoạn 1954-1975 với những người nông dân lam lũ, “một nắng hai sương.”

Trải qua hai cuộc chiến, làng Đông trở nên vắng bóng đàn ông. Ở đó chỉ còn những người đàn bà góa bụa ngày ngày tụ tập nơi bến nước đầu làng.

Không chỉ chịu nỗi đau mất người thân, những người phụ nữ ấy còn bị trói buộc, giam cầm bởi những định kiến lạc hậu, hủ tục hà khắc. Thông qua hình tượng những nhân vật nữ (như Nhân, Hơn, Hạnh…), êkíp làm phim khắc họa thân phận, cuộc sống chồng chất bi kịch của những người phụ nữ nông thôn Việt Nam giai đoạn này.

Những khát khao hạnh phúc cá nhân phải chôn chặt trong lòng, những ước vọng bị đè nén, những giọt nước mắt lặn sâu vào trong… Cuộc sống của họ là sự nối dài, xếp chồng những bi kịch.

Trong khi đó, “Mộng phù hoa” lấy bối cảnh Sài Gòn và các tỉnh miền Tây trong những năm 1930-1940. Từ câu chuyện về thân phận của những người phụ nữ xưa ở các đô thị miền Nam, “Mộng phù hoa” làm nổi bật sự đối lập giữa cuộc sống bần hàn, cơ cực của những người lao động với lối sống xa hoa, trụy lạc của giới công tử, điền chủ.

Nhân vật chính của “Mộng phù hoa” là Greta Trang (hay còn gọi là cô Ba Trang) – người phụ nữ có nhan sắc bậc nhất Sài Gòn xưa. Năm 10 tuổi, cô chứng kiến cái chết tức tưởi của cha vì nghi ngờ mẹ ngoại tình. Liền ngay sau đó, bà nội cô đột tử do quá sốc trước cái chết của con trai. Hai áo quan đưa ra nghĩa địa trong một ngày mưa tầm tã mở đầu cho chuỗi dài bi kịch trong cuộc đời nổi trôi, phiêu dạt của cô. Từ một cô gái trong trắng, chịu thương chịu khó, cô trở thành một kỹ nữ nổi tiếng bậc nhất Nam Kỳ.

Những câu thoại như “U đau đớn thế, sao không khóc cho thỏa lòng?”, “Chúng ta đã đói khổ hết kiếp này sang kiếp khác; vậy tại sao lại căm thù sự sung sướng, sự hạnh phúc của người khác?” “Có lúc tôi tự hỏi, tôi đã yêu bao giờ chưa?” hay “Làng Đông có mấy ai biết yêu, mấy ai được yêu?” (trong “Thương nhớ ở ai”) và “Chị em mình giống như là lục bình… Người ta xài như xài một cục xà bông, chà đến khi nào hết thì thôi” (ở “Mộng phù hoa”) tạo ra những khoảng lặng trong lòng khán giả.

Bên cạnh câu chuyện phim, yếu tố bối cảnh cũng góp phần không nhỏ làm nên thành công của những tác phẩm thuộc dòng phim này.

“Những hình ảnh trong phim ‘Thương nhớ ở ai’ (như áo nâu sồng, chiếc váy đụp hay chiếc cối đá, mái đình làng xưa…) mang đến cho tôi những hoài niệm, gợi lại những ký ức thuở ấu thơ, nhớ về một quãng thời gian dài ông bà, cha mẹ mình đã từng sống như vậy,” bác Nguyễn Văn Tuân (ngõ 464, đường Âu Cơ, Hà Nội) rưng rưng tâm sự.

Còn với những khán giả trẻ tuổi những bộ phim khai thác bối cảnh xưa như “Trò đời,” “Thương nhớ ở ai” hay “Mộng phù hoa” giúp họ hiểu hơn về quá khứ. “Có nhiều thứ tôi cảm thấy rất lạ lẫm. Người phụ nữ ngày xưa khổ quá! Nếu không xem phim, có lẽ, tôi khó có thể hình dung được cảnh cạo đầu, bôi vôi, thả bè trôi sông đối với phụ nữ xưa thế nào. Dẫu biết đó là quá khứ, là câu chuyện của thời cuộc nhưng tôi vẫn không khỏi tự dằn vặt: Tại sao lại có những thời kỳ mà người ta hà khắc, cay nghiệt với nhau đến vậy?,” chị Lê Phương Thảo, ngõ 1 đường Cầu Vồng (Bắc Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ.

Vấn đề đầu tiên vẫn là “tiền đâu?”

Theo đạo diễn Đỗ Thanh Hải, dòng phim khai thác bối cảnh xưa tạo hiệu ứng tích cực như vậy nhưng vẫn chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số phim truyền hình sản xuất hàng năm; đồng thời, đôi khi nhiều “hạt sạn” còn hiện hữu khá rõ. “Khán giả yêu quý hơn thì cũng sẽ theo dõi và nhặt sạn kỹ hơn. Đó cũng là điều dễ hiểu. Đôi khi, đó là những hạt sạn nhỏ thôi nhưng cũng gây ảnh hưởng chung tới chất lượng cả bộ phim,” ông Hải nói.

Tuy dòng phim khai thác bối cảnh xưa tạo được hiệu ứng tích cực nhưng vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số phim truyền hình sản xuất hàng năm.

Ví dụ, theo dõi “Trò đời,” khán giả sẽ không khó để nhận ra, chiếc ôtô cổ màu đen được sử dụng lặp đi lặp lại trong rất nhiều cảnh phim. Nó được dùng chung để làm phương tiện cho nhiều quý ông, quý bà trong phim. Vừa ở phân cảnh này, chiếc xe được dùng để chở vợ chồng Văn Minh. Sau đó không lâu, vẫn chiếc xe ấy xuất hiện trong cảnh bà Phó Đoan di chuyển trên đường phố…

Bởi vậy, câu hỏi “làm sao để nâng cao cả chất lượng và số lượng những bộ phim thuộc dòng này” vẫn luôn làm đau đầu các nhà sản xuất, đạo diễn. Khúc mắc, khó khăn, vấn đề trở ngại đầu tiên vẫn là “tiền đâu?” (vấn đề kinh phí).

