Lời tòa soạn

Lời tòa soạn

Sau hơn 30 năm đổi mới, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị vẫn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, biên chế ngày càng phình ra và “ngốn” phần lớn chi ngân sách nhà nước. Trước tình hình đó, Hội nghị Trung ương 6, Khóa XII đã họp và thông qua Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW với chủ trương sắp xếp lại tổ chức bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả cùng với đó là tinh giản biên chế.

Những vấn đề mà 02 Nghị quyết này đưa ra đã kịp thời đáp ứng đúng nhu cầu thực tiễn của tình hình phát triển đất nước hiện nay, đòi hỏi sự tự giác, tích cực vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Trên thực tế, Trung ương Đảng đã có nhiều chủ trương, nghị quyết, văn bản chỉ đạo về công tác tổ chức cán bộ. Song theo đánh giá của các cấp, ngành, địa phương và người dân, đây là thời điểm chín muồi để tiến hành những cải cách thực chất và quyết liệt về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Trên cơ sở những kinh nghiệm và bài học quý báu trong thực hiện các Nghị quyết và văn bản pháp luật liên quan trước đó, trong 02 Nghị quyết 18, 19 lần này, Trung ương đã đề ra lộ trình triển khai thực hiện cụ thể, phù hợp với các điều kiện địa-chính trị-kinh tế ở từng cấp, ngành, địa phương. Đây cũng là cơ sở để các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương vào cuộc tích cực, tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, góp phần tạo nền tảng cho một cuộc cải cách tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị sâu rộng hơn trong thời gian tới.

Chuyên đề “Nghị quyết 18, 19 TW 6 khóa 12 – Ý Đảng, lòng dân” đánh giá kết quả sau một năm triển khai, thực hiện Nghị quyết TW của các bộ, ngành Trung ương và một số địa phương; ghi nhận những cố gắng, quyết tâm cùng những thuận lợi, khó khăn của các cấp, ngành, địa phương trong quá trình tổ chức triển khai, thực hiện; từ đó góp phần đưa ra nhìn nhận, đánh giá khách quan về tình hình thực tế triển khai Nghị quyết trên bình diện cả nước. Qua đó, thể hiện niềm tin vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, cùng sự đồng lòng, quyết tâm của các cấp, ngành, địa phương và sự ủng hộ của người dân.

Đổi mới bộ máy tổ chức, tinh giản biên chế, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu là vấn đề lớn, là chủ trương nhất quán và xuyên suốt của Đảng ta. Đại hội XII của Đảng đã xác định rõ phải tiếp tục đổi mới, hoàn thiện bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở theo hướng hiệu lực, hiệu quả.

Liên quan đến nội dung này, Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã thông qua Nghị quyết số 18-NQ/TW (ngày 25/10/2017) về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” và Nghị quyết số 19-NQ/TW (ngày 25/10/2017) về “Tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.”

Tại lễ khai mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 6 ngày 4/10/2017, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đặt vấn đề: “Phải chăng cần đặc biệt chú ý bảo đảm tính đổi mới, tổng thể, hệ thống, đồng bộ, liên thông; kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển; không nôn nóng từ cực nọ nhảy sang cực kia.”

Tổng bí thư cũng nhấn mạnh việc đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là hết sức cần thiết, có ý nghĩa chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nhân văn hết sức sâu sắc, góp phần vào sự nghiệp phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Tinh gọn bộ máy là đòi hỏi khách quan

Tình hình phát triển của đất nước hiện nay đang ở tầm cao mới với thu nhập quốc dân tăng lên gấp hàng chục lần so với 5-10 năm trước. Quy mô phát triển xã hội tăng lên thì càng đòi hỏi cán cân chi tiêu công phải nghiêng về đầu tư phát triển thay vì mức chi thường xuyên cho bộ máy vận hành quản lý. Trên thực tế, hiện nay mức chi thường xuyên chiếm khoảng 70% tổng chi ngân sách bởi số lượng công chức viên chức chiếm tỷ lệ quá lớn. Trong bối cảnh này, một bộ máy “gọn” và “tinh” là yêu cầu tất yếu.

Từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới đến nay, vấn đề tổ chức cán bộ, kiện toàn hệ thống chính trị và xác định cơ chế vận hành của bộ máy chính trị luôn là một trong những nhiệm vụ to lớn của Đảng. Có thể nói không nhiệm kỳ nào Trung ương Đảng không có chủ trương, nghị quyết, hay văn bản chỉ đạo về công tác tổ chức cán bộ, trong đó có Nghị quyết số 39 (ngày 17-4-2015) của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và Nghị định số 108/2014/NĐ-CP (ngày 20-11-2014) của Chính Phủ về chính sách tinh giản biên chế.

Tuy nhiên, tổng kết và đánh giá cho thấy việc thực hiện nhiều chủ trương, nghị quyết của Trung ương về tổ chức bộ máy vẫn còn chưa đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Theo báo cáo tổng kết công tác năm 2016 của Ban Tổ chức Trung ương lẽ ra phải tinh giản biên chế 140.000 người, nhưng hai năm qua số người hưởng lương và phụ cấp nhà nước lại tăng thêm 96.000 người. Phần tăng này chủ yếu là các đối tượng hợp đồng ở các đơn vị sự nghiệp.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN về bộ máy tổ chức các cấp, Tiến sỹ Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở, Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, bộ máy tổ chức các cấp còn có quá nhiều tầng nấc trung gian. Dưới Bộ có cục, vụ trực thuộc. Dưới tổng cục lại có cục, vụ trực thuộc. Vì vậy nên mới có chuyện cục loại một, cục loại hai, vụ loại một, vụ loại hai. Chẳng hạn như Bộ Công an, mỗi tổng cục lại có một cục quản lý hồ sơ và cục kỹ thuật riêng.

Việc phân chia đơn vị hành chính cũng còn nhiều bất cập. Trong 30 năm, tăng gần 19 tỉnh, 190 huyện, hơn 1.000 xã. Trong khi đó, hiện nay vẫn còn 724 xã, phường, thị trấn không đảm bảo 50% tiêu chí về diện tích tự nhiên và dân số.

Có thể nói, nhìn vào tổ chức bộ máy của chúng ta hiện nay chỗ nào cũng thấy những điều bất hợp lý, cần phải kiện toàn, sắp xếp lại, ông Hà thẳng thắn chia sẻ.

“Nhìn vào tổ chức bộ máy của chúng ta hiện nay, có thể nói chỗ nào cũng thấy những điều bất hợp lý, cần phải kiện toàn, sắp xếp lại.”

Ban hành và thúc đẩy triển khai hai Nghị quyết này ở các cấp, ngành chính là một bước đi giải quyết đúng và trúng nhu cầu của thực tiễn, đáp ứng mong mỏi của toàn bộ cán bộ Đảng viên và nhân dân trong tình hình đất nước hiện nay.

Tinh gọn bộ máy chú trọng về chất

Chủ trương cải cách tổ chức bộ máy đã được đề ra từ những năm 1986 và tiếp tục được khẳng định qua các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc. Điều đó cho thấy cách đây hơn 30 năm Đảng đã nhìn ra nguy cơ của một bộ máy cồng kềnh, trì trệ và kém hiệu quả.

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN đâu là nguyên nhân của một bộ máy cồng kềnh, trì trệ tồn tại nhiều thập kỷ, ông Nguyễn Đức Hà cho biết, nguyên nhân khách quan là do hệ thống chính sách phân công chức năng nhiệm vụ chưa rõ ràng. Còn nguyên nhân chủ quan nằm ở ý chí người đứng đầu cơ quan đơn vị, bởi lẽ ai làm nhiệm vụ gì cũng muốn bộ máy của mình mạnh và đầy đủ ban bệ.

“Có quá nhiều đơn vị có chức năng nhiệm vụ tương tự nhau. Vậy có thể hợp nhất những đơn vị này với nhau được không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể, chỉ cần có ý chí lãnh đạo.”

Việc ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW chính là sự khẳng định ý chí lãnh đạo của Trung ương Đảng, tiếp tục cụ thể hóa chủ trương cải tổ bộ máy cũng như quyết tâm tinh gọn hệ thống một cách thực sự hiệu quả về chất, chứ không chỉ mang tính cơ học.

Trên cơ sở những kinh nghiệm và bài học quý báu trong thực hiện các Nghị quyết và văn bản pháp luật liên quan trước đó, lần này, Trung ương đã đề ra một lộ trình triển khai thực hiện cụ thể và phù hợp với các điều kiện địa-chính trị-kinh tế ở từng cấp, ngành, địa phương.

Theo đó, Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW đưa ra mục tiêu tổng quát và lộ trình cụ thể về tinh giản biên chế theo từng mốc từ nay đến năm 2030, phù hợp với yêu cầu, điều kiện cụ thể của nước ta trong giai đoạn mới.

Thực tiễn 30 năm đổi mới cho thấy, công tác cải cách hành chính, cải tổ bộ máy đã có bước phát triển mới về chất, ngày càng chuyển mạnh mẽ hơn sang hướng vì dân phục vụ, lấy tiêu chí hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả. Chính vì vậy, hệ thống chính trị từng bước được đổi mới, phát huy ngày càng tốt hơn vai trò của từng tổ chức; hiệu lực, hiệu quả quản lý của các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến cơ sở để phù hợp hơn với tình hình và bối cảnh phát triển đất nước.

(Mời xem tiếp trang bên)

Việt Nam đang trên đà phát triển bền vững và tích cực hội nhập toàn cầu, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về bộ máy vận hành trên tất cả các mặt trận, từ chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Điều đáng mừng là cả hệ thống chính trị đều nhận thấy tính cấp thiết phải kiện toàn, sắp xếp, đổi mới tổ chức bộ máy vì sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Sau một năm ban hành, có thể nói việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW đang thể hiện sự đồng thuận cao từ Trung ương tới địa phương. Sự đồng thuận này không chỉ nằm ở những khẩu hiệu mà đã được chứng thực bằng những con số biết nói.

Bộ Công an gương mẫu đi đầu

Nghị quyết số 18-NQ/TW Hội nghị Trung ương 6, khóa XII nêu rõ: Các bộ, ngành, cơ quan thuộc Chính phủ chủ động rà soát, sắp xếp, tinh gọn đầu mối bên trong, giảm cơ bản số lượng tổng cục, cục, vụ, phòng; không thành lập tổ chức mới, không thành lập phòng trong vụ, trường hợp đặc biệt do cấp có thẩm quyền quyết định. Sau đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 15/3/2018 về “Tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 01/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ Công an và có kế hoạch triển khai thực hiện cụ thể với tinh thần thận trọng, nghiêm túc, khách quan và rất khẩn trương.

Với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đồng thuận trong ngành, sự ủng hộ của nhân dân, cán bộ chiến sĩ và dư luận xã hội, Bộ Công an hiện đang đi tiên phong trong việc cụ thể hóa Nghị quyết Trung ương, với ý tưởng, thông điệp rất mới và mạnh mẽ.

Theo đó, Bộ Công an đã sắp xếp lại 6 đầu mối tổng cục, giảm được gần 60 đơn vị cấp cục, hơn 800 đơn vị cấp phòng, gần 1.500 đơn vị cấp đội ở địa phương, sáp nhập Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy ở 20 tỉnh, thành vào Công an tỉnh, thành phố. Đây chính là những con số biết nói, thể hiện vai trò gương mẫu đi đầu của Bộ Công An trong công tác tinh gọn hệ thống nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động của ngành.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN về những kết quả trong công tác sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực và hiệu quả, Thiếu tướng Lương Tam Quang, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an khẳng định, những kết quả trên thể hiện quyết tâm chính trị của Bộ Công an nhằm thực hiện nghiêm túc Nghị quyết của Đảng, tăng cường xây dựng tổ chức bộ máy Công an nhân dân tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả theo hướng “Bộ tinh, tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở”.

Bộ Công an tăng cường xây dựng tổ chức bộ máy Công an nhân dân tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả theo hướng “Bộ tinh, tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở.”

Bộ Công an dự kiến điều động khoảng 25.000 chiến sỹ Công an chính quy – tất cả đều trong biên chế hiện có – về đảm nhận chức danh Công an xã nhằm đảm bảo an ninh trật tự ở địa bàn cơ sở, trước hết là tại các địa phương trọng điểm và phức tạp về an ninh, trật tự, trước khi triển khai trên phạm vi cả nước.

Theo Thiếu tướng Lương Tam Quang, Đảng ủy Công an Trung ương đã lường trước, từ đó từng bước giải quyết những khó khăn trong quá trình thực hiện Nghị quyết TW như các vấn đề liên quan tới cơ sở pháp lý, bố trí, sắp xếp đội ngũ lãnh đạo chỉ huy cũng như thực hiện chế độ chính sách, ổn định tư tưởng, tâm tư tình cảm cho cán bộ, chiến sĩ tại những đơn vị giải thể, sáp nhập.

Thời gian tới, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền các tỉnh, thành phố trong kiện toàn tổ chức đảng ở công an các địa phương; đề xuất hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, các quy định của Đảng, tạo cơ sở chính thức cho các tổ chức, hoạt động của lực lượng Công an; đồng thời theo dõi, sớm có đánh giá kết quả và tác động của quá trình triển khai, vận hành tổ chức bộ máy mới.

Chuyển biến mạnh ở khối cơ quan TW

Nghị quyết TW 18, 19 đã và đang đi vào cuộc sống, bởi tính đúng đắn, mục tiêu được xác định phù hợp với điều kiện thực tế, với mong muốn của nhân dân. Các cơ quan Trung ương, bộ, ngành đều đang vào cuộc mạnh mẽ, tạo ra những chuyển biến tích cực.

Các cơ quan Trung ương đang tích cực rà soát lại chức năng nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, thậm chí rà soát lại từng cán bộ để kiện toàn bộ máy đồng thời cơ cấu lại tổ chức cán bộ.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức thành viên cũng đã tiến hành nhiều hoạt động phối hợp, lồng ghép có tính đổi mới, thiết thực hơn, từng bước đề xuất Chính phủ chỉ đạo chung để tránh chồng chéo khi tiến hành các phong trào, cuộc vận động về cơ sở. Trong năm qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã sắp xếp tinh giản 23 đơn vị cấp phòng thuộc 9 ban, đồng thời ban hành Quyết định về Quy chế thực hiện thí điểm thi tuyển lãnh đạo cấp Vụ.

Bộ Công thương cũng đã đẩy mạnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy, kiện toàn nhân sự lãnh đạo các đơn vị trực thuộc. Sau sắp xếp, số lượng đơn vị đầu mối trực thuộc giảm từ 35 xuống còn 30 đơn vị; số lượng phòng giảm từ 197 xuống còn 125. Hiện Bộ Công Thương đã kiện toàn xong cấp trưởng, tiếp tục sắp xếp lại cấp phó, đảm bảo cơ bản 3 cấp phó tại một đơn vị; giảm 30% lãnh đạo cấp phòng.

Trong xu thế này, nhân dân tiếp tục kỳ vọng sẽ có những con số tích cực từ các cơ quan, bộ, ngành, Trung ương.

Minh bạch trong tinh gọn bộ máy tổ chức

Trong tờ trình và Báo cáo của Bộ Chính trị về việc triển khai thực hiện Đề án “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả,” Bộ Chính trị đã xác định đây là vấn đề rất lớn, rất quan trọng nhưng cũng rất khó, rất phức tạp và nhạy cảm, vì nó liên quan đến quyền lợi, tâm tư, tình cảm của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động…

Ông Lê Quang Thưởng, nguyên Phó Ban Tổ chức Trung Ương cho biết, việc sắp xếp đơn vị, vị trí công tác sẽ là một bài toán đặc biệt khó bởi nó liên quan đến con người. Quá trình này có thể gây ra những tác động về mặt tâm tư, tình cảm, đời sống, thậm chí là danh dự của những người đồng chí, đồng nghiệp.

“Chẳng hạn tôi đang là Trưởng phòng, sau khi hợp nhất thì lại bố trí xuống Phó phòng. Vậy đồng nghiệp lại cho rằng tôi kém năng lực hơn. Bà con hàng xóm lại dị nghị, cho rằng tôi bị kỷ luật gì chăng?”

Ông Lê Quang Thưởng cho rằng để giải quyết bài toán này, đơn vị cần chủ động đưa ra giải pháp, đề xuất lộ trình tinh giản sao cho hợp lý và hài hòa. Đây chính là mấu chốt nhằm đảm bảo sự đồng thuận cũng như thể hiện trách nhiệm của tổ chức đối với cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp bị tác động trong triển khai, thực hiện Nghị quyết Trung ương tại cơ sở.

Thi tuyển các chức danh công chức lãnh đạo, quản lý là một trong những giải pháp đảm bảo tính dân chủ, khách quan và công bằng; đồng thời tăng tính cạnh tranh, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cho đơn vị sau sáp nhập.

Chia sẻ về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân cho biết, đây là chủ trương hoàn toàn đúng đắn, khắc phục công tác cán bộ thời gian qua, tránh được tình trạng chạy chức, chạy quyền và bổ nhiệm những người thân quen.

Năm 2017, Ban Tổ chức Trung ương và Bộ Nội vụ đã tổ chức thi tuyển chức danh lãnh đạo quản lý cấp Vụ, qua đây có thể rút ra bài học kinh nghiệm, phương pháp cách làm để các bộ, ngành và địa phương có kinh nghiệm trong việc tổ chức, tuyển chọn lãnh đạo quản lý.

Thời gian qua, một số cơ quan, đơn vị, địa phương đã tiến hành tổ chức thi tuyển một số chức danh công chức lãnh đạo, quản lý, bước đầu đạt được những kết quả khả quan.

Có thể nói tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế là một cuộc “đại phẫu” để cắt bỏ sự trì trệ trong cả tư duy lẫn hành động, đặc biệt là quyền lợi cá nhân và lợi ích nhóm. Những “bác sĩ” tiến hành những cuộc đại phẫu này chắc chắn sẽ gặp không ít cản trở và thách thức. Song trên mọi danh lợi cá nhân vẫn phải là vì một xã hội phát triển và hội nhập.

