Vào một ngày của năm 2008, đội U16 của El Mokawloon đè bẹp ENPPI với tỷ số 4-0 ở Cairo Youth League. Mặc dù “những chú sói vùng núi” có được chiến thắng đậm đà, ở một góc trong căn phòng thay đồ, hậu vệ cánh trái của họ ngồi thu mình lại với đôi mắt ứa lệ.

Có đến 5 lần trong trận đấu ngày hôm ấy chàng trai trẻ này rê dắt bóng từ phần sân nhà vượt qua hàng thủ đối phương để đối mặt với thủ thành của ENPPI. Cả 5 lần đó, dù nỗ lực dứt điểm đến mấy, anh cũng không thể ghi được bàn. Chàng trai đó, là Mohamed Salah.

Sau trận đấu, huấn luyện viên Said El-Shishini làm hai việc. Đầu tiên, ông trao cho cậu học trò 15 tuổi của mình 25 đồng bảng Ai Cập để khiến cậu đỡ buồn rầu. Thứ hai, ông quyết định không bao giờ xếp Salah đá hậu vệ trái thêm một lần nào nữa. Ông tin rằng chỉ cần xếp hậu vệ đầy triển vọng của mình đá nhô cao lên phía trên, anh sẽ không còn hao tốn sức lực mỗi khi tiến đến vòng cấm đối thủ, và vì thế, sự chính xác trong các pha dứt điểm sẽ được cải thiện. Từ thời điểm đó, Salah bắt đầu chơi bên cánh phải.

“Tôi nói với Salah rằng cậu ấy sẽ trở thành Vua phá lưới ở cả hai giải đấu là U16 Cairo League và U17 Nationwide League,” huấn luyện viên El-Shishini, người dẫn dắt cả hai đội bóng chơi ở hai giải này, về sau hồi tưởng lại. “Đến cuối mùa giải đó, Salah ghi được 35 bàn tổng cộng, và cỗ máy ấy không bao giờ dừng lại.”

Sinh ra ở Nagrig, một ngôi làng chuyên làm nông với những cánh đồng màu xanh trải dài 100 dặm nằm ở phía bắc thủ đô Cairo, Salah hiếm khi nào rời xa quả bóng. “Tôi từng chơi bóng trên những con đường của ngôi làng với anh trai và những người bạn cho đến năm 14 tuổi,” Salah kể lại với tạp chí Four Four Two. “Ký ức bóng đá đầu tiên mà tôi nhớ rõ nhất là khi xem những trận cầu ở Champions League. Tôi cực kỳ say mê Zidane, Totti và Ronaldo. Cứ mỗi khi tiếng nhạc hiệu Champions League vang lên, một cảm giác nổi da gà lại chạy khắp cơ thể.”

Năm 2006, El Mokawloon, một trong những CLB nổi tiếng nhất của Cairo với bề dày lịch sử chuyên sản sinh ra những tài năng trẻ (và cũng được biết đến dưới cái tên Arab Contractors), nghe ngóng được thông tin về một cầu thủ nhí với đôi chân nhanh như điện ở vùng chuyên sản xuất nông nghiệp Basyoun.

“Ký ức bóng đá đầu tiên mà tôi nhớ rõ nhất là khi xem những trận cầu ở Champions League. Tôi cực kỳ say mê Zidane, Totti và Ronaldo.”

“Đó là lúc sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp thực sự bắt đầu với tôi,” Salah chia sẻ. Cho đến thời điểm đó, Salah vẫn còn đang chơi bóng cho các đội nghiệp dư gần Nagrig và Tanta, một thị trấn lớn hơn cách 90 phút di chuyển so với nơi anh sinh ra.

Được giải phóng khỏi trách nhiệm của một hậu vệ cánh trái, Salah bứt phá để trở thành một trong những tài năng sáng giá nhất của El Mokawloon và bóng đá Ai Cập. Anh có màn ra mắt cho đội bóng này vào tháng 5 năm 2010 khi vào sân từ băng ghế dự bị trong trận hòa 1-1 trước El Mansoura.

“Lúc đó tôi mới 16 tuổi. Cảm giác khi ấy sướng đến khó tả,” Salah nhớ lại, với đôi mắt rạng ngời đầy vẻ tự hào. “Tôi được chơi bóng bên cạnh những cầu thủ giỏi có rất nhiều kinh nghiệm, và tôi cảm thấy mình được bao bọc bởi họ.”

Trong vòng 2 năm, Salah đã có màn ra mắt trọn vẹn dưới màu áo Ai Cập. Nhưng cuộc đời của anh sang trang trong một trận đấu giao hữu vào tháng 3 năm 2012 giữa đội U23 của Ai Cập với Basel.

Bước đệm Basel

Salah lần đầu lọt vào radar của câu lạc bộ Basel năm 2011, sau khi anh thi đấu cho Ai Cập ở giải U20 Thế giới diễn ra trên đất Colombia. Trưởng bộ phận tuyển trạch Ruedi Zbinden và Giám đốc Thể thao Georg Heitz của Basel lập tức dành sự chú ý cho cầu thủ 18 tuổi khi ấy, nhưng họ quyết định chưa vội gửi lời đề nghị đến câu lạc bộ El Mokawloon. Basel không có thói quen tức tốc chiêu mộ cầu thủ chỉ sau một giải đấu, họ thích kiểm tra và tiến hành những phân tích chuyên sâu về mục tiêu.

Bất ngờ trước việc không có một ông lớn nào ở châu Âu săn đuổi Salah, Zbinden và Heitz tiếp tục đánh giá cầu thủ người Ai Cập kỹ càng hơn. Để rồi, mùa xuân năm 2012, Basel chộp lấy con mồi.

Thời điểm đó, giải vô địch quốc gia Ai Cập bị tạm dừng sau những sự kiện bi kịch xảy ra ở sân vận động Port Said khiến 74 cổ động viên thiệt mạng, phần nhiều là các cổ động viên của Al Ahly khi họ bị các cổ động viên của Al Masry tấn công. Xuất phát từ mối quan tâm dành cho Salah và để bày tỏ thiện chí, câu lạc bộ Thụy Sĩ gửi lời mời đội tuyển Olympic Ai Cập, trong đó có Salah, đến Basel thi đấu giao hữu trong giai đoạn chuẩn bị cho kỳ Thế vận hội mùa Hè.

Trong trận đấu giao hữu trước 500 khán giả ở sân vận động Stadion Rankhof, Salah không đá chính, nhưng anh nhanh chóng để lại dấu ấn khi được tung vào sân sau giờ nghỉ. Salah lập cú đúp bàn thắng để mang về chiến thắng 4-3 cho đội bóng của mình trước đại diện Thụy Sĩ gồm Xherdan Shaqiri, Fabian Frei và Valentin Stocker. Salah ở lại và tập luyện cùng Basel trong một tuần.

“Với Basel, tôi có thể tin chắc rằng mình sẽ luôn được thi đấu ở giải vô địch quốc gia Thụy Sĩ và cúp Quốc gia, cũng như háo hức trước viễn cảnh đạt được ước mơ thi đấu ở Champions League”

Sau một quãng thời gian đàm phán phức tạp và dai dẳng, El Mokwaloon gật đầu với lời đề nghị 2,5 triệu euro từ Basel. Sau khi ký hợp đồng với Basel, Salah cùng tuyển Olympic Ai Cập vào đến tứ kết Thế vận hội London, anh ghi bàn vào lưới những Brazil, New Zealand và Belarus.

Mặc dù mức phí chuyển nhượng cao hơn so với dự tính ban đầu của Basel, con số ấy vẫn chỉ là một miếng nhỏ trong chiếc bánh 11 triệu bảng Anh mà câu lạc bộ Chelsea trả cho đội bóng Thụy Sĩ vào đầu năm 2014 để có được chữ ký của Salah. Miếng bánh ấy tiếp tục nhỏ đi nếu so với khoản tiền 37 triệu bảng Anh mà Liverpool bỏ ra để mang Salah về từ Roma mùa hè năm ngoái.

Thời điểm Basel để mắt đến Salah, những Newcastle Utd, Cologne và Espanyol cũng nhảy vào cuộc đua, nhưng cầu thủ người Ai Cập đã nghĩ đến sự lựa chọn của anh. “Với Basel, tôi có thể tin chắc rằng mình sẽ luôn được thi đấu ở giải vô địch quốc gia Thụy Sĩ và cúp Quốc gia, cũng như háo hức trước viễn cảnh đạt được ước mơ thi đấu ở Champions League,” Salah chia sẻ.

“Tôi đã có cơ hội tốt khi được chơi bóng thường xuyên ở đội một của Basel và cảm thấy hết sức hài lòng vì quyết định gia nhập đội bóng này. Trong suốt giai đoạn thử việc ở đây, các cầu thủ và huấn luyện viên của Basel đã làm mọi cách có thể để khiến tôi được thoải mái và được chào đón. Họ đối xử với tôi vô cùng nồng hậu. Khó mà có thể tìm được câu lạc bộ nào tốt hơn vào thời điểm đó dành cho tôi.”

Dẫu vậy, quãng thời gian đầu của Salah trên đất Thụy Sĩ không phải trôi qua êm đềm và suôn sẻ. Cô độc ở Basel, cũng như không thể nói được tiếng Anh hoặc tiếng Đức, chàng cầu thủ nhỏ nhắn sau giờ tập luyện lấp đầy thời gian trong ngày bằng việc đi dạo trên những con đường của thành phố trước khi trở về khách sạn.

Cũng những tháng đầu sự nghiệp ở Basel, cầu thủ người Ai Cập bị giới truyền thông đặt cho biệt danh “Chancentod”, hay “kẻ triệt tiêu cơ hội”. Có lần Salah từng nói trên tờ nhật báo của Basel là TagesWoche: “Đôi khi tôi sút trúng đích, đôi khi tôi lại kém may mắn với các pha dứt điểm cuối cùng. Vấn đề nằm ở sự tập trung mà thôi.”

Nhưng không vì thế mà câu lạc bộ Basel có ý định từ bỏ anh. Tại sao lại phải tỏ ra quá khắt khe đối với một cầu thủ trẻ vẫn còn đang tập tành thích nghi với bóng đá và cuộc sống ở châu Âu, một cầu thủ có thể đe dọa hàng thủ đối phương theo nhiều cách khác nhau?

Basel kiên nhẫn chờ đợi cho dù khâu dứt điểm của Salah khiến nhiều người cảm thấy lo lắng. Vấn đề của những cầu thủ tấn công có tốc độ thường là thiếu đi sự bình tĩnh trước khung thành đối phương, và phương thuốc duy nhất là tăng cường thêm các buổi tập để cải thiện nhược điểm này. Rất nhiều những bài tập về nghệ thuật dứt điểm của Salah thời kỳ đó được thiết kế bởi người đồng đội và cũng là cựu chân sút đội tuyển Thụy Sĩ, Alexander Frei.

Bàn thắng muộn mang về chiến thắng trước Chelsea vào tháng 11/2013 đã trở thành điểm nhấn tiêu biểu cho hình ảnh của một Salah luôn nỗ lực kiếm tìm bàn thắng.

Dưới sự dìu dắt của Frei, một Mohamed Salah ngày càng hiệu quả và hoàn bị dần xuất hiện. Anh trở nên sắc sảo hơn ở những pha di chuyển không bóng, các quyết định được đưa ra bắt đầu chính xác hơn và điều quan trọng nhất chính là sự bình tĩnh trước mỗi lần “bóp cò.”

Bàn thắng muộn mang về chiến thắng trước Chelsea vào tháng 11/2013 đã trở thành điểm nhấn tiêu biểu cho hình ảnh của một Salah luôn nỗ lực kiếm tìm bàn thắng. Sau khi cố gắng khống chế bóng từ quả chuyền dài ở tuyến dưới, anh bật công tắc cho động cơ phản lực gắn sau lưng, để sau đó tung ra cú kết liễu đầy cảm giác bằng chân trái; bóng được lốp bay qua người thủ thành Petr Cech và đi vào góc xa khung thành. Đơn giản, nhưng lạnh lùng.

“Khi cậu ấy đến Basel, Salah rõ ràng là một cầu thủ đầy tài năng, nhưng lại rất bất cẩn,” Frei đánh giá. “Lối chơi của cậu ấy không thật sự mẫu mực. Vì thế, tôi quyết định tăng cường các bài tập dứt điểm đặc biệt dành riêng cho cậu ấy, nhờ đó mà Salah trở nên hiệu quả hơn trước khung thành đối phương.”

“Điều chúng tôi nhanh chóng nhận ra chính là quyết tâm và mong muốn tham gia các bài tập luyện này của Salah. Mỗi ngày, cậu ấy đều sẵn sàng đón nhận các bài tập thêm trước và sau buổi tập thông thường. Trên sân, có thể cậu ấy là một chàng trai ít nói, nhưng lại rất hào hứng trước những ý tưởng mới.” Vẫn những chia sẻ từ Frei.

“Tôi không bất ngờ khi Salah dần trở thành một cầu thủ với đẳng cấp thế giới. Cậu ấy chạy nhanh không tưởng và nhất là giờ đây đã bổ sung thêm tư duy hệ thống vào phong cách tấn công của mình. Thời còn chơi ở Italy, trong màu áo Fiorentina và Roma, Salah đã tích lũy được khá nhiều kiến thức chiến thuật. Đến khi khoác áo Liverpool, không còn nghi ngờ gì nữa, Salah hoàn toàn phù hợp với thứ bóng đá chuyển tiếp cực nhanh (từ thủ sang công và ngược lại) mà Juergen Klopp mang đến.”

“Hụt bước” ở Chelsea-Mourinho

Có vô vàn những giả thiết được đưa ra về thất bại không bàn cãi của Salah ở Chelsea khi anh chuyển đến đây vào năm 2014, 18 tháng từ khi đến với câu lạc bộ Thụy Sĩ – mà bằng chứng là việc cầu thủ này chỉ được ra sân rất ít. Sau đúng một mùa giải rưỡi thi đấu chuyên nghiệp ở châu Âu cho Basel, liệu Salah vẫn còn quá thô để đáp xuống giải ngoại hạng Anh? Có phải vì Salah có thể hình quá mỏng cơm? Và liệu Chelsea có thật sự cần Salah hay không?

“Cậu ấy không có được cơ hội ở Chelsea – có lẽ lý do nằm ở huấn luyện viện, cũng có thể là vì những cầu thủ khác? Tôi cũng không biết rõ nữa,” Eden Hazard từng nói hồi đầu năm nay. “Giai đoạn đó, tôi còn nhớ đội hình chúng tôi vừa có tôi, Willian lẫn Oscar, thế nên Salah không có được nhiều cơ hội. Nhưng cậu ấy chắc chắn vẫn là một cầu thủ hàng tốp. Trên sân tập, chúng tôi làm được tất cả. Chính vì vậy, chúng tôi đều hiểu rõ Salah tài năng đến đâu.”

Tháng Giêng năm 2015, chỉ một năm sau khi đến Stamford Bridge, Salah chuyển đến Fiorentina dưới dạng cho mượn. Như một sắp đặt của định mệnh, người ta nghĩ về những trường hợp của Romelu Lukaku hay Kevin De Bruyne. Tài năng, kỹ thuật, nhưng bị thải loại từ quá sớm.

“Chúng tôi từng trò chuyện trong lần tôi trở lại Chelsea sau giai đoạn được cho mượn ở Fiorentina,” Salah nói về Mourinho. “Tôi và ông ấy cũng có nói chuyện sau trận đấu với Manchester United mùa giải này và đôi bên vẫn giữ quan hệ rất tốt. Dẫu vậy, câu chuyện không kéo dài. Mọi thứ đều OK cả.”

Vậy Mourinho có giải thích vì sao Salah lại không được thi đấu nhiều dưới thời ông ấy ở Chelsea? “Không,” cầu thủ người Ai Cập đáp lại không một chút chần chừ, với ánh mắt không tìm cách chuyển về một hướng khác để tránh né câu hỏi. “Chúng tôi không nói về chuyện đó.”

“Làn gió Serie A”

Dẫu vậy, làn gió Serie A đã làm bừng tỉnh Salah. Khi được cho Fiorentina mượn trong giai đoạn hai của mùa giải 2014-15, anh chơi xông xáo trên hàng công đội bóng và trở thành chân ghi bàn đều đặn. “Chưa một lúc nào vào thời điểm đó tôi hoài nghi vào khả năng của mình. Tôi biết mình hoàn toàn có thể chơi bóng ở đẳng cấp cao,” Salah khẳng định.