Bà Nguyễn Bích Loan – Giám đốc Hãng phim Khang Việt cho biết, mức đầu tư cho những bộ phim khai thác bối cảnh xưa cao hơn nhiều lần so với mức đầu tư cho những bộ phim có bối cảnh đương đại. Phần lớn số tiền được dùng vào việc phục dựng bối cảnh và may trang phục. Đơn cử, mức đầu tư để làm “Mộng phù hoa” cao gấp khoảng ba lần so với những phim khác có bối cảnh hiện đại.

“Với phim xưa thì không thể có cảnh xuất hiện dây diện chằng chịt hay đèn led sáng chói. Trong khi đó, tốc độ đô thị hóa, bêtông hóa bây giờ nhanh quá. Đi đâu cũng thấy đập vào mắt là nhà cao tầng, kể cả là về các vùng nông thôn,” đạo diễn Lưu Trọng Ninh cho biết.

Bởi vậy, theo vị đạo diễn này, việc phục dựng bối cảnh rất tốn thời gian, tiền bạc và công sức. “Nếu phục dựng mà không ra được chất thì sẽ làm hỏng cả phim. Phim sẽ rất vô hồn,” đạo diễn của “Thương nhớ ở ai” nói.

Đoàn làm phim “Thương nhớ ở ai” đã phải tiến hành khảo sát, ghi hình ở khoảng 20 ngôi làng khác nhau. Êkíp làm phim đã mất khoảng hai năm để xử lý hậu kỳ, sử dụng kỹ xảo hình ảnh để cắt ghép, kết nối những cảnh quay lại với nhau; từ đó, tạo ra một không gian, bối cảnh hoàn chỉnh để khán giả có thể cảm nhận rõ nét và chân thực nhất không gian làng quê Bắc Bộ trong quá khứ (với hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình, kho bãi…).

Hay như chia sẻ của đạo diễn Quế Ngọc, đoàn làm phim “Mộng phù hoa” đã phải tìm hiểu để phục dựng lại cả một khu phố Hoa ở Sài Gòn những năm đầu thế kỷ 20. Không chỉ có vậy, trang phục sử dụng trong phim cũng đòi hỏi mức đầu tư lớn. Thời kỳ này, cách ăn mặc của người Nam Kỳ có nhiều biến đổi. Âu phục tràn vào và bắt đầu phổ biến. Trong khi đó, một bộ phận người dân (đặc biệt là những người lao động) vẫn giữ phong cách ăn mặc truyền thống.

Nữ đạo diễn cho biết, toàn bộ trang phục của các nhân vật trong “Mộng phù hoa” được may mới hoàn toàn (khoảng 300 bộ). Trong đó, riêng nhân vật nữ chính (cô Ba Trang) có khoảng 50 bộ, kèm theo nhiều phụ kiện như (ô, kính mắt, găng tay, túi xách). Các nhân vật nam (những công tử xung quanh cô Ba Trang) cũng có khoảng 5-10 bộ kèm theo các phụ kiện (tẩu thuốc, gậy batoong…) để tránh sự trùng lặp, tái hiện lối sống xa hoa, trụy lạc của giới công tử, điền chủ xưa.

Trước câu hỏi “Khó khăn là thế, tại sao đạo diễn vẫn kiên trì theo đuổi dòng phim này?”, đạo diễn Lưu Trọng Ninh chỉ cười và bảo: “Đôi khi, nó thuộc về cái ‘tạng’ của mình rồi, không làm thấy bứt rứt không yên! Hơn nữa, nếu ai cũng sợ cái nọ, ngại cái kia thì ai sẽ làm những phần việc ấy đây? Phim ảnh cũng như cuộc đời, nếu cứ trơn tuột đi thì rất… vô vị! Đôi khi, càng khó mình lại càng hăng!”./.

Đã 43 năm trôi qua kể từ ngày đất nước Việt Nam hoàn toàn thống nhất. Góp phần vào chiến thắng này không thể không kể đến sự ủng hộ mà những người bạn quốc tế dành cho nhân dân Việt Nam trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Cùng với nhân dân lao động và yêu chuộng hòa bình trên thế giới, Công đoàn lao động thành phố Yokohama tại Nhật Bản đã tích cực tổ chức nhiều hoạt động phản đối chiến tranh Việt Nam và ủng hộ nhân dân Việt Nam trong công cuộc thống nhất đất nước.

Công đoàn lao động thành phố Yokohama được thành lập vào tháng 12/1947 với mục tiêu bảo vệ quyền lợi người lao động và đoàn kết với nhân dân lao động trên toàn thế giới.

Trong những năm 60 và 70 của thế kỷ trước, phản đối chiến tranh Việt Nam và hỗ trợ nhân dân Việt Nam trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ là chương trình hoạt động nòng cốt của Công đoàn lao động thành phố Yokohama trong mục tiêu đoàn kết với nhân dân lao động toàn thế giới.

Trong một buổi chiều cuối tháng 1/2018, ông Morita Kenichi, nguyên Chủ tịch Công đoàn lao động thành phố Yokohama trong giai đoạn từ 1985-1992, đã xúc động kể lại những kỷ niệm không thể nào quên về những ngày tháng sôi động đó.

Tháng 8/1964, quân đội Mỹ bắt đầu ném bom miền Bắc, bắt đầu cuộc chiến tranh tàn phá miền Bắc bằng không quân trong suốt chín năm liền. Công đoàn Lao động thành phố Yokohama đã tổ chức nhiều cuộc mít tinh phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh tại Việt Nam.

Những bài báo đăng tải tin tức về việc không quân Mỹ bắn phá miền Bắc cũng như phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam trên khắp thế giới đã được dán tại các bảng tin ở Yokohama, thu hút sự quan tâm của dư luận Nhật Bản lúc đó. Các cuộc mít tinh đều nhận được sự tham gia đông đảo của nhân dân thành phố Yokohama, những người yêu chuộng hòa bình và muốn được giúp đỡ nhân dân Việt Nam.