Để có một bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả sẽ rất cần quyết tâm chính trị lớn và những hành động quyết liệt hơn nữa ở tất cả các cấp, ngành, địa phương, đơn vị, nhằm cải tổ nền hành chính trì trệ, cồng kềnh kéo dài nhiều thập kỷ, góp phần gia tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam trên trường quốc tế.

(Mời xem tiếp trang bên)

Những năm gần đây, cả hệ thống chính trị tỉnh Quảng Ninh đã và đang triển khai quyết liệt việc đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế với nhiều kết quả tích cực. Đối với Nghị quyết 18/NQ-TW và 19/NQ-TW, Quảng Ninh đã tiên phong thực hiện các nội dung liên quan từ rất sớm bằng việc rà soát cơ cấu tổ chức bộ máy, biên chế, sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối. Có nhiều nội dung của Nghị quyết được nâng lên tầm chủ trương chung xuất phát từ tổng kết mô hình thực tế triển khai ở Quảng Ninh thời gian qua. Đây là một khích lệ, cũng là thuận lợi để các cấp, ngành tiếp nhận, triển khai nội dung Nghị quyết.

Chủ động rà soát, xuất phát từ thực tiễn

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Hoàng Bá Hướng, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Quảng Ninh cho biết, trước khi Nghị quyết 18-NQ/TW, 19-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương ban hành, Tỉnh ủy Quảng Ninh đã chủ động rà soát về tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị theo tinh thần của các Nghị quyết, Kết luận của các Hội nghị Trung ương các nhiệm kỳ trước đó và phát hiện thấy nhiều bất cập cần mạnh dạn đổi mới. Từ đó, Quảng Ninh đã quyết tâm xây dựng Đề án “Đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế” (Đề án 25) từ đầu năm 2014 và đến đầu năm 2015 ban hành Nghị quyết 19-NQ/TU triển khai trong toàn tỉnh.

Ông Hướng cho biết, Đề án 25 được đưa vào vận dụng thực tiễn đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của cán bộ, công chức, các cấp, các ngành và của toàn dân.

“Nói đến Đề án 25 là người ta nói ngay đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy, theo đó là tinh giản biên chế. Nhắc đến Đề án 25, bất kì cán bộ, công chức, đảng viên nào ở Quảng Ninh từ cấp tỉnh, huyện cho đến cấp xã, thôn, bản đều biết”, ông Hướng chia sẻ. Có thể nói cả hệ thống chính trị Quảng Ninh đã và đang vào cuộc rất quyết liệt.

Ngay từ rất sớm, khi ban hành Đề án 25, tỉnh Quảng Ninh đã tiến hành rà soát, đánh giá một cách tổng thể và hết sức kỹ lưỡng tổ chức bộ máy của tất cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh, đến cấp huyện, cấp xã, các sở, ngành, cơ quan, đơn vị, tổ chức. Nhận diện những mặt mạnh, yếu tố bất cập, chồng chéo, tỉnh đề xuất những giải pháp về sáp nhập, hợp nhất, giải thể, chuyển đổi mô hình…

Ngay sau khi 02 Nghị quyết 18-NQ/TW và 19-NQ/TW được ban hành vào ngày 25/10/2017, Tỉnh ủy Quảng Ninh đã xây dựng chương trình hành động số 21-CTr/TU ngày 05/02/2018, nhằm tiếp tục thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy ngày một tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả với phương châm “việc gì có lợi cho dân, cho nước thì hết sức làm”.

Theo Ban Tổ chức Tỉnh ủy Quảng Ninh, tính đến nay, trên toàn tỉnh đã có 7 địa phương/ 14 huyện, thị, thành phố có Bí thư cấp ủy đồng thời là Chủ tịch HĐND cấp huyện; 2 địa phương có Bí thư kiêm Chủ tịch UBND cấp huyện; 13 đơn vị có Trưởng ban Dân vận kiêm Chủ tịch Ủy ban MTTQ cùng cấp. Ngoài ra, có 12 địa phương thực hiện thành công mô hình Trưởng ban Tổ chức kiêm Trưởng phòng Nội vụ; 10 địa phương có Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra kiêm Chánh Thanh tra và 100% các đơn vị có Trưởng/Phó ban Tuyên giáo kiêm Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng chính trị.

Trong khi đó, Bí thư kiêm Chủ tịch HĐND cấp xã chiếm 50 %; Bí thư đồng thời là Chủ tịch UBND xã chiếm 45,7%; Bí thư Chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố chiếm 98,53%.

Cùng với việc nhất thể hóa nhiều chức danh, Quảng Ninh cũng sáp nhập một số đơn vị sự nghiệp có nhiệm vụ, chức năng tương đồng. Toàn tỉnh đã có 12/14 địa phương thành lập Cơ quan tham mưu, giúp việc chung.

Cơ sở cũng phải chủ động, linh hoạt

Quảng Ninh là tỉnh tiên phong trong việc nhất thể hóa các chức danh từ cấp xã tới cấp huyện, đồng thời sáp nhập một số phòng ban, đơn vị hành chính sự nghiệp cấp huyện. Trong đó Tiên Yên là một trong những mô hình nổi bật.

Tiên Yên là một huyện miền núi, ven biển, nằm ở trung tâm cửa ngõ khu vực phía Đông của tỉnh Quảng Ninh, trên hành lang giao thương với nước bạn Trung Quốc.

Thực hiện Đề án 25 của Tỉnh ủy Quảng Ninh và Nghị quyết TW 18/NQ-TW, 19/NQ-TW, Tiên Yên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc sắp xếp tổ chức bộ máy, biên chế và hiệu quả hoạt động. Cụ thể, đối với cơ quan khối Đảng, đoàn thể, Quảng Ninh thực hiện hợp nhất Ban Tổ chức Huyện ủy và Phòng Nội vụ huyện, Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy và Thanh tra huyện, văn phòng Huyện ủy và Văn phòng HĐND, UBND huyện; thành lập cơ quan tham mưu giúp việc chung Khối Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội huyện.

Trao đổi với phóng viên, ông Hoàng Văn Sinh, Trưởng ban Tổ chức, Trưởng phòng Nội vụ huyện Tiên Yên cho biết, quan điểm của huyện rất quyết liệt trong vấn đề thực hiện Nghị quyết TW 18, 19.

“Mặc dù, đã thực hiện được 80-90 % công việc theo chủ trương Nghị quyết TW 18, 19 nhưng Tiên Yên vẫn chủ động suy nghĩ để tiếp tục thực hiện những gì có thể được. Mục tiêu cuối cùng đặt ra là làm sao để kinh tế phát triển, xã hội có nhiều đổi thay, đời sống nhân dân nâng lên, làm sao để phục vụ nhân dân tốt hơn”, ông Sinh nhấn mạnh.

Huyện Tiên Yên cũng thực hiện nhất thể hoá các chức danh: Bí thư Huyện uỷ đồng thời là Chủ tịch UBND huyện; Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy đồng thời là Chủ tịch HĐND huyện; Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện uỷ đồng thời là Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện; Trưởng Ban Dân vận đồng thời là Chủ tịch Uỷ ban MTTQ huyện; Chánh Văn phòng Huyện ủy đồng thời là Chánh Văn phòng HĐND và UBND huyện; Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất với Đội trưởng Đội kiểm tra xây dựng và trật tự đô thị.

Chúng tôi đến thăm xã Tiên Lãng, một trong những đơn vị của huyện đang triển khai tốt việc thực hiện nhất thể hóa các chức danh và tình cờ được dự buổi sinh hoạt Chi bộ tại thôn Thác Bưởi 1. Cùng dự buổi sinh hoạt chi bộ có đồng chí Bí thư kiêm Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thế Nam.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Bí thư kiêm Chủ tịch xã Nguyễn Thế Nam cho biết việc kiêm “hai vai” cũng có nhiều thuận lợi. Ví dụ, tại các buổi sinh hoạt chi bộ của thôn, anh em cấp ủy xã xuống dự, sinh hoạt lồng ghép hoạt động của cả Đảng và Chính quyền; văn bản của chính quyền gửi xuống, với những nhiệm vụ cấp bách thì có thể triển khai được luôn. Chưa kể, việc kiêm nhiệm các chức danh cũng giúp giảm số lượng các cuộc họp và thuận tiện cho việc tiếp cận, trao đổi thông tin.

Vì nhân dân mà phục vụ

Về đến trụ sở làm việc của UBND xã lúc quá giờ cơm trưa nhưng chúng tôi ngạc nhiên khi thấy những cán bộ làm việc tại bộ phận một cửa của xã vẫn đang hướng dẫn chi tiết, tận tình cho nhân dân. Đồng chí Bí thư kiêm Chủ tịch xã cho biết việc này vẫn diễn ra thường ngày vì xã chủ trương “Nhân dân còn đến, cán bộ xã còn làm việc”.

Thường trực ủy ban có 03 đồng chí thì luôn có 01 đồng chí thường trực phụ trách tại vị trí bộ phận một cửa để lắng nghe ý kiến của người dân. Có những điều cán bộ xã giải thích nhưng nhân dân chưa hiểu thì trực tiếp lãnh đạo giải thích, thậm chí giải quyết công việc ngay tại chỗ.

Ngoài ra, xã còn chủ động, linh hoạt trong việc giải quyết thủ tục nhanh gọn để người dân không phải đi lại nhiều lần. “Theo đúng quy định tiếp nhận hồ sơ, chúng tôi phải có phiếu hẹn nhưng chúng tôi cải cách đi một chút là giải quyết ngay tại chỗ để người dân không phải đi lại một lần nữa”, đồng chí Bí thư kiêm Chủ tịch xã chia sẻ.

Ngoài ưu tiên tuyệt đối về điều kiện cơ sở vật chất cho bộ phận một cửa, nhằm phục vụ nhân dân tốt hơn, chủ trương cải cách thủ tục hành chính, đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch, chuyên nghiệp theo đúng tinh thần Nghị quyết TW là những điều kiện giúp cơ sở này hoàn thành tốt sứ mệnh phục vụ nhân dân.

Sắp xếp bộ máy: Không nên rập khuôn

Thay đổi tư duy lãnh đạo, đồng bộ với tinh gọn bộ máy. Theo đó, Quảng Ninh không thực hiện rập khuôn, máy móc trong phân bổ về số lượng phòng, ban, cán bộ trong bộ máy theo quy định của Trung ương, mà tập trung rà soát, làm gọn bộ máy theo hướng một phòng nhiều chức năng, một cán bộ làm nhiều công việc, đảm bảo sử dụng hết năng lực, hiệu suất làm việc của cán bộ.

Câu chuyện ghi nhận tại Sở Y tế Quảng Ninh đã cho chúng tôi câu trả lời xác đáng cho những kết quả đáng khâm phục mà ngành này đạt được. Ông Vũ Xuân Diện, Giám đốc Sở Y tế Quảng Ninh cho biết hiện cơ quan này đã cơ bản hoàn thành tất cả chỉ tiêu mà hai Nghị quyết TW 18, 19 đưa ra.

Theo Nghị quyết 19/NQ-TW, đến năm 2021 yêu cầu giảm 10% số người hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, hiện tại ngành Y tế Quảng Ninh đã thực hiện giảm được hơn 10% và kế hoạch đến năm 2021 sẽ thực hiện giảm 20-30%, thậm chí trên 30%.

Lí giải về điều này, ông Diện cho biết ngành Y tế tỉnh Quảng Ninh đạt được kết quả như vậy là do ngành đã giao tự chủ tài chính cho các đơn vị từ rất sớm, mức độ tự chủ cũng tăng dần lên. Điều này khẳng định sự quyết tâm đổi mới, tạo sự đột phá của toàn ngành y tế Quảng Ninh nói chung và các bệnh viện trên địa bàn nói riêng.

Chú trọng hiệu quả

“Cái quan trọng nhất của vấn đề này là làm sao đạt hiệu quả cao nhất.” (Ông Vũ Xuân Diện, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Quảng Ninh)

Trong tháng 3/2018, tức là 04 tháng sau khi Nghị quyết TW 18/NQ-TW được ban hành, Sở Y tế đã hoàn thành xây dựng Đề án Thành lập Trung tâm kiểm soát bệnh tật (gọi tắt là CDC) trên cơ sở sáp nhập 05 đơn vị hệ dự phòng tuyển tỉnh gồm Trung tâm Y tế Dự phòng, Trung tâm phòng chống HIV/AIDS, Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản và Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội. Chỉ trong vòng hơn một tháng, Đề án đã được phê duyệt và đưa vào triển khai vào đầu tháng 6 vừa qua, không những giúp giảm 04 đầu mối mà còn tạo nên bước chuyển biến mạnh mẽ trong công tác đổi mới, hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng đảm bảo hiệu quả; nâng cao chất lượng bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Ở tuyến huyện, trước đây có 04 đơn vị y tế thì hiện nay chỉ còn 02 đầu mối là Phòng Y tế (thuộc UBND cấp huyện) và Trung tâm Y tế đa chức năng (thuộc Sở Y tế). Sau khi hợp nhất, những bất cập trong hoạt động trước đó đã phần nào được giải quyết, bộ máy được tinh gọn, trang thiết bị được đầu tư tập trung, qua đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động.

Với hệ thống y tế tuyến xã trước đây, các trạm y tế xã được đầu tư trang thiết bị và thực hiện các chức năng nhiệm vụ giống nhau. Tuy nhiên, điều này không còn phù hợp với nhu cầu, điều kiện tiếp cận dịch vụ của người dân ở từng vùng khác nhau, gây lãng phí. Để tháo gỡ bất cập này, từ đầu năm 2015, ngành Y tế Quảng Ninh đã chủ động, sáng tạo, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của trạm y tế xã, xây dựng đề án trạm y tế xã 3 mô hình mà sau này Bộ Y tế cũng đã vận dụng vào Thông tư 33. Với mô hình này, ngành y tế Quảng Ninh vừa tiết kiệm được chi phí đầu tư dàn trải cho tất cả các trạm y tế, vừa phục vụ đúng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

Khi được hỏi đâu là động lực để Y tế Quảng Ninh đạt được những kết quả đáng tự hào như vậy, người đứng đứng ngành này thẳng thắn chia sẻ: “Cái quan trọng nhất của vấn đề này là làm sao đạt hiệu quả cao nhất. Muốn vậy, cấp trên phải phân cấp cho cấp dưới để cấp dưới chủ động, linh hoạt, làm như thế nào để hiệu quả nhất, chứ không chỉ đạo rập khuôn, cứng nhắc. Phải lấy phương châm cái gì có lợi nhất cho người dân thì mình làm, cái gì có hại thì mình phải tránh”.

Qua 4 năm triển khai Đề án 25 và Nghị quyết 18/NQ-TW, 19/NQ-TW, Quảng Ninh không chỉ tiết kiệm chi thường xuyên từ ngân sách hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, mà còn tạo ra một bộ máy hoạt động gọn nhẹ, hiệu quả, thông suốt.

Sở dĩ có được những thành công đột phá như hôm nay, suốt trong quá trình thực hiện, từ tỉnh đến cơ sở xuyên suốt một tinh thần, một mục tiêu cao nhất là “việc gì có lợi cho dân, cho nước thì hết sức làm”.

Đối với nội dung nhất thể hoá chức danh, Quảng Ninh xác định không nóng vội, vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, thông qua quá trình lựa chọn về Đảng bộ, con người chặt chẽ và cụ thể thì mới áp dụng thí điểm. Trong quá trình thực hiện thí điểm đã hướng dẫn, kiểm tra, rút kinh nghiệm việc triển khai; thống nhất hành động các tổ chức cấp tỉnh, để giảm thiểu sự chồng chéo trong thông tin, chỉ đạo.

Song song với đó, Quảng Ninh triển khai một loạt các nhiệm vụ khác, như nâng cao chất lượng công tác đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; quyết liệt cải cách hành chính; xây dựng mô hình, vận dụng sáng tạo hình thức đối tác công – tư (PPP) để huy động nguồn lực phát triển hạ tầng đồng bộ theo nguyên tắc Nhà nước không trực tiếp làm những gì nhân dân, doanh nghiệp làm được và làm tốt hơn…Đây cũng là những kinh nghiệm quan trọng để các địa phương khác trong cả nước có thể học hỏi.

(Mời xem tiếp trang bên)

Là tỉnh miền núi, với địa hình chia cắt, khí hậu khắc nghiệt, thường xuyên gánh chịu thiên tai, điều kiện phát triển kinh tế còn nhiều khó khăn song Lai Châu luôn coi trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế – xã hội. Nhận thực được chủ trương đúng đắn của Đảng về công tác sắp xếp tổ chức tổ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Lai Châu đã và đang triển khai thực hiện Nghị quyết 18/NQ-TW, 19/NQ-TW với quyết tâm cao nhất, chú trọng giảm các đầu mối trùng lắp, chồng chéo, hoạt động kém hiệu quả trên địa bàn.

Giảm đầu mối để triển khai thông suốt

Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trạm Bảo vệ Thực vật, Trạm Khuyến Nông, và Trạm Chăn nuôi và Thú y của huyện. Từ khi đi vào hoạt động, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp triển khai các hoạt động lồng ghép trên địa bàn, tiết kiệm chi phí, hiệu lực, hiệu quả hoạt động.

Ông Bế Văn Tiệp, Phó Giám đốc Trung tâm, cho biết trước khi sáp nhập ba đơn vị, mỗi cơ quan chỉ chịu trách nhiệm kiểm tra, tư vấn lĩnh vực chuyên môn của mình. Tuy nhiên, bây giờ nhân viên của Trung tâm được điều động đi công tác tại địa bàn cơ sở có thể lồng ghép các nội dung về chăm sóc thú y, khuyến nông và bảo vệ thực vật. Do vậy, hiệu quả công việc được đánh giá là cao hơn, tiết kiệm thời gian, chí phí, công sức đi lại và cũng tiện cho khâu báo cáo, tập hợp và quản lý số liệu.