Chân sút người Ai Cập ghi được 9 bàn sau 26 trận đấu trên mọi đấu trường cho La Viola, Trong số này, bàn thắng đẹp nhất chắc chắn phải là pha solo đua tốc độ thần sầu từ phần sân nhà trong trận bán kết lượt đi Coppa Italia năm 2015 trước Juventus. Một Salah sắc sảo và thuần khiết nhất hiện ra: bứt tốc mãnh liệt, kết hợp cùng khả năng xử lý bóng cận chân cực khéo, niềm tin vào bản năng để vượt qua hậu cầu thủ đối phương trước khi tung cú dứt điểm chính xác với sự bình tĩnh đã được trui rèn tại Basel.

Bàn thắng ấy đã từng khiến Giám đốc thể thao Daniele Prade phải thốt lên: “Điên rồ! Đó là những thứ mà chúng ta thường làm thuở còn bé.” Tờ Gazzetta dello Sport quyết định đi xa hơn thế. Trang nhất tờ báo ngày hôm sau ca ngợi với dòng tít “Sim Salah bis” – trích lại câu nói nổi tiếng từ nhân vật Hadji trong phim hoạt hình “Jonny Quest” của Mỹ thập niên 60s, nghĩa là “abracadabra”. Hay, “ma thuật”.

“Chúng tôi biết cậu ta có thể làm được gì, song, thẳng thắn mà nói thì khi đó chúng tôi không nghĩ Salah lại có thể quyết đoán đến thế,” huấn luyện viên Vincenzo Montella từng phát biểu. “Chúng tôi cũng biết cậu ấy là một trong những cầu thủ nhanh nhất trên sân khi có bóng trong chân, mà có lẽ chỉ có Messi là nhanh hơn.”

Sắc tím đã tin rằng họ có điều khoản cho phép gia hạn thêm thời gian hỏi mượn tiền đạo người Ai Cập thêm một năm nữa, nhưng Salah lại muốn chuyển đến thi đấu cho một câu lạc bộ khác của Italia với nhiều cơ hội giành các danh hiệu hơn. Mối quan hệ giữa Salah và La Viola dần rạn nứt và đến khi anh không trở về tập trung trong giai đoạn tiền mùa giải của năm 2015, Fiorentina quyết định đệ đơn kiện lên FIFA. Cuối cùng, Salah được toại nguyện và chuyển đến khoác áo Roma.

Ban đầu Salah được cho mượn tại Roma, sau đó 12 tháng là một bản hợp đồng mua đứt được ký kết. Anh bùng nổ dưới màu áo Giallorossi khi ghi 29 bàn sau 65 lần ra sân ở Serie A trong hai mùa giải. Kết hợp cùng những bàn thắng, là 17 pha kiến tạo. Mùa giải 2015-16, Salah được bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải của đội bóng; sang đến mùa giải tiếp theo, cú bức tốc đạt đỉnh 10 giây 100 mét trên quãng đường 70 mét của Salah trước đội bóng cũ Fiorentina lại khiến tất cả phải trầm trồ.

“Ai có thể bắt kịp cậu ấy đây?” Spalletti có lần tự hỏi như thế khi mùa giải 2016-17 dần đi đến đích. “Salah là một cầu thủ tuyệt diệu. Chúng tôi hết sức tin tưởng vào khả năng xâm nhập giữa các tuyến của cậu ấy, các hậu vệ đối phương không biết liệu ai nên theo kèm cậu ấy. Khả năng phá vòng vây đột phá về trước của Salah cực kỳ lợi hại. Đối thủ theo kèm sẽ phải cần lái mô-tô để đuổi theo cậu ấy.”

Spalletti xứng đáng được nhắc đến như là người đã có công rất lớn trong việc gò lại những bản năng quá cá nhân của Salah, bắt anh phải vào khuôn phép. “Chúng tôi nói với Salah rằng nếu trận đấu nào cậu ấy không chịu chuyền bóng cho các đồng đội ở vào vị trí thuận lợi, cậu ấy sẽ phải khao cả đội bữa tối ngày hôm ấy. Khi đó, nếu cứ tiếp tục quá bản năng, Salah sẽ trở thành cây ATM của cả đội,” Spalletti từng chia sẻ.

Trong cả hai mùa giải Salah chơi bóng ở Olimpico, Giallorossi luôn nằm trong nhóm những đội bóng ghi bàn nhiều nhất Serie A. Lối chơi pressing tầm cao, lợi hại trong phản công cùng chiến thuật linh hoạt tỏ ra quá phù hợp với phong cách của cầu thủ người Ai Cập. “Mọi đội bóng tôi thi đấu đều chơi tấn công, thế nên cảm giác không lạ lẫm. Spalletti đã giúp tôi cải thiện rất nhiều ở tư duy chiến thuật và khả năng tham gia hỗ trợ phòng ngự. Ông ấy thường ở lại sau mỗi buổi tập để giải thích cho tôi nghe rõ hơn về những điều này.”

Bùng nổ ở Anfield

Như một ngôi sao ngày càng sáng tỏ trên bầu trời. Salah dễ dàng lọt vào tầm ngắm của câu lạc bộ vùng Merseyside nước Anh. Anh vốn dĩ đã xuất hiện trong radar của Jurgen Klopp được 6 tháng trước khi thương vụ chính thức được kích hoạt. Và cũng chính vị huấn luyện viên người Đức đã đóng vai trò quan trọng nhất trong sự thăng tiến của cầu thủ người Ai Cập.

Sau khi hợp đồng được ký kết vào tháng 6 năm ngoái, Salah trải qua trọn giai đoạn tiền mùa giải để tập làm quen với thứ bóng đá nhịp độ cao của Klopp. Ông từng phải thừa nhận rằng sau trận giao hữu trước Wigan, Salah “hoàn toàn không có bất cứ ý niệm nào về cách chúng tôi phòng thủ,” vì đơn giản thời điểm đó, anh mới chỉ tập cùng đội bóng đúng hai lần.

“Huấn luyện viên đã cho tôi cơ hội để cải thiện và giúp tôi cho cả thế giới thấy được thứ bóng đá của mình,” Salah bộc bạch. “Ông ấy lúc nào cũng tràn đầy năng lượng trên đường biên. Klopp luôn muốn các học trò phải chiến đấu hết mình cho đội bóng, để mang lại nụ cười và niềm hạnh phúc cho tất cả. Điều đó đồng nghĩa với việc mọi cầu thủ sẽ luôn muốn cống hiến 100% khả năng cho đội bóng và cho Klopp.”

Với riêng cá nhân Salah, lần trở lại với nước Anh cũng là để hoàn tất một chương dở dang từng được chấp bút trong sự nghiệp của anh. “Ba năm trước tôi đã không có nhiều cơ hội để ra sân, nhưng kể từ lúc quay về Anh, tôi khát khao và háo hức muốn cho thấy những khả năng của mình. Và tôi nghĩ mình đang làm tốt.”

Nhưng chứng tỏ bản thân, không có nghĩa phải nhất thiết chứng minh rằng mọi người từng sai lầm. “Ồ, không. Tôi không muốn khiến họ phải nhìn nhận lại điều gì. Tôi từng đến Fiorentina, rồi sau đó là Roma, và đều thi đấu tốt cả. Tôi trở lại Anh, đến với một câu lạc bộ hàng tốt và để thỏa sức vùng vẫy, thỏa sức chơi bóng. Suy nghĩ của tôi chỉ có như vậy mà thôi.”

Với riêng cá nhân Salah, lần trở lại với nước Anh cũng là để hoàn tất một chương dở dang từng được chấp bút trong sự nghiệp của anh.

Theo dõi những trận đấu của Liverpool mùa giải này, người ta dễ dàng nhận thấy hai điểm đặc trưng có thể nhìn thấy ở Salah. Thứ nhất, anh liên tục đòi bóng từ các đồng đội. Bất kể là hàng hậu vệ hay hàng tiền vệ của Liverpool kiểm soát bóng, Salah đều quan sát hai bên vai, ngửa lòng bàn tay hướng lên trời và chỉ ngón tay xuống chân. Chuyền. Bóng. Cho. Tôi.

Thứ hai, và cũng quan trọng nhất, là khả năng điều phối tầm di chuyên của Salah. Anh hiếm khi nào di chuyển nhiều, dù là phòng thủ hay khi tấn công. Những bài học cái thuở còn chơi hậu vệ cánh trái ở El Mokawloon đã nhắc nhở Salah rằng, trận đấu kéo dài đến 90 phút và anh cần phải biết duy trì thể lực để chộp lấy những khoảnh khắc mang tính định đoạt.

Hiệu quả trong di chuyển, Salah trở thành quân bài duy nhất trên hàng công mà Jurgen Klopp không thật sự tiến hành xoay tua. “Salah tỏ ra tức giận với tôi khi tôi rút cậu ấy rời sân sau 65 phút trở đi. Đấy chính là thứ tinh thần mà tôi cần.”

Mùa giải hiện tại đơn giản là mùa giải xuất sắc nhất trong sự nghiệp chuyên nghiệp của Salah. Trước 2017-18, anh chưa bao giờ ghi được hơn 20 bàn trong một mùa giải – và con số ấy đã được anh chạm đến hồi tận tháng 12 năm ngoái. Song không chỉ số lượng các bàn thắng, đó còn là sự đa dạng trong cách thức săn bàn của “Messi Ai Cập”. Những pha kết thúc từ các đợt phản công theo phong cách “heavy metal”, những cú nã pháo tầm xa, hay những pha di chuyển bên cánh phải rồi cắt chéo vào trong để vung ra chiếc đũa thần bằng chân trái.

Những cú dứt điểm vừa uy lực và chính xác ấy không phải quá xa lạ với các đoạn băng tư liệu mà Liverpool từng sở hữu về Salah. Chính sức mạnh của cầu thủ người Ai Cập, hay chính xác là sự cải thiện đáng kể về mặt thể trạng của anh, mới khiến Juergen Klopp cảm thấy ngạc nhiên. Ở bàn thắng thứ hai Salah ghi được để ấn định chiến thắng 2-1 trước Leicester City hồi tháng 12 năm ngoái, Harry Maguire không tài nào chế ngự được số 11 của Liverpool, dù có nỗ lực gây sức ép từ phía sau. Trong sự kèm cặp của đối thủ, Salah xoay trở, khống chế bóng và loại bỏ trung vệ người Anh lại phía sau trước khi kết thúc vào góc dưới khung thành. Lại thêm một vũ khí mới được bổ sung vào kho tàng của Salah.

“Tôi muốn cho các anh xem lại tất cả những đoạn băng tư liệu trinh sát về Salah của chúng tôi,” Klopp hé lộ sau chiến thắng trước Leicester ngày hôm đó. “Bàn thắng như vậy của Salah chưa bao giờ xuất hiện trong đống tư liệu đó cả. Cậu ấy rất mạnh mẽ về thể trạng. Tôi 100% bất ngờ về sức chịu đựng va chạm của cậu ấy.” So sánh những bức ảnh chụp Salah thời anh còn khoác áo Chelsea với thời điểm hiện tại, không quá khó để nhận ra rằng giờ đây, cầu thủ này đang sở hữu vóc người chắc nịch hơn.

Vậy, liệu bản thân Salah có bao giờ đặt mục tiêu ghi được nhiều bàn thắng đến vậy? “Tôi không muốn tỏ ra kiêu ngạo, nhưng thú thật là tôi có kỳ vọng bản thân làm được như hiện tại. Coi nào, tôi biết mình không phải tồi mà. Tôi đã từng chơi tốt ở Roma, có hai mùa giải thành công ở đấy. Tôi là mẫu cầu thủ luôn chớp lấy thời cơ, và tự đặt mình trước áp lực để không ngừng phấn đấu.”

Trọng trách Quốc gia

Không chỉ tại Liverpool, trọng trách trở thành ngôi sao sáng nhất còn được đặt lên đôi vai Salah ở màu áo tuyển quốc gia Ai Cập. Giờ đây, Salah đã trở thành một biểu tượng của nền bóng đá Ai Cập thời kỳ phục hưng. Quốc gia Bắc Phi này đã vắng mặt ở ngày hội bóng đá thế giới từ năm 1990 và trải qua 7 năm không vô địch CAN. Nhưng nhờ vào đóng góp không hề nhỏ của tiền đạo có đôi chân gắn động cơ phản lực này, đám mây u ám đang dần được xua tan.

Tại CAN năm 2017, Salah đã thi đấu vô cùng xuất sắc để giúp Ai Cập giành vị trí á quân, xếp sau nhà vô địch Cameroon. Anh cũng là chân sút dẫn đầu của Ai Cập trong chiến dịch vòng loại World Cup 2018 với 5 bàn thắng. Cú đúp trong chiến thắng 2-1 trên sân nhà trước Congo – bao gồm bàn thắng quyết định mang về chiến thắng cuối cùng ở phút 95 từ chấm penalty – đã giúp Ai Cập bắt chuyến tàu đến nước Nga vào mùa hè tới đây.

Người đã trao cơ hội lần đầu cho anh ở màu áo tuyển quốc gia là huấn luyện viên tạm quyền Hany Ramzy, người từng là một thành viên chủ chốt của đội tuyển Ai Cập kỳ World Cup 1990 diễn ra trên đất Italy. “Cậu ấy là một cầu thủ trẻ với những phẩm chất vô cùng ấn tượng,” Ramzy hồi tưởng lại. “Salah không chỉ cực kỳ tốc độ trên sân, mà cậu ấy còn chơi bóng có đầu óc, với nhãn quan nhạy bén.”

Ai Cập phụ thuộc vào Salah là một mệnh đề không hề cường điệu chút nào. Huấn luyện viên đương nhiệm Hector Cuper có thể sẽ luôn đau đầu với những nỗi lo toan chiến thuật và đề cao khía cạnh kỷ luật, nhưng với Salah di chuyển bên hành lang phải, hành lang trái rồi cả trung lộ, Ai Cập đang có trong tay một khẩu súng có thể lên đạn và bóp cò bất kỳ lúc nào.

“Ngay từ đầu tôi đã biết cậu ấy có điều gì đặc biệt,” cựu huấn luyện viên Bob Bradley của Ai Cập – người đã gắn bó cùng Salah trong quãng thời gian đầu sự nghiệp ở cấp độ đội tuyển của anh – cho biết. “Cậu ấy có tốc độ, sự bùng nổ và khả năng không tưởng luồn lách ra phía sau hàng thủ đối phương. Salah là cầu thủ có thể làm nên sự khác biệt. Tôi nhìn vào cậu ấy và chờ đợi một tương lai tươi sáng cho nền bóng đá Ai Cập.”

Salah chính là người Ai Cập thứ hai duy nhất trong lịch sử được bầu chọn Cầu thủ Phi châu của năm, sau Mahmoud El Khatib vào năm 1983. Tờ nhật báo Al-Watan từng dành đến 9 trang trong tổng số 16 trang của ấn bản Năm mới để viết về chân sút khoác áo Liverpool, với nhan đề: “Pharaoh: Niềm hân hoan 2017 và niềm hy vọng 2018.”

Danh hiệu đó dành cho Salah không chỉ tập trung vào những khía cạnh như tốc độ, kỹ năng điêu luyện hay khả năng ghi bàn của anh, mà còn là sự đề cao đối với nét tính cách Salah bộc lộ trong bóng đá: luôn nở nụ cười trên môi, sự nhiệt tình và hăng hái như một đứa trẻ, và tính khiêm tốn. Kể từ sau Mohamed Aboutrika – người tiền vệ tấn công từng ba lần giành chức vô địch CAN và được xem là cầu thủ vĩ đại mọi thời của bóng đá Ai Cập – người dân nước này mới lại dành một tình cảm đặc biệt đối với một cầu thủ của họ, là Salah.

Hào phóng là một đức tính của Salah mà những ai đã dõi theo chiến dịch vòng loại World Cup của tuyển Ai Cập đều có thể dễ dàng nhận ra. Từng được một vị doanh nhân có tên Mamdouh Abbas trao tặng một căn biệt thự hạng sang cho những nỗ lực và cống hiến của mình với đội tuyển quốc gia, Salah lịch sự từ chối và đề nghị doanh nhân này quyên góp số tiền được quy đổi ra cho quê nhà của anh.