Những bài báo đăng tải tin tức về việc không quân Mỹ bắn phá miền Bắc cũng như phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam trên khắp thế giới đã được dán tại các bảng tin ở Yokohama, thu hút sự quan tâm của dư luận Nhật Bản

Từ đầu năm 1965, phong trào phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ. Tháng 4/1965, Công đoàn lao động thành phố Yokohama tổ chức đại hội tổng kết của phản đối chiến tranh Việt Nam. Tháng 9/1966, Công đoàn lao động Yokohama quyết định phối hợp với các tổ chức công đoàn trên thế giới, kêu gọi phong trào thống nhất phản đối chiến tranh Việt Nam.

Vào thời điểm đó, khắp thành phố Yokohama sôi động với những hàng loạt cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam. Cùng với đó là những phong trào ủng hộ người dân Việt Nam như phong trào ủng hộ của bà mẹ và trẻ em Yokohama, hoạt động quyên góp để gửi thuốc, gửi các mặt hàng thiết yếu hỗ trợ nhân dân Việt Nam.

Ông Morita lúc đó là người đi tiên phong của các hoạt động phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh tại Việt Nam trào. Khuôn mặt của ông Morita bừng sáng khi nhớ lại cuộc biểu tình ngồi chặn quân đội Mỹ gửi xe quân sự đến miền Nam Việt Nam năm 1972.

Để ngăn chặn lực lượng Mỹ đồn trú tại căn cứ quân sự North Piece ở Yokohama gửi năm xe quân sự sang miền Nam Việt Nam, ngày 5 và ngày 6/8/1972, Công đoàn lao động thành phố Yokohama đã huy động hơn 500 thanh niên ra cầu Murasame gần căn cứ North Piece, ngồi chặn đầu năm chiếc xe quân sự đang đỗ tại đó, để ngăn chặn việc chuyển các xe này sang Việt Nam. Lúc đó, là người lãnh đạo cuộc biểu tình, ông Morita đã chọn vị trí nguy hiểm nhất, vị trí đầu tiên của nhóm biểu tình.

Khi kể lại cho chúng tôi giây phút này, người thủ lĩnh quả cảm của nhân dân lao động thành phố Yokohama năm nào tâm sự một cách thật lòng rằng ông không thể phủ nhận ông có sợ hãi, ở vị trí biểu tình đó, chàng thanh niên Morita 37 tuổi đã đặt mạng sống của mình vào thế nguy hiểm khi thân thể của anh ngay sát chiếc xe tăng đồ sộ.

Thế nhưng, cho dù nguy hiểm cận kề và kể cả đánh đổi mạng sống, với tinh thần yêu chuộng hòa bình và phản đối cuộc chiến tranh phi nghĩa, ông đã vượt qua nỗi sợ hãi đến bám trụ đến cùng tại vị trí.

Ông hiểu rằng là người lãnh đạo, ông chính là sức mạnh tinh thần để hàng trăm người khác quyết tâm sát cánh cùng ông trong cuộc biểu tình này. Ánh mắt hiền từ của người thủ lĩnh công đoàn lấp lánh niềm vui khi nhận thấy rằng mình không đơn độc. Không chỉ hàng trăm thanh niên sát cánh bên ông, cùng ông trong suốt hơn hai ngày đêm, trong những giờ phút căng thẳng đó, ông còn nhận được sự ủng hộ của những người dân trong thành phố. Họ đã đem thức ăn, nước uống và hoa quả để tiếp sức cho những người biểu tình.

Cuối cùng, lòng quả cảm, sự kiên trì và tinh thần đoàn kết của nhân dân Yokohama đã chiến thắng. Quân đội Mỹ buộc phải hủy bỏ kế hoạch gửi năm xe quân sự đến miền Nam Việt Nam.

Cuộc biểu tình đã được lên trang nhất của nhiều tờ báo tại Nhật Bản đương thời. Nhật báo Kanagawa trong hai ngày liên tiếp 6 và 7/8/1972 đã dành gần hết trang nhất cho cuộc biểu tình này với các bài báo có tiêu đề ““Hãy cố gắng lên” nhân dân lên tiếng ủng hộ” và “Xe quân sự Mỹ phải quay về”, mô tả chi tiết cuộc biểu tình và bày tỏ sự ủng hộ người dân Yokohama.

Cuối cùng, lòng quả cảm, sự kiên trì và tinh thần đoàn kết của nhân dân Yokohama đã chiến thắng. Quân đội Mỹ buộc phải hủy bỏ kế hoạch gửi năm xe quân sự đến miền Nam Việt Nam.

Trong cuộc gặp gỡ những thành viên kỳ cựu nòng cốt của Công đoàn lao động thành phố Yokohama gồm ông Morita, bà Yoshizawa Teiko và ông Motoyoshi Ryokichi, chúng tôi đã được xem những bức ảnh ghi lại những ngày tháng hoạt động sôi nổi đó.

Ngắm nhìn những gương mặt rạng rỡ và đầy quyết tâm trong các bức ảnh chụp lại các cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam, chúng tôi không khỏi thốt lên lời cảm ơn sâu sắc nhất giành cho những con người đã cống hiến những năm tháng tuổi trẻ để đấu tranh cho hòa bình của đất nước Việt Nam.

Từ việc chung một mục tiêu hòa bình cho Việt Nam, từ những đóng góp không mệt mỏi cho hòa bình của nhân dân Việt Nam, ông Morita, bà Yoshizawa và ông Motoyoshi cũng như những người Nhật Bản khác đã ủng hộ Việt Nam, đã trở thành những người bạn tốt của nhân dân Việt Nam.

Trong một chuyến thăm Việt Nam vào năm 1983, ông Morita đã được gặp cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng và được cố Thủ tướng gửi lời cảm ơn đến nhân dân Yokohama, những người đã đồng lòng với nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Những chuyến thăm Việt Nam đã để lại cho ông Morita những ấn tượng sâu sắc về một Việt Nam kiên cường và bất khuất đã giành thắng lợi để thống nhất đất nước. Đối với ông, phong trào chống chiến tranh Việt Nam tại thành phố Yokohama là một biểu tượng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc Việt Nam và Nhật Bản.