“Trình độ bà con về chăn nuôi, trồng cấy vẫn còn hạn chế. Các anh em ở Trung tâm đi làm việc tại cơ sở thường phối hợp tư vấn kỹ thuật trồng cấy, chăn nuôi, dự trữ thức ăn cho vật nuôi và phòng chống giá rét, giúp giảm thiệt hại cho bà con”, anh Tiệp chia sẻ. Về công tác nhân sự, từ ba trưởng trạm, ba phó trạm, giờ còn một giám đốc và hai phó giám đốc Trung tâm. Anh Tiệp cho biết, từ khi sáp nhập và thành lập Trung tâm, cán bộ, nhân viên Trung tâm đều nhận thấy hiệu quả tích cực của việc sáp nhập và yên tâm công tác.

Công tác cán bộ còn lắm gian nan tại cấp cơ sở

“Các thầy cô đã nhiều năm gắn bó công tác trên địa bàn, gia đình chồng con, nhà cửa tại xã, đều ổn định lâu dài, giờ để đảm bảo tinh giản bộ máy gọn nhẹ, bắt buộc phải luân chuyển đi đơn vị còn thiếu, thậm chí công việc khác. Đấy là vấn đề khó khăn.”

Thầy Đặng Ngọc Hùng, Hiệu trưởng trường Tiểu học Pa Tần cho biết sau khi được quán triệt Nghị quyết 18/NQ-TW, 19/NQ-TW, nhìn chung, các đảng viên, giáo viên nhà trường đều đồng thuận với chủ trương của Nghị quyết. Tuy nhiên, việc sắp xếp cán bộ, giáo viên của nhà trường gặp không ít khó khăn.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN, thầy Hùng cho rằng đây là một vấn đề khó vì biên chế của nhà trường so với quy định vẫn còn thừa. Trước có sáu cán bộ quản lý, giờ đã giảm chỉ còn 5 cán bộ quản lý, tới đây sẽ giảm tiếp 1 cán bộ nữa. Ngoài ra, trước đây trường có 9 nhân viên, nay đã giảm hai nhân viên. Sắp tới, nhà trường tiếp tục làm công tác tư tưởng để ổn định phù hợp, giảm xuống còn 5 nhân viên cho đúng với định mức biên chế của nhà trường.

Tuy nhiên, các thầy cô đã nhiều năm gắn bó công tác trên địa bàn, gia đình chồng con, nhà cửa tại xã, đều ổn định lâu dài, giờ để đảm bảo tinh giản bộ máy gọn nhẹ, bắt buộc phải luân chuyển đi đơn vị còn thiếu, thậm chí công việc khác. Đấy là vấn đề khó khăn, thầy Hùng chia sẻ.

Mặc dù các thầy cô đều nắm được chủ trương chung nhưng khi thực hiện nhà trường vẫn phải có kế hoạch, họp bàn xem xét từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể để sắp xếp cho phù hợp.

Ngoài ra, khi sáp nhập trường, công tác quản lý sẽ gặp khó khăn vì vừa phải quản lý đội ngũ đông hơn vừa phải quản lý chất lượng dạy và học ở tất cả các điểm trường, trong khi địa bàn công tác tại các điểm trường lúc này rất rộng, thầy Hùng cho biết thêm.

“Trước đây ở trường Tiểu học số 1 Pa Tần chỉ có một điểm trường chính và một điểm trường lẻ, việc quản lý sẽ đơn giản hơn. Nhưng khi sáp nhập vào, nhà trường có một điểm trường chính và 06 điểm trường lẻ. Trong khi đó, điểm trường lẻ cách xa nhất với điểm trường trung tâm tới hơn 30 km, giao thông thường xuyên bị chia cắt, nhất là vào mùa mưa lũ.”

Dẫu biết việc sáp nhập giúp bộ máy hoạt động tinh gọn, hiệu suất hơn nhưng với các thầy cô như ở trường Tiểu học Pa Tần, đó không chỉ là sự đồng thuận, đồng tâm để khắc phục khó khăn mà còn là sự nỗ lực, hy sinh, sẻ chia trách nhiệm lớn hơn rất nhiều.

Sáp nhập xã, bản cần tính toán phù hợp

Trên địa bàn huyện Sìn Hồ có 22 xã, thị trấn, trong đó có 04 xã chưa đạt trên 50% tiêu chí về điều kiện diện tích tự nhiên và dân số theo quy định sáp nhập.

Theo quy định của Thông tư 09/2017 của Bộ Nội vụ về việc sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố, phải có từ 400 hộ gia đình (đối với thôn), từ 500 hộ gia đình trở lên (đối với tổ dân phố) khi thành lập thôn mới, tổ dân phố.

Ông Lê Thanh Dương, Phó Chủ tịch UBND huyện Sìn Hồ cho biết theo kế hoạch đến năm 2020, huyện Sìn Hồ sẽ tiến hành sáp nhập 98 bản thành 50 bản. Tuy nhiên, việc sáp nhập các xã, bản trên địa bàn huyện có những khó khăn nhất định.

“Trên địa bàn huyện có 14 dân tộc cùng sinh sống. Có những bản khi sáp nhập vào thì bản đó có nhiều đồng bào, nên việc tổ chức các hoạt động cũng có những cái gặp khó khăn, về phong tục tập quán, nếp sống”, ông Dương bộc bạch.

Chưa kể, địa bàn các cụm dân cư ở cách xa nhau sẽ là một trở ngại không nhỏ khi tiến hành các cuộc họp cũng như với việc phổ biến, thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước. Cùng với đó, khó khăn về cơ sở vật chất, hạ tầng, thiết chế văn hóa chưa đáp ứng với quy mô dân số sau sáp nhập cũng là vấn đề mà huyện trăn trở.

Theo ông Dương, hệ thống văn bản chỉ đạo thực hiện đã được thống nhất từ Trung ương và được Tỉnh ủy, UBND tỉnh cụ thể hóa, vấn đề là huyện cần nghiên cứu kỹ và áp dụng với điều kiện thực tế của địa phương, áp dụng không máy móc, làm sao vừa đảm bảo đúng chủ trương, đồng thời căn cứ vào điều kiện tình hình thực tế để tổ chức thực hiện cho phù hợp.

“Trên địa bàn huyện có 14 dân tộc cùng sinh sống. Có những bản khi sáp nhập vào thì bản đó có nhiều đồng bào, nên việc tổ chức các hoạt động cũng có những cái gặp khó khăn, về phong tục tập quán, nếp sống.”

Tinh gọn bộ máy: Dù khó vẫn phải quyết tâm làm

Trao đổi với phóng viên TTXVN, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Giàng Páo Mỷ cho biết, mặc dù Lai Châu là một tỉnh miền núi, điều kiện địa lý tự nhiên, phát triển kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn song tỉnh vẫn đặt lộ trình việc gì có thể làm trước thì triển khai quyết liệt trong năm 2018, chú trọng giảm các đầu mối trùng lắp, chồng chéo, hoạt động kém hiệu quả trên địa bàn.

Thực hiện đúng tinh thần của Nghị quyết 18, 19 TW 6, Tỉnh ủy đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân, đồng thời tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của từng cán bộ, đảng viên bị ảnh hưởng, từ đó tạo được sự thống nhất cao cũng như ngăn chặn nguy cơ tự diễn biến, tự chuyển hóa. Kết quả là đại đa số cán bộ, đảng viên trên địa bản tỉnh đều nhận thức rõ đây là chủ trương đúng đắn của Trung ương; do vậy, các kế hoạch thực hiện Tỉnh ủy đề ra vẫn nhận được sự thống nhất cao trên địa bàn.

Chia sẻ kinh nghiệm xử lý vấn đề cán bộ công chức trong quá trình sáp nhập các đơn vị, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu cho biết: “Chúng tôi có hướng xử lý từng bước một, chẳng hạn như giữ chức vụ cho cán bộ đến hết thời gian bổ nhiệm. Sau đó sẽ cân nhắc bố trí hoặc giải quyết từng trường hợp sao cho phù hợp theo năng lực chuyên môn cũng như hoàn cảnh cá nhân của cán bộ đó”.

Đồng chí cũng nêu những trở ngại làm chậm quá trình triển khai sắp xếp lại bộ máy tổ chức, đó là chưa có hướng dẫn chỉ đạo cụ thể của Trung ương để đảm bảo việc sáp nhập các đơn vị đúng theo quy định pháp luật cũng như phù hợp với quy định về chức năng nhiệm vụ.

“Chúng tôi vẫn xác định đây là một việc khó. Song khó vẫn phải làm và phải làm cho hiệu quả.” (Bà Giàng Páo Mỷ, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu)

Tỉnh ủy Lai Châu đã yêu cầu các cấp, các ngành làm tốt công tác tuyên truyền, nắm bắt diễn biến tư tưởng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; kịp thời phát hiện những vấn đề nổi cộm để xử lý kịp thời.

Đặc biệt, cả hệ thống chính trị vào cuộc tuyên truyền sâu rộng để nhân dân cũng như cán bộ, đảng viên hiểu sâu sắc Nghị quyết 18, 19 để tránh các đối tượng xấu lợi dụng, gây mất an ninh trật tự.

Đồng chí Giàng Páo Mỷ khẳng định: Lai Châu là tỉnh mới thành lập, nhiều cán bộ trẻ, trong quá trình sắp xếp theo Nghị quyết 18 và 19 sẽ có dư thừa, nhưng tất cả các cán bộ, đảng viên sẽ nhận thức tốt, đồng thuận cao với chủ trương đúng đắn Đảng và Nhà nước.

“Chúng tôi vẫn xác định đây là một việc khó. Song khó vẫn phải làm và phải làm cho hiệu quả”, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu khẳng định.

Mời xem tiếp trang bên

Có thể nói Nghị quyết 18/NQ-TW, 19/NQ-TW Hội nghị Trung ương 6, Khóa XII là hai trong số những Nghị quyết của Trung ương nhanh đi vào cuộc sống, ghi nhận những chuyển biến mạnh mẽ. Chỉ một năm sau khi hai nghị quyết được ban hành, đã được triển khai, thực hiện đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Có thể dẫn chứng điều này bằng việc tất cả các bộ, ngành Trung ương đều ra soát lại chức năng nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, thậm chí rà soát lại từng cán bộ để kiện toàn bộ máy, đồng thời cơ cấu lại tổ chức cán bộ.

Cần rút kinh nghiệm sâu sắc từ quá trình triển khai các chủ trương, chính sách của Ðảng về tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế trước đây khi chúng ta vẫn coi đó là việc riêng của cơ quan Nhà nước, được giao cho từng cơ quan, tổ chức thực hiện cắt khúc và thiếu sự đồng bộ trong cả hệ thống. Lần này, Trung ương đã xác định rõ, tiến trình cải cách phải bảo đảm tính đổi mới, tính tổng thể, đồng bộ và liên thông trong cả hệ thống chính trị; kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển; gắn đổi mới tổ chức bộ máy với đổi mới phương thức lãnh đạo, với tinh giản biên chế và cải cách tiền lương, xử lý hài hòa mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội. Chính vì vậy, nghị quyết lần này chú trọng đến công tác giáo dục tư tưởng để mọi cán bộ, đảng viên, công chức đều nhận thấy việc kiện toàn sắp xếp lại tổ chức bộ máy là cần thiết, để tất cả mọi người đều phải hiểu, phải thấm nhuần việc sắp xếp lại là cần thiết; từ đó chúng ta phải có trách nhiệm, tự giác đóng góp vào thực hiện việc chung của toàn Đảng.

Nghị quyết lần này cũng chỉ ra vấn đề phải có cơ chế chính sách hợp lí đối với từng trường hợp cụ thể, nhất là những đối tượng bị tác động trực tiếp trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế. Tức là, một mặt cá nhân từng cán bộ, đảng viên phải thấu hiểu rồi tự giác, thực hiện nhưng về mặt tổ chức, Nhà nước cũng cần phải có cơ chế chính sách sắp xếp, lộ trình, kế hoạch cụ thể, chi tiết. Tuy nhiên, công việc này không thể đòi hỏi ngày một ngày hai. Nó cần phải có thời gian, độ giãn nhất định.

Trung ương cũng xác định phải lấy kết quả của việc sắp xếp tổ chức bộ máy để đánh giá trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu của từng đơn vị. Đặc biệt, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn liền với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực để đảm bảo cho sự thống nhất của Trung ương nhưng vẫn phù hợp với đặc thù của từng địa phương. Đấy là những quan điểm chỉ đạo lớn trong quá trình tổ chức triển khai, thực hiện.

Việc triển khai, thực hiện thành công Nghị quyết 18/NQ-TW, 19/NQ-TW Hội nghị Trung ương 6, Khóa XII có cơ sở niềm tin vững chắc khi tất cả các cơ quan, đơn vị đều nhận thức được việc cần phải làm và rõ ràng việc này đã và đang được triển khai thực hiện khá mạnh mẽ, đồng bộ, bước đầu đã có những hiệu quả nhất định.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất là tính hiệu quả. Tổ chức bộ máy có tinh gọn thì hoạt động mới hiệu lực, hiệu quả; biên chế có giảm thì mới giảm được chi thường xuyên, tăng chi cho đầu tư phát triển; cùng với đó là cải cách thủ tục hành chính, tăng niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng. Vì vậy, chúng ta có thể tin tưởng rằng những chủ trương, nghị quyết mà Trung ương đề ra sẽ thực sự đi vào cuộc sống./.

Việc Mỹ chính thức “tung đòn” mạnh tay nhất từ trước đến nay nhằm vào lĩnh vực đóng tàu, vận tải, ngân hàng và đặc biệt là xuất khẩu năng lượng của Iran cùng lúc báo hiệu thời kỳ đầy biến động đang đón đợi các nhà sản xuất và nhập khẩu dầu mỏ trên thế giới.

Cú “đòn hiểm” này của Washington chắc chắn sẽ tác động ít nhiều đối với nguồn cung “vàng đen” của thế giới khi Iran hiện là nước sản xuất dầu mỏ lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).

Trái với nhận định của nhiều chuyên gia về khả năng gói trừng phạt mới này có thể đẩy giá dầu leo thang như thời điểm chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đi đầu áp đặt các biện pháp trừng phạt hồi năm 2011 và 2012 nhằm buộc Tehran bước vào bàn đàm phán hạt nhân, thị trường dầu mỏ thế giới phản ứng khá dè dặt, thậm chí tiếp tục “lao dốc” trong phiên giao dịch ngày 5/11, xuống mức thấp nhất trong gần 1 tháng qua.

Chưa đầy 1 tháng, giá dầu thế giới đã giảm gần 15 USD/thùng, sau khi tăng lên mức cao nhất trong vòng 2 năm hồi đầu tháng 10 vừa qua

Giá dầu thô Brent Biển Bắc giao trong tháng 12 chốt phiên đã giảm 0,34 USD so với cuối phiên trước đó xuống còn 73,17 USD/thùng, trong khi giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) giao cùng thời điểm cũng giảm nhẹ xuống còn 63,1 USD/thùng. Như vậy, trong chưa đầy 1 tháng, giá dầu thế giới đã giảm gần 15 USD/thùng, sau khi tăng lên mức cao nhất trong vòng 2 năm hồi đầu tháng 10 vừa qua.

Việc thị trường dầu mỏ thế giới phản ứng một cách khá “nhẹ nhàng” trước đòn trừng phạt của Mỹ, được cho là do quyết định tạm miễn áp dụng lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ Iran đối với một số khách hàng chính của quốc gia Hồi giáo này. Dù tỏ ra khá cứng rắn trong việc siết chặt “gọng kìm” đối với kinh tế Iran, song bản thân Tổng thống Donald Trump lại quan ngại khả năng gây sốc đối với thị trường năng lượng thế giới, kéo theo giá dầu mỏ leo thang.

Chính vì vậy, ông không ngần ngại bày tỏ mong muốn áp đặt dần dần các biện pháp trừng phạt đối với lĩnh vực dầu mỏ, đồng thời quyết định miễn áp dụng lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ Iran trong vòng 180 ngày đối với 8 nền kinh tế bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Italy, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Đài Loan (Trung Quốc).

Nhà phân tích dầu mỏ và là thành viên Hội đồng Đại Tây Dương Ellen Wald cho rằng việc 8 nền kinh tế được miễn trừ lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ từ Iran có thể giúp “hạ nhiệt” yêu cầu tăng giá dầu.

Bên cạnh đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng hy vọng động thái này sẽ giúp các nước xuất khẩu dầu như Saudi Arabia và Kuwait tăng sản lượng vào năm sau, trong khi các nhà nhập khẩu dầu ở châu Âu hay châu Á có đủ thời gian để tìm đối tác mới.

Trên thực tế, Mỹ đã thông báo kế hoạch tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với lĩnh vực dầu mỏ của Iran từ vài tháng trước, nên thị trường năng lượng thế giới đã có sự chuẩn bị đối phó. Bất chấp sự sụt giảm ở Venezuela và Iran, các thành viên OPEC đã tăng sản lượng dầu lên mức cao nhất trong 2 năm qua. Trong khi đó, các nước xuất khẩu dầu ngoài OPEC, trong đó có Nga, Mỹ đều tăng sản lượng trong năm nay lên mức kỷ lục hơn 11,3 triệu thùng/ngày.

Iran đang tranh thủ sự ủng hộ của các nước, đặc biệt là các bên tham gia thỏa thuận hạt nhân, thảo luận việc thiết lập cơ chế để “lách” các lệnh trừng phạt

Về phần mình, Iran không ngại ngần trấn an dư luận, với tuyên bố của Tổng thống Hassan Rouhani rằng nước này sẽ vẫn duy trì hoạt động buôn bán dầu mỏ cũng như phá vỡ các lệnh trừng phạt “bất hợp pháp và bất công” mà Mỹ tái áp đặt.