Song song với nhân cách và lòng trắc ẩn ấy, ở Salah, còn là một ý chí gang thép, một khát khao không bao giờ tắt. Ngay từ khi còn rất nhỏ, bóng đá đã là đam mê và nỗi ám ảnh duy nhất của Salah. Không một điều gì có thể trở thành vật cản trên con đường chinh phục ước mơ của anh. Để có thể tham gia các buổi tập ở học viện đào tạo của El Mokawloon, Salah đã phải chịu đựng một hành trình dài vất vả.

“El Mokawloon cách 4 tiếng rưỡi đồng hồ di chuyển bằng 3 hay 4 chặng xe buýt từ Cairo. Cứ 5 ngày trong tuần tôi lại thực hiện những chuyến đi và về đều đặn như thế. Tôi bỏ học khá nhiều, vì đó là cách duy nhất tôi phải làm để có thể đến được với sân tập đúng giờ. Đôi lúc, tôi chỉ ở trường có 2 giờ đồng hồ, từ 7 đến 9 giờ sáng, rồi phải rời đi ngay lập tức cho kịp chuyến xe buýt. Những lúc tôi vừa về đến nhà, cũng là lúc tới giờ đi ngủ. Trở thành một cầu thủ bóng đá luôn là ước mơ của tôi. Khi chúng ta còn trẻ, chúng ta thường mơ rất nhiều.” Salah hồi tưởng lại.

“Tôi rất nể trọng Salah,” người đồng đội Mane ở Liverpool, cũng là người về nhì trong cuộc đua danh hiệu Cầu thủ Phi châu của năm, chia sẻ. “Mà không phải chỉ mình tôi đâu. Anh có thể hỏi những đồng đội khác của tôi, họ cũng đều sẽ nói như thế. Rất nhiều cầu thủ có những tính cách khó hiểu không đâu lường được. Salah thì không như vậy. Cậu ấy luôn là người sùng đạo, luôn yêu mến mọi người, và là một cầu thủ xuất sắc khiến bóng đá trở nên đẹp đẽ hơn.”

Chắc hẳn, đã có những lúc Salah mang trong lòng nỗi niềm thất vọng – như khi thi đấu tại Chelsea, thất bại của tuyển Ai Cập trong việc giành quyền đến World Cup 2014, hay đặc biệt là vào thời kỳ đầu của sự nghiệp khi bị hai ông lớn Zamalek và Al Ahly của bóng đá Ai Cập từ chối – nhưng cũng chính những điều đó trở thành nét son tô điểm cho động lực phấn đấu cùng quyết tâm chinh phục mà anh đã và đang dày công bỏ ra, trên con đường đến với đỉnh cao Phi châu lẫn Âu châu.

1. Giải Cánh Diều – Giải thưởng thường niên do Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức đã kết thúc với nhiều ý kiến mâu thuẫn tới mức cực đoan. Còn nhớ trong Liên hoan phim Quốc gia lần thứ 20, khi phim “Em chưa 18” được trao giải Bông sen Vàng, Ban giám khảo cũng chịu nhiều “gạch đá” vì đã trao giải cho một phim giải trí thuần túy. Rồi hôm nay, với giải Cánh Diều 2017, Ban giám khảo cũng lại đương đầu với những ý kiến trái chiều vì sao một phim không thuộc hàng có chất lượng “đỉnh cao” như “Cô Ba Sài Gòn” lại được trao giải?

Trước hết, có lẽ nên khẳng định rằng, với những tiêu chí khác nhau của mỗi giải thưởng, việc một bộ phim được giải ở liên hoan phim này mà không được một giải tương đồng ở liên hoan khác là chuyện tất yếu. Không có một tiêu chí bất biến cho mọi giải thưởng nghệ thuật, cũng như không thể có một tiêu chí chung để đánh giá các bộ phim qua từng năm khi mà cả hiện thực sản xuất phim lẫn tâm lý tiếp nhận của khán giả đã và đang thay đổi từng ngày.

Có “nỗi buồn lớn” của giới nghệ sỹ về việc đã hai năm liền, điện ảnh Việt vắng bóng những phim được làm từ ngân sách nhà nước.

Trở lại với việc xem xét diện mạo chung của điện ảnh nước nhà thông qua hai kỳ trao giải của hai tổ chức khác nhau diễn ra ở cuối năm 2017 và đầu 2018.

Nếu điểm lại từ bộ phim truyện vẫn được coi là mở đầu cho lịch sử điện ảnh cách mạng “Chung một dòng sông” đến bộ phim mới ẵm giải lớn trong Liên hoan phim quốc gia lần thứ 20 “Em chưa 18” và bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” được vinh danh trong giải Cánh Diều hôm 15/4 vừa rồi, có lẽ nhiều người sẽ ngạc nhiên vì sự “chuyển dịch” mạnh mẽ về “nhiệm vụ” của các bộ phim Việt.

Tuy nhiên, sự biến động nào cũng có nguyên nhân của nó, và những hiện tượng chuyển dịch cũng sẽ dần định vị trong xu thế phát triển không ngừng nhằm đạt đến sự cân bằng và hợp lý.

Từ góc nhìn cá nhân của một người đã có thâm niên trong nghề điện ảnh, cá nhân tôi tin rằng có “nỗi buồn lớn” của giới nghệ sỹ về việc đã hai năm liền, điện ảnh Việt vắng bóng những phim được làm từ ngân sách nhà nước. Khoan hãy nói đến sự hay dở của dòng phim này trong những năm gần đây. Về mặt lý thuyết, có lẽ phải khẳng định rằng không có chính thể nào muốn tôn vinh thể chế xã hội hiện hành, tôn vinh lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc mà lại từ chối đầu tư cho điện ảnh một cách thích đáng. Nhưng với điện ảnh Việt, rõ ràng khoảng trống này đã hiện diện, và khiến không ít người làm nghề cũng như công chúng yêu điện ảnh phải băn khoăn: Điện ảnh Việt đang đi về đâu?

2. Một chút may mắn trong hiện trạng đáng buồn này, đó là cũng chính ở Liên hoan Phim Quốc gia lần thứ 20 và Giải thưởng Cánh Diều 2017, các phim tư nhân đã thỏa sức tranh tài, và không ít tác phẩm trong số đó, dù còn khá nhiều khiếm khuyết, vẫn bộc lộ cái nỗ lực của các nhà làm phim hướng tới niềm tự hào dân tộc, hướng tới những nội dung nhân văn, có tính giáo dục đáng kể.

Điều đó cho công chúng yêu điện ảnh một hy vọng. Dường như một “dòng chủ lưu” mới đang manh nha xuất hiện với những tác phẩm được đầu tư bởi các nhà sản xuất kiên định như Ngô Thanh Vân, Mai Thu Huyền, Phạm Thị Hồng Ánh… Họ đổ tâm sức và tiền bạc cho một dòng phim khai thác sâu vào tâm tư tình cảm con người, với mục tiêu tôn vinh văn hóa dân tộc, tôn vinh con người Việt Nam.

Tuy nhiên, sẽ là vui mừng quá sớm khi các cơ quan quản lý ngành dù đứng trước một hiện thực là không tìm được nguồn ngân sách để duy trì dòng chủ lưu cho điện ảnh nước nhà, thì cũng chưa bao giờ tự đặt ra cho mình cái nhiệm vụ nâng đỡ một dòng phim có giá trị văn hóa đang nổi lên, manh nha hình thành một dòng chủ lưu mới cho điện ảnh Việt.

Dường như một “dòng chủ lưu” mới đang manh nha xuất hiện với những tác phẩm được đầu tư bởi các nhà sản xuất kiên định như Ngô Thanh Vân, Mai Thu Huyền, Phạm Thị Hồng Ánh… Họ đổ tâm sức và tiền bạc cho một dòng phim khai thác sâu vào tâm tư tình cảm con người, với mục tiêu tôn vinh văn hóa dân tộc, tôn vinh con người Việt Nam.

Vì vậy, cá nhân tôi cho rằng ít nhất, với giải Cánh Diều Vàng cho phim “Cô Ba Sài Gòn” của nhà sản xuất Ngô Thanh Vân, tiêu chí tôn vinh bản sắc dân tộc lần đầu tiên được thấy rõ nét, được khẳng định trong một giải thưởng nghề nghiệp quan trọng.

Trong 13 phim điện ảnh tranh giải năm nay, có thể nói không ít phim đã có được chiều sâu về cảm xúc, và độ chín về nghề nghiệp của các tác giả phim. Sự trẻ trung mạch lạc trong “Em chưa 18” và những vật vã âm thầm trong “Đảo của dân ngụ cư” hay nỗi thảng thốt trên đường kiếm tìm hạnh phúc trong “Giấc mơ Mỹ”… đều là những tín hiệu sáng cho một nền điện ảnh trẻ đang trỗi dậy.

Tuy nhiên, tiêu chí tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc đã được đặt ra, và chúng tôi cho rằng đây là tín hiệu đẹp nhất cho những người làm nghề muốn kiếm tìm, muốn hồi sinh cái “căn cước” văn hóa dân tộc trong các tác phẩm của mình.

3. Trong giải Cánh Diều năm nay, một hạng mục khác cũng đã gây chú ý cho công chúng. Đó là phim truyện Truyền hình dài tập. Tuy không phải là hạng mục giải thưởng quan trọng nhất trong khuôn khổ Giải Cánh Diều thường niên do Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức, nhưng nó luôn gây chú ý bởi tính phổ biến của tác phẩm trong đời sống xã hội. Các tác phẩm tham dự hạng mục giải thưởng này luôn có giá trị phản ánh một xu hướng quan tâm của công chúng, và là sự định hướng thẩm mỹ của xã hội trong từng giai đoạn cụ thể.

Khảo sát trên 11 phim Truyền hình dài tập dự giải Cánh Diều 2017, có thể thấy một hiện tượng đặc biệt. Đó là bên cạnh các phim được làm từ kịch bản trong nước, thì các phim Việt hóa cũng lừng lững xuất hiện với sức hút không hề nhỏ. Tuy nhiên, ở chính những phim này cũng đã có những tiếc nuối khi cả hai bộ phim “Sống chung với mẹ chồng” và “Người phán xử” khép lại với những cái kết thiếu nhân văn, cũng là nguyên nhân khiến có nhiều ý kiến trái chiều trong công chúng.

Bên cạnh các phim được làm từ kịch bản trong nước, thì các phim Việt hóa cũng lừng lững xuất hiện với sức hút không hề nhỏ. Tuy nhiên, ở chính những phim này cũng đã có những tiếc nuối khi cả hai bộ phim “Sống chung với mẹ chồng” và “Người phán xử” khép lại với những cái kết thiếu nhân văn, cũng là nguyên nhân khiến có nhiều ý kiến trái chiều trong công chúng.

Điều này cho thấy, dù kịch bản đầy ắp những tình tiết gay cấn, nhưng cái mong muốn được nhìn thấy sự tha thứ, hay một lối thoát nhân văn cho nhân vật luôn là điều khán giả Việt mong được thấy. Ở khía cạnh này, có thể đánh giá quá trình Việt hóa của hai bộ phim đã không thực sự hoàn hảo.

Ở một góc nhìn khác, sự đầu tư chỉn chu cả về nội dung lẫn công nghệ sản xuất đã mang đến chất lượng cao cho các tác phẩm dự thi. Có những phim như “Thương nhớ ở ai” bộc lộ cái nhìn sâu sắc về số phận người Việt trong một quá khứ nhiều buồn đau bởi chiến tranh và những sai lầm thiển cận. Hoặc như “Lặng yên dưới vực sâu” của VFC, “Lẩn khuất một tên người” của TFS, “Sống trong bóng đêm” của Truyền hình Vĩnh Long… lại đào sâu tâm lý nhân vật ở nhiều chiều kích, có phim đã đạt được sự phân tích tâm lý ở cấp độ tiềm thức, bộc lộ niềm khao khát vượt lên số phận của những con người nhỏ bé và nhiều uẩn ức.

Với những phim do các nhà sản xuất tư nhân thực hiện thì có thể thấy dù có xu hướng giải trí khá rõ rệt, nhưng các ê kíp thực hiện đã thực sự đầu tư tâm sức để có được những tác phẩm đạt được giá trị nhân văn đáng kể.

Một điều đáng chú ý trong các tác phẩm dự thi năm nay, là tỷ lệ các phim làm về đề tài hình sự khá cao: 5/11 phim. Những lắt léo của câu chuyện điều tra được chú ý cho thấy sự dụng công đáng kể của người sáng tác. Tuy không phải phim nào cũng thành công xuất sắc, nhưng đã xuất hiện những phim đạt chuẩn của thể loại này như “Tử thi lên tiếng” của công ty Việt My. Đây là một điều đáng mừng, bởi từ rất lâu rồi, các phim về đề tài cảnh sát hình sự của chúng ta không thực sự đáp ứng đúng thể loại. Thay vì mô tả quá trình điều tra tội phạm với nhân vật điều tra là trung tâm mâu thuẫn kịch, thì các phim đều sa vào phân tích tâm lý tội phạm, hoặc lấy việc mô tả hiện thực giới tội phạm làm tiêu chí hấp dẫn cho phim.

“Tử thi lên tiếng” đã lấy nhân vật cảnh sát điều tra, mà cụ thể là nhân viên pháp y làm nhân vật trung tâm, để rồi cho thấy chính tham vọng và những hận thù cá nhân có thể khiến một người có danh vị nghề nghiệp, có vị trí quan trọng trong lực lượng cảnh sát bị sa ngã dẫn đến tự hủy diệt chính mình. Vượt lên sự hấp dẫn thông thường của một câu chuyện tâm lý lắt léo, bộ phim thực sự là lời cảnh tỉnh đối với những người đang mang trọng trách bảo vệ xã hội, bảo vệ sự bình yên cho nhân dân. Và vì thế, nó mang giá trị thời sự rõ rệt.

Vỹ thanh

Một tác phẩm điện ảnh – truyền hình phản ánh được vấn đề của hiện thực xã hội luôn là điều mà cả người làm nghề và công chúng đều mong ước, bất kể bộ phim được làm bằng nguồn kinh phí nào. Những giải thưởng không chỉ mang đến không khí hội hè. Mỗi mùa giải chắc chắn còn là cơ hội để người làm điện ảnh trên toàn quốc nhìn nhận lại năng lực và định hướng sáng tác của bản thân. Và vì thế, giải thưởng thường niên của Hội Điện ảnh Việt Nam sẽ luôn là một điểm nhấn thu hút quan tâm của cả xã hội.

Ghép nối những mảng âm nhạc khác biệt lại với nhau, giữa cổ điển và đương đại, mới và cũ, Đông và Tây, ngày hội âm nhạc “The BandFest” của cặp đôi nhạc sỹ Anh Quân – ca sỹ Mỹ Linh cho thấy được sự độc đáo trong ý tưởng, đồng thời là tầm nhìn và sự dịch chuyển của những nghệ sỹ xứng tầm.

Định hình là điểm đến, cũng là trạm dừng chân cho những ban nhạc trẻ Việt Nam và quốc tế, “The BandFest” tiếp tục là một “làn gió mới” cho đời sống thưởng thức cũng như thị trường âm nhạc 2018. Những cái tên mới, những cá tính âm nhạc triển vọng như PB Nation, Jazz Glory, Yellow Star Big Band, bên cạnh những tên tuổi nghệ sỹ gạo cội như Nguyên Lê, Benjamin Schatz (nghệ sỹ dương cầm), Hogyu Hwang (chơi bass); và Mỹ Linh… gieo hy vọng về một bữa tiệc âm nhạc đầy sôi động, tươi mới cho mùa Hè năm nay.

“The BandFest” không dừng lại là màn chào sân của những “thành tố” đơn lẻ cá tính và nổi trội, “The BandFest” nhiều hơn thế ở tính chuyên nghiệp và sòng phẳng của giới chơi nhạc qua những màn kết hợp đầy thách thức, ngẫu hứng.