Chiến tranh đã lùi xa. Giờ đây trong thời đại hòa bình, những người như bà Yoshizawa, ông Motoyoshi vẫn tiếp tục những công việc thắt chặt tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Với tư cách là Chủ tịch điều hành Hội hữu nghị Việt – Nhật, ông Motoyoshi vẫn miệt mài trong công việc tổ chức những hoạt động giao lưu nhân dân, hỗ trợ những người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản.

Những người bạn Nhật Bản chân thành và nhiệt huyết như ông Morita, bà Yoshiza và ông Motoyoshi chính là cầu nối vững chắc cho sự gắn kết giữa nhân dân Nhật Bản với nhân dân Việt Nam. Đó chính là ngoại giao nhân dân, là nền tảng cho quan hệ hữu nghị Việt Nam – Nhật Bản phát triển và bền vững./.

Sống 88 năm trên cõi tạm. Vào một ban mai ngày chủ nhật 4/2/2018 – Ngày chủ nhật cuối cùng trong cuộc đời, nhạc sỹ Hoàng Vân đã bay theo thời gian lên cõi thiên thai. Ngày chủ nhật cuối đông rét mướt, giá lạnh. Tin ông ra đi càng làm đáy lòng giá lạnh hơn.

1. Tôi thường gọi người nhạc sỹ đàn anh này là “chiến mã” bởi vì rằng điều đầu tiên, ông là người sinh năm Canh Ngọ 1930 tại phố Cầu Gỗ – Hà Nội với cái tên khai sinh nhắc đúng năm sinh: Lê Văn Ngọ. Điều thứ hai là vì âm nhạc của ông suốt thời chống Mỹ đã là một trong những “chiến mã lực lưỡng nhất” đưa biết bao “trai làng Phù Đổng” xung trận đánh tan xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Hoàng Vân vốn bắt đầu nghiệp văn nghệ lại chính là hội họa qua thời gian theo học Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương. Nhưng khi tham gia quân đội trong cuộc trường kỳ kháng chiến, ông lại phát lộ bằng âm nhạc.  

Hoàng Vân vốn bắt đầu nghiệp văn nghệ bằng hội họa qua thời gian theo học Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương. Nhưng khi tham gia quân đội trong cuộc trường kỳ kháng chiến, ông lại phát lộ bằng âm nhạc. Dạo đó, vào những năm cuối của cuộc trường chinh vĩ đại này, người ta bắt đầu nghe giai điệu Hoàng Vân qua bài hát “Tin chiến thắng.”

Bài hát ngay từ đầu hòa bình ở miền Bắc đã được thu thanh loang qua làn sóng điện bởi một hợp ca nam nữ với giọng lĩnh xướng nam cao của Trần Khánh. Điều này đã đánh dấu mối quan hệ của một cặp bài trùng nhạc sỹ – ca sỹ từ thuở ban đầu cho tới tận khi Trần Khánh ra đi khỏi cõi đời: “Tin chiến thắng vang vang – Tin chiến thắng vang vang – Chiều xuống trên cánh đồng, trên phố phường vang vang tiếng hát …”

Khi đại quân ta bước vào chiến dịch Điện Biên Phủ oanh liệt, bên cạnh các tác phẩm của Đỗ Nhuận như “Hành quân xa,” “Trên đồi Him Lam” những người lính đã tiếp nhận thêm một giọng điệu của người nhạc sỹ trẻ Hoàng Vân qua điệu hò đặc biệt giữa những điệu hò truyền thống, đó là “Hò kéo pháo.” Một điệu hò có lẽ chỉ có thể xuất hiện trong cuộc chiến tranh nhân dân thần thánh của chúng ta: “Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo. Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua núi …” “Hò kéo pháo” đã vang lên trên khắp các nẻo đường kéo pháo vào chiến dịch. Đã thôi thúc lòng chiến sỹ ở mọi chiến hào khói lửa.

Ngay sau ngày giải phóng Thủ Đô, “Hò kéo pháo” đã được giải thưởng toàn quốc cùng “Mùa lúa chín” – một điệu hò đánh giặc ở miền Nam của Hoàng Việt.

Nhận rõ năng khiếu âm nhạc của Hoàng Vân, nhà nước đã đưa ngay ông sang học tại Nhạc Viện Bắc Kinh. Hoàng Vân đã tốt nghiệp nhạc viện này bằng giao hưởng “Thành đồng tổ quốc.” Với tuổi trẻ được chắp cánh bằng học vấn âm nhạc kinh viện, Hoàng Vân trở về Việt Nam và nhận công tác ở Dàn nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam.

Nhạc sỹ Trần Tất Toại – tác giả “Buổi sáng trên đồng nội” nổi tiếng – đã từng trầm trồ về năng lực làm việc của Hoàng Vân rằng luôn luôn trong cuốn sổ tay của nhạc sỹ, lúc nào cũng có những nét nhạc chủ đề cho một ca khúc, những nét nhạc dành cho những bản phối khí các tác phẩm của những nhạc sỹ khác và những nét nhạc chủ đề dành cho những tác phẩm nhạc không lời.

Trong cuốn sổ tay của nhạc sỹ, lúc nào cũng có những nét nhạc chủ đề cho một ca khúc, những nét nhạc dành cho những bản phối khí các tác phẩm của những nhạc sỹ khác và những nét nhạc chủ đề dành cho những tác phẩm nhạc không lời. 