Để có thể hiện thực hóa tuyên bố cũng như khẳng định vị thế quan trọng của mình trên thị trường “vàng đen,” Tehran hiện đang tranh thủ sự ủng hộ của các nước, đặc biệt là các bên tham gia thỏa thuận hạt nhân, thảo luận việc thiết lập cơ chế để lách các lệnh trừng phạt, tiếp tục các hoạt động giao dịch thương mại với nước Cộng hòa Hồi giáo.

Việc Tehran tận dụng được những bất đồng hiện nay giữa các nước với Mỹ liên quan vấn đề thuế quan hay việc Washington rút khỏi một loạt thỏa thuận, bao gồm cả thỏa thuận hạt nhân Iran, phần nào giúp nước này lôi kéo nhiều đối tác, như Liên minh châu Âu (EU), Nga, Trung Quốc đứng về phía mình trong “cuộc đấu cân não” này. Đây được đánh giá là bước đi khôn ngoan của nước cộng hòa Hồi giáo, vừa có thể tạo lòng tin trên thị trường, vừa có thể cô lập Mỹ.

Ngoài ra, cũng phải kể tới yếu tố nhu cầu dầu mỏ ở các nước đang phát triển, trong đó có Trung Quốc, đang giảm dần do tăng trưởng kinh tế chậm lại, đã kiềm chế đáng kể đà gia tăng của giá dầu.

Dẫu vậy, giới phân tích cho rằng tình hình giá dầu sụt giảm như hiện nay nhiều khả năng sẽ chỉ diễn ra trong ngắn hạn, khi quyết định miễn trừ lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ từ Iran chỉ kéo dài 180 ngày, sau đó sẽ là thời điểm “khát” nhiên liệu do nhu cầu đi lại vào mùa Hè tới.

Nhà phân tích Giovanni Staunovo của hãng UBS nhận định dù miễn trừ biện pháp trừng phạt, thì Washington cũng sẽ yêu cầu các nền kinh tế kể trên giảm mạnh lượng dầu nhập khẩu từ Iran, để tiến tới đưa xuất khẩu dầu của quốc gia Hồi giáo về mốc 0 như cảnh báo của Tổng thống Donald Trump. Do đó, về dài hạn, các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào các đối tác nhập khẩu dầu của Iran vẫn đe dọa sự cân bằng của thị trường dầu mỏ thế giới vốn luôn trong trạng thái bất ổn và giá mặt hàng này có nguy cơ bị đẩy lên cao. Nếu kịch bản này xảy ra, giá dầu hoàn toàn có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng vào đầu năm sau.

Ngay cả khi Saudi Arabia – nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, tuyên bố có thể bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung từ Iran, nhiều ý kiến vẫn quan ngại, bởi hiện Saudi Arabia sản xuất trung bình dưới 11 triệu thùng/ngày và chỉ có thể tăng tối đa lên 12 triệu thùng/ngày.

Lệnh trừng phạt của Mỹ sẽ không còn chỉ gây tác động đối với riêng Iran mà còn liên lụy tới nhiều nước khác, và giá dầu leo thang cũng là điều khó tránh khỏi

Chuyên gia Badiali thuộc công ty Banyan Hill khẳng định “thị trường đang đánh giá quá cao lượng dầu có thể cung ứng.” Theo ông, thế giới khó có thể sản xuất thêm 500.000 thùng dầu mỗi ngày, không đủ để bù đắp cho nguồn cung dầu thiếu hụt từ Iran, dự kiến lên tới 1,5 triệu thùng/ngày.

Đó là chưa kể khả năng nếu bị “dồn tới chân tường,” khi lượng dầu xuất khẩu sụt giảm (có thể tới 2/3), khiến nền kinh tế suy giảm mạnh, Iran sẽ buộc phải xuất “chiêu bài độc” phong tỏa Eo biển Hormuz – nơi mỗi ngày có tới khoảng 18,5 triệu thùng dầu, chiếm gần 30% tổng dầu xuất khẩu bằng đường biển trên thế giới đi qua. Khi đó, lệnh trừng phạt của Mỹ sẽ không còn chỉ gây tác động đối với riêng Iran mà còn liên lụy tới nhiều nước khác, và giá dầu leo thang cũng là điều khó tránh khỏi.

Rõ ràng, các biện pháp trừng phạt của Mỹ không chỉ đẩy căng thẳng giữa Washington và Tehran leo thang, mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với thế giới, đặc biệt là đối với thị trường “vàng đen,” kéo lùi tăng trưởng kinh tế. Đây cũng chính là những yếu tố tạo thêm rủi ro đối với thị trường dầu mỏ trong những tháng tới./.

Khi Kim Dung tạ thế, tên tuổi của Cổ Long – đã qua đời cách đây 34 năm – cũng được nhắc lại. Bởi vì làm sao có thể nói/viết về Kim mà quên đi Cổ, với chiếc gạch nối Minh Báo. Tác phẩm của cả hai bao trùm toàn bộ thế giới võ hiệp. Nhiều người vì yêu Kim mà ghét Cổ, cũng chẳng ít người vì mê Cổ mà hạ thấp Kim. Nhưng ngày Kim tạ thế, người ta tin rốt cục cả hai cũng đã có thể vứt bỏ những phiền muộn cả đời đeo mang, để cùng nhau cạn một hồ trường.

Kiếm hiệp, đầu tiên và trên hết, là phương tiện để Kim Dung và Cổ Long bộc bạch lòng mình. Khát vọng lập danh, tình yêu và tình bạn. Ngày Kim Dung lập Minh báo, sinh kế luôn và vấn đề thúc bách. Ông vừa phải làm chủ bút, làm biên tập rồi kim luôn người viết. Ông viết xã luận và viết feuilleton kiếm hiệp để thu hút độc giả. Ông bảo mỗi ngày đều phải nuốt ít nhất 7.000 chữ, liên tục suốt 20 năm không dứt, đến nhiều lúc cơm nuốt không nổi.

Cổ Long cũng chọn nghiệp viết để lập danh. So với một Kim Dung xuất thân danh gia, học hành bài bản, vẻ ngoài ưa nhìn, Cổ Long tướng mạo tầm thường, cao chỉ 1,56 mét, đầu to như đấu, mắt nhỏ miệng rộng, đến tuổi trung niên lại còn phát phì. Đã xấu trai lại còn thất học, Cổ Long bỏ học từ rất sớm, lăn lộn mưu sinh. Điều đó khiến Cổ Long dù thông minh và tài hoa nhưng luôn mang đầy tự ti, mặc cảm. Bởi vậy nhân vật của Cổ Long ai cũng phong tư tài mạo tót vời, vào trong phong nhã ra ngoài hào hoa.

Xuyên suốt gần một trăm bộ tiểu thuyết võ hiệp của cả hai (Kim Dung 15, Cổ Long gần 70), tất cả đều tập trung bày tỏ nỗi lòng trăn trở của cả hai về nhân sinh. Như những gì đã được Nguyễn Bá Trác ghi lại từ một khúc ca Trung Hoa, rồi đặt tên là Hồ Trường:

“Miên miên mang mang, ai là tri kỷ, lại đây cùng ta cạn một hồ trường.

Hồ trường, hồ trường, ta biết rót về đâu?

Rót về Đông phương, nước bể Đông chảy xiết sinh cuồng lạn.

Rót về Tây phương, mưa Tây rơi từng trận chứa chạn

Rót về Bắc phương, ngọn Bắc phong vi vút đá chạy cát dương.

Rót về Nam phương, trời Nam mù mịt, có người quá chén như điên như cuồng.

Nào ai tỉnh nào ai say.

Chí ta ta biết lòng ta ta hay.

Nào ai tỉnh, nào ai say.

Chí ta ta biết lòng ta ta hay.

Nam nhi sự nghiệp ở hồ thỉ, hà tất cùng sầu đối cỏ cây.”

Năm 1972, không lâu sau khi đăng kỳ cuối cùng của Lộc Đỉnh Ký trên Minh Báo, Kim Dung tuyên bố phong bút, vì biết đã đạt đến đỉnh cao của nghề viết tiểu thuyết. Nhưng vì mục feuilleton kiếm hiệp trên Minh Báo đã ăn khách quá lâu, gần như là mục đinh của tờ báo, Kim Dung đã âm thầm tuyển lựa người thay thế mình, để giữ cho tờ báo không mất đi sức hút.

Trần Mặc, trong phần trích đầu sách “Đa tình kiếm khách vô tình kiếm”, thuật lại câu chuyện như sau:

“Khi Kim Dung viết thư tay gửi cho Cổ Long, đấy không chỉ là một lá thư thuần túy của một chủ bút dành cho một người viết để mời cộng tác, mà còn là động thái truyền lại ấn tín của võ lâm minh chủ. Vu Đông Lâu, cộng sự của Cổ Long ngày ấy, cho biết Cổ Long hờ hững nhờ mình bóc thư, xem tay nào từ Hong Kong lại đi gửi thư cho mình. Đến khi biết là Kim Dung, Cổ Long giật ngay thư lại, xem như báu vật. Đọc xem thư, bần thần nằm dài trên sofa hồi lâu mới ngồi dậy, vì không thể tin đấy là sự thật. Cổ Long đã được Kim Dung thừa nhận. Và để xứng đáng lòng tin của võ lâm minh chủ, Lục Tiểu Phụng truyền kỳ đã được Cổ Long dồn nhiêu tâm huyết, đăng dài kỳ từ 1972 đến 1976 mới hết.”

Sau đó, Cổ Long viết cho Kim Dung, giữa họ là những bức thư. Tình bạn vong niên giữa hai con người khác nhau xa lắc về xuất thân, địa vị xã hội thật đẹp. Kim Dung là bác học, nhưng chưa từng coi thường kẻ mang sở học tạp nham Cổ Long. Cổ Long kiêu ngạo dễ tổn thương, nhưng với Kim Dung luôn trước kính sau quý. Cũng bởi Kim Dung đã đi đến tận cùng nghệ thuật tiểu thuyết bác học, Cổ Long đã nghĩ ra con đường riêng cho mình, để vượt thoát khỏi cái bóng của người đàn anh vĩ đại. Nói cách khác, Cổ Long không hoàn toàn kế thừa y bát của Kim Dung, mà tự mình bước ra, khai sơn lập phái.

Truyện của Kim Dung lẫn Cổ Long nói lên rất rõ sự khác biệt như mặt trăng và mặt trời của cả hai. Điều đó dễ giải thích vì sao fan của người này lại thường không mê được người kia.

Kim Dung, sau khi phong bút, có hai lần dụng công sửa chữa toàn bộ bản thảo của mình. Cổ Long sau khi viết, như chính ông thừa nhận, hoàn toàn không có nhu cầu đọc lại. Kim Dung nghiêm túc với tác phẩm của mình bao nhiêu, Cổ Long vô trách nhiệm bấy nhiêu. Bởi vì Kim Dung luôn trăn trở, nghiền ngẫm khi tỉnh táo. Cổ Long lại chỉ làm việc ấy khi say. Một bên là triết gia, một bên là nghệ sĩ.

Kim Dung viết câu văn thường rất dài. Văn của ông như một lộ thái cực kiếm, kết thúc chiêu này là khởi đầu chiêu khác, ý nối ý, tình kết tình, cứ thế mà liên miên bất tuyệt. Câu văn của Cổ Long lại rất ngắn. Nhịp điệu nhanh, dồn dập như một bộ phim hành động, trinh thám. Kim Dung là danh gia kiếm thuật, Cổ Long là cao thủ ám khí. Ngay cả nhân vật ưng ý nhất của đời Cổ Long – Lý Tầm Hoan – cũng là một bậc thầy về ám khí, với ngọn Tiểu Lý Phi Đao. Và cái tên Tầm Hoan ấy cũng vận vào đời Cổ Long. Cả một đời tìm kiếm niềm vui.

Kim Dung luôn trăn trở, nghiền ngẫm khi tỉnh táo. Cổ Long lại chỉ làm việc ấy khi say. Một bên là triết gia, một bên là nghệ sĩ.

Tình yêu trong Kim Dung thuần phác đôn hậu, chưa nhuốm mùi sắc dục. Quách Tĩnh – Hoàng Dung bên nhau một bước không rời, tình ý miên man nhưng chưa một lần vượt vòng lễ giáo. Với cả giang hồ, Tiểu Long Nữ có thể đã mất trinh. Nhưng Dương Quá mang nàng trong tim, như một vị hôn thê băng thanh ngọc khiết. Lệnh Hồ Xung trước yêu Linh San, sau yêu Doanh Doanh, giữa đường ăn ngủ cùng với đám tăng ni phái Hằng Sơn, tuyệt chưa một lần nghĩ đến chuyện trên bộc trong dâu. Đoàn Dự, bị ép uống âm dương hòa hợp tán, cho vào trong một phòng với Mộc Uyển Thanh, lửa dục thiêu đốt tâm trí, người bên cạnh lại xinh như ngọc, nhưng thà chết không xâm hại đối phương. Rồi chính chàng sau đó đã yêu và si mê Vương Ngữ Yên như nữ thần. Giữa cái giếng khô, đôi bên hiểu lòng nhau, toàn bộ chân tình dành cho Mộ Dung Phục, nay trao hết cho chàng. Vậy mà tuyệt đối không có màn “hãy ngồi xuống đây, hôn nhau lần này”. Tình yêu đã vượt lên tình dục rất xa.

Cổ Long thì khác. Tác phẩm của ông ngập tràn sắc dục. Nhân vật chính của Cổ Long tuyệt đại đa số là phường đam mê tửu sắc, giết người không gớm tay… Đàn bà trong truyện Kim Dung thanh cao dịu vợi, đàn bà trong Cổ Long dâm tà trá ngụy. Trong vấn đề tình yêu và tình dục, Kim lại rất cổ, còn Cổ lại rất kim.

Trong uống rượu, Kim Dung là dân sành sỏi, biết thưởng thức, mượn chén rượu để trò chuyện. So với Tổ Thiên Thu – bậc thầy thẩm rượu, đám nhân vật chính của Cổ Long chỉ là những đệ tử của Lưu Linh không hơn không kém. Kim Dung dùng rượu để kết giao, Cổ Long dùng rượu để quên sầu. Người ta nói ngày Cổ Long chết, đám bạn chí cốt không mang hoa đến, mà mỗi ông vác một chai Hennessy, cứ thế mà rót xuống mồ, rồi lại mang 48 chai khác chôn theo Cổ Long, tượng trưng cho 48 năm sống trên đời, cùng lời  phúng điếu bi thương: “Tiểu Lý Phi Đao thành thất truyền, nhân thế hết gặp Sở Lưu Hương.”

Kiến thức của Kim Dung rất rộng, của Cổ Long rất hẹp. Nếu như tài hoa của Kim Dung đi theo con đường phát huy sở trường thì Cổ Long đích thị là hạn chế sở đoản.

Nhân vật của Kim Dung dẫu cho bị ràng buộc rất nhiều bởi lễ giáo và các khái niệm anh hùng nhưng vẫn ung dung khoái hoạt, càng về sau tư tưởng tự do càng mạnh. Nhân vật Cổ Long thoạt nhìn tự do, kỳ thực luôn bị mắc kẹt với quá khứ lẫn hiện tại. Nhân tại giang hồ, thân bất do kỷ.

Kim Dung luôn cho cho nhân vật của một một “backstory” rất mạnh. Anh là con ai, học nghệ ở đâu, quá khứ thế nào, tình đầu ra sao? Sau khi đã có backstory đủ mạnh, Kim ném nhân vật vào tiểu thuyết, để họ tự tìm hiểu ý nghĩa của cuộc đời. Và vì đã có quá khứ lẫn hiện tại, Kim Dung chẳng thể quản tương lai của họ được nữa. Như trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Kim Dung rất thích để cho Trương Vô Kỵ thành đôi với Tiểu Chiêu, cô gái mà ông yêu nhất. Nhưng rốt cục, Trương giáo chủ vẫn từ bỏ giang hồ, về vẽ lông mày cho Triệu Mẫn.

Vì nhân vật của Kim Dung có đời sống riêng, nên họ rất sống động. Và ta luôn nhìn thấy chính mình, ở phần đời của một nhân vật đó. Phụ nữ có lẽ sẽ đồng cảm với Nhạc Linh San thật nhiều, khi nàng từ bỏ “anh trai mưa” Lệnh Hồ Xung để về với tình yêu đích thực của mình: Lâm Bình Chi. Cuộc sống là những lựa chọn. Và dẫu chọn sai, vẫn không có gì hối hận. Đến chết, Nhạc Linh San cũng chỉ cầu xin anh trai mưa chu toàn cho anh yêu của mình. Giây phút ấy, Lệnh Hồ Xung hoàn toàn rũ bỏ được tình yêu đầu thuần khiết, để dành trọn con tim cho Doanh Doanh. Còn nếu trong những giây cuối cùng, Nhạc Linh San lại chuyển sang giọng hối hận, xin lỗi Lệnh Hồ đại ca, hãy tha thứ cho tiểu muội, thì Lệnh Hồ Xung có lẽ chưa thể hoàn toàn quên nàng được. Mối tình giữa chàng và Doanh Doanh tất nhiên vẫn còn một vết gợn, khúc Tiếu Ngạo chưa thể toàn mỹ.

Lại nói về Doanh Doanh, con gái giáo chủ, quyền lực nghiêng thành, lại yêu một chàng lãng tử mê rượu, không có thanh kiếm thì gần như là người vô dụng. Và người con gái ấy yêu nhưng không ghen, dẫu gái bao vây Lệnh Hồ thiếu hiệp như ruồi. Và nàng cũng chẳng hể sốt ruột khi biết Lệnh Hồ Xung chưa thể yêu mình toàn ý. Cái gì của mình sẽ là của mình, không phải của mình, cưỡng cầu cũng chẳng có được. Cẩm nang chinh phục đàn ông, ngoài Doanh Doanh, còn ai có thể viết được đây?