Tầm nhìn trẻ

Từ phía Việt Nam, ngoài Mỹ Linh, những nghệ sỹ và các ban nhạc góp mặt tại “The BandFest” đều rất trẻ, thậm chí chưa được biết đến nhiều về mặt đại chúng. Ngoại trừ PB Nation gồm hai cá tính âm nhạc Phúc Bồ và Hà Lê, thì Jazz Glory và Yellow Star Big Band là những cái tên còn rất mới.

Từng xuất hiện tại cuộc thi “Ban Nhạc Việt,” Jazz Glory và Yellow Star Big Band đều gây ấn tượng cho khán giả. Tuy dành giải á quân nhưng cả hai lại được giới làm nghề đánh giá cao. Nhạc sỹ Anh Quân từng thốt lên, “lâu lắm rồi Việt Nam mới lại có lứa các nghệ sỹ trẻ tài năng, đam mê, truyền được nhiều cảm hứng đến như thế.”

Như đúng tên gọi, ban nhạc trẻ gồm 6 thành viên Jazz Glory mang đến chất jazz rất đương đại, những màn kết hợp tạo nên những thanh âm đầy mới mẻ, và khá… dễ nghe.

Khác với Jazz Glory, Yellow Star Big Band với 17 thành viên, nhóm giống một dàn nhạc hơn là một ban nhạc. Chơi đa thể loại, đậm màu sắc từ blue jazz, đến nhạc kịch Broadway hay rock… Yellow Star Big Band là một dàn hợp xướng cùng một giọng hát chính đầy màu sắc, biến báo được ở nhiều thể loại khác nhau.

Cảm hứng của giám đốc Anh Quân thì “The BandFest” không chỉ là một buổi hòa nhạc của các ban nhạc, mà đó là “ngày hội” đúng nghĩa bởi những màn kết hợp không hẹn trước với nhau. Vì lẽ đó, “The BandFest” không dừng lại là màn chào sân của những “thành tố” đơn lẻ cá tính và nổi trội, “The BandFest” nhiều hơn thế ở tính chuyên nghiệp và sòng phẳng của giới chơi nhạc qua những màn kết hợp đầy thách thức, ngẫu hứng.

Đó là ý tưởng độc đáo của Giám đốc âm nhạc Anh Quân khi ghép nối những mảng âm nhạc khác biệt lại với nhau, giữa cổ điển và đương đại, mới và cũ, Đông và Tây.

Trên sân khấu “The BandFest” tối 30/4 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, khán giả sẽ được chứng kiến Lê Minh Hiếu (tay trống của Jazz Glory) chơi trực tiếp trong sét biểu diễn với ban nhạc của Nguyên Lê. Bên cạnh đó, sự kết hợp “liên biên giới” còn thể hiện ở màn biểu diễn đầy ngẫu hứng của ban nhạc Jazz Glory khi kết hợp với giọng ca đầy chất jazz đến từ Thụy Điển, Anna Hogberg.

Tất nhiên, để tạo nên những phần trình diễn, ứng tấu mà trong đó, có sự đầu tư về chất xám, dàn dựng và tập duyệt để làm sao ăn khớp giữa những “cá thể nghệ sỹ” – vốn khác nhau không phải là điều dễ dàng. Ngoài ý tưởng độc đáo, thử thách này khá “liều” của giám đốc âm nhạc muốn mang đến sự “giao lưu” thực thụ và sòng phẳng cho các nghệ sỹ cũng như bất ngờ cho công chúng.

Giấc mơ “ươm mầm” và bệ phóng lãng mạn

Sẽ thiếu sót khi chỉ nhận định “The BandFest” có một ý tưởng độc đáo mà không nhắc đến khía cạnh khác: Sự “điên rồ” và cực đoan của giám đốc âm nhạc Anh Quân và nhà sản xuất Young Hit Young Beat Academy. Vì sao? Bởi ở thời điểm này ý tưởng này dù rất hay, nhưng nó gần như một sự thể nghiệm hơn là một ngày hội âm nhạc, mang tính chất trình diễn cho khán giả thưởng thức.

Một trong những lý do chính để “The BandFest” ra đời chính bởi nhạc sỹ Anh Quân muốn đòi lại công bằng cho các ban nhạc, nơi các nghệ sỹ nhạc công thường được trả những đồng lương ít ỏi, so với ca sỹ dù xét về tổng thể thành công của một sự kiện âm nhạc, họ là những người đóng vai trò hết sức quan trọng.

Với giá vé từ 300 nghìn đồng, khán giả dễ dàng tìm cho mình một chỗ ngồi, để có thể “phiêu” trong đêm hội của những sự kết hợp. 

Không tuyên bố, nhưng sâu xa, “The BandFest” gần như là một trong những hành động hiện thực hóa đầu tiên về “lời hứa” của cặp đôi Anh Quân và Mỹ Linh về bệ phóng dìu dắt những tài năng trẻ tại sân chơi Ban nhạc Việt có cơ hội được học tập và biểu diễn trên các sân khấu chuyên nghiệp trong và ngoài nước.

Sự lãng mạn và “điên rồ” còn ở chỗ, “The BandFest” tiếp tục là giấc mơ đơn độc của người nghệ sỹ với tâm huyết và tầm nhìn ươm mầm tài năng và phát triển đời sống âm nhạc Việt Nam. Bởi xét ở nghĩa nào đó về thị trường và bài toán kinh tế, dù thử nghiệm hay với tầm nhìn lâu dài thì nếu thất bại, nỗ lực kiến tạo sẽ bị khai tử khi thói quen bỏ tiền mua vé của đại bộ phận công chúng hiện vẫn chưa là chỉ dấu cho thấy Việt Nam là một điểm đến lý tưởng của nghệ sỹ, nhà sản xuất quốc tế.

Ngay cả Monsoon Music Festival, lễ hội âm nhạc hàng năm có sự tham gia đông đảo của nghệ sỹ trong nước và quốc tế do nhạc sỹ Quốc Trung thực hiện, sau bốn năm với sự chung tay nhiều đơn vị, nhãn hàng tài trợ cũng “lao đao” vì không thoát nổi bài toán kinh tế.

Với giá vé từ 300 nghìn đồng, khán giả dễ dàng tìm cho mình một chỗ ngồi, để có thể “phiêu” trong đêm hội của những sự kết hợp. Nhất là khi, họ có thể được thưởng thức âm nhạc của Nguyên Lê, giọng hát của diva Mỹ Linh, cùng các ban nhạc trẻ đầy cá tính của Việt Nam.

Hướng đến lễ hội âm nhạc trong nhà, “The BandFest” dự kiến sẽ được tổ chức thường niên vào mỗi tháng Tư và ít nhất sẽ diễn ra trong vòng 5 năm, và nhà sản xuất âm nhạc của chương trình sẽ phải đối diện khả năng lỗ rất cao, doanh thu không bù lại được khâu sản xuất.

Ca sỹ Mỹ Linh chia sẻ, nhà tổ chức xác định lỗ sâu để nuôi giấc mơ ươm mầm tài năng ban nhạc trẻ. “Với giá vé từ 300 nghìn đồng, các bạn trẻ vẫn có thể đến xem được thần tượng của mình ở Nhà hát Lớn. Với tầm nhìn lâu dài cũng nỗ lực muốn phát triển một thế hệ âm nhạc trẻ, chúng tôi xác định lỗ trong năm năm đầu tiên.”

Giám đốc âm nhạc – Nhạc sỹ Anh Quân hào hứng: “The BandFest là ý tưởng ấp ủ rất lâu của tôi và êkíp, là cảm hứng của tôi muốn khởi tạo một sân khấu đúng nghĩa cho các ban nhạc được hoạt động và chơi nhạc, biểu diễn. Âm nhạc Việt Nam từng chứng kiến thời hoàng kim của các ban nhạc. Ở đó, các ban nhạc trở thành yếu tố chủ chốt cách tân, định hướng và tiên phong mở ra các xu hướng âm nhạc mới.”

Tất nhiên, khi tương lai vẫn là viễn cảnh trong tầm nhìn thì hơn ai hết, cả nghệ sỹ lẫn công chúng và nền âm nhạc đều cần những những người như thế để tiên phong tạo ra sự khác biệt từ những ý tưởng và tầm nhìn cực đoan, lãng mạn nhưng cũng đầy thiện ý và táo bạo.

Giữa những ngày tháng Tư ở Hà Nội, sự ra đời của “The BandFest” giống như “lời hẹn” để được nghe “gió hát mùa Hè” trong bối cảnh đời sống thưởng thức đang bão hòa hiện nay./.

Ngày 5/4, anh N.V.H ngụ tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu bị chết não sau tai nạn giao thông. Người nhà đã thực hiện nguyện vọng hiến tạng nhân đạo của anh, góp phần cứu sống 5 người bệnh khác.

Một lần nữa, hành động hiến tạng nhân đạo đã hồi sinh cuộc đời, nối dài sự sống cho những người bệnh đang sống lay lắt chờ tạng hiến mỗi ngày.

Khi một cánh cửa khép lại…

Bác sỹ Ngô Đức Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai chia sẻ, ngày 4/4, Khoa Cấp cứu của bệnh viện tiếp nhận một trường hợp nam bệnh nhân, sinh năm 1975,  bị chấn thương sọ não nguy kịch do tai nạn giao thông, chuyển từ Bệnh viện huyện Long Thành.

Đến rạng sáng 5/4, bệnh nhân rơi vào tình trạng chết não, không còn khả năng cứu chữa. Tuy nhiên, thay vì đưa về nhà mai táng như thông thường, người nhà bệnh nhân đã đưa ra một yêu cầu khá bất ngờ: mong muốn được hiến tạng nhân đạo.

“Chúng tôi vô cùng xúc động và khâm phục trước nguyện vọng của người nhà bệnh nhân và ngay lập tức liên hệ với Trung tâm Điều phối ghép tạng của Bệnh viện Chợ Rẫy Thành phố Hồ Chí Minh để tiến hành lấy tạng,” bác sỹ Ngô Đức Tuấn cho biết.

15 giờ ngày 5/4, các bác sỹ Bệnh viện Chợ Rẫy đã đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai để tiến hành lấy tạng. Tại đây, các bác sỹ đã lấy được một quả tim, hai quả thận, hai giác mạc của bệnh nhân chết não có thể sử dụng được.

Đến 18 giờ ngày 5/4, tạng được đưa về Bệnh viện Chợ Rẫy để ghép cho 5 người bệnh chờ sẵn, trong đó tim được ghép cho bệnh nhân H.L.H (sinh năm 1972, ngụ tỉnh Bình Thuận) mắc bệnh suy tim đã 3 năm. Hai quả thận được ghép cho một nam bệnh nhân (sinh năm 1989) ở tỉnh Long An và một nữ bệnh nhân (sinh năm 1974) ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Cả hai bệnh nhân đều bị suy thận và phải chạy thận nhân tạo 4-5 năm nay. Hai giác mạc được ghép cho hai bệnh nhân bị sẹo giác mạc.

Anh H nói với gia đình, nếu chết đi, anh sẽ hiến tạng cứu người

Theo người nhà của người hiến tạng, trước khi qua đời một tháng, trong một lần xem tivi, anh N.V.H biết thông tin về hiến tạng nhân đạo, anh đã nói với gia đình nếu chết đi, anh sẽ hiến tạng cứu người.

Theo nguyện vọng của anh, gia đình đã quyết định hiến những bộ phận còn sử dụng được trên cơ thể của anh để cứu sống những người khác.

“Chúng tôi vô cùng trân trọng và biết ơn nghĩa cử của gia đình người hiến tạng bởi dù họ đang trải qua mất mát đau thương nhưng vẫn không quên làm việc nghĩa. Việc hiến tạng càng trở nên ý nghĩa hơn khi một cuộc đời đã mất đi nhưng lại có đến 5 cuộc đời khác được giữ lại,” tiến sỹ, bác sỹ Dư Thị Ngọc Thu, Trưởng Đơn vị điều phối ghép tạng-Bệnh viện Chợ Rẫy chia sẻ.

Sự phối hợp nhịp nhàng

Bác sỹ Dư Thị Ngọc Thu cho biết 10 giờ ngày 5/4, nhận được điện thoại từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, Đơn vị điều phối ghép tạng-Bệnh viện Chợ Rẫy đã cử ngay một êkíp gồm các bác sỹ siêu âm, hồi sức, tim mạch, thận niệu, mắt và đơn vị điều phối đến Đồng Nai để làm các thủ tục cần thiết.

Sau khi gia đình người hiến tạng yêu cầu lấy tạng ngay tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, những chuyên gia đầu ngành của Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục được cử xuống để tiến hành lấy tạng.

Quá trình lấy tạng hiến vô cùng thuận lợi bởi có sự phối hợp rất nhịp nhàng của lãnh đạo, y bác sỹ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai.

“Chúng tôi đã dồn hết mọi nhân lực, vật lực cho việc lấy tạng này. Dù khá bỡ ngỡ khi lần đầu tiên lấy tạng ghép nhưng rất may mắn là Bệnh viện Đồng Nai vừa triển khai thực hiện mổ tim hở cách đó hai tuần và với sự hỗ trợ của các bác sỹ Bệnh viện Chợ Rẫy, chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ của mình,” bác sỹ Ngô Đức Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai chia sẻ.

Song song với việc hỗ trợ lấy tạng ghép, Ban lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai đã nhờ sự hỗ trợ của lực lượng Cảnh sát Giao thông túc trực sẵn sàng hộ tống để đưa tạng hiến về Bệnh viện Chợ Rẫy một cách nhanh nhất.

Nguồn tạng hiến gồm một quả tim, hai quả thận và hai giác mạc được chia làm hai đợt đưa về Bệnh viện Chợ Rẫy; trong đó quả tim được đưa về trước, hai quả thận và hai giác mạc được đưa về chuyến sau. Một xe cứu thương dưới sự hộ tống của 5 chiếc xe hộ tống của Cảnh sát Giao thông lần lượt vận chuyển tim, thận, giác mạc về Bệnh viện Chợ Rẫy.

Thông thường những chuyến xe cấp cứu phải mất ít nhất 45 phút mới đến được Bệnh viện Chợ Rẫy nhưng tối 5/4, dưới sự dẫn đường của Cảnh sát Giao thông Đồng Nai, chiếc xe vận chuyển tạng chỉ mất 30 phút đã về đến Bệnh viện Chợ Rẫy.

Khi tạng an toàn về tới Bệnh viện Chợ Rẫy cũng là lúc công việc của những người ghép tạng bắt đầu. Trong vòng 4 giờ, các bác sỹ của Bệnh viện Chợ Rẫy đã ghép thành công một quả tim, hai quả thận, hai giác mạc cho các bệnh nhân.

Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Thái An, Trưởng khoa Hồi sức-Phẫu thuật tim cho biết do nguồn tạng hiến được lấy và đưa về bệnh viện một cách nhanh nhất nên việc ghép tạng sau đó tiến hành vô cùng thuận lợi.

Đến nay, cả 5 bệnh nhân đều đã ổn định và xuất viện, chỉ riêng bệnh nhân ghép tim vẫn được tiếp tục theo dõi thêm.

Tình người sau ca ghép tạng

“Khi nhận được thông báo từ Bệnh viện Chợ Rẫy có người hiến tim trùng với các chỉ số của mẹ tôi, cả gia đình tôi như vỡ òa, vậy là mẹ tôi được cứu rồi,” chị Lê Thị Quỳnh, con gái của bệnh nhân H.L.H chia sẻ.

Ngay lập tức, cả gia đình chị Lê Thị Quỳnh bắt xe từ Phan Thiết (Bình Thuận) vào Thành phố Hồ Chí Minh để ghép tạng cho bệnh nhân H.L.H.

Ông Lê Quốc Dũng, chồng bệnh nhân H.L.H cho hay lúc ra đi trong túi ông chỉ có 3 triệu đồng. Khi vào đến bệnh viện, ông phải vay mượn thêm của người thân và đến nay, ông mới chỉ đóng viện phí được 15 triệu đồng.

Ông Dũng kể, từ khi vợ ông phát hiện mắc bệnh tim cách đây 3 năm cũng là lúc gia đình rơi vào khánh kiệt do thời gian bà H.L.H ở bệnh viện nhiều hơn ở nhà. Trước thời điểm quyết định ghép tim cho vợ, ông Dũng run run nói: “Xin các bác sỹ cứu vợ tôi, tôi xin ký nợ với bệnh viện rồi sẽ trả dần.”