Thuở đó, tuy còn niên thiếu, nhưng giai điệu Hoàng Vân đã nhanh chóng thấm vào tâm trí tôi – Nào là “Những cánh buồm” (Thơ Hoàng Trung Thông): “Những cánh buồm như những cánh chim nâu – Bay khắp chân trời ước vọng – Tổ quốc ta nhiều sông nhiều biển – Nhiều con đường góc phố cần lao…”

Nào là “Nhớ” (thơ Nguyễn Đình Thi): “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh – Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây …” Nào là “Hà Nội – Huế – Sài Gòn” (thơ Lê Nguyên): “Trên đất mẹ nắng hồng như lụa – Trải ngàn năm gắn bó miền hai miền …” Và thật lãng mạn cách mạng là “Bài ca tâm tình người thủy thủ” (thơ Hà Nhật): “Nhổ neo ra khơi đêm nay khi trăng mọc, tài anh sẽ nhổ neo ra khơi …”

Dạo ấy, phong trào hát hợp xướng của cả nước rất rầm rộ. Nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập nước, Đài Tiếng nói Việt Nam đã dàn dựng một tổ khúc hợp xướng 3 chương. Chương đầu “Ca ngợi Tổ quốc” do nhạc sỹ Hồ Bắc thực hiện. Chương cuối “Miền Nam anh dũng và bất khuất” do nhạc sĩ Phạm Tuyên thực hiện. Còn chương giữa “Hồi tưởng” do nhạc sỹ Hoàng Vân thực hiện với sự tham gia của dàn hợp xướng thiếu nhi: “Trời cao trong xanh sương sớm long lanh …”

Trong “Hồi tưởng,” có đoạn lĩnh xướng tuyệt hay do ca sỹ Trần Khánh đảm nhiệm: “Tổ quốc đời đời còn ghi nhớ – những năm bốn mươi không bao giờ quên …” Cũng trong hợp xướng này, hành khúc “Cùng nhau đi Hồng binh” của Đinh Nhu đã được Hoàng Vân sử dụng thật điệu nghệ. Rồi lại vẫn Trần Khánh đã chất ngất đến không cùng trong trường ca “Tôi là người thợ lò” như một đỉnh cao âm nhạc đầy tự hào của Hoàng Vân và của thời chống Mỹ.

2. Cuộc chiến tranh chống Mỹ ở miền Bắc là cuộc chiến đấu chống máy bay ném bom phá hoại hậu phương lớn. Đấy cũng là thời kỳ mà âm nhạc Hoàng Vân có một mùa gặt bội thu.

Cuộc chiến tranh chống Mỹ ở miền Bắc là cuộc chiến đấu chống máy bay ném bom phá hoại hậu phương lớn. Đấy cũng là thời kỳ mà âm nhạc Hoàng Vân có một mùa gặt bội thu. 

Vào Quảng Bình, ông có ngay “Quảng Bình quê ta ơi!” mà cho đến nay vẫn là một “Quảng Bình ca” không thể thay thế. Về Hải Phòng, ông viết hợp xướng “Thành phố chúng ta – Nhà máy chúng ta” với nét nhạc chủ đề là tiếng búa của công nhân đóng những đoàn tầu không số chở vũ khí vào miền Nam: “Trên sông Cấm khi sương tan – Đàn cò trắng bay sang sông …”

Lên vùng cao Tây Bắc, ông tuôn chảy như sông Hồng trong “Nổi trống lên! Rừng núi ơi!”: “Ngày mai em vừa tròn hai mươi tuổi – Cô gái vùng cao xinh đẹp vô ngần …” Đến quê lúa Thái Bình, ông lại reo vang “Cô gái Thái Bình” và “Hai chị em.” Đi vào vùng tuyến lửa Khu Bốn, ông lại mô tả những con đường vận tải quanh co, uốn khúc qua “Bài ca giao thông vận tải” bằng nhịp 6/8: “Trên những nẻo đường rực cháy – Qua mấy đêm ngày – Xe anh đã vượt bao sông bao suối – chỉ những con đường mới biết mà thôi …”

Ông đã mạnh dạn đưa cả chất nhạc nhẹ vào “Bài ca sau tay lái”: “Xe ta đi vút nhanh trên đường – Qua bao nhiêu xóm thôn núi non ruộng đồng …” Lúc cần sâu lắng thì sâu lắng, lúc cần thét lên thì thét lên như “Không cho chúng nó thoát,” “Bài ca pháo kích”… đặc biệt là “Tiếng cồng giải phóng – Tiếng cồng chiến thắng” với bí danh Y Na (Y Na – là tên viết tắt từ chữ “Yêu Ngọc Anh” – vợ ông): “Đám cháy rừng đã bốc cao ngùn ngụt, bọn đốt rừng đang bị lửa rừng vây …” và đỉnh điểm là tráng ca đầy chất rock “Chào anh giải phóng quân – Chào mùa xuân đại thắng” qua giọng nữ cao chói chang tự hào của Bích Liên: “Trông lên Trường Sơn – kìa bão đã nổi – Trông ra biển Đông – kìa sóng đang gầm …”

Bỗng nhớ xiết bao những mùa hè xa vắng thuở thiếu niên qua “Mùa hoa phượng nở”: “Tu hú kêu! Tu hú kêu! Hoa gạo đỏ, hoa phượng nở đầy ước mơ hy vọng …” Và thêm yêu xiết bao những thày cô qua “Bài ca người giáo viên nhân dân”: “Tự hào như em người chiến sĩ văn hóa – Lớn lên trong chiếc nôi quê hương Việt Nam – rồi lại chất ngất giọng lĩnh xướng Trần Khánh trong hợp xướng “Vượt núi” vạm vỡ: “Đường qua Trường Sơn – Đường Mã Pì Lèng – Đường qua dốc núi – Khó mấy cũng qua ….”

Âm nhạc Hoàng Vân đúng là Chiến mã đưa biết bao đoàn quân hừng hực đường ra trận. Những chàng trai “Bộ đội cụ Hồ” lòng đầy tự hào, lăn vào lửa khói khi chân dung của họ được Hoàng Vân khắc tạc bằng âm thanh qua “Người chiến sĩ ấy” cũng bay lên bởi giọng hát tuyệt vời của Trần Khánh: “Người chiến sĩ ấy – Ai đã gặp anh – Không thể nào quên …” Bởi vậy, ông thực sự xứng đáng với Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật năm 2000.