Nếu Kim Dung là bậc thầy của blockbuster, Cổ Long lại đi theo dòng art-house.

Trong lúc nhân vật của Kim Dung nhân thân rõ ràng, Nhân vật của Cổ Long lai lịch bất minh, là những vì sao lẻ loi trên trời. Khi thế sự giang hồ mở ra, họ đã ở đó với nỗi cô đơn muôn thuở. Nếu Kim Dung là bậc thầy của blockbuster, Cổ Long lại đi theo dòng art-house. Nhân vật của ông hành động và di chuyển, nhưng chẳng biết đi đâu, về đâu. Họ thủy chung không xử lý những mối quan hệ xã hội phức tạp. Dường như cuộc đời của họ chỉ có hai trạng thái: say xỉn và tỉnh táo, sinh tồn và tử vong. Họ uống rượu thật mạnh, dùng binh khí thật sắt. Họ tiêu diệt kẻ thù trên một hành trình tự diệt.

Bối cảnh của Kim Dung bao la hùng vĩ, đa dạng thú vị. Độc giả mê Kim Dung sao thể có thể quên được những đại cảnh choáng ngợp: Quang Minh Đỉnh, núi Hoa Sơn, Nhạn Môn Quan, ngọn Thiếu Thất, thành Tương Dương… Kim Dung ném những số phận nhỏ bé vào bối cảnh vĩ đại, như để làm nổi bật sự tương phản của đời người trước số mệnh. Cổ Long thì trước sau chỉ kéo nhân vật của mình vào những chỗ thật nhó bé, chật hẹp: quán rượu, tửu điểm. Nếu có núi thì cũng chỉ là ngọn, nếu có Tử Cấm Thành thì cũng chỉ là nóc nhà.

Những hiệp khách của Kim Dung hành động quang minh, lỗi lạc. Những trận chiến kinh tâm động phách nhất đều diễn ra vào ban ngày, dưới ánh mặt trời. Trong khi đó, hiệp khách của Cổ Long thuộc về màn đêm. Có lẽ vì ban đêm người ta mới… nhậu. A Phi là con sói dưới đêm trăng, Tây Môn Xuy Tuyết là tảng băng dưới trăng, Lý Tầm Hoan là kẻ si tình dưới trăng. Những trận đánh kinh điển của Cổ Long đều diễn ra dưới ánh nguyệt.

Ôn Thụy An khẳng định: “Địa vị của Kim Dung và Cổ Long, tuyệt đối là song song”. Sự so sánh, đối chiếu là điều không thể tránh khỏi trong những ngày này. Kim và Cổ, ai giỏi hơn? Các nhân vật trong truyện Kim Dung, ai giỏi nhất, ai đẹp nhất? Có lẽ chính Kim Dung cũng chẳng có… tư cách để trả lời. Vì như chính ông nói, nhân vật có đời sống và số phận của riêng họ. Chúng ta tuyệt đối chẳng có quyền can dự vào.

Phán xét làm cho con người đau khổ. Kim Dung bị người vợ đầu phụ rẫy, lại đi phụ rẫy người vợ thứ hai, kết hôn với người vợ thứ ba kém mình 30 tuổi. Sau khi phong bút tưởng sống đời khoái hoạt ung dung như Lệnh Hồ Xung, rốt cục cũng chỉ chuốc thêm nhưng ê chề của nhân thế. Con trai đầu treo cổ tự sát năm 19 tuổi, con gái thứ bị sốt mà điếc cả hai tai. Nhân thế bảo Kim Dung chỉ vĩ đại trên trang sách, nhưng quá tầm thường giữa đời thực.

 Nhân thế bảo Kim Dung chỉ vĩ đại trên trang sách, nhưng quá tầm thường giữa đời thực.

Cổ Long một đời đau khổ vì đàn bà, sinh ra hận đàn bà, vùi đầu vào bia rượu. Bỏ địa vị của một tiểu thuyết gia, Kim Dung còn là một nhà lịch sử, nhà ẩm thực học, sinh vật học, nhà nghiên cứu lịch sử… Bỏ địa vị ấy, Cổ Long có lẽ là một ma men thất bại toàn tập. Nhưng dù là bác học như Kim Dung hay thất học như Cổ Long, ở giai đoạn cuối đời họ cũng đã ngộ ra thế nào là tri túc.

Cuộc đời đầy những muộn phiền, chỉ có những khoảnh khắc hạnh phúc và những sát na an ủi. Khi ta biết thỉnh thoảng, ở tận cùng khổ đau, vẫn có người đến bên ta, cùng cạn một hồ trường.

Sau tất cả, Lý Tầm Hoan vẫn có Á Phi, và Lênh Hồ Xung vẫn có Nhậm Doanh Doanh cùng anh trỗi khúc tiêu cầm Tiếu Ngạo!

Là trí thức thuộc diện trẻ nhất trong số 100 nhà khoa học người Việt trẻ tiêu biểu trên toàn thế giới hội tụ trong chương trình “Mạng lưới đổi mới sáng tạo” vừa qua, Nguyễn Duy Tùng gây ấn tượng mạnh với người đối diện không chỉ bởi cái đầu trọc cá tính, gương mặt thông minh mà còn ở “thần thái” chững chạc, trải đời không dễ có ở một chàng trai mới 27 xuân xanh.

Bảng thành tích “khủng” của chàng sinh viên vẫn đang vừa đi học vừa đi làm thật sự “đáng nể”: Tốt nghiệp loại ưu ngành Khoa Học Máy Tính tại ngôi trường danh tiếng bậc nhất của Singapore và đứng thứ 11 thế giới là Đại học Công nghệ Nam Dương (NTU). Hiện tại, Nguyễn Duy Tùng đang theo học Thạc sỹ Quản Trị Kinh Doanh (MBA) bán thời gian tại trường Đại học Quốc gia Singapore (NUS) đồng thời cũng là Trưởng ban liên lạc Hội sinh viên MBA của NUS.

Công việc chính hiện nay của chàng kỹ sư trẻ sinh năm 1991 là Trưởng bộ phận kỹ thuật và Quản trị dự án tại Tập đoàn Tư vấn Kỹ thuật số Adelphi, Singapore. Đáng chú ý, Tùng đã trực tiếp tham gia phát triển và quản trị rất nhiều dự án liên quan đến chính phủ điện tử của Singapore có thể kể tới như: Cổng thông tin trực tuyến của Bộ Thông tin Truyền thông; Cổng thông tin thể thao Singapore; Trang Web Cục Khoa Học Công nghệ Singapore; 12 Trang Web trực thuộc National Parks Board; Trang Web Seagames – Asean Para Games 2015; Trang Web chính thức của cục thể thao Singapore; Trang Web Đại Học Singapore University of Technology and Desgin; … cùng nhiều dự án của các công ty và tập đoàn lớn trên thế giới như Minor Hotel Group, Seaco Global…

Sở thích của Tùng những lúc rảnh rỗi là thiền, đọc sách, du lịch, tư vấn hướng nghiệp…

Là một trong những người trẻ nhất tham dự sự kiện đình dám “Mạng lưới đổi mới sáng tạo” quy tụ các nhà khoa học trẻ tài năng của Việt Nam trên khắp thế giới vừa qua, hẳn là Tùng phải có gì rất đặc biệt?

Thực ra có thể nói đó là sự may mắn khi tôi được mời về Việt Nam tham gia chương trình “Mạng lưới đổi mới sáng tạo” – hay có một cụm từ khác mà anh em trong đoàn hay nói vui: Chương trình Cách Mạng 4.0 vào tháng Tám vừa qua. Chương trình quy tụ toàn bộ những nhà khoa học Việt Nam có tầm ảnh hương lớn trên thế giới, các giáo sư tiến sĩ đang công tác tại những trường đại học danh tiếng nhất, tiêu biểu có anh Lê Viết Quốc (lãnh đạo cấp cao Google Brain, Google), có PGS Hồ Anh Văn, Trưởng phòng nghiên cứu robot mềm, Viện Khoa học công nghệ tiên tiến Nhật Bản), anh Vũ Duy Thức (rất thành công tại Sillicon Valley) và rất nhiều người đang công tác trong lĩnh vực quản lý đô thị, môi trường, hạ tầng cơ sở, rô bốt, trí thông minh nhân tạo cũng như đô thị thông minh, hoặc đang làm các vị trí cao cấp tại những tập đoàn công nghệ như Tesla, Amazon, LinkedIn.

Có thể nói tôi là một trong những người trẻ nhất của chuyến đi lần này – tôi 27 tuổi, là một người con Hà Nội, đã sống và làm việc ở Singapore suốt 10 năm nay, hiện đang tư vấn cho các cơ quan chính phủ Singpore về các giải pháp chính quyền điện tử và dịch vụ công trực tuyến.

Tôi không phải nhà khoa học đầu ngành trên thế giới, cũng không phải chuyên viên cao cấp trong ngành trí tuệ nhân tạo hay máy học, cũng càng không phải người có tầm ảnh hưởng lớn tới cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Vậy nên, ngoài phát biểu ý kiến cho phần chính phủ điện tử tại Hà Nội và TP HCM, tôi dành phần lớn thời gian trong chương trình để lắng nghe và quan sát.

Với góc nhìn của một người con xa Tổ quốc trở về quê hương, và cũng với góc nhìn của một người lần đầu tiên được tiếp xúc với lãnh đạo các ban ngành, các vị chủ tịch UBND các thành phố lớn và ban lãnh đạo của những tập đoàn công nghệ lớn nhất Việt Nam, tôi thấy mình như được “mở mắt” sau hành trình lần này.

Có thể thấy những con người tài giỏi đất Việt không thiếu và ở mọi lĩnh vực. Nhưng tại sao Việt Nam vẫn phải đối mặt với tình trạng chảy máu chất xám?

Đúng là chuyến đi lần này cho tôi thấy không ngờ Việt Nam lại có nhiều người tài năng tới vậy. Ngoài anh Lê Viết Quốc – lãnh đạo cấp cao của Google Brain, còn có anh Vũ Hà Văn- Giáo sư Toán của đại học Yale, hay rất nhiều các vị giáo sư tiến sỹ và là trưởng các phòng nghiên cứu tại Singapore, Nhật, Canada và Australia như anh Hồ Anh Văn, Phạm Quang Cường, Nguyễn Quý Báu. Ngoài ra còn có những người thành công tại Sillicon Valley, như anh Vũ Duy Thức với OmhniLab, startup nối tiếng về robot trên thế giới, hay anh Nguyễn Duy Lân – sáng lập viên công ty bảo mật Vermine với khách hàng là Bộ Quốc phòng Mỹ và Bộ Quốc phòng Singapore. Đó là chưa kể tới một số lượng lớn người Việt Nam đang làm việc tại các tập đoàn công nghệ hang đầu trên thế giới như Google, Tesla, Amazon hay LinkedIn.

Nhưng cũng phải thừa nhận một thực tế đáng buồn là tất cả những người tài năng này đều không sống và làm việc tại Việt Nam. Theo tôi biết, hiện mới chỉ có một vài công ty tại Việt Nam sẵn sàng trả lương “trên trời” cho những chuyên gia này và cũng đã có một vài chuyên gia quay về Việt Nam làm việc. Nhưng số lượng này hiện vẫn đếm trên đầu ngón tay. Rõ ràng, giải quyết quá trính chảy máu chất xám vẫn luôn là một bài toán chưa có lời giải đối với Việt Nam.

Nhưng cũng phải thừa nhận một thực tế đáng buồn là tất cả những người tài năng này đều không sống và làm việc tại Việt Nam.

Song nói như vậy cũng không thể phủ nhận dù ở mọi miền địa lý trên thế giới, những người con xa xứ vẫn luôn hướng về Việt Nam. Bằng chứng đó là những mạng lưới các nhà khoa học, các nhóm tư vấn độc lập liên tục được thành lập để tư vấn cho chính phủ Việt Nam về chính sách cũng như về quy hoạch đô thị hay công nghệ. Dù đã ổn định và làm việc tại những phòng nghiên cứu lớn trên thế giới, nhiều nhà khoa học vẫn trở về trong chuyến đi lần này và đóng góp rất nhiều ý kiến quý báu cho đất nước.

Có nhiều người cho rằng họ ngại về nước để cống hiến vì sợ sự trì trệ và cả những “sức ì” ở ngay trong tư duy của những người đứng đầu?

Quả thật là trước khi về nước, tôi có một ấn tượng không tốt cho lắm đối với các lãnh đạo Việt Nam. Nhưng chuyến đi lần này đã khiến tôi phải suy nghĩ lại, vì một số nhân vật sau đây.

Tại Hà Nội, tôi may mắn được làm việc với chủ tịch UBND TP Hà Nội, ông Nguyễn Đức Chung trong chương trình làm việc với đoàn. Có thể nói, tôi thực sự kinh ngạc bởi ông nắm rất rõ tình hình của Hà Nội, về mọi mặt. Từ môi trường, tới quy hoạch đô thị và cả dân số cũng như y tế. Ngoài ra, tôi cũng cảm nhận được sự tâm huyết của ông đối với Hà Nội qua lời kể của nhiều anh trong đoàn, khi biết ông đã lặn lội sang Pháp và tìm đến tham khảo ý kiến của các trí thức ở đây. Không phải tôi, mà rất nhiều người trong đoàn thấy mừng cho Hà Nội khi có một vị lãnh đạo như vậy.

Vào tới TP Hồ Chí Minh, khi biết tôi có nhiều kinh nghiệm trong việc xây dựng chính phủ điện tử và dịch vụ công trực tuyến, chủ tịch UBND Quận 12 Lê Trương Hải Hiếu đã chủ động hẹn gặp trực tiếp và trình bày hết sức ngắn gọn những vấn đề mà Quận đang gặp phải và tham khảo ý kiến, cũng như ngỏ ý muốn nhờ tôi và cộng sự tư vấn cho một số dịch vụ công của Quận. Qua nói chuyện và tìm hiểu , tôi biết ông Lê Trương Hải Hiếu cũng từng đi học nước ngoài, phong thái làm việc cấp tiến và có tầm hiểu biết sâu rộng.

Trong suốt quá trình tham gia chương trình, chúng tôi còn có cơ hội làm việc với Thứ trưởng Bộ KHCN Bùi Thế Duy. Là người làm khoa học nên có thể nói là ông rất hiểu tâm tư nguyện vọng của các nhà khoa học. Nhiều lời nhận xét của ông trong chương trình làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh khi tỉnh ứng dụng những công nghệ tiến bộ mới khiến tôi giật mình vì ông vừa có tầm nhìn vĩ mô lại vừa thực tế.

Quả thực, dù có thể vẫn còn nhiều bất cập và tiêu cực, nhưng với việc thế hệ lãnh đạo mới đều là những người đã từng tu nghiệp ở nước ngoài, tôi tin rằng Việt Nam đã và đang dần chuyển mình để có một bộ máy làm việc hiệu quả và chuyên nghiệp hơn.

Sáng kiến mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam đã chính thức khởi động vào tháng 8/2018, với sự tham dự của hơn 100 nhà khoa học người Việt trẻ trên toàn thế giới. Việc công bố sáng kiến mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam nằm trong khuôn khổ Chương trình kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam 2018 do Bộ KH&ĐT chủ trì tổ chức. Chương trình nhằm quy tụ và huy động tối đa nguồn lực chất xám, đặc biệt là từ các chuyên gia người Việt được đào tạo bài bản và đang làm việc tại các quốc gia có nền tảng khoa học công nghệ phát triển. Thông qua chương trình, các nhà lãnh đạo Việt Nam mong muốn khơi nguồn cảm hứng, tạo sự liên kết mới từ những tinh hoa khoa học công nghệ trong và ngoài nước, từ đó lan tỏa thành những động lực đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, tạo ra sự đổi thay về diện mạo và trình độ phát triển công nghệ của Việt Nam, để cùng đồng hành và tiến xa trong một kỷ nguyên kỹ thuật số đầy mới mẻ và hứa hẹn. Hiện đã có 100 chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam tiêu biểu hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ ở nước ngoài tham gia vào chương trình.

Cái mở mắt có khiến bạn lóe lên một ý định hay ý tưởng nào đó để có thể “kéo” cuộc cách mạng 4.0 về Việt Nam không?

Có thể với nhiều người, sự kiện lần này không phải sự kiên đầu tiên chính phủ tổ chức cho nhân tài Việt Nam trên thế giới, và cũng có thể, kết quả không thực sự được tốt như kỳ vọng. Có thể với nhiều người, sự kiện vẫn mang tính bề nổi và sẽ chưa thực sự giải quyết được những vấn đề lớn cho Việt Nam. Hay có thể với nhiều người, sự kiện lần này là cơ hội đánh bóng tên tuổi và trục lợi cho bản thân. Và cũng có thể với nhiều người, sự kiện lần này là tiền đề cho một bước phát triển thần kỳ của Việt Nam trong cuộc Cách Mạng Công Nghệ 4.0.

Nhưng riêng đối với tôi, một người trai trẻ xa quê hương, sự kiện lần này là cơ hội để tôi nhìn lại bản thân. Và tự hỏi sau gần chục năm sống tại nước ngoài, mình đã làm được gì cho Tổ quốc?

Tôi nhận ra rằng lòng yêu nước, khao khát cống hiến xây dựng Việt Nam thành một quốc gia giàu mạnh vốn vẫn luôn âm ỉ trong lòng, giờ lại cháy bừng bừng trong tôi. Từng ngày từng giờ tôi cảm nhận được hơi nóng của lòng yêu nước, mãnh liệt hơn bao giờ hết.