Dù biết gia đình không có khả năng chi trả số tiền ghép tim lên đến 400 triệu đồng nhưng lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy vẫn quyết định tiến hành ghép tim cho bệnh nhân.

Trong ba lần ghép tim tại Bệnh viện Chợ Rẫy, có đến hai lần bệnh nhân được ghép là những người nghèo

Bác sỹ Lê Minh Hiển, Trưởng Phòng Công tác xã hội-Bệnh viện Chợ Rẫy cho hay, trong ba lần ghép tim tại Bệnh viện Chợ Rẫy, có đến hai lần bệnh nhân được ghép là những người nghèo.

“Dù biết họ không có đủ tiền để trả viện phí nhưng chúng tôi vẫn quyết định cứu họ trước rồi sau đó vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ bệnh nhân sau,” bác sỹ Lê Minh Hiển tâm sự.

Cũng theo bác sỹ Lê Minh Hiển, thương cảm cho hoàn cảnh của gia đình người nhận tim, một người thân của người hiến tạng đã nhờ Bệnh viện Chợ Rẫy gửi chút tiền nhỏ để giúp người nhận tim đóng viện phí.

Trước tấm chân tình của gia đình người hiến tạng, ông Lê Quốc Dũng rưng rưng: “Gia đình tôi xin được nghiêng mình trước anh linh và nghĩa cử của người hiến tạng và gia đình. Nhờ có tấm lòng cao cả của họ, vợ tôi được cứu sống. Nhất định có một ngày gia đình tôi sẽ đến thắp nén nhang cho người đã khuất, tri ân tấm lòng của gia đình họ”./.

“LucTeam là một đoàn kịch của thầy và trò. Tôi là thầy – Trần Lực và học trò của tôi – những nghệ sỹ trẻ tuổi. Chúng tôi thành lập nên đoàn kịch này vì thầy trò có chung một chí hướng và khát khao chinh phục nghệ thuật đỉnh cao. Phương pháp nghệ thuật của đoàn kịch LucTeam là sân khấu ước lệ,” đạo diễn-nghệ sỹ ưu tú chia sẻ.

Trần Lực quyết định theo đuổi giấc mơ sân khấu khi đã ở tuổi ngoài ngũ tuần. “Vai trò diễn viên hay đạo diễn, nhà sản xuất của những bộ phim truyền hình, điện ảnh đã giúp tôi có vị trí nhất định trong lòng công chúng. Tuy nhiên, trong suốt thời gian gắn bó với phim ảnh, trong lòng tôi vẫn đau đáu giấc mơ về những vở diễn sân khấu, về nỗi niềm trăn trở của cha mẹ khi gia đình không có người nối nghiệp,” nghệ sỹ trải lòng.

Tuổi thơ của Trần Lực là những ngày tháng bám riết lấy cánh gà sân khấu xem và đợi cha mẹ diễn (nghệ sỹ ưu tú Trần Lực có cha là nhà nghiên cứu chèo-nghệ sỹ nhân dân Trần Bảng, mẹ là nghệ sỹ chèo Trần Thị Xuân).

Hơn nữa, Trần Lực vốn được đào tạo chính quy về đạo diễn sân khấu. Anh kể: “Vào những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, tôi đã cùng một vài người bạn lang thang khắp Hà Nội để tìm địa điểm mở sân khấu tư nhân. Tuy nhiên, ở thời điểm đó, sân khấu tư nhân chưa được phép hoạt động. Thế rồi, phim trường cứ cuốn tôi đi; đến lúc nhìn lại thì thấy mình đã đi một đoạn đường khá xa và bản thân cũng đã ở ‘sườn dốc’ bên kia của đời người. Nếu lúc này không quyết tâm sắp xếp lại công việc, dành thời gian quay lại với những gì đã gắn bó từ thời thơ bé thì còn đợi đến khi nào? Tôi đã nghẹn lại khi nhìn thấy ánh mắt của cha khi biết tôi sẽ trở lại với sân khấu.

Lặng đi chừng vài phút, Trần Lực bảo, nhiệt huyết của một mình anh không thể đủ để đưa con thuyền LucTeam vượt bão tố: “Bên cạnh việc giải ‘bài toán’ thu hút khán giả, điều khiến tôi đau đáu nhất là làm sao để nuôi lửa đam mê của các học trò, Điều ấy thể hiện ngay từ cái tên LucTeam.”

“Liều có cơ sở”

Bên cạnh sự trẻ trung, tên gọi LucTeam còn chứa đựng ý nghĩa về sự gắn kết thầy-trò, đồng đội. “‘Team’ có nghĩa là một đội vừa mang sức mạnh vừa thể hiện tinh thần gắn kết tập thể. LucTeam là một đội với 12 chiến binh và thủ lĩnh là tôi – Trần Lực. Chúng tôi gắn bó, và yêu thương, giúp đỡ nhau cả trong công việc và cuộc sống,” đạo diễn Trần Lực bày tỏ.

Anh bảo, sân khấu vốn là loại hình nghệ thuật tổng hợp. “Nếu chỉ có ông đạo diễn, bà biên kịch hay một vài diễn viên đơn lẻ thì không thể có những vở diễn. Hãy thử tưởng tượng, nếu đứng chung sân khấu mà đạo diễn không gắn kết được diễn viên theo một tinh thần chung, các nghệ sỹ không có sự tương trợ lẫn nhau (xuất hiện theo lối bạn diễn kiểu bạn, tôi diễn kiểu tôi, cốt chỉ để tròn vai hoặc nâng bản thân mình lên) thì sẽ vô cùng nhàm chán,” nghệ sỹ chia sẻ.

Nếu như khán giả miền Nam đã quen với sự tồn tại của những sân khấu kịch tư nhân (như sân khấu kịch Phú Nhuận của nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân, sân khấu kịch IDECAF của “ông bầu” Huỳnh Anh Tuấn…) thì với sự ra đời của LucTeam, lần đầu tiên, sân khấu miền Bắc có một đoàn kịch tư nhân.

Với sự ra đời của LucTeam, lần đầu tiên, sân khấu miền Bắc có một đoàn kịch tư nhân.

Hơn nữa, các thành viên của LucTeam hoàn toàn không phải những “ngôi sao,” nghệ sỹ đã thành danh. “Thay vào đó, đạo diễn Trần Lực đang là thủ lĩnh của một nhóm diễn viên trẻ giàu triển vọng – những học trò của anh tại Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội. Tôi nhìn thấy ở các bạn không chỉ là nhiệt huyết, sức trẻ mà còn cả sự táo bạo, dám phá cách,” nghệ sỹ nhân dân Lê Khanh cho hay.

Giữa bối cảnh sân khấu kịch phía Bắc rơi vào tình trạng “ngủ đông” từ nhiều năm qua (thậm chí, nghệ sỹ gạo cội Lê Khanh còn dùng cụm từ “chết lâm sàng” để nói về hiện trạng này), đạo diễn Trần Lực lại thành lập LucTeam (chính thức ra mắt khán giả từ cuối năm 2017).

“Không ít người bảo tôi gàn dở, liều lĩnh nhưng tôi ‘liều’ có sơ sở,” Trần Lực quả quyết. Trong khi các nhà hát, đơn vị nghệ thuật phía Bắc chủ yếu theo đuổi phương pháp hiện thực tâm lý khi dựng vở thì LucTeam đi theo một con đường khác: kết hợp sáng tạo các ngôn ngữ trình diễn hiện đại, mới mẻ của sân khấu thế giới để tạo ra những vở diễn theo lối biểu hiện ước lệ.

Quyết định bởi sự khác biệt

Mỗi vở diễn theo phương pháp biểu hiện-ước lệ thường hội tụ ba yếu tố: câu chuyện đơn giản; bối cảnh sân khấu và đạo cụ tối giản; diễn viên có khả năng biểu đạt và tương tác cao (sử dụng nét mặt, ánh mắt, giải phóng cơ thể và tự kiểm soát quỹ đạo di chuyển trong từng phân cảnh để khơi gợi trí tưởng tượng của người xem, cuốn họ vào dòng chảy chung của câu chuyện).

Với cách thức này, các vở kịch sẽ không phụ thuộc không gian diễn. Chúng vừa có thể được đưa lên những sân khấu lớn, trang trọng vừa có thể được diễn ở những sân khấu quy mô nhỏ, tối giản hay tại sân khấu ngoài trời. Phương pháp biểu hiện ước lệ chú trọng đến sự tương tác giữa diễn viên với khán giả, kéo người xem cùng tưởng tượng, hòa mình vào diễn biến vở kịch chứ không thụ động xem diễn viên diễn và chờ đợi cái kết. “Nói khác đi, sự hồn nhiên, ngây thơ và tươi trẻ là ba yếu tố tạo nên sự khác biệt cho những tác phẩm của LucTeam,” đạo diễn Trần Lực cho biết.

Sự hồn nhiên, ngây thơ và tươi trẻ là ba yếu tố tạo nên sự khác biệt cho những tác phẩm của LucTeam.

Vở bi-hài kịch “Quẫn” là một minh chứng cho hướng đi mới của LucTeam. “Quẫn” xoay quanh câu chuyện về gia đình ông bà Đại Cát – một gia đình giàu có với nhiều toan tính trước chính sách công tư hợp doanh của nhà nước trong thời kỳ quá độ của công cuộc cải tạo, xây dựng chủ nghĩa xã hội. Lo sợ bị mất khối tài sản lớn, vợ chồng Đại Cát tìm mọi cách cất giấu, tẩu tán: chia gia tài, tổ chức đám cưới linh đình cho con, thậm chí còn tính cả khoản tiền ma chay cho chính mình và cho người mẹ già vẫn đang còn sống…

Sân khấu được mở ra tối giản, nội dung cốt truyện cũng được giản lược hơn, lời thoại có sự cách tân theo hướng hiện đại, “thêm nếm” vào những câu chữ, ngôn từ mà giới trẻ thường sử dụng để tạo ra màu sắc đương đại cho kịch bản ra đời từ hơn nửa thế kỷ trước.

Lựa chọn một kịch bản cũ, ra đời từ hơn nửa thế kỷ trước để dàn dựng, đạo diễn cho hay, với anh, kịch bản cũ hay mới không quan trọng bằng việc sẽ dàn dựng nó như thế nào: “Chúng ta vẫn kêu ca rằng, khán giả quay lưng với sân khấu. Thế nhưng, với những kịch bản mới mà vẫn cứ dàn dựng theo phong cách cũ (cách đây vài ba thập kỷ) thì làm sao mà khán giả không thờ ơ cho được!? Quan trọng là cách tiếp cận và góc nhìn.”

Trần Lực tiếp cận vấn đề theo góc nhìn khác. Thay cho việc đả phá tầng lớp tư sản phong kiến (như trong các bản dựng “Quẫn” trước đây), đạo diễn nhìn nhận và thể hiện các nhân vật ở góc độ: họ cũng là những con người bình thường với những toan tính thiệt hơn. Tiếng cười cất lên từ các tình huống bộc lộ rõ nhất bản chất người với những lo lắng, phản ứng về việc tài sản tích cóp bỗng chốc không còn là của riêng mình.

“Trải qua hơn 1 năm, từ khi còn là sinh viên năm cuối đến nay, các em đã có sự trưởng thành rõ rệt. Bên cạnh những tri thức, kỹ năng được đào tạo ở trường đại học, các thành viên của LucTeam phải tham gia khóa học giải phóng hình thể. Trước những bài tập giãn cơ, gập người hay những yêu cầu về việc phát huy tối đa những kỹ năng ngoài diễn xuất (như nhảy, múa, hát ca…) không ít bạn khóc thét và đã có những bạn bỏ cuộc,” nghệ sỹ Trần Lực kể.

Sự xuất hiện của các nghệ sỹ gạo cội, “ngôi sao” vẫn luôn là một trong những yếu tố quan trọng đảm bảo cho sự thành công của vở diễn, chương trình. “Tuy nhiên, nếu chúng ta cứ giữ mãi tư duy vở diễn phải có ‘ngôi sao’ thì lấy đâu ra đất diễn, cơ hội làm nghề cho các bạn trẻ. Nghệ thuật không thể chỉ học chay! Học trò đã đặt trọn niềm tin vào tôi và tôi cũng luôn tin tưởng các em,” đạo diễn Trần Lực nói.

“Nếu chúng ta cứ giữ mãi tư duy vở diễn phải có ‘ngôi sao’ thì lấy đâu ra đất diễn, cơ hội làm nghề cho các bạn trẻ. Nghệ thuật không thể chỉ học chay!”

Từ khi ra mắt, các đêm diễn của LucTeam không phải hôm nào khán giả cũng kín rạp.“Tuy nhiên, càng về sau, khán giả ngày càng đông hơn. Ví dụ như đêm diễn ‘Quẫn’ (tối 14/4) vừa qua, khán giả ngồi kín hội trường Trung tâm Văn hóa Pháp; trong đó, khán giả trẻ chiếm số lượng lớn. Thực tế ấy khiến tôi tin rằng, con đường của mình đi là đúng đắn và kịch không chỉ dành cho khán giả trung niên, cao tuổi. Nếu có cách làm cuốn hút thì khán giả vẫn rất thích xem kịch và khi đã có khán gỉả thì vấn đề ‘kinh phí’ tồn tại không còn là ‘bài toán’ chưa có lời giải. Quan trọng là sự khác biệt!”./.

“Everyone, I will sell rose bouquets tomorrow in celebration of International Womens’ Day. Those who are looking to give flowers to their girlfriends or classmates, please come to support me in front of Gate A of Hải Phòng University.”So wrote 26-year-old Trần Thị Hoa in one of her last Facebook posts on March 6.

Early on the morning of March 7, Hoa and her friend Trần Thị Trang rode on motorbike to the flower market Đằng Hải in Hải An District in the northeastern port city of Hải Phòng. Not born to wealthy families, the pair intended to buy flowers and utilise their craft skills to make elaborate bouquets, aiming to make some money to cover their study and living expenses.

On that fateful morning, Cao Huy Hoàng, was driving a container truck for an export-import company along his usual route. Stopped at a red light, he saw that two trucks ahead of him were already occupying the lane for cars. Hoàng aggressively switched to the lane for motorbikes and bikes to overtake the two trucks—a decision that he did not know he was going to regret for the rest of his life.

Right after he moved into the other lane, he spotted the motorbike carrying the two girls going in the same direction right near the front of his truck. His break was not fast enough. The 40-foot truck crushed the two girls to death.

Photos of the accident site, showing two lifeless bodies covered up on the cold asphalt surface, scattered with piles of crushed rose petals, made their way online and provoked horror and pity from many.

*****

Unfortunately, such a tragic loss of life is not an unusual occurrence in Việt Nam, where traffic road accidents are rampant.

According to the National Traffic Safety Committee, in 2017, the country witnessed a total of 20,000 accidents, claiming the lives of nearly 8,300 people and injuring 17,000 others.

In the last five years, the figure of fatalities has shown a gradual downward trend, but still never dropped below 8,000. Vietnam’s traffic fatality rate of 24.5 per 100,000 is Southeast Asia’s second-highest, following Thailand, according to the World Health Organisation (WHO). In 2016, the number of deaths even went up by 14 compared to 2015, basically nullifying any perceived improvements in road safety.

“It could be said that while we’re living in peace time, the number of casualties and injured victims from road accidents rivals the carnage of wartime,” transport minister Nguyễn Văn Thể 

“It could be said that while we’re living in peace time, the number of casualties and injured victims from road accidents rivals the carnage of wartime,” exclaimed transport minister Nguyễn Văn Thể during the launch of a contest for journalism on traffic safety earlier this year.

The sad thing is most accidents are the result of irresponsible behaviour from drivers like Hoàng, who entered traffic with little regard for his own safety, let alone the safety of others. Carelessness creates a fertile ground for accidents, and when they strike, the consequences can be devastating.

VietnamPlus news website, under the Vietnam News Agency, has conducted a small study, collating the serious accidents that were reported and caught the public’s attention from 2013 to 2017. There were around 144 cases with at least three casualties (classified as “serious”) across the country. This tentative look of the details of these cases offers important insights into the dismal situation, and might be a starting point for further research as well as the development of viable solutions:

1. The number of the serious accidents with multiple casualties is on the rise:

While in general, the number of accidents and the number of deaths are both decreasing, the number of “serious” to “extremely serious” accidents seems to be growing.