 Từ ngày thống nhất đất nước, phong cách luôn tìm đến sự mới mẻ trong ngôn ngữ âm nhạc vẫn đưa Hoàng Vân đến những sáng tạo mới đầy lôi cuốn như “Bài ca xây dựng,” “Tình ca Tây Nguyên,” “Tình yêu Hà Nội”…

Từ ngày thống nhất đất nước, sau khi thực tập âm nhạc ở nhạc viện Sofia (Bulgaria), Hoàng Vân có thời gian để ngẫm ngợi lại những chặng đường đã đi qua những tác phẩm khí nhạc như “Giao hưởng số 1,” tổ khúc hợp xướng về Điện Biên … Nhưng phong cách luôn tìm đến sự mới mẻ trong ngôn ngữ âm nhạc vẫn đưa Hoàng Vân đến những sáng tạo mới đầy lôi cuốn như “Bài ca xây dựng,” “Tình ca Tây Nguyên,” “Tình yêu Hà Nội”…

3. Trong làng nhạc, anh em thường thấy một Hoàng Vân tài năng và lịch lãm, luôn tươi cười giữa nhân quần. Tôi lần đầu tiếp xúc với ông là khi ông nói về nhạc nhẹ thế giới ở Hội văn nghệ Hà Nội sau khi đi Cộng hòa Séc trở về khi Việt Nam bắt đầu mở cửa. Một lối trình giải khúc triết khiến người nghe tiếp thu mà không hoang mang, mà nhận được nhiều đồng cảm.

Khi tôi về làm Tạp chí Âm nhạc ở Hội nhạc sỹ Việt Nam, hai anh em có thêm nhiều dịp gặp nhau. Ông lúc nào cũng trìu mến và thân thiện. Sự tự tin luôn ẩn khuất sau những nhận định ngắn gọn. Sang thế kỷ mới, anh em càng thân thiện hơn, nhất là từ khi nhạc trưởng Lê Phi Phi – con trai ông từ Macedonia trở về Việt Nam chỉ huy các chương trình giao hưởng, hợp xướng.

Tôi vinh dự được ông tặng cho một bức thủ pháp viết chữ “Nhã” và ở dưới là một tứ tuyệt trong kinh thi: “Xuân lang thang hương cỏ/ Thương sen xanh vào hè/ Thu nhắp ly rượu cúc/ Đông bay tuyết trắng thơ.” Mới đây thôi, anh em lại gặp nhau tại lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh Văn Cao. Thấy ông vẫn khỏe, quá mừng. Con chiến mã âm nhạc một thời, giờ ung dung tự tại hưởng nhàn ở tuổi 85. Khi mùa xuân con ngựa Giáp Ngọ 2014 đang tràn ngập cả xứ sở.

Nhưng “nghệ thuật dài lâu – đời người có hạn.” Đến mùa xuân Mậu Tuất 2018, chuyến tầu số phận chở ông đi qua “Phúc-Lộc-Thọ-Khang-Ninh” đã dừng lại vào ngày chủ nhật cuối cùng. Nhạc sỹ Hoàng Vân đã bay theo thời gian lên cõi thiên thai để lại bao tiếc thương và một khoảng trống không thể bù đắp trong làng nhạc Việt Nam./.

Danh hiệu Bàn thắng đẹp nhất ở giải U23 châu Á là một sự tôn vinh muộn mằn của AFC dành cho Quang Hải, người xứng đáng nhận danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất giải chứ không phải cầu thủ số 7 có cái tên dài ngoằng của Uzbekistan.

Vai trò cá nhân, tầm ảnh hưởng, khả năng quyết định trận đấu. Tất cả những phẩm chất đó đều được Quang Hải phô diễn trọn vẹn trong một giải đấu mang tính lịch sử đối với bóng đá Việt Nam.

Quang Hải khiến cả dân tộc run lên theo từng bước chạy của mình. Chàng cầu thủ sinh ở miền Đông nước Anh (cách nói vui về những người dân ở huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội) buộc bóng đá châu Á phải nhìn Việt Nam bằng con mắt kính nể.

Bầu Đức hai lần hụt mất con cá lớn

“Con cá xổng là con cá to,” câu nói này tuyệt đối đúng với bầu Đức, Hoàng Anh Gia Lai và Nguyễn Quang Hải.

Không chỉ một lần, đội bóng Phố Núi đã hai lần để vuột mất Quang Hải – người bây giờ đang trở thành ngôi sao sáng nhất của bóng đá Việt Nam, người hùng châu Á của U23 Việt Nam.  

Dấu ấn đầu tiên trong sự nghiệp của Quang Hải đến vào năm 2008. Ngày ấy, Quang Hải 11 tuổi, tham dự Giải bóng đá Nhi đồng toàn quốc trong màu áo Hà Nội. Đội bóng dừng bước ở bán kết nhưng Quang Hải ghi tới 6 bàn. Cũng giải đấu đó, U11 Hoàng Anh Gia Lai giành ngôi Á quân.

Quang Hải không chinh phục được ngôi vô địch nhưng đã khiến những tuyển trạch viên có mặt tại Đắk Lắk phải theo sát từng cử chỉ. Sau giải đấu, Hoàng Anh Gia Lai lập tức tiếp cận Quang Hải. Bố Quang Hải đã xiêu lòng tới độ đưa con trai lên Phố Núi thử việc.

Hải chỉ có mặt tại phố núi vài ngày nhưng đã chinh phục hết tất cả những cái tên cộm cán nhất. Từ chuyên gia Nguyễn Văn Vinh tới Giám đốc Huỳnh Mau, từ huấn luyện viên người Pháp Guillaume Graechen tới Đinh Hồng Vinh, tất cả đều thống nhất rằng Quang Hải là một tài năng xuất chúng.

“Chúng tôi cùng xem và nhận định rằng Hải có cái chân trái cực kỳ quái dị. Hải sinh năm 1997 nhưng tập với các bạn hơn tuổi rất thoải mái, không gặp vấn đề gì”. 

Giám đốc Huỳnh Mau nhớ lại: “Chúng tôi cùng xem và nhận định rằng Hải có cái chân trái cực kỳ quái dị. Hải sinh năm 1997 nhưng tập với các bạn hơn tuổi rất thoải mái, không gặp vấn đề gì.”