Tôi cũng nhận ra rằng có nhiều cách để cống hiến cho đất nước. Chưa cần phải về nước, chưa cần phải khởi nghiệp to tát gì đâu xa. Nếu mỗi người chúng ta chỉ cần làm thật tốt công việc của mình một cách chuyên nghiệp và cư xử thật lịch thiệp trước bạn bè quốc tế, thì hình ảnh Việt Nam trong mắt họ cũng sẽ tự nhiên tốt hơn, đẹp hơn. Khi cách nhìn nhận về Việt Nam đã thay đổi, thì sẽ có nhiều người tới Việt Nam du lịch hơn và cũng sẽ có nhiều người tới Việt Nam đầu tư hơn. Đó âu cũng là một cách cống hiến.

Đối với tôi, thời điểm kết thúc chuyến đi, cũng là lúc tôi lập tức chia sẻ cảm xúc và những quan sát của mình tới tất cả bạn bè, người thân, phần lớn đang sống và làm việc ở nước ngoài.

Tôi tin rằng trong mỗi chúng ta, lòng yêu nước vẫn đang âm ỉ, chỉ chờ có cơ hội để bùng cháy. Giống như cả dân tộc Việt Nam bỗng đoàn kết lại sau chiến thắng của đội tuyển U23 trên đấu trường quốc tế. Nếu cả dân tộc Việt Nam lại đoàn kết được với một sức mạnh như vậy trên mặt trận kinh tế và giáo dục, tôi tin ngày Việt Nam vươn mình và trở thành một quốc gia giàu mạnh sẽ không còn quá xa.

Còn bạn, bạn đã sẵn sàng cống hiến chưa?

Hai năm gần đây, chỉ số đổi mới sáng tạo tạo toàn cầu Việt Nam tăng 14 bậc lên vị trí 45/126 quốc gia và nền kinh tế, trong đó nổi bật là 2 chỉ số: Phần chi R&D do doanh nghiệp trang trải và Phần chi R&D do doanh nghiệp thực hiện tăng… Các doanh nghiệp đã quan tâm, chú trọng đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu và phát triển. Đã có sự dịch chuyển về cơ chế chính sách trong thời gian gần đây, đó là doanh nghiệp Việt Nam được coi là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là những chính sách, nhân tố quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước và là môi trường thuận lợi để đón nhận sự đồng hành, cống hiến của các nhà khoa học, các chuyên gia tham gia xây dựng đất nước.

“Những năm qua, chúng tôi đã tuyển bác sỹ đi học để nâng cao trình độ. Tuy nhiên, thật đáng buồn bởi nhiều bác sỹ sau khi học xong, được phân công về công tác ở các huyện như Mèo Vạc, Đồng Văn, Giám đốc Sở Y tế đã ký quyết định rồi nhưng họ thậm chí không đến lấy cả quyết định. Còn tại bệnh viện tỉnh, phân bác sỹ về khoa truyền nhiễm cũng không làm…

Đó là những nỗi niềm canh cánh về bổ sung hay nâng cao trình độ chuyên môn y tế cho vùng cao…”

Nhiều bác sỹ sau khi học xong, được phân công về công tác ở các huyện như Mèo Vạc, Đồng Văn, Giám đốc Sở Y tế đã ký quyết định nhưng họ thậm chí không đến lấy cả quyết định.

Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang Lương Viết Thuần chua xót kể lại khi đoàn công tác của Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Y tế) có đợt làm việc với Sở Y tế, một số huyện nghèo các tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang về thực trạng công tác nhân lực tại y tế cơ sở ở các huyện nghèo.

Theo ông Thuần thực trạng thu hút nguồn nhân lực về y tế cơ sở, nhất là những vùng khó khăn vẫn còn những khoảng trống khó có thể lấp đầy.

Ký xong quyết định, bác sỹ “lặn tăm”

Một bức tranh hệ thống y tế cơ sở thoạt nhìn tưởng như một thành trì vững chãi, kiên cố, bởi trên toàn quốc có tới hơn 11.000 trạm y tế xã, phường, thị trấn… tuy nhiên đi sâu vào tìm hiểu thực tế mới thấy một câu chuyện rất lo ngại khi nguồn nhân lực chất lượng cao ở tuyến này luôn trong tình trạng chấp chới…

Tại tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, bài toán về nguồn nhân lực tuyến cơ sở, nhất là những vùng khó khăn, vùng giáp biên giới đang có một thực tế các bác sỹ được đào tạo về tuyến cơ sở xong thì viết đơn xin thôi việc, hoặc không đến lấy quyết định. Còn đội ngũ bác sỹ chuyên tu, cử tuyển người địa phương ở tuyến dưới muốn tham gia thi thì không ai đỗ, cánh cửa nguồn nhân lực y tế cơ sở ở những địa phương này dường như đang bao trùm “một màu xám…”

Ở tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang có những huyện xa xôi cách trung tâm tỉnh tới hơn 100 đến 200km, đường đi gập ghềnh, quanh co, khó khăn. Các vùng đó, nhân lực y tế chất lượng cao vẫn còn là bài toán nan giải, những năm qua tỉnh Hà Giang đã cử người đi đào tạo cho cho y tế nhưng đào tạo bao nhiêu cũng vẫn không xuể, nguồn nhân lực luôn trong tình trạng chấp chới, thiếu trước hụt sau tại các huyện nghèo, huyện khó khăn.

Trong chuyến đi khảo sát thực tế về nguồn nhân lực tại một số huyện nghèo các tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang, những tâm tư bộc bạch về nhân lực y tế tại hai tỉnh này được các vị lãnh đạo thẳng thắn bày tỏ.

Giám đốc Sở Y tế Hà Giang Lương Viết Thuần cho hay, tỉnh có 11 huyện thị, nhưng có 7 huyện khó khăn. Tính đến nay, để khắc phục nguồn nhân lực cho tuyến y tế cơ sở tại các huyện vùng khó khăn, tỉnh đã cử 31 người tham gia dự án bác sỹ trẻ và đang tiếp tục rà soát để cử thêm 20 bác sỹ nữa tham gia dự án này.

“Những năm qua, chúng tôi đã cử đi đào tạo nhưng thật đáng buồn khi đào tạo xong lại mất rất nhiều người…,” (Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang).

Phân tích về nguồn nhân lực y tế, ông Thuần phân trần thêm, ngành y tế của tỉnh Hà Giang còn chịu thêm áp lực vừa tinh giản, thu gọn đầu mối, tinh giản biên chế, với chỉ tiêu chung giảm 10%, bởi vậy toàn ngành y tế tỉnh trong năm nay giảm 126 người. Trung tâm y tế tại huyện Mèo Vạc và Trung tâm y tế tại huyện Đồng Văn vẫn còn chỉ tiêu nhưng không có cơ chế tuyển dụng thêm bác sỹ về những vùng khó khăn, xa xôi hẻo lánh này.

“Đơn cử như, những năm trước chúng tôi đã tuyển bác sỹ đi học theo nhiều chương trình để nâng cao trình độ, nhưng khi học xong, Giám đốc Sở Y tế đã ký quyết định phân đi công tác ở các huyện như Mèo Vạc, Đồng Văn… Bất ngờ là sau đó họ không đến lấy quyết định. Còn tại bệnh viện tỉnh, phân bác sỹ về khoa truyền nhiễm cũng không làm,” ông Thuần chua xót.

“Vùng trung tâm, khi đào tạo xong bác sỹ chuyên khoa 1 hay tiến sỹ, sau khi học xong họ làm đơn nghỉ việc đi Hà Nội. Những năm qua, chúng tôi đã cử đi đào tạo nhưng thật đáng buồn khi đào tạo xong lại mất rất nhiều người…,” vị Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang trải lòng.

Chia sẻ về câu chuyện nguồn nhân lực y tế tại huyện vùng cao xa xôi của tỉnh Hà Giang, ông Vũ Mạnh Hà – Bí thư Huyện ủy Hoàng Su Phì thẳng thắn, đời sống kinh tế xã hội ở huyện còn rất nhiều khó khăn. Đặc biệt, ở xứ ruộng bậc thang này luôn luôn bị chảy máu chất xám, huyện cử người đi đào tạo bao nhiêu cũng không xuể.

“Những năm qua, huyện đã cử đi rất nhiều người để đào tạo, tuy nhiên khi các cán bộ được đào tạo về ngành y xong “đủ lông đủ cánh,” chỉ có một phần nhỏ cán bộ ở lại, còn đa số các nguồn nhân lực y tế theo kinh tế thị trường không đảm bảo đời sống sinh hoạt xin về miền xuôi, về bệnh viện tư, vì vậy y tế công luôn thiếu cán bộ,” ông Hà cho hay.

Ông Vũ Mạnh Hà – Bí Thư huyện ủy Hoàng Su Phì thẳng thắn, tình trạng này đã tồn tại bao nhiêu năm rồi, kể cả tuyến tỉnh. Chính điều này làm cho y tế vùng cao không thể bền vững được. Do vậy, huyện vùng cao cần có sự quan tâm động viên, phối kết hợp từ sở y tế tới Bộ Y tế để đảm bảo sự bền vững và công bằng trong công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân vùng cao.

Người tận tâm: Mòn mỏi chờ cơ hội

Giám đốc Sở Y tế Hà Giang Lương Viết Thuần cho biết, để khắc phục tình trạng thiếu nhân lực ở y tế cơ sở, tỉnh đã xét chọn 52 y sỹ đi thi bác sỹ, nhưng cũng chỉ đỗ được có 2 người. Vì vậy, công tác đào tạo nhân lực ở các huyện vùng cao đã khó khăn này càng nhân thêm gấp bội. Ba đến 5 năm nữa, bài toán thiếu hụt bác sỹ ở vùng khó khăn vẫn khó có lời giải.

Chia sẻ về những khó khăn tại bệnh viện tuyến huyện, thạc sỹ Vũ Trọng Thành – Giám đốc bệnh viện huyện Lâm Bình (tỉnh Tuyên Quang) cho hay, bệnh viện có 60 giường bệnh. Hiện tại, các bác sỹ cùa bệnh viện đã làm được các kỹ thuật như mổ lấy thai lần đầu, cắt u nang buồng trứng, cắt ruột thừa viêm, nối gân…

Điều đáng lưu ý là tại bệnh viện trừ giám đốc (là bác sỹ chính quy), còn lại không có một bác sỹ chính quy nào. Bệnh viện đang có 8 bác sỹ, trong đó có 2 bác sỹ cử tuyển và 6 bác sỹ chuyên tu.

Điều đáng lưu ý là tại bệnh viện trừ giám đốc (là bác sỹ chính quy), còn lại không có một bác sỹ chính quy nào. Bệnh viện đang có 8 bác sỹ, trong đó có 2 bác sỹ cử tuyển và 6 bác sỹ chuyên tu.

Bác sỹ Thành bày tỏ lo ngại, các bác sỹ của bệnh viện đều là bác sỹ chuyên tu, họ không được đi học bổ sung tay nghề thì chất lượng không thể nâng cao lên được.

“Chúng tôi muốn bác sỹ đi học cũng vô cùng khó khăn. Bệnh viện muốn cho các bác sỹ đi học, cho đi thì không có ai làm mà đi học xong lại sợ họ bỏ đi bất cứ lúc nào. Bài học trước đó cho thấy, bệnh viện có 2 bác sỹ, đi học được bổ sung và nâng cao tay nghề xong họ về viết đơn xin nghỉ việc,” bác sỹ Thành trải lòng.

Hiện nay, Bộ Y tế đang triển khai Dự án “Thí điểm đưa bác sỹ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế–xã hội khó khăn” (ưu tiên 62 huyện nghèo). Dự án đã tổ chức khai giảng 11 khóa (tại các trường đại học: Y Hà Nội, Y- Dược Huế, Y-Dược Hải Phòng) với số lượng 242 bác sỹ. 14 bác sỹ khóa 1 và 2 đã được bàn giao cho 12 huyện nghèo thuộc tám tỉnh miền núi phía Bắc.

Kết quả kiểm tra, đánh giá sau bàn giao cho thấy các bác sỹ đã thực hiện tốt các kỹ thuật theo chương trình đào tạo; hỗ trợ và thực hiện các kỹ thuật chuyên khoa khác mà bệnh viện tuyến huyện chưa triển khai do thiếu nhân lực. Đồng thời chuyển giao kỹ thuật và tham gia tập huấn, truyền đạt kiến thức, kỹ năng cho đồng nghiệp tại huyện nghèo, qua đó nhiều người bệnh được cứu sống hoặc không phải chuyển tuyến.

Bác sỹ Vũ Trọng Thành chia sẻ, nhu cầu bác sỹ của bệnh viện rất cấp thiết. Tuy nhiên, theo các tiêu chí của Dự án thí điểm đưa bác sỹ trẻ tình nguyện về công tác tại vùng khó khăn, ưu tiên 62 huyện nghèo (Dự án 585) của Bộ Y tế rất khó khăn cho cơ sở. Bởi tiêu chí của dự án là chọn bác sỹ được đào tạo chuyên khoa I theo hình thức cầm tay chỉ việc “1 thầy 1 trò” là phải tốt nghiệp bác sỹ chính quy, nhưng thực tế tại huyện Lâm Bình hiện nay không có một bác sỹ chính quy nào để cử đi.

Nguyễn Văn Thắng – Giám đốc Trung tâm y tế huyện Hoàng Su Phì (tỉnh Hà Giang) bộc bạch, trung tâm hiện nay quản lý gồm có 2 phòng chức năng và 22 trạm y tế xã thị trấn. Tại tuyến xã, 21 trạm y tế xã thực hiện khám chữa bệnh ban đầu. Về công tác tổ chức, tại trung tâm có 140 cán bộ, trong đó có 109 người ở các xã, trong đó có 48 người đang tham gia đào tạo. Số lượng y sỹ trong huyện nhiều, có 40 y sỹ.

Ông Thắng đề xuất và kiến nghị cần có chính sách thu hút ưu đãi đối với các bác sỹ về công tác tại vùng sâu, vùng khó khăn. Đặc biệt, cần có chế độ đào tạo với bác sỹ liên thông, bởi thời gian qua toàn bộ các bác sỹ liên thông trên địa bàn huyện dự thi và xét tuyển không đỗ trường hợp nào để đi học nâng cao chuyên môn hệ đại học.

Gạn đục khơi trong

Trên phạm vi cả tỉnh Hà Giang, Giám đốc Sở Y tế Lương Đức Thuần cho hay hiện có 34 bác sỹ được đi đào tạo theo dự án 585, chiếm 1/10 hơn 300 bác sỹ trẻ của Hà Giang, nhưng mới chỉ đáp ứng 1/3 nhu cầu.

“Nếu như đưa bác sỹ trẻ tình nguyện về công tác thì chỉ 2-3 năm, các bác sỹ quay trở về Trung ương thì Mèo Vạc vẫn là Mèo Vạc, Hoàng Su Phì vẫn là Hoàng Su Phì, vì vậy, Sở Y tế tỉnh rất mong muốn Dự án hướng tới lấy bác sỹ của địa phương để đào tạo, sau đó họ quay về địa phương. Đây là cách để đầu tư bền vững hơn, vì họ đang sinh sống và làm việc ngay tại địa phương, có thể gắn bó lâu dài với bệnh viện. Đề nghị tiếp tục hỗ trợ đào tạo liên thông ở huyện nghèo. Đào tạo bao nhiêu cũng không xuể”, ông Lương Đức Thuần chia sẻ.

Ông Vũ Mạnh Hà – Bí thư Huyện ủy Hoàng Su Phì cũng bày tỏ sự đồng tình với ý kiến của Giám đốc Sở Y tế Hà Giang. Ông cho rằng hiện nay, tuyến y tế cơ sở gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm người quy hoạch đào tạo và bồi dưỡng, Dự án cần đào tạo người địa phương để họ quay trở lại địa phương.

“Lĩnh vực y tế là lĩnh vực giữ người khó nhất. Đặc biệt, công tác an sinh mà không tốt thì càng dễ chảy máu chất xám,” ông Vũ Mạnh Hà nói.

Về việc đưa các bác sỹ của địa phương tham gia vào dự án bác sỹ trẻ tình nguyện của Bộ Y tế, bác sỹ Tạ Tiến Mạnh – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, cũng cho biết, việc lo lắng bác sỹ chuyên tu sau khi được đào tạo chuyên khoa 1 theo Dự án không làm được việc là không đúng, vì thực tế nhiều người có tâm huyết, họ làm rất tốt và đáp ứng nhu cầu chăm sóc, điều trị bệnh nhân ngay tại địa phương.

Bác sỹ Mạnh cũng kiến nghị đề án đưa bác sỹ trẻ tình nguyện về vùng sâu, vùng xa nên mở rộng đối tượng đã được tuyển dụng ở tuyến huyện và huyện nghèo là các bác sỹ liên thông. Những bác sỹ này đã ở các địa phương nên sẽ gắn bó lâu dài với nơi đây. Còn các bác sỹ chính quy sau khi học xong 6 năm họ sẽ không về huyện nghèo. Nếu cứ để các bác sỹ cử tuyển hay chuyên tu “thi thẳng tưng” thì vô cùng khó, nếu họ được lựa chọn được đào tạo vào dự án 595 thì đây là một lối ra vững chắc cho y tế cơ sở, để họ yên tâm công tác lâu dài.

Mở thêm bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ

Y tế cơ sở hiện nay được xác định giữ vai trò đảm bảo công bằng và hiệu quả cao nhất. Y tế cơ sở là xương sống của hệ thống y tế.

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng – Phó Vụ trưởng Vụ kế hoạch Tài chính (Bộ Y tế) cũng chỉ rõ, có một thực tế đang tồn tại là cơ cấu nhân lực không hợp lý. Đó là sự mất cân đối giữa tuyến trên và tuyến dưới, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Dân số ở nông thôn chiếm 2/3 còn dân số ở thành thị chiếm 1/3. Việc nguồn nhân lực chất lượng cao tập trung nhiều ở tuyến trên, gặp không riêng ở Việt Nam mà nhiều quốc gia trên thế giới, tuy nhiên ở Việt Nam tình trạng này tồn tại dai dẳng nhiều năm qua. Mặc dù những năm qua có nhiều biện pháp được triển khai nhưng không đạt được nhiều kết quả như mong muốn.