According to the traffic safety committee, in 2016 there were 62 accidents classified as extremely serious, resulting in a total of 200 deaths. In 2017, the figures rose to 70 cases with 224 deaths.

Similar trends can be observed in the 2013-15 period.

2. Seven black traffic spots in Việt Nam:

There were five provinces/cities that witnessed five serious cases, with Hà Nội topping the list at nine cases. Other than the complicated and busy traffic of the capital city, its top position might have something to do with expanded area since 2008, which now stands at 3,300 sq.km, triple its original area.

Thanh Hoá Province in the north and Gia Lai Province in the Central Highlands closely followed in second place with nine serious cases each. The central provinces of Nghệ An and Bình Thuận shared third place with 7 cases each.

3. The calmest is the also the deadliest:

Data revealed that 9pm is actually the most dangerous hour, with 12 devastating accidents taking place around this hour during the five-year period. What’s notable is that this is the time when traffic starts to thin after the occasionally paralysing rush hours.

It seems that clearer streets cause drivers to drop their caution. They become prone to speeding and running red lights, behavior made more dangerous by the darkness and lack of careful road observation. Other dangerous times are 3pm and 4am, also times when traffic is not usually busy.

Meanwhile, February is the month tainted with the most cases of serious accidents as it usually coincides with the time before or after the Tết (Lunar New Year) holiday, when hectic traffic is typical.

December witnesses the least number of serious accidents, with just six cases.

4. The culprits are mostly people in the prime of their lives:

We noticed that the culprits’ age largely lies in the range of 30-34, causing a total of 28 accidents. Of which, 13 were drivers of trucks, including two container trucks and one heavy rescue vehicle driver, and seven are car drivers.

Only four of the cases are caused by coach bus drivers, which people refer to as “devils of the highway”. However, due to the massive size of coaches, the accidents’ consequences can be devastating: two coach drivers in this period caused two separate accidents with at least 10 deaths each.

In 2015, driver Nguyễn Thanh Tiến, switched from his lane to the lane designated for motorbikes and crashed head-on into another coach bus going in the opposite direction, causing 10 deaths and nine injuries.

The other case involves driver Võ Ngọc Phương, who similarly caused his coach bus to collide with another bus due to speeding and travelling in the wrong lane, causing the deaths of 12 passengers and injuring 50 others back in 2013.

Drivers aged 39 and below are responsible for more than 78 per cent of the deadly accidents, while the drivers above 40 years of age caused the rest.

5. Men are No.1 culprit:

The popular and misogynistic notion that “selling gas to women is a crime,” men are actually the prime actors in the most serious accidents over the last five years, responsible for 98.61 per cent of the 144 cases.

This is not really surprising given that the types of driving jobs that cause serious accidents are male-dominated, especially in Việt Nam where traditional gender roles still exert great influence, and men are pre-disposed to drunkenness and recklessness.

Female drivers only caused two cases out of the 144 studied—a negligible 2 per cent. However, women account for one third of the accidents’ victims, with 178 people.

6. Most accidents involve motorbikes:

In the 144 deadliest accidents, cars, trucks or coach buses are each responsible for roughly the same number of accidents, while motorbikes caused 49 accidents. In these accidents caused by motorbike drivers, the driver themselves are usually amongst the deaths as well.

This should come as no surprise given the ubiquity of motorbikes in Việt Nam, but it indicates room for improvement in the education of drivers operating the country’s most popular vehicle.

That said, motorbikes were actually responsible for a small share of serious accidents considering that they comprise over 90 per cent of the country’s registered vehicles. As more Vietnamese purchase cars, traffic safety must be an important component of driver education programmes.

7. Speeding is the top cause of serious accidents:

The Vietnamese seem to have an obsession with speeding. In recent times, popular groups for drivers on Facebook have posted lots of videos in which car drivers are travelling much faster than the allowed speed limit as a way of showing off. (The culprits are almost always men.)

Incidentally, speeding is also the leading reason for the most horrific accidents in the last five years, causing a total of 83 cases.

Generally speaking, most causes are considered entirely preventable. Vietnamese drivers and their lax observation of traffic rules are at fault. It’s hard to blame the authorities, or that the fines are not harsh enough, while the chips fall on the shoulders of drivers.

Last week, because youth are involved in 40 per cent of the accidents and the children account for a disproportionately high number of deaths, the National Committee for Traffic Safety has chosen the theme for this year as “Traffic safety for children”. They aim to reduce the mortality rate in children by 5-10 per cent and the injury rate by 10 per cent compared to 2017.

Transport minister Nguyễn Văn Thể said education would be the key to solve the currently unsolvable traffic situation:“When we teach traffic safety to children efficiently, in the future, Việt Nam will have a generation that takes observation of traffic rules seriously.”

Thể also pledged to tackle the traffic black spots as well as conduct more road maintenance to reduce accidents.

However, the transport authorities’ best efforts will be for not if traffic culture remains selfish and unconcerned with safety, especially among the young men whom the data shows are inflicting untold carnage on the country’s roads.

If only each person who goes out into the road actually pays a little more attention to the rules and takes responsibility for their safety and that of others, there will certainly be fewer tragedies than the one that senselessly cut short the lives of Trần Thị Hoa and her friend Trần Thị Trang earlier this year./.

Vietnamese version by VietnamPlus at: http://special.vietnamplus.vn/tngt

Sau thời gian dài điều hành tour thuê ngoài cho một công ty du lịch nước ngoài, ông Phạm Đình Hà quyết định gây dựng thương hiệu “Unique Tours” với mong muốn được chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên đi cùng với “tự do” là vô số vấn đề lớn nhỏ mà ông phải giải quyết, từ tiếp thị sản phẩm đến tìm kiếm khách hàng, rồi đặt tour…

Không thể tự mình xoay xở, nhưng “cái khó ló cái khôn”, ông Hà nghĩ tới việc sự trợ giúp của internet và công nghệ số. Cũng bởi xuất phát từ một doanh nghiệp nhỏ, kinh tế hạn hẹp, nhân lực có hạn nên pháp tối ưu là “đứng trên vai người khổng lồ.”

Điều bất ngờ xảy ra, việc chạy quảng cáo trên các công cụ của Google (Tìm kiếm – Search và Hệ thống mạng lưới các trang web đối tác – Google Display Network) đã mang lại kết quả kinh doanh vượt qua sự mong đợi của ông Hà.

Dự báo đại dịch cúm

Công nghệ số giúp các “ông lớn” như Google, Facebook, Amazon… trở nên siêu quyền lực với hệ thống “dữ liệu lớn” đồng thời mở ra cơ cơ hội cho tất cả các thành phần kinh tế, từ các cá nhân đến doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn cầu với hợp lý.

Điểm thú vị của hệ sinh thái số là cho phép các doanh nghiệp kết nối với người tiêu dùng ngay khi họ đang tìm kiếm hàng hóa hoặc dịch vụ. Các dự đoán dựa trên cơ sở “dữ liệu lớn” khá chính xác, do chúng tiếp cận được suy nghĩ của mọi người tại chính thời điểm họ sử dụng các công cụ tìm kiếm, like hay chia sẻ.

Nhiều năm trước, sức mạnh của dữ liệu được các tác giả trong cuốn “Dữ liệu lớn” khắc họa rất rõ nét qua việc Google đã dự báo trước “đại dịch cúm H1N1 vào năm 2009 tại Mỹ”. Theo nhóm tác giả, các kỹ sư của Google đã tìm thấy 50 triệu cụm từ tìm kiếm liên quan đến bệnh cúm. Hệ thống của họ phát hiện ra mối tương quan giữa tần số các câu hỏi tìm kiếm và sự lây lan của bệnh này theo thời gian, không gian xác định. Chính xác, họ đã xử lý 450 triệu mô hình toán học khác nhau để cuối cùng chỉ ra “vị trí bệnh cúm đang lây lan trong thời gian thực,” điều này có giá trị vượt trội tất cả các phương pháp thống kê trước đó.

Các dự đoán dựa trên cơ sở “dữ liệu lớn” khá chính xác, do chúng tiếp cận được suy nghĩ của mọi người tại chính thời điểm họ sử dụng các công cụ tìm kiếm, like hay chia sẻ

Bắt đầu từ một công cụ tìm kiếm song đến nay Google đã trở thành một trong những “công cụ tăng trưởng” hữu hiệu cho các doanh nghiệp.

“Các công cụ quảng cáo trên hệ sinh thái số đã giúp chúng tôi tiếp cận được chính xác những khách hàng quốc tế có nhu cầu du lịch khu vực Đông Dương. Đáng giá nhất, chúng tôi đã có thể ‘chạm’ được thời điểm vàng, ‘khi khách hàng đang bắt đầu nghĩ sẽ đi đâu và làm gì cho kỳ nghỉ’,” ông chủ Unique Tours chia sẻ.

Đồng thời ông này tiết lộ, “80-90% lợi nhuận của Công ty có được là từ quảng cáo AdWords của Google.”

Mọi thứ đều có thể kiếm tiền

Trong thời kỳ kỷ nguyên số, rất nhiều điều không tưởng đã xảy ra. Con người chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh là có thể xây dựng doanh nghiệp và kết nối với hàng tỉ tỷ người khác. Bên cạnh đó, người tiêu dùng có thể tìm thấy hàng hóa và dịch vụ mình muốn từ hàng triệu doanh nghiệp.

Những công cụ trên hệ sinh thái số cho phép “người tạo các nội dung” có thể tiếp cận nhiều đối tượng, biến sự sáng tạo của họ thành hàng hóa. Nhờ đó, mỗi người xuất bản có thể kiếm tiền từ nội dung của họ, hơn thế nữa họ còn có thể tự tạo ra quảng cáo. Nền kinh tế ứng dụng toàn cầu đang bùng nổ với sự kết nối của hàng tỷ người.

Những công cụ trên hệ sinh thái số cho phép “người tạo các nội dung” có thể tiếp cận nhiều đối tượng, biến sự sáng tạo của họ thành hàng hóa

Theo ông Hà, thành công của Unique Tours phần lớn có được nhờ vào việc tiếp cận khách hàng trên nền tảng điện thoại di động. Cụ thể, Công ty đã phát triển một trang web có định dạng dùng riêng cho điện thoại di động và sử dụng các tùy chọn tập trung đến mục tiêu di động trong các quảng cáo của mình trên Google.

Sự đầu tư này đã được đền đáp, hiện 40% yêu cầu tour nhận được qua trang web và 25% đơn hàng đến từ điện thoại di động. Xuất phát từ một văn phòng nhỏ tại Hà Nội, đến nay ông Hà đang có kế hoạch phát triển hệ thống sang Thái Lan và Myanmar.

Một trường hợp khác, ông Phạm Minh Tuấn thành lập “Topica” vào năm 2008. Tại thời điểm đó, ông không thể tưởng tượng ra sau 10 năm, doanh nghiệp của mình đã mở văn phòng ra ngoài khu vực (đến Singapore, Indonesia, Philippines, Thái Lan) với sự tăng trưởng mạnh mẽ từ 20 nhân viên lên đến 1.000 nhân viên (làm việc toàn thời gian).

Tương tự như Unique Tours, đại diện của Topica cho biết thành quả đạt được là nhờ sự đóng góp lớn của quảng cáo trực tuyến.

“Thời gian đầu, chúng tôi tổ chức các sự kiện nhằm quảng bá tuyển sinh nhưng không thấy hiệu quả. Tiếp đến, Công ty tiếp cận các kênh ngoại tuyến thu thập thông tin liên lạc của học viên tiềm năng, song kết quả số học viên đăng ký vẫn thấp và rất khó khăn trong việc mở rộng quy mô. Phải đến năm 2010, chúng tôi đã quyết định sử dụng sự trợ giúp của Internet và AdWords, hiệu quả tìm kiếm khách hàng mới có ngay lập tức. Hoạt động marketing trực tuyến cho phép chúng tôi đo lường chính xác và dễ dàng kiểm soát chi phí quảng cáo,” vị đại diện cho hay.

Về điều này, ông Karim Temsamani, Chủ tịch Google châu Á – Thái Bình Dương nhìn nhận, công nghệ đang giúp các doanh nghiệp đổi mới, giữa họ và khách hàng có mối quan hệ sâu sắc hơn, điều này tạo ra các hệ sinh thái với các hoạt động kinh doanh hoàn toàn mới.

Theo ông Karim, máy tính cá nhân và internet đang biến đổi cách làm việc và cuộc sống hàng ngày với hàng tỷ người. Nắm bắt điều đó, Google đã phát triển bảy sản phẩm, bao gồm Tìm kiếm, Maps, Android, Play, YouTube, Chrome và Gmail.

“Các sản phẩm này không chỉ là ứng dụng mà là nền tảng, sự đổi mới có thể đến từ bất cứ đâu và bất cứ ai cũng có thể tạo ra ‘hit’ toàn cầu.” ông Karim nhấn mạnh.

Đặt “sinh mạng” trong hệ sinh thái

Việc lưu trữ thông tin trên nền tảng đám mây sẽ giúp doanh nghiệp tăng năng suất lớn và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Điều đáng nói, các công ty mới thành lập và các doanh nghiệp nhỏ đang có điều kiện tiếp cận các công nghệ tương tự mà trước đây chỉ dành cho các doanh nghiệp lớn.

Nhờ vậy, các doanh nghiệp nhỏ tiết kiệm ngân sách và thời gian dành cho công nghệ. Thay vào đó, họ đầu tư tập trung hơn sản phẩm và dịch vụ.

Ông Neil Lee, Cố vấn cao cấp, Công ty Dệt may HerMin, Đài Loan (Trung Quốc) cho biết , Công ty lựa chọn nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách tạo ra một thuật toán nhận dạng vải. Kết quả, thời gian cần thiết để phân phối các đơn đặt hàng đã giảm từ 45-90 tháng xuống còn 2-3 ngày.

HerMin được thành lập năm 1976, chuyên cung cấp vải chất lượng cao cho các nhãn hiệu thời trang. Trong 40 năm, HerMin tích lũy hơn 100.000 mẫu vải và vấn đề bất cập là khách hàng thường phải mất rất nhiều thời gian để chọn ra mẫu phù hợp hoặc tim kiếm sự kết hợp giữa các loại vải.

Các doanh nghiệp chuyển lưu trữ thông tin sang nền tảng đám mây sang đám mây có nghĩa là họ đang “đặt cược” công việc kinh doanh của mình trên công nghệ của Google

Ông Neil kể, trước đây họ thường mất đến 40-45 ngày để tìm kiếm mẫu vải cụ thể từ trong ba kho của HerMin. Với trường hợp không có vải sẵn, họ còn phải sao chép lại mẫu và thời gian giao hàng có thể lên tới 3 tháng.

“Chúng tôi sử dụng Nền tảng đám mây của Google và Máy học để thúc đẩy đổi mới và nâng cao năng suất kinh doanh,” ông Neil nói.

“Đây là một trách nhiệm đáng kinh ngạc”, Giám đốc công nghệ Nền tảng đám mây của Google, ông Mauro thốt lên.

Ông này cắt nghĩa, các doanh nghiệp chuyển lưu trữ thông tin sang nền tảng đám mây sang đám mây có nghĩa là họ đang “đặt cược” công việc kinh doanh của mình trên công nghệ của Google.

Với trách nhiệm đó, ông Mauro khẳng định “Google rất coi trọng vấn đề này và đây là một trong những công việc kinh doanh của họ”.

Ông Mauro cho biết, Google đang cung cấp các dịch vụ tự điều chỉnh từ các mô hình Máy học trong nhận dạng hình ảnh, tiếng nói, ngôn ngữ và dịch thuật.

Trên thực tế đã có rất nhiều công ty sử dụng thành công các ứng dụng này. Trường hợp của Công ty GO-JEK, Indonesia là một ví dụ điểm hình. Họ đã sử dụng Nền tảng đám mây của Google hỗ trợ hàng trăm nghìn giao dịch diễn ra đồng thời và hơn một trăm triệu cuộc gọi API [giao diện lập trình ứng dụng] nội bộ trong một giây sau đó cung cấp phản hồi với thời gian trung bình là 50 phần nghìn giây.