Khúc mắc duy nhất của Quang Hải nằm ở chuyện hợp đồng. Cầu thủ sinh năm 1997 khi ấy đang có hợp đồng với Trung tâm huấn luyện thể thao Hà Nội. Phía trung tâm không muốn mất ngôi sao sáng nhất của mình còn Hoàng Anh Gia Lai không muốn vướng vào tranh chấp vì một cầu thủ trẻ.

Đội bóng Phố Núi khi ấy đã lấy được rất nhiều tài năng trẻ từ các địa phương khác. Ít người biết rằng Hoàng Anh Gia Lai đã thông qua Giải Nhi đồng toàn quốc, thâu tóm rất nhiều ngôi sao trẻ. Xuân Trường (Tuyên Quang), Tuấn Anh, Minh Vương (Thái Bình) đều trưởng thành từ Giải U11 toàn quốc 2006. Trong khi đó, lứa trẻ của Hải Dương gồm Văn Toàn, Văn Thanh, Văn Sơn được bốc lên từ Giải Nhi đồng 2007.

Rất ít gia đình đứng vững được trước sự cám dỗ của trung tâm Hàm Rồng. Bởi khi đó, Hoàng Anh Gia Lai là lò đào tạo trẻ hiện đại nhất, chất lượng nhất, sở hữu công nghệ tân tiến nhất.

Suy đi tính lại, phía Hoàng Anh Gia Lai quyết định từ bỏ thương vụ. Họ không ngờ rằng đấy sẽ là “sai lầm thế kỷ” của mình.

Tái ngộ ở U19 Việt Nam

Nửa thập kỷ sau những sự kiện vừa kể ở trên, Quang Hải gặp lại những Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh nhưng lần này là trong màu áo U19 Việt Nam. Hải không phải là cái tên được tập trung đầu tiên. Anh “đỗ vớt” sau đợt tuyển chọn bổ sung vào giữa năm 2014. Nhưng rất nhanh chóng, cậu bé sinh năm 1997 đã có suất đá chính trong đội hình toàn những cầu thủ sinh năm 1995.

Cùng với nhau, U19 Việt Nam tạo nên cơn sốt bóng đá trẻ lớn nhất lịch sử bóng đá Việt Nam. Quang Hải góp mặt trong đội hình U19 Việt Nam thắng Australia tại Mỹ Đình. Anh cùng đội bóng hành quân tới Giải U19 châu Á và tạo nên những dấu ấn đậm nét.

Sau giải ấy, U19 Việt Nam tan rã.

Bầu Đức đôn toàn bộ lứa trẻ của mình lên V-League. Đội bóng phố núi không thể chinh chiến V-League chỉ với các cầu thủ thuộc lò đào tạo trẻ. Bởi thế, họ phải hỏi mượn trung vệ Bùi Tiến Dũng từ Viettel. Có hay không mượn Quang Hải tiếp tục là câu hỏi được ban huấn luyện đội bóng đặt ra. Một lần nữa, Hoàng Anh Gia Lai từ chối.

Từ đấy trở đi, Quang Hải và bầu Đức bước vào những con đường riêng, không bao giờ còn gặp lại nhau.

Lên V-League năm 16 tuổi, đá chính ở Hà Nội năm 19 tuổi

Nhiều người không biết rằng Quang Hải đã được gọi lên V-League từ năm 16 tuổi (2013). Nhờ chiến lược trọng dụng cầu thủ trẻ của huấn luyện viên Phan Thanh Hùng, Quang Hải được đôn lên rất sớm. Anh không được ra sân trong mùa giải đầu tiên nhưng đã là một trong những cầu thủ trẻ nhất từng góp mặt ở V-League.

Nhưng không lâu sau đó, thất bại bẽ bàng của U19 Việt Nam mà Quang Hải là một thành viên tại Giải U19 châu Á 2014 khiến giới bóng đá giật mình tỉnh giấc. Tỉnh táo hơn ai hết, Hà Nội T&T hiểu rằng thần đồng của họ vẫn cần thêm thời gian.

Trong khi bầu Đức đôn toàn bộ lứa trẻ lên V-League, bầu Hiển lại đưa tài năng trẻ tốt nhất của mình xuống giải Hạng Nhất.

Vậy là trong khi bầu Đức đôn toàn bộ lứa trẻ lên V-League, bầu Hiển lại đưa tài năng trẻ tốt nhất của mình xuống giải Hạng Nhất. Mùa 2015, Công Phượng, Tuấn Anh ra mắt V-League còn Quang Hải bắt đầu cuộc phiêu lưu ở hạng đấu thấp hơn một bậc, tránh xa khỏi sự soi mói của truyền thông và người hâm mộ.

V-League năm ấy, Hoàng Anh Gia Lai trầy trật trong diện mạo mới. Đội bóng với nòng cốt là các cầu thủ U19 Việt Nam cán đích ở vị trí thứ 13/14 đội tham dự, huấn luyện viên Graechen buộc phải chia tay đội 1, trở về với nghiệp đào tạo trẻ.

Ở chiều ngược lại, Quang Hải có một mùa bóng thành công trong màu áo đội hạng Nhất Hà Nội. Anh trở thành tiền vệ ghi nhiều bàn nhất giải (4 bàn), xếp thứ ba trong danh sách Vua phá lưới, góp công giúp đoàn quân của huấn luyện viên Đức Thắng giành ngôi vô địch.

Sau một năm, Quang Hải trở lại V-League. Cậu bé ngày nào nay đã trở thành một người đàn ông.

Ông Vua siêu phẩm

Khoảng lặng ở giải Hạng nhất là chất xúc tác hoàn hảo để kích hoạt “ngòi nổ” mang tên Quang Hải. Anh trở lại câu lạc bộ Hà Nội và ngay lập tức chiếm suất đá chính ở tuổi 18. Hai mùa giải ở V-League, Quang Hải chỉ vắng mặt duy nhất một trận. Anh vào sân 51/52 trận tối đa, nhiều hơn hẳn hai người đàn anh Thành Lương (45 trận), Văn Quyết (43 trận). Ở tuổi đôi mươi, Quang Hải giữ một vị trí không thể xâm phạm ở đội bóng mạnh nhất Việt Nam.