“Tình hình kinh tế xã hội mấy năm gần đây đã giữ chân được một số bác sỹ ở tuyến xã. Trước kia, mấy năm trươc khi chúng tôi lên một số tỉnh vùng cao, khi mà năm trước lên đến năm sau lên không thấy nhân viên bác sỹ làm việc, bất chợt thì sau khi đi kiểm tra ở bệnh viện K thì thấy các anh chị ấy sau khi đi học chuyên khoa 1, chuyên khoa 2 sau khi cống hiến đủ thời gian quy định họ đều tìm cách quay trở về thành phố.

Hỏi họ tại sao? Họ bảo ở trên này với đồng lương như vậy không đủ chi trang trải cho con cái và gia đình, đó là điểm bất cập chúng tôi thấy rằng tại sao mất cân đối trong phân bổ nguồn lực và vì sao nguồn nhân lực cứ tập trung ở thành thị trong khi nông thôn chiếm 2/3 dân số và tỷ lệ nguồn nhân lực chất lượng cao rất thấp, như vậy nó không phù hợp. Vì vậy, ngành y tế và chính quyền các địa phương cần có những giải pháp, chiến lược lâu dài để khắc phục tình trạng này để nâng cao chất lượng thực sự cho y tế tuyến cơ sở,” bà Hằng phân tích.

Theo phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng, hiện nay trong bối cảnh tình hình mới, những thách thức như bệnh không lây nhiễm bên cạnh bệnh mạn tính, già hóa dân số thì nếu không làm tốt chăm sóc sức khỏe ban đầu thì có xây bao nhiêu bệnh viện cũng không làm sao chứa hết được bệnh nhân, bởi mô hình bệnh tật thay đổi, thay vì bệnh truyền nhiễm bây giờ là bệnh không lây nhiễm.

“Gánh nặng bệnh tật này nếu không được phát hiện từ tuyến y tế cơ sở thì nó sẽ để lại hậu quả rất lớn, khi người dân đến bệnh viện đã nặng khi đó chi phí y tế cao. Với một thu nhập bình thường sau một cơn ốm nặng, cơn bạo bệnh có thể từ một người thu nhập bình thường trở thành người nghèo. Tôi có thể khẳng định hệ thống bệnh viện không thể xử lý được mà phải là hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu,” phó giáo sư Hằng nhấn mạnh.

Ưu tiên từ gốc…

Hiện nay, tại 62 huyện nghèo của cả nước, đang thiếu khoảng 600 bác sỹ, Bộ Y tế đang triển khai dự án đào tạo bác sỹ trẻ tình nguyện về công tác tại những này và đang có những hiệu quả bước đầu.

Tại nhiều bệnh viện tuyến huyện, các bác sỹ trẻ về công tác như… đã nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ở tuyến y tế cơ sở. Tuy nhiên, theo ông Tác, biện pháp lâu dài vẫn là lấy người cơ sở làm gốc. Trước những đề xuất trên của tuyến y tế cơ sở về xét tuyển ưu tiên đối tượng liên thông tại các vùng sâu, vùng xa, Bộ Y tế sẽ xem xét sửa đổi đối với các đối tượng là người của địa phương có nguyện vọng và đủ sức học tập, Bộ Y tế sẽ chấp nhận đây sẽ là ưu tiên quan trọng.

Ông Phạm Văn Tác – Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Y tế) kiêm Giám đốc Dự án 585 cho biết, không riêng gì Hoàng Su Phì và Mèo Vạc, còn rất nhiều các huyện khó khăn khác trên cả nước ngay cả đường đi cũng đã khiến người dân rất vất vả. Nếu vận chuyển bệnh nhân trên đường ra đến tỉnh, thì tỷ lệ tử vong rất cao.

Không riêng gì Hoàng Su Phì và Mèo Vạc, còn rất nhiều các huyện khó khăn khác, ngay cả đường đi cũng đã khiến người dân rất vất vả. Nếu vận chuyển bệnh nhân trên đường ra đến tỉnh, thì tỷ lệ tử vong rất cao.

Chính vì vậy, việc đào tạo “nhân lực tại chỗ” để phục vụ người dân là rất quan trọng. Bộ sẽ tiếp thu ý kiến của các bệnh viện, vì có những cái không thể tuyệt đối, đúng là có những bác sỹ chuyên tu cũng rất giỏi chuyên môn. Dự án sẽ xem xét lại tiêu chí này trong thời gian tới, khi đó sẽ chọn các bác sỹ chuyên tu xuất sắc để đào tạo, ông Phạm Văn Tác chia sẻ.

Y tế cơ sở có thể được ví như như một chiếc kim tự tháp, phần gốc thì to và bề thế. Nhưng trái ngược với vẻ bề ngoài bề thế ấy, nguồn nhân lực nằm trong gốc của chiếc kim tự thấp ấy thì mỏng, yếu. Nếu không có sự bổ sung và củng cố kịp thời thì cái gốc ấy có thể bị mục ruỗng và sụp đổ. Vì vậy, trong tình hình mới việc đầu tư nguồn nhân lực cho y tế cơ sở cần có những hướng đi thiết thực và hiệu quả./.

Sáng 31/10, Quốc hội tiếp tục phiên chất vấn tại hội trường với sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân.

Nhiều vấn đề thuộc về ngành y tế được các đại biểu Quốc hội quan tâm đặt câu hỏi chất vấn và tranh luận. Đó là vấn đề về tình trạng mượn bằng cấp mở hiệu thuốc, vấn nạn thuốc giả-thuốc kém chất lượng, an toàn thực phẩm, chất lượng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế…

Tình trạng mượn bằng cấp mở quầy thuốc tây

Giữa phiên chất vấn buổi sáng 31/10, đại biểu Nguyễn Thanh Hải (Tiền Giang) chất vấn Bộ trưởng Y tế về tình trạng mượn bằng cấp mở quầy thuốc tây, không kiểm soát được.

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho hay, về vấn đề kinh doanh các quầy thuốc, nhà thuốc, đã có những quy định chặt chẽ, tuy nhiên bà cũng thừa nhận trong thực tiễn nhiều quầy thuốc, nhà thuốc thiếu các giấy tờ, chứng nhận đúng quy định là khá phổ biến.

Nhà nước đã có quy định về việc mở quầy thuốc như mở quầy thuốc phải tuân thủ quy định, mỗi bằng cấp dược chỉ được sử dụng cho một quầy thuốc và dược sỹ phải chịu trách nhiệm ở đó. Nhưng thực tế thì rất nhiều dược sỹ không thực hiện đúng, cho thuê bằng ở nhiều nơi, thậm chí cho thuê ở nhiều tỉnh khác.

Thực tế, rất nhiều dược sỹ không thực hiện đúng, cho thuê bằng ở nhiều nơi, thậm chí cho thuê ở nhiều tỉnh khác.(Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến 

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Y tế, Chính phủ đã có nghị định xử phạt khá nặng, tước giấy phép điều kiện hoạt động cũng như giấy phép hoạt động. Hiện nay, y tế địa phương và Ủy ban nhân dân các cấp có thanh tra định kỳ, hậu kiểm nhiều hơn và tổ chức các đoàn thanh tra liên ngành khá nghiêm.

Vấn đề thứ hai là bán thuốc không theo đơn, Bộ Y tế đã trình Chính phủ chỉ đạo quyết liệt và ra đề án bán thuốc không theo đơn và nối mạng liên thông giữa các nhà thuốc, các cơ sở bán thuốc với cơ quan quản lý để công khai minh bạch nguồn gốc thuốc, xuất xứ, giá cả thuốc và đã làm thí điểm tại 4 tỉnh, sắp tới nhân lên 16 tỉnh và tiến tới nhân rộng trong toàn quốc.

“Đây là góp ý quyết liệt của kỳ họp trước, Chính phủ cũng như Bộ Y tế đang quyết liệt triển khai và tiến tới bán thuốc theo đơn và kèm theo các thông tư quy định về kê đơn thuốc,” bà Tiến nhấn mạnh.

An toàn thực phẩm: “Trên nóng, dưới đã nóng”

Trong buổi chất vấn sáng nay, đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) đặt câu hỏi về vấn đề sau khi giám sát chuyên đề Quốc hội và các nghị quyết đã ban hành về an toàn thực phẩm, tình hình đã cải thiện tuy nhiên vẫn diễn biến phức tạp như thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể…?

Đăng đàn trả lời ý kiến của đại biểu Bùi Thanh Tùng, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, ngành y tế đã có hàng loạt văn bản, quy định; hàng loạt giải pháp được đưa ra để nhằm tăng cường việc đảm bảo an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm những vi phạm trong lĩnh vực này. Việc phối hợp giữa các bộ, ngành, từ Trung ương đến địa phương cũng nhịp nhàng hơn. Tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” đã được cải thiện rất nhiều.

Việc phối hợp giữa các bộ, ngành, từ Trung ương đến địa phương về an toàn thực phẩm đã nhịp nhàng hơn. Tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” đã được cải thiện rất nhiều. 

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh về khâu giải pháp, theo đó Bộ Y tế là đầu mối của Ban chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm cùng với các bộ ngành khác đã đưa ra những giải pháp.

Theo đó, về xây dựng quy phạm pháp luật, trong thời gian qua hệ thống này đã được hoàn thiện. Ngân hàng Thế giới cũng đã đánh giá hệ thống văn bản pháp luật của Việt Nam về an toàn thực phẩm tiếp cận với phương thức quản trị tiên tiến, điều đó có nghĩa là quản lý rủi ro dựa vào yếu tố nguy cơ, tăng cường hậu kiểm và phân cấp cho địa phương. Trong thời gian qua, Chính phủ đã sửa đổi nghị định 38 về thực hiện Luật an toàn thực phẩm bằng Nghị định 115, qua đó đã khắc phục được những hạn chế.

Tiếp đến, Nghị định 115/CP đã ban hành về xử lý vi phạm đối với an toàn thực phẩm. Đây là vấn đề rất diễn biến phức tạp và xử lý theo hình thức phạt nặng và toàn diện hơn. Việc tổ chức thanh kiểm tra rất lớn.

“Chính phủ ban hành nhiều chỉ thị như Chỉ thị 13 về an toàn thực phẩm và gần đây nhất là Chỉ thị 17 về công tác thanh tra xử phạt về buôn bán hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng về vấn đề an toàn thực phẩm đã hoàn thiện.”

“Về tổ chức thực hiện, đó là sự phối hợp chặt chẽ liên ngành giữa các bộ, trong đó Bộ Y tế là đầu mối cùng với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ thông tin và Truyền thông… và các tổ chức khác liên kết liên ngành,” Bộ trưởng Tiến nhấn mạnh.

Theo Người đứng đầu ngành y tế, giải pháp thứ hai ngành y tế đang tập trung triển khai là việc phân cấp nhiều cho địa phương về an toàn thực phẩm, tình trạng trên nóng dưới lạnh đã được cải thiện nhiều, hiện nay trên nóng, dưới đã nóng, các địa phương đã vào cuộc quyết liệt.

Theo báo cáo chưa đầy đủ, riêng thanh tra của địa phương gần 500.000 cuộc, về cải cách hành chính, cắt giảm 95% thanh kiểm tra chuyên ngành và 75% thủ tục hành chính, tăng hậu kiểm.   

Về công tác kiểm tra thanh tra, Bộ Y tế, liên ngành và địa phương đã tăng cường trong thời gian qua. Theo báo cáo chưa đầy đủ, riêng thanh tra của địa phương gần 500.000 cuộc, kết quả tăng cường mạnh mẽ về cải cách hành chính, cắt giảm 95% thanh kiểm tra chuyên ngành và 75% thủ tục hành chính, tăng hậu kiểm.

Tuy nhiên khi mở để giảm bớt tiền kiểm tạo điều kiện cho doanh nghiệp có điều kiện làm ăn phi pháp, trong thời gian tới tăng cường xử phạt nhiều hơn. Kết quả việc thnah tra phát hiện sai phạm giảm nhiều, số vụ ngộ độc giảm tập thể giảm…

Kiểm soát chất lượng thuốc

Trong phiên chất vấn sáng nay, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (Thành phố Hồ Chí Minh) chất vấn Bộ trưởng Bộ Y tế về công tác kiểm soát chất lượng thuốc, khi trên thực tế, thuốc giả, kém chất lượng vẫn tồn tại trên thị trường.

Đại biểu này cho rằng: “Từ đầu nhiệm kỳ đến nay và đặc biệt trong năm vừa qua ngành y tế đã có rất nhiều nỗ lực và thống nhất với báo cáo đánh giá, tuy nhiên cử tri và bản thân tôi rất thắc mắc về tình trạng kiểm soát chất lượng của thuốc, đặc biệt là tình hình thuốc giả, thuốc kém chất lượng chưa thấy có những đánh giá cụ thể và động thái của Bộ Y tế thể hiện tính quyết liệt của mình trong việc bịt lại những lỗ hổng, những khe hở để thuốc giả tuồn vào thị trường, làm hại người dân cũng như cơ chế bồi thường như thế nào cho những người dân đã bị hại bởi thuốc giả này?

Về bảo hiểm y tế, số người có bảo hiểm y tế đã lên đến 86% nhưng đến khi nào có đánh giá cụ thể hơn về chất lượng bảo hiểm y tế để thật sự bảo hiểm là công cụ hữu hiệu giúp cho người dân được khám chữa bệnh bảo hiểm y tế một cách chất lượng?”

Với việc kiểm soát thuốc giả, thuốc kém chất lượng vẫn còn hạn chế, ngành y tế cần có giải pháp gì?

Giải đáp ý kiến này, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho hay, với nội dung Luật Dược mới ban hành và Nghị định 54 và một loạt thông tư để quản lý chất lượng, hạn chế thuốc giả, thuốc kém chất lượng về quản lý thuốc. Bên cạnh đó, Bộ Y tế và Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành về tiêu chuẩn, quy chuẩn thuốc dược liệu của Việt Nam và dược liệu nước ngoài.

Bộ Y tế đã ban hành thông tư để quản lý chặt chẽ hơn việc đăng ký thuốc và nhập khẩu thuốc. Theo đó, sẽ xử phạt nặng, thậm chí kết hợp Bộ Luật hình sự xung quanh vấn đề xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng nặng nề hơn, thậm chí xử phạt hình sự để xử nghiêm minh. Về việc tiền kiểm, Bộ Y tế đã xây dựng các nhà máy theo tiêu chuẩn GMP và kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất.

Về công tác hậu kiểm, Bộ trưởng cho biết, ngành y tế đã tăng cường hệ thống năng lực của các phòng thí nghiệm, cơ quan kiểm nghiệm những cũng khó khăn về cơ sở vật chất và trang thiết bị, kiểm tra ngẫu nhiên và lấy mẫu hệ thống nhiều hơn để tăng cường phát hiện thuốc giả, thuốc kém chất lượng.

Trong công tác thanh kiểm tra, Bộ Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với Ủy ban 389 quốc gia, Bộ Công an, cơ quan điều tra củ các địa phương để tăng cường thanh tra, kiểm tra, phát hiện thuốc giả, thuốc kém chất lượng. Đặc biệt, kiểm tra 100% các lô hàng nhập khẩu của các công ty đã có vi phạm.

Sắp tới, trong Luật Dược kiểm tra hồ sơ nhập khẩu, có hồ sơ nghi ngờ phải đến tận nơi nước nhập khẩu đó để kiểm tra.

“Sắp tới, trong Luật Dược kiểm tra hồ sơ nhập khẩu, có hồ sơ nghi ngờ phải đến tận nơi nước nhập khẩu đó để kiểm tra. Vấn đề này cũng khó khăn về nhân lực và kinh phí để kiểm tra nhưng chúng tôi sẽ cố gắng những cơ sở mà có nghi ngờ trên hồ sơ không rõ hoặc có tiền sử sẽ sang nước đó để kiểm tra,” Bộ trưởng y tế nhấn mạnh.

Ngoài ra, Bộ Y tế mong cơ quan điều tra phối hợp xử lý nghiêm kể cả hành chính và hình sự các cá nhân, tổ chức vi phạm về thuốc giả, thuốc kém chất lượng để làm gương. Đây là một vấn nạn không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới ảnh hưởng đến kinh tế, sức khỏe người dân và đạo đức nghề nghiệp của người thầy thuốc. Bộ Y tế đang quyết liệt làm giảm tình trạng này.

Trả lời câu hỏi chất vấn về chất lượng bảo hiểm y tế, Người đứng đầu ngành y tế cho hay, quốc hội đã có giám sát chuyên đề và chúng tôi cũng đã có báo cáo với Quốc hội và Bộ Y tế sẽ báo cáo với đại biểu bằng văn bản./.

Kế hoạch chấm dứt việc cấp quốc tịch Mỹ đối với những trẻ em nước ngoài được sinh ra tại Mỹ được Tổng thống Donald Trump công bố cùng thời điểm khi quân đội Mỹ đã bắt đầu những bước đầu tiên triển khai hơn 5.200 binh sỹ tới biên giới với Mexico nhằm ngăn chặn dòng người di cư Trung Mỹ đang ồ ạt đổ về sát khu vực phía Nam của Mỹ.

Giới chức Mỹ nói rằng đây chỉ là sự khởi đầu của “một đợt triển khai quân lớn hơn” để bảo vệ an ninh biên giới nước Mỹ trước dòng người nhập cư.

Những diễn biến dồn dập mới nhất này cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang ngày càng quyết liệt và cứng rắn trong vấn đề nhập cư, trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 1 tuần nữa là diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, giai đoạn nước rút quan trọng để các ứng cử viên của cả hai đảng, Cộng hòa và Dân chủ, tranh thủ “ghi điểm” giành lá phiếu của cử tri.

 Chính quyền Tổng thống Trump đang ngày càng quyết liệt và cứng rắn trong vấn đề nhập cư, trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 1 tuần nữa là diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ.