Trong khi, Maxwell của Australia lại sử dụng Nền tảng đám mây của Google để tạo ra nền tảng của riêng mình, phục vụ cho việc cải thiện việc chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt bằng cách phân tích hàng trăm nghìn trường hợp ung thư tuyến tiền liệt bằng cách sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Chủ tịch Google châu Á – Thái Bình Dương, ông Karim đưa ra cam kết về trách nhiệm đối với hệ sinh thái, “Chúng tôi đảm bảo rằng mọi bộ phận của các hệ sinh thái sẽ được phát triển. Google đảm bảo các đối tác được hưởng lợi từ sự phát triển của nền tảng này. Trong ba năm qua, Công ty đã chi 24 tỷ USD cho các nhà phát triển và đối tác ở Châu Á Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, Google khẳng định trách nhiệm bảo vệ cá nhân và doanh nghiệp trước những hành vi xấu đang cố khai thác hệ sinh thái mở nhằm lừa đảo hoặc gây hại cho người dân./.

Sở hữu trí tuệ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế cũng như khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Bởi vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ quan quản lý chính là truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Phóng viên Báo điện tử VietnamPlus đã có cuộc trò chuyện về vấn đề này với ông Đinh Hữu Phí, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhân Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26/4.

Nhận thức “chưa sâu sắc”

– Thưa ông, sở hữu trí tuệ ngày càng đóng một vai trò quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế, xin ông cho biết những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc nâng cao nhận thức người dân về vấn đề này?

Ông Đinh Hữu Phí: Đúng là sở hữu trí tuệ đang ngày càng quan trọng trong tiến trình hội nhập, nó tác động tới tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội. Tuy nhiên nhận thức về vấn đề này của người dân nói chung vẫn còn chưa sâu sắc dẫn tới sở hữu trí tuệ chưa trở thành một công cụ hữu ích để phát triển kinh tế – xã hội.

Với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này Cục Sở hữu trí tuệ đã, đang và sẽ tiếp tục chủ động trong việc nâng cao nhận thức và kiến thức về sở hữu trí tuệ cho người dân thông qua việc chủ động hoặc phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện các hoạt động đào tạo, tuyên truyền với nhiều hình thức phong phú.

Cụ thể, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, chúng tôi tuyên truyền về các khía cạnh của sở hữu trí tuệ tới người dân dưới hình thức bản tin, phóng sự, gameshow truyền hình. Đặc biệt, trong khuôn khổ Chương trình phát triển tài sản trí tuệ, nhiều dự án tuyên truyền về sở hữu trí tuệ trên sóng phát thanh, truyền hình đã được thực hiện ở hầu hết các tỉnh thành trong cả nước.

Nhận thức về sở hữu trí tuệ của người dân nói chung vẫn còn chưa sâu sắc dẫn tới sở hữu trí tuệ chưa trở thành một công cụ hữu ích để phát triển kinh tế – xã hội.

Vào các dịp kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (IP Day), Ngày Khoa học Công nghệ Việt Nam 18/5, Cục cũng thường xuyên phối hợp với các đơn vị hữu quan và cơ quan truyền thông triển khai các hoạt động tuyên truyền với quy mô lớn để vấn đề sở hữu trí tuệ có thể lan tỏa ra toàn xã hội.

Ngoài ra, chúng tôi thường xuyên có những hoạt động tuyên truyền, đào tạo về sở hữu trí tuệ theo nhóm chủ thể. Ví dụ như như phối hợp với các trường đại học tổ chức các cuộc hội thảo, hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học về sở hữu trí tuệ. Ba năm trở lại đây, hàng năm Cục triển khai các khóa học trang bị kiến thức cơ bản về sở hữu trí tuệ cho sinh viên năm cuối một số trường đại học mà chưa có bộ môn này để các em có cách tiếp cận đúng và biết cách sử dụng hiệu quả công cụ sở hữu trí tuệ khi bắt đầu chặng đường lập nghiệp.

Đối với khối doanh nghiệp và các nhóm đối tượng khác, chúng tôi chủ động hoặc phối hợp với các ban ngành ở trung ương, địa phương tổ chức các khóa đào tạo, hội nghị, hội thảo chuyên môn về từng lĩnh vực của sở hữu trí tuệ trên khắp cả nước.

Dù vậy, cũng phải nhìn nhận rằng những việc nói trên vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của xã hội bởi một phần do hạn chế về nguồn lực dành cho hoạt động này.

Chính vì vậy, chúng tôi hy vọng các đơn vị truyền thông sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng và tích cực đồng hành cùng chúng tôi trong việc nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ cho cộng đồng.

– Một trong những sự kiện rất nổi bật trong vài năm qua là IP Day. Ông có thể điểm qua những kết quả đã đạt được sau sự kiện này?

Ông Đinh Hữu Phí: Các hoạt động kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới được diễn ra vào tháng 4 hàng năm mà chúng tôi thường đặt ra là Tháng hành động kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ. Dựa trên các hoạt động mà Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) gợi ý kết hợp với tình hình thực tiễn của Việt Nam, Cục Sở hữu trí tuệ đưa ra danh mục các hoạt động cho Tháng hành động này.

Các hoạt động mang tính truyền thống mà Cục Sở hữu trí tuệ đã thực hiện nhiều năm qua là tổ chức các tọa đàm, hội nghị khoa học, cuộc thi viết tìm hiểu về sở hữu trí tuệ dành cho sinh viên, các gameshow trong các trường đại học… Nổi bật nhất trong các hoạt động dành cho sinh viên là Gameshow IP Challenge được Cục Sở hữu trí tuệ và Trường Đại học Ngoại thương tổ chức nhiều năm nay cho sinh viên đại học mong muốn được tìm hiểu, trải nghiệm hoạt động sở hữu trí tuệ từ thực tiễn, đã thu hút được rất nhiều sinh viên ưu tú của các trường đại học tham gia.

Một hoạt động ngoài trời với khẩu hiệu “Đi bộ bằng đầu, sáng tạo dài lâu” mang tính cộng đồng bắt đầu được triển khai từ năm 2015. Năm 2016, hoạt động này được phát triển rộng hơn với sự phối hợp của Đại học Bách khoa Hà Nội. Năm 2017, sự kiện cộng đồng được Bộ Khoa học và Công nghệ và Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội phối hợp và chỉ đạo tổ chức với quy mô rộng hơn, thu hút được hơn 2.000 người tham dự. Trong đó, có các nhà quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp, sinh viên các trường đại học trên địa bàn Thủ đô.

Có thể nói, trong mấy năm gần đây các hoạt động chào mừng, kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới đã được triển khai với nhiều hình thức phong phú và quy mô lớn đã bước đầu lan tỏa sâu rộng tới công chúng. Thông qua sự kiện này có thể mở ra một hướng đi hiệu quả hơn cho các hoạt động tuyên truyền để đến gần hơn với công chúng, góp phần nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ nói riêng, khoa học và công nghệ nói chung.

Tôn vinh phụ nữ sáng tạo

– IP Day năm nay có chủ đề là “Tiếp sức cho những thay đổi – Phụ nữ với hoạt động đổi mới và sáng tạo.” Xin ông nói rõ hơn về ý nghĩa của chủ đề này?

Ông Đinh Hữu Phí: Mỗi năm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới đều có một chủ đề riêng xoay quanh hoạt động sáng tạo và đổi mới.

Với chủ đề năm nay, WIPO muốn hướng tới tôn vinh tài năng, sự khéo léo, ham học hỏi và sự can đảm của phụ nữ – những người bằng lao động sáng tạo của mình đang thay đổi thế giới và định hình tương lai chung của chúng ta. Những sáng chế mới lạ và những sáng tạo mà những người phụ nữ tạo ra từ hoạt động nghiên cứu cũng như xuất phát từ việc thực hiện những thiên chức hàng ngày của họ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của con người trong mọi lĩnh vực. Những đóng góp đầy cảm hứng và quan trọng của vô vàn phụ nữ trên khắp thế giới đang tạo ra thay đổi trong thế giới của chúng ta. Thái độ “có thể làm được” của phụ nữ là nguồn cảm hứng cho tất cả chúng ta.

Và, những thành tựu đáng ghi nhận của họ là di sản vô giá cho các em gái hôm nay đến với khát vọng trở thành các nhà sáng chế và chủ thể sáng tạo trong tương lai. Phụ nữ trên khắp thế giới đã, đang và sẽ đảm nhận vai trò lãnh đạo, có tiếng nói quyết định trong giới khoa học, công nghệ, kinh doanh và nghệ thuật.

Với sự chung tay của phụ nữ và nam giới, chúng ta sẽ củng cố tiềm năng của nhân loại và nâng cao năng lực của chúng ta để làm phong phú nền văn hóa chung và tạo ra các giải pháp hiệu quả để xóa đói, giảm nghèo, nâng cao sức khoẻ toàn cầu và bảo vệ môi trường.

Chủ đề kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới năm nay là cơ hội để nêu bật cách thức mà hệ thống sở hữu trí tuệ có thể hỗ trợ những phụ nữ vốn luôn có tố chất đổi mới và sáng tạo trong nỗ lực tìm kiếm nhằm đưa những ý tưởng mới lạ của họ ra thị trường.

– Việt Nam sẽ tổ chức sự kiện IP Day năm nay như thế nào?

Ông Đinh Hữu Phí: Cục Sở hữu trí tuệ đã có kế hoạch và phối hợp với nhiều đơn vị cùng đồng hành như Hội nữ trí thức Việt Nam (thuộc Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam), Ban Thanh niên công nhân và đô thị (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh), Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển truyền thông khoa học và công nghệ, Báo điện tử VietnamPlus – Thông tấn xã Việt Nam, Câu lạc bộ Doanh nhân sáng tạo… tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm như mít tinh, hội thảo…

Trong đó, sự kiện cộng đồng chào mừng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới năm 2018 được tổ chức vào ngày 21/4 tại Hà Nội. Đây là sự kiện lớn nhất nhằm tôn vinh sở hữu trí tuệ, đổi mới và sáng tạo, đặc biệt là những đóng góp của phụ nữ trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, nhiều hoạt động như hội thảo, tọa đàm, phỏng vấn các nhân vật về chủ đề đổi mới và sáng tạo, về các gương phụ nữ điển hình trong đổi mới sáng tạo, hoạt động biểu diễn âm nhạc, đi bộ vì đổi mới và sở hữu trí tuệ cũng sẽ diễn ra…

Chủ đề kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 2018 là cơ hội để nêu bật cách thức mà hệ thống sở hữu trí tuệ có thể hỗ trợ những phụ nữ vốn luôn có tố chất đổi mới và sáng tạo.

– Ở những lần trước, IPDay thu hút rất đông đảo giới trẻ tham gia tuy nhiên có vẻ như sự kiện vắng bóng những doanh nghiệp – những người đang trực tiếp sáng tạo và có nhu cầu về sở hữu trí tuệ. Cục Sở hữu trí tuệ sẽ thu hút đối tượng này thế nào?

Ông Đinh Hữu Phí: Năm 2015 là năm đầu tiên sự kiện kỷ niệm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới được tổ chức mở rộng với quy mô lớn trong giới sinh viên. Với khẩu hiệu “Đi bộ bằng đầu, sáng tạo dài lâu,” sự kiện đã thu hút hơn 1.000 người tham gia, đa số là sinh viên đại học và bắt đầu tạo được ảnh hưởng trong một số trường đại học.

Để phát huy tinh thần nhiệt huyết của sinh viên, năm 2016, 2017 hưởng ứng các khẩu hiệu mà Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO) đưa ra, Việt Nam tiếp tục mở rộng quy mô của hoạt động này với các hoạt động mít tinh, đi bộ.

Tiếp nối sự thành công và tiếng vang của hoạt động cộng đồng được tổ chức ba năm liền với quy mô ngày càng mở rộng. Năm nay, hoạt động này diễn ra tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (Hà Nội) vào ngày 21/4 với lực lượng tham gia nòng cốt vẫn là giới trẻ và sinh viên bởi đây là một sân chơi sôi động phù hợp hơn đối với các bạn trẻ mặc dù hoạt động cộng đồng này cũng nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của một số doanh nghiệp.

Với chủ đề “Tiếp sức cho những thay đổi – Phụ nữ với hoạt động đổi mới và sáng tạo,” IP Day 2018 sẽ không chỉ có các bạn sinh viên trẻ tuổi, mà sẽ có sự tham gia rất nhiệt tình của các bác, các cô và các chị – đội ngũ nữ trí thức của Việt Nam, họ vừa là các nhà khoa học vừa là các nhà doanh nghiệp có những đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Đối với doanh nghiệp, chúng tôi luôn khuyến khích và kêu gọi họ tham gia vào nhiều các hoạt động sở hữu trí tuệ khác diễn ra trong suốt cả năm chứ không chỉ là hoạt động chào mừng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới.

Do đó, trong thời gian tới chúng tôi sẽ đẩy mạnh việc thu hút doanh nghiệp tham gia công tác tổ chức, hỗ trợ, xã hội hóa thực hiện những sự kiện cộng đồng như thế này để IP Day thực sự trở nên có ý nghĩa hơn nữa và trở thành ngày hội của tất cả mọi người, đặc biệt là với các doanh nghiệp đã và đang ngày càng được hưởng nhiều thành quả của đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ.

– Xin cảm ơn ông./.

Quốc hội khóa IX của Cuba đã bắt đầu nhiệm kỳ với phiên họp đầu tiên bầu ra 31 thành viên của Hội đồng Nhà nước – cơ quan đứng đầu bộ máy Nhà nước Cuba giữa hai kỳ họp của Quốc hội – cùng các cương vị Chủ tịch và các Phó Chủ tịch của hội đồng này.

Đề tài này thu hút sự chú ý đặc biệt của các phương tiện truyền thông quốc tế trong thời gian qua vì đây sẽ là lần đầu tiên, thế hệ lãnh đạo lịch sử của cuộc Cách mạng 1959 mà đứng đầu là Chủ tịch Raúl Castro sẽ không còn đảm nhiệm những cương vị cao nhất trong Hội đồng Nhà nước do đã đủ 2 nhiệm kỳ như quy định của Hiến pháp Cuba.

“Lần đầu tiên, thế hệ lãnh đạo lịch sử của cuộc Cách mạng 1959 mà đứng đầu là Chủ tịch Raúl Castro sẽ không còn đảm nhiệm những cương vị cao nhất trong Hội đồng Nhà nước” 

Những định hướng chính sách của Hội đồng Nhà nước mới, đặc biệt là của tân Chủ tịch, đang được quan tâm đặc biệt vì đó sẽ là định hướng sẽ dẫn dắt Cuba tiếp tục con đường cách mạng đã chọn.

Nhìn từ bên ngoài, một điều có vẻ lạ lùng là những người dường như tỏ ra “bình thản” nhất đối với đề tài “nóng” này lại chính là các phương tiện truyền thông của Cuba và người dân nơi đây. Nhưng sẽ là sai lầm nếu cho rằng người dân tại đảo quốc Caribe xinh đẹp này, cùng những cơ quan ngôn luận là tiếng nói của họ, đang “ngoảnh mặt làm ngơ” với số phận của đất nước.

Đơn giản là từ gần 6 thập kỷ qua, người dân Cuba luôn vững tin vào sự tiếp tục của con đường cách mạng mà chính họ đã lựa chọn và góp phần hoạch định chính sách, cũng như có đầy đủ bản lĩnh để “vững tay chèo” trước các “cơn bão” thông tin của phương Tây mà “sự thật” của chúng không ít lần chỉ là “lời nói dối được lặp lại nhiều lần” như đã được phơi bày sau đó.  

Trên thực tế, quá trình “chuyển giao quyền lực” tại Cuba – như vẫn thường được báo chí quốc tế sử dụng để mô tả việc thành lập Hội đồng Nhà nước Cuba nhiệm kỳ sắp tới, hay đúng hơn là quá trình chuẩn bị các thế hệ lãnh đạo cách mạng kế cận, đã diễn ra từ nhiều năm qua chứ không phải một sự kiện mang tính đường đột, khi chính quyền cách mạng Cuba, bên cạnh truyền thống trân trọng đóng góp và kinh nghiệm của những nhà lãnh đạo lịch sử, cũng đồng thời rất mạnh dạn trong việc khuyến khích và sử dụng cán bộ trẻ và thường làm điều này một cách có hệ thống.