Tốp năm bàn thắng đẹp nhất V-League 2016 và 2017 đều có tên Quang Hải.   

Những ai lần đầu xem Quang Hải ở Giải U23 châu Á 2018 có thể ngỡ ngàng trước các siêu phẩm của anh. Nhưng người hâm mộ câu lạc bộ Hà Nội thì không hề bất ngờ.

Sau hai mùa giải, Quang Hải ghi 8 bàn. Phần lớn trong số đó là những siêu phẩm. Tốp năm bàn thắng đẹp nhất V-League 2016 và 2017 đều có tên Quang Hải.

Anh tạo nên cuộc cạnh tranh vô cùng thú vị bên cánh trái của câu lạc bộ Hà Nội khi cùng với Thành Lương thay phiên nhau đá chính. Họ cùng kỹ thuật, khéo léo, cùng sở hữu nhãn quan chiến thuật tinh tế và vô cùng nhạy cảm. Nhưng so với Thành Lương, Quang Hải còn nhiều nét trội hơn. Anh đi bóng không tốt bằng nhưng kiến tạo hiệu quả hơn và đặc biệt nguy hiểm trong những quả sút xa.

Những pha dứt điểm chân trái từ ngoài vòng cấm của Quang Hải là nỗi khiếp sợ cho mọi thủ môn. Các cú sút đều rất mạnh, có quỹ đạo khó và gây bất ngờ cho các thủ môn. Gọi Hải là “chuyên gia lập siêu phẩm” cũng không hề sai.

Ngôi sao U20, người hùng U23 châu Á

Tỏa sáng ở đội bóng mạnh nhất V-League năm 18 tuổi, Quang Hải đương nhiên có suất tại U20 Việt Nam và U23 Việt Nam. Điều thú vị là Quang Hải chưa từng là vai chính ở hai đội tuyển ấy trong thời điểm bắt đầu.

Suốt chiến dịch U19 châu Á 2016 và U20 World Cup 2017, Hải không có nổi một bàn. Nhưng anh vẫn là niềm cảm hứng lớn nhất của đội tuyển. Không phải tự dưng mà huấn luyện viên Hoàng Anh Tuấn lại lấy băng đội trưởng của Trọng Đại để trao cho Quang Hải trước giờ xuất trận. Không phải vô lý khi Quang Hải là người duy nhất được huấn luyện viên U20 Honduras nhắc tên sau trận cầu quyết định của U20 Việt Nam.

Ở U23 Việt Nam, mọi việc cũng diễn ra tương tự.

SEA Games 2017, Quang Hải chỉ nằm trong kế hoạch dự phòng của huấn luyện viên Hữu Thắng. Anh ngồi ngoài trước U23 Indonesia và Thái Lan, cay đắng chứng kiến đoàn quân đỏ bị loại từ vòng bảng. Nhiều người nói rằng nếu Quang Hải đá chính từ đầu, U23 Việt Nam sẽ không thua tức tưởi như vậy.

6 tháng sau ngày đó, ông Park Hang-seo đã không lặp lại sai lầm của người tiền nhiệm. Quang Hải đá chính ở U23 Việt Nam. Anh chứng minh giá trị bằng cú đúp siêu phẩm ở M-150 Cup trước khi tỏa sáng rực rỡ tại vòng chung kết U23 châu Á. Đến lúc này, không ai còn dám nghi ngờ Quang Hải nữa.

Nếu thủ môn Bùi Tiến Dũng trở thành một dạng “pop icon,” thì Quang Hải chinh phục cả người hâm mộ lẫn giới chuyên môn chỉ bằng năng lực của mình, của một ngôi sao sân cỏ đích thực.

Nếu thủ môn Bùi Tiến Dũng trở thành một dạng “pop icon,” thì Quang Hải chinh phục cả người hâm mộ lẫn giới chuyên môn chỉ bằng năng lực của mình, của một ngôi sao sân cỏ đích thực.

Số 19 ghi 5 bàn sau 6 trận. Anh kết thúc giải với chỉ một bàn xếp sau Vua phá lưới Almoez Ali (Qatar). Bốn bàn thắng của Hải là những cú sút xa từ ngoài vòng cấm, nhiều hơn bất kỳ cầu thủ nào khác tại giải. Ba lần U23 Việt Nam bị dẫn trước, ba lần Quang Hải ghi bàn đưa đội tuyển trở lại.

Nếu Tiến Dũng là tấm khiên thì Quang Hải là mũi giáo của huấn luyện viên Park Hang-seo. Quang Hải còn hiện diện trên sân, U23 Việt Nam có niềm tin chiến thắng.

Anh mang tới sự tự tin cho đội bóng và nỗi khiếp sợ cho đối thủ. Việc Hải không giành được danh hiệu cá nhân nào tại vòng chung kết là quyết định khó hiểu của AFC. Dù vậy, 5 bàn thắng, 4 siêu phẩm cùng những ấn tượng cá nhân mà Hải mang tới vẫn chinh phục cả giải đấu.

Đã rất lâu rồi, bóng đá Việt Nam mới chứng kiến một màn trình diễn cá nhân tuyệt vời đến như vậy. Quang Hải khiến cả dân tộc run lên theo từng bước chạy của mình. Anh buộc bóng đá châu Á phải nhìn Việt Nam bằng con mắt kính nể.

Ngày 12/4 tới, Quang Hải mới tròn 21 tuổi. Nhưng thành tựu của anh, rất nhiều đàn anh đi trước phải mất cả đời mà không làm được. Hải giờ là biểu tượng mới của bóng đá Việt, người có thể tự tin đứng ngang hàng với những Hồng Sơn, Huỳnh Đức, Công Vinh.

Chỉ cần trận chiến “bạc mái đầu” ở Thường Châu đã đủ chứng minh điều đó. Nhưng với Hải, tất cả vẫn chưa dừng lại.

Với anh, chân trời lớn vẫn đang ở trước mặt!