Những cuộc thăm dò dư luận cho thấy càng đến gần ngày bầu cử, sự chênh lệch cũng như khoảng cách giữa hai đảng càng được rút ngắn, khiến cuộc đua trở nên gay cấn hơn bao giờ hết. Trong thời điểm nhạy cảm này, mọi quyết định đối với những vấn đề lớn của đất nước, trong đó có vấn đề nhập cư, cũng như các chính sách vận động đóng vai trò then chốt quyết định đến kết quả của cuộc bầu cử.

Đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa của ông, việc thực hiện các biện pháp mạnh tay với người nhập cư nằm trong chính sách chiến lược trọng tâm thực hiện những cam kết mà ông chủ Nhà Trắng đưa ra kể từ khi ông còn là ứng cử viên trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2016.

Chính những cam kết này phần nào giúp ông “lấy lòng” được một bộ phận cử tri – những người Mỹ, đặc biệt là tầng lớp trung lưu da trắng – đã quá thất vọng với những gì mà chính quyền Tổng thống Barack Obama thể hiện, để đưa vị tỷ phú Donald Trump được coi là ít kinh nghiệm chính trị trở thành ông chủ thứ 45 của Nhà Trắng.

Tuy nhiên, từ lời nói đi đến việc làm không phải lúc nào cũng thực hiện được suôn sẻ và dễ dàng, chính sách nhập cư cũng như vậy. Trong 2 năm qua, đây là vấn đề nổi cộm, gây tranh cãi và làm chia rẽ sâu sắc trong nội bộ nước Mỹ, thậm chí cả trong đảng Cộng hòa bởi nó liên quan tới nhiều vấn đề nhạy cảm, trong đó có vấn đề an ninh quốc gia và nhân đạo.

Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng vấn đề nhập cư bất hợp pháp hiện là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia và những nguy cơ đó đang dần hiện hữu, như khủng bố và tội phạm, khi khẳng định có rất nhiều các thành viên băng đảng tội phạm cũng như những chiến binh của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng trà trộn trong dòng người di cư đang trong hành trình tới Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng vấn đề nhập cư bất hợp pháp hiện là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia và những nguy cơ đó đang dần hiện hữu

Đối mặt với thách thức này, kể từ khi lên nắm quyền, ông chủ Nhà Trắng không ngừng đưa ra một loạt các biện pháp cứng rắn, từ cấm nhập cảnh đối với công dân của một số quốc gia có đa số người dân theo đạo Hồi, bãi bỏ “Chương trình trì hoãn hành động đối với người nhập cư Mỹ khi còn nhỏ” – gọi tắt là DACA, quyết định rút khỏi hiệp ước toàn cầu về người di cư, đề xuất việc xây dựng bức tường biên giới phía Nam giữa Mỹ và Mexico hay thực thi chính sách không khoan nhượng đối với tình trạng nhập cư bất hợp pháp, theo đó trẻ em bị chia tách khỏi cha mẹ tại biên giới…

Tổng thống Trump hy vọng rằng đây là những biện pháp hiệu quả để đảm bảo an ninh biên giới và hoạt động như một rào cản đối với việc nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ.

Những chính sách kể trên luôn gây tranh cãi và chia rẽ. Đơn cử như chính sách chia tách trẻ em không được Quốc hội Mỹ ủng hộ, cũng như vấp phải làn sóng chỉ trích, lên án, phản đối mạnh mẽ từ trong nước cũng như quốc tế khi hình ảnh những đứa bé trong buồng giam tại khu vực biên giới Mỹ-Mexico và đoạn ghi âm tiếng trẻ em khóc được công bố.

Những người chỉ trích thì cho rằng, chính sách “không khoan nhượng” của chính quyền Tổng thống Trump đối xử không công bằng với người nhập cư, gây tổn thương tới những đứa trẻ vô tội, đi ngược lại những giá trị mà lâu nay nước Mỹ theo đuổi.

Trước sức ép của dư luận, cũng như lo ngại việc chia cắt các gia đình trở thành một vấn đề chính trị ngày càng lớn, gây tác động xấu tới tâm lý cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ, Tổng thống Trump đã buộc phải ký sắc lệnh chấm dứt việc chia cắt gia đình nhập cư. Động thái này là lần hiếm hoi Tổng thống Donald Trump thay đổi một chính sách gây tranh cãi, thay vì tiếp tục thực hiện.

Những người chỉ trích thì cho rằng, chính sách “không khoan nhượng” của chính quyền Tổng thống Trump đối xử không công bằng với người nhập cư, gây tổn thương tới những đứa trẻ vô tội, đi ngược lại những giá trị mà lâu nay nước Mỹ theo đuổi. 

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Tổng thống Trump ngừng duy trì lập trường cứng rắn trong vấn đề vốn là trọng tâm nhiệm kỳ của mình. Mới đây nhất, khi dòng người di cư, ước tính hiện lên tới khoảng 8.000 người, chủ yếu là nông dân và sinh viên, từ các nước Trung Mỹ đang tiến gần tới biên giới Mỹ, Tổng thống Trump tuyên bố đây là tình trạng khẩn cấp quốc gia và đưa ra các biện pháp mạnh tay, như triển khai khoảng 5.200 binh lính tại khu vực biên giới giữa Mỹ-Mexico, cắt giảm viện trợ cho 3 quốc gia Trung Mỹ là Guatemala, Honduras và El Salvador với lý do chính phủ các nước này đã thất bại trong việc chặn làn sóng di cư đến Mỹ.

Ông cũng đề cập khả năng đóng cửa biên giới với Mexico, đồng thời ám chỉ một kế hoạch toàn diện hơn sau cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ. Đặc biệt, ngày 30/10, Tổng thống Trump cho biết sẽ sớm triển khai kế hoạch chấm dứt việc cấp quốc tịch Mỹ đối với những trẻ em nước ngoài được sinh ra tại nước này thông qua việc ký một sắc lệnh.

Theo nhận định của Tổng thống Trump, việc Mỹ là quốc gia duy nhất trên thế giới cho phép một người bất kỳ nhập cảnh vào Mỹ, sinh con và đứa bé đó đủ điều kiện trở thành công dân Mỹ với những lợi ích trong suốt 85 năm thật “nực cười” và cần phải chấm dứt.

Đây được coi là biện pháp mạnh tay mới nhất mà ông chủ Nhà Trắng đưa ra trong vấn đề nhập cư, và chính sách “Nước Mỹ trước tiên” đang được Tổng thống Trump viện dẫn để bảo vệ lập trường cứng rắn này, khi coi người nhập cư như mối đe dọa đối với việc làm của người Mỹ hay an ninh quốc gia.

Có thể thấy kế hoạch toàn diện về người nhập cư trên cũng như các chương trình nghị sự trọng tâm khác như bãi bỏ Đạo luật chăm sóc sức khỏe (Obama Care) hay bảo hiểm hoặc an sinh xã hội.., chỉ có thể thực hiện được trong 2 năm còn lại trong nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, nếu như đảng Cộng hòa của ông tiếp tục giành quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào ngày 6/11 tới.

Ở thời điểm này, việc gắn vấn đề nhập cư với an ninh quốc gia, bởi vậy được coi là hành động vì mục đích chính trị. Tổng thống Trump có lẽ đang chọn vấn đề nhập cư như một trong những “quân bài” để mở rộng thành phần ủng hộ ở nhiều bang trong những ngày cuối trước bầu cử với hy vọng sẽ tránh được “bước chân” hai tổng thống tiền nhiệm là George W.Bush và Barack Obama, những người đều nhận thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ./.

15 bộ “Kim Dung chân phẩm”, không phải bộ nào cũng xứng đáng được xem là tuyệt tác. Trong những bộ được nhắc tên nhiều nhất, cũng không phải không có cảnh độc giả trung thành say đắm Lộc đỉnh ký hay Tiếu Ngạo giang hồ mà xem nhẹ Tuyết Sơn Phi Hồ hoặc Thiên Long Bát Bộ.

15 bộ ấy, bắt đầu từ 1972, Kim Dung mất 10 năm để sửa chữa, kiện toàn từ những bản thảo in nhật trình (feuilleton), với sự hỗ trợ của không ít “cao thủ”, ngõ hầu xác lập lại kết cấu và bố cục cho thật chặt chẽ.

Éo le thay, không phải nỗ lực trau chuốt gọt giũa nào trong số ấy cũng được độc giả tán đồng và đón nhận nồng nhiệt như kỳ vọng.

Ta hãy thử đơn cử một ví dụ: Số phận của Du Thản Chi ở Thiên Long Bát Bộ. Sau khi chỉnh sửa, Kim Dung quyết định để nhân vật phản diện ấy gieo mình xuống sườn Nhạn Môn Quan theo ý trung nhân A Tử, kết thúc một cuộc đời tội nghiệt bị giằng xé giữa thù hận xương tủy và tình yêu mù quáng. Nhưng, ở bản thảo trước đó, Du Thản Chi không chết. Kim Dung bắt y – mù lòa và không còn võ công – phải một mình lê lết nốt quãng đường đời còn lại. Ông không cần miêu tả quãng đời ấy sẽ nhục nhã ê chề đến mức độ nào. Độc giả hoàn toàn có thể tự liên tưởng. Và với rất nhiều người, cái dư vị cay đắng ấy mới “đã”, mới là hình phạt xứng đáng dành cho kẻ tiểu nhân đê tiện sẵn sàng nhận giặc làm cha, mang tâm ngồi trộm phương vị võ lâm, hoành hành ngang ngược. Chứ còn một cái chết đơn thuần thì lại là quá nhạt nhẽo.

Thế nhưng, như Trần Mặc – chuyên gia hàng đầu ngành Kim học (Jinology) – từng nhận xét trong cuốn Võ hiệp ngũ đại gia: “Chí ít cũng có thể nói rằng Kim Dung rất thận trọng và rất có trách nhiệm, khi dừng lại đúng lúc để cố gắng gọt giũa tác phẩm. Sự thành tâm ấy là điều đáng quý hiếm thấy trong các tác gia võ hiệp”.

Và nếu đặt nỗ lực này cạnh những thành tựu của Cổ Long – người đến giờ vẫn còn được so hơn so kém với Kim Dung bởi các thế hệ độc giả, sự khác biệt là hoàn toàn rõ rệt. Cổ Long viết nhanh, viết khỏe, viết ào ạt dễ dàng như thác đổ. Theo danh mục Cổ Long toàn tập của Châu Hải xuất bản xã, trong 25 năm sáng tác, Cổ Long đứng tên tới 69 bộ tiểu thuyết võ hiệp.

Song, khoan hãy bàn đến chất lượng hay chiều sâu, trong số đó không ít bộ có đầu mà không cuối (hoặc phần cuối phải do người khác chấp bút). Có nhiều bộ bút pháp và kết cấu lặp lại nhau y hệt. Cũng có những bộ đến giờ chẳng còn mấy ai nhớ tên. Câu đối nổi tiếng viếng ông: “Tiểu Lý phi đao thành tuyệt hưởng; Nhân gian bất kiến Sở Lưu Hương” gần như đã là sự cô đọng đầy đủ các đỉnh cao của “Cổ đại hiệp”.

Dĩ nhiên, vì nhiều lý do, ông chẳng bao giờ có thời gian cũng như điều kiện để chỉnh sửa dung mạo cho những đứa con tinh thần của mình như Kim Dung. Và dĩ nhiên, bởi vậy, Cổ Long chưa bao giờ thử tự mình “lên thêm một tầng lầu”, để truy cầu sự hoàn hảo. Thậm chí, ông còn chưa kịp dừng nghỉ, để lắng lại và gạn lọc chính những ước vọng của mình bao giờ. Cho dù, chính ông là người được Kim Dung “chọn mặt gửi vàng”, giao lại vị trí của mình trên mặt báo.

Nếu đọc Thư kiếm ân cừu lục (viết năm 1955, với những ảnh hưởng rõ ràng của không khí “tụ nghĩa” trong Thủy Hử) đầu tiên, rồi đọc Bích huyết kiếm (viết năm 1956, với những mối liên kết mang tính phụ thuộc vào bối cảnh lịch sử cụ thể), cũng khó để tin rằng chỉ đến năm 1957, Kim Dung đã có thể làm nên một Xạ điêu Anh hùng truyện ở một tầm vóc hoàn toàn khác, tầm vóc mà giới phê bình văn học kiếm hiệp (đang chịu ảnh hưởng rất lớn từ phong cách Lương Vũ Sinh) phải hạ bốn chữ: “Chân mệnh thiên tử”.

Ngộ nạn – đoạt bảo – phục cừu, cái motif quen thuộc ấy đã được triển khai cao rộng hơn hẳn, với một nhân vật chính chẳng nhận được bất cứ ưu đãi nào về mặt thiên tư, nhưng cuối cùng vẫn vươn cao lồng lộng bằng tư tưởng của một hiệp khách giúp nước cứu đời, xả thân vì nghĩa, và được tôn bật lên bằng cả một bối cảnh riêng đặc trưng của võ lâm giang hồ kỳ ảo. Một Dumas của phương Đông đã chính thức xuất hiện.

Tuy nhiên, đến khi phong bút bằng Lộc Đỉnh ký, Vi Tiểu Bảo không còn mang chút hơi hướng tương đồng nào với Quách Tĩnh nữa. Y, một trong những nhân vật được yêu thích nhất dưới ngòi bút Kim Dung, đã thoát xác hoàn toàn khỏi chữ “hiệp”. Kẻ tiểu nhân đắc chí bất cố vô sỉ ấy chính là kết tinh của cả sự giễu nhại thâm thúy sâu cay lẫn những trăn trở về văn nghiệp của Kim Dung, suốt 15 năm. Xin lưu ý, 15 năm đó, Kim Dung không chỉ là một tác gia võ hiệp. Ông còn là một nhà báo, một cây bút bình luận thời sự quốc tế hàng đầu Hong Kong.

Từ Quách Tĩnh đến Vi Tiểu Bảo, Kim Dung không ngừng truy cầu, không ngừng thử nghiệm, không ngừng tránh xa khỏi con đường mà chính mình đã từng đi qua, đặc biệt là về mặt tư tưởng. Nếu Dương Quá của Thần điêu hiệp lữ hay Hồ Phỉ (Tuyết Sơn Phi Hồ và Phi Hồ ngoại truyện) có thể xem là những biểu tượng của chủ nghĩa tự do cá nhân, thì Trương Vô Kỵ (Ỷ Thiên Đồ Long ký) lại là một sự tìm về với thế nhân thường tình. Nếu Địch Vân là tận cùng u ám, là bước đột phá đầu tiên phủ nhận chữ “hiệp” trong nỗi hoang mang “đời là bể khổ”, thì Tiêu Phong, Đoàn Dự và Hư Trúc là những cố gắng đi tìm sự giải thoát nhuốm màu Thiền. Nếu Thạch Phá Thiên của Hiệp khách hành là tuyên ngôn “Nhân đáo vô cầu phẩm tự cao”, thì Lệnh Hồ Xung của Tiếu Ngạo giang hồ là tiếng kêu tuyệt vọng của lương tri giữa những ẩn dụ về các ván cờ địa chính trị gió tanh mưa máu.

Xuyên suốt hành trình đó, Kim Dung lật đi lật lại chính nhân sinh quan của mình. Và chính là bởi vì luôn luôn tự vấn như vậy, ngọn bút của ông cũng luôn luôn đặc sắc.

Trước ông và cả sau ông, thế giới võ hiệp không có nhiều nhân vật chính đầy khiếm khuyết đến vậy. Quách Tĩnh khù khờ, Dương Quá ích kỷ, Trương Vô Kỵ ủy mị, Kiều Phong bế tắc, Thạch Phá Thiên mù chữ, Vi Tiểu Bảo đê tiện…thảy đều không giống với những hình tượng mang tính ước lệ thập toàn thập mỹ quen thuộc. Đến cả Trần Gia Lạc cũng quá lụy tình. Đến cả Viên Thừa Chí cũng quá đa đoan.

Và Địch Vân. Gã trai làng bị đẩy vào giang hồ, bị vùi dập, bị tàn hại, bị tước đoạt tất cả những gì thân yêu nhất, vô tình nhận tuyệt kỹ mà chỉ mong chạy trốn khỏi giang hồ, cuối cùng cũng đành chạy trốn khỏi giang hồ.

Và Hồ Phỉ. Trang cuối Tuyết Sơn Phi Hồ, câu chuyện trăm năm để ngỏ. Một đao chém xuống đầu cha của người yêu bên miệng vực, thế nào là đúng? Thế nào là sai?

Trần Mặc gọi hành trình ấy của Kim Dung qua 17 năm và 15 tác phẩm là hành trình đi từ “Hiệp” qua “Phi hiệp” đến “Phản hiệp”. Nhưng có lẽ không chỉ vậy. Khi tiến lên và kể cả lúc dừng lại, Kim Dung đi tìm một thái độ sống cho chính mình. Trên con đường đó, qua những thể nghiệm, ông (cả vô tình và hữu ý) mang được đặc trưng văn hóa truyền thống Trung Hoa vào ngọn bút, để rồi trở thành một trong những nhà văn có ảnh hưởng lớn nhất đến độc giả toàn cõi Á Đông.

Chỉ một đoạn Tổ Thiên Thu luận tửu trong Tiếu Ngạo giang hồ thôi, đã là sự kết đọng của bao nhiêu trầm tích. Và sẽ là thừa thãi nếu phải nhắc lại ở đây bao nhiêu danh vị, bao nhiêu hào quang, bao nhiêu lời xưng tụng suốt chừng ấy thập kỷ.

Có điều, danh vọng hẳn không phải là mục đích cuối cùng mà Kim Dung hướng tới. Nếu thực sự coi trọng danh tiếng của mình trên văn đàn kiếm hiệp (hoặc hơn thế, trên tư cách là một tiểu thuyết gia nói chung), ông đã không từ bỏ