Minh chứng cho điều này là tuổi đời bình quân chỉ ở mức 49 của 605 đại biểu Quốc hội vừa được bầu ngày 11/3 vừa qua, hay việc có tới 9/17 thành viên thuộc Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Cuba hiện tại thuộc về “thế hệ lãnh đạo mới” sinh ra và lớn lên trong thời kỳ cách mạng; và đa phần trong số họ trước đó đã được thử thách trên nhiều cương vị lãnh đạo ở nhiều cấp độ khác nhau, và hẳn sẽ là những người sẽ đóng vai trò nòng cốt trong ban lãnh đạo Nhà nước Cuba nhiệm kỳ tới.

“Quá trình chuẩn bị các thế hệ lãnh đạo cách mạng kế cận, đã diễn ra từ nhiều năm qua chứ không phải một sự kiện mang tính đường đột” 

Năm 2013, khi đề cử ông Miguel Díaz-Canel Bérmudez một đại diện ưu tú của thế hệ trên, để Quốc hội xem xét bầu vào vị trí Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Cuba, Chủ tịch Raúl Castro từng nhấn mạnh: “đây không phải là một người sẽ bị choáng ngợp hay phải ứng biến” trong cương vị mới mà đã có một quá trình phấn đấu, rèn luyện kỹ càng.

Có thể nói đó cũng chính là đặc điểm chung của ban lãnh đạo Nhà nước Cuba sắp tới, và từ đó có thể hiểu được sự “bình thản” của người Cuba trước cột mốc thay đổi sắp tới.

Ở góc độ khác, có thể thấy các định hướng, chiến lược, các trụ cột phát triển của Cuba cho giai đoạn 2016-2021 với tầm nhìn tới năm 2030, và thậm chí 268 nhiệm vụ cụ thể tầm quốc gia, được gọi chính thức là các Chủ trương cập nhật mô hình phát triển kinh tế-xã hội của Cuba đều đã được thông qua trong dịp Đại hội toàn quốc Đảng Cộng sản Cuba hồi tháng 4 năm 2016 qua một quá trình tham vấn sâu rộng các tầng lớp nhân dân và sau đó là các cấp Hội đồng Nhân dân với tổng cộng hơn 1,6 triệu ý kiến đóng góp đã được xem xét tích hợp (các đợt tham vấn này diễn ra cả trước và sau Đại hội đối với từng Văn kiện).

Chính vì thế, các văn kiện này mang tính hợp hiến rất cao, thể hiện ý chí đồng thuận lớn của nhân dân Cuba, chưa kể theo Điều 5 của Hiến pháp Cuba, Đảng là tổ chức định hướng và lãnh đạo bộ máy nhà nước, và có thể khẳng định nhiệm vụ thực sự của Hội đồng Nhà nước Cuba nhiệm kỳ mới không phải là “tìm ra một con đường mới” mà tiếp tục con đường đã chọn, hoàn thành những nhiệm vụ đang tiến hành trên lộ trình đã đề ra, đồng thời ứng phó với những khó khăn, thách thức đang tồn tại hoặc sẽ nảy sinh trong tương lai.

Nói cách khác, những ai “kỳ vọng” vào việc Cuba sẽ chệch hướng trên con đường xã hội chủ nghĩa, nới lỏng các nguyên tắc cách mạng, từ bỏ chủ nghĩa quốc tế trong chính sách đối ngoại hay thay đổi mô hình phát triển lấy con người làm trọng tâm hiện tại, chắc chắn sẽ phải thất vọng.

Đợt thay đổi nhân sự được xem là quy mô nhất trong Hội đồng Nhà nước lần này có ý nghĩa quan trọng.

“Đây không phải là một người sẽ bị choáng ngợp hay phải ứng biến” (Chủ tịch Raúl Castro nói về người kế nhiệm Miguel Díaz-Canel Bérmudez) 

Năng lượng và sự tương đồng tâm lý của đội ngũ lãnh đạo với độ tuổi lao động chính yếu của Cuba hẳn sẽ là rất cần thiết cho việc giải quyết dứt điểm những vấn đề còn dang dở, như chính sự thừa nhận theo tinh thần tự phê bình thẳng thắn của các nhà lãnh đạo Cuba: từ việc xóa bỏ hệ thống 2 đồng tiền và đa tỷ giá đang gây tác hại cả về kinh tế lẫn xã hội, nâng cao hiệu quả của các doanh nghiệp nhà nước xã hội chủ nghĩa – thành phần cột trụ của nền kinh tế Cuba, chậm trễ trong thu hút đầu tư nước, định hình khuôn khổ hoạt động cho các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, nâng cao sản lượng lương thực thông qua tận dụng tốt hơn đất nông nghiệp nhàn rỗi; cho tới các vấn đề già hóa dân số (trên 1/5 dân số Cuba đã trên 60 tuổi – số liệu thống kê công bố ngày 15/4/2018), điều chỉnh hệ thống đào tạo để thích hợp hơn với nhu cầu lao động, nâng cấp điều kiện hoạt động của các bệnh viện, trạm xá, nhà dưỡng lão v.v.., trong bối cảnh các môi trường quốc tế ít thuận lợi hơn khi nhiều chính phủ cánh tả thân thiện tại Mỹ Latinh đang gặp khủng hoảng hoặc đã mãn nhiệm, và chính quyền Mỹ dưới thời tổng thống Donald Trump đã đảo chiều chính sách “phá băng” quan hệ với Cuba của người tiền nhiệm Barack Obama.

Có thể nói, con đường đã được vạch ra nhưng chắc chắn sẽ có nhiều chông gai và thử thách to lớn không kém những chặng đường mà cách mạng Cuba đã đi qua và nhiệm vụ của Hội đồng Nhà nước khóa tới sẽ là rất nặng nề.

Thêm một lần, một cột mốc quan trọng trong lịch sử Cách mạng Cuba lại được ghi dấu vào tháng 4, tháng của lời Tuyên bố tính chất xã hội chủ nghĩa của Cách mạng Cuba (16/4/1961), của Chiến thắng Girón (19/4/1961) và của nhiều đại hội Đảng.

Việc bầu chọn ra một Hội đồng Nhà nước với các cương vị lãnh đạo mới sẽ đưa nhân dân Cuba viết tiếp trang vàng lịch sử của đất nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên tại Tây bán cầu, của bản lĩnh, ý chí bất khuất và những kỳ tích đầy giá trị nhân văn đã khơi nguồn cảm hứng và lòng ngưỡng mộ của nhiều thế hệ theo đuổi tư tưởng tiến bộ trên khắp thế giới./.

Chính quyền Mỹ đã có những hành động cụ thể để chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều dự kiến diễn ra vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 tới, một sự kiện mang tính bước ngoặt lịch sử trong quan hệ giữa hai quốc gia thù địch này.

Tổng thống Donald Trump vừa chính thức xác nhận hai chính phủ (Mỹ và Triều Tiên) đang thảo luận trực tiếp “ở cấp cực cao,” đồng thời thừa nhận có những bước tiến đặc biệt trong việc thiết lập một số kênh liên lạc thường xuyên nhất giữa hai nước trong nửa thế kỷ qua.

Ông Trump cũng cho biết đang xem xét 5 địa điểm có thể tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh. Cho dù Nhà Trắng ngay sau đó thông báo Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un chưa nói chuyện trực tiếp với nhau, nhưng các cuộc tiếp xúc ở cấp cao nhất giữa hai nước đã được tiến hành. Việc người phát ngôn Nhà Trắng đưa ra thông báo trên cho thấy Washington đang rất thận trọng trong từng phát biểu về Bình Nhưỡng.

Tuyên bố trên của Nhà Trắng diễn ra gần như đồng thời với thông tin trên báo Washington Post cho hay Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đồng thời là Ngoại trưởng được đề cử Mike Pompeo đã tiến hành chuyến thăm bí mật đến Triều Tiên vào dịp Lễ Phục sinh vừa qua và gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Có vẻ như Tổng thống Mỹ đang khẩn trương thực hiện những nỗ lực ngoại giao nhằm bảo đảm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều sẽ diễn ra theo đúng kế hoạch.

Vấn đề Triều Tiên luôn là bài toán không hề đơn giản với nước Mỹ và ngay cả những nhà quan sát dù lạc quan nhất cũng phải thận trọng trước khả năng đạt được một kết quả cụ thể nào đó trong cuộc gặp lịch sử Mỹ-Triều. Tuy nhiên, việc đồng ý đối thoại thượng đỉnh với Triều Tiên đã là một bước tiến lớn trong quan hệ giữa hai nước. Trong lịch sử, Bình Nhưỡng và Washington từng nhiều lần nỗ lực đối thoại, song đều không đạt được kết quả như kỳ vọng.

Tính đến nay, vẫn chưa có vị Tổng thống Mỹ đương nhiệm nào từng gặp, hoặc đơn giản là gọi điện, cho một nhà lãnh đạo Triều Tiên. Mới chỉ có hai cựu Tổng thống Mỹ đã làm điều này. Cựu Tổng thống Jimmy Carter từng gặp Chủ tịch Triều Tiên Kim Nhật Thành vào năm 1994 sau khi các cơ quan tình báo Mỹ cho biết Triều Tiên có thể đang xử lý plutonium để chế tạo vũ khí hạt nhân. Sau này vào năm 2009, ông Bill Clinton đã tới Triều Tiên gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-il trong chuyến đi nhằm đảm bảo việc trả tự do cho 2 nhà báo Mỹ.

Tính đến nay, vẫn chưa có vị Tổng thống Mỹ đương nhiệm nào từng gặp, hoặc đơn giản là gọi điện, cho một nhà lãnh đạo Triều Tiên

Thực tế trong chiến dịch tranh cử năm 2016, ông Trump đã ngỏ ý sẵn sàng đàm phán trực tiếp với nhà lãnh đạo Kim Jong-un để thuyết phục Triều Tiên dừng chương trình hạt nhân. Ông Trump cũng tuyên bố rằng ông là người sẵn sàng mạo hiểm làm những điều mà hai người tiền nhiệm George W. Bush và Barack Obama “không dám làm.”

Tuy nhiên, trong năm đầu nhậm chức của ông Trump, Triều Tiên thử hàng loạt tên lửa với tầm phóng xa hơn, có thể đe dọa lãnh thổ Mỹ, cũng như thử hạt nhân lần thứ 6 và là vụ thử mạnh nhất từ trước đến nay của Bình Nhưỡng. 2017 cũng là năm chứng kiến cuộc “khẩu chiến” giữa Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un, khi ông Trump dọa trút “hỏa lực và thịnh nộ” và “hủy diệt hoàn toàn” Triều Tiên, còn Bình Nhưỡng cảnh báo đang lên kế hoạch tấn công đảo Guam – nơi Mỹ triển khai căn cứ không quân trọng yếu. Bởi vậy, việc hai bên nắm bắt cơ hội tạo ra từ những chuyển biến tích cực trên bán đảo Triều Tiên thời gian qua, là động thái đáng khích lệ.

Tuy nhiên, đây chỉ được coi là những bước tiến ban đầu, còn thành công của cuộc gặp thì vẫn khó đoán định. Việc Mỹ tuyên bố không bao giờ từ bỏ quyết tâm buộc Bình Nhưỡng xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân sẽ là trở ngại lớn nhất của ông Trump. Bản thân ông Pompeo dù tỏ ra lạc quan rằng cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều sắp tới sẽ có thành quả nào đó, song cũng nhấn mạnh rằng cả Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un đều không nên ảo tưởng sẽ đạt được một thỏa thuận toàn diện cho vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Cho tới nay, chiến lược của Mỹ đối với Triều Tiên là luôn tránh lựa chọn khó khăn, hoặc phải can thiệp quân sự hoặc phải chấp nhận một sự tương quan về răn đe hạt nhân với Bình Nhưỡng. Nếu như phi hạt nhân hóa Triều Tiên vẫn là mục tiêu chính thức, thì ông Trump đã vạch ranh giới đỏ mới trước khả năng Triều Tiên tấn công lãnh thổ Mỹ với một tên lửa đạn đạo. Vì vậy, chính quyền Mỹ đang mở rộng các lựa chọn: đưa ra các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn (sau khi đã áp đặt hơn 450 biện pháp trừng phạt), tăng sức ép với Trung Quốc, công khai đe dọa sử dụng sức mạnh nhưng cũng đặt ra khả năng đối thoại trực tiếp với lãnh đạo Triều Tiên.

Các chuyên gia về chính sách đối ngoại cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump cần hết sức nghiêm túc và toàn tâm toàn ý cho sự kiện sắp tới

Các chuyên gia về chính sách đối ngoại cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump cần phải hết sức nghiêm túc và toàn tâm toàn ý cho sự kiện sắp tới, nhất là Tổng thống phải xem đó là ưu tiên hàng đầu, nếu Nhà Trắng muốn có những kỳ vọng. Tuy nhiên, việc hình dung hay dự đoán về những kết quả đạt được cũng là một việc không hề đơn giản bởi các chuyên gia này cho rằng gần như tất cả đều không tin nhà lãnh đạo Triều Tiên sẵn sàng từ bỏ vũ khí hạt nhân, trong khi vẫn chưa rõ Tổng thống Trump có thể đưa gì lên bàn đàm phán để thuyết phục Bình Nhưỡng.

Hơn thế nữa, việc cho tới nay các chi tiết cụ thể về thời gian, địa điểm tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ vẫn chưa rõ ràng, cũng khiến triển vọng của cuộc gặp khó dự đoán.

Trong khi đó, chuyên gia Robert Kelly, giảng viên tại Đại học Quốc gia Pusan, cho rằng Tổng thống Mỹ chưa chuẩn bị sẵn sàng cho những cuộc đàm phán rủi ro như thế này bởi ông Trump có hiểu biết rất hạn chế về chính giới Triều Tiên, còn Bình Nhưỡng đã chuẩn bị cho cuộc gặp này từ rất lâu.

Phó giám đốc phụ trách vấn đề châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ, Michael J.Green thì nhận định việc ông Trump chưa “tinh thông” những thực tế trên bán đảo Triều Tiên khiến người ta lo ngại về tương lai của một cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới. Trong số rất nhiều yêu cầu mà nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un có thể đưa ra để đổi lấy một cuộc thảo luận về việc phi hạt nhân hóa, những vấn đề nan giải nhất sẽ là Mỹ chấm dứt sự hiện diện quân sự ở Hàn Quốc và ngừng các cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn.

Thông thường, những vấn đề nan giải như vậy thường phải được các nhà ngoại giao ở cấp thấp hơn giải quyết trước khi các hội nghị thượng đỉnh diễn ra. Tuy nhiên, thời gian từ nay tới cuộc gặp chỉ còn vài tuần nữa và chính quyền Tổng thống Trump còn quá nhiều việc phải làm.

Mức độ nghi ngờ lẫn nhau giữa Mỹ và Triều Tiên hiện vẫn còn rất nặng nề và hiện tại cả hai bên đều chưa thể làm cho đối phương thật sự tin tưởng

Cũng có ý kiến đề xuất Mỹ nên hoãn cuộc gặp này. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama, ông Leon Panetta cho rằng việc hoãn cuộc gặp thượng đỉnh này là một cách để ngăn ngừa “thảm họa” có thể xảy ra vào tháng 5 tới bởi tình trạng thiếu thời gian và việc tái cơ cấu các quan chức an ninh quốc gia hàng đầu của Mỹ thời gian qua khiến cho cuộc gặp thượng đỉnh mang tính lịch sử khó có thể được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Có thể thấy, sau những gì diễn ra trong năm ngoái thì mức độ nghi ngờ lẫn nhau giữa Mỹ và Triều Tiên hiện vẫn còn rất nặng nề và hiện tại cả hai bên đều chưa thể làm cho đối phương thật sự tin tưởng vào thiện chí và sự thành tâm của mình. Tuy vậy, những bước chuẩn bị thận trọng cho cuộc gặp lịch sử sắp tới cho thấy dường như hai bên đang nỗ lực để tận dụng cơ hội này, ít ra là để có thể tạo “bước ngoặt” đầu tiên trong quan hệ vốn không hề phẳng lặng giữa Mỹ và Triều Tiên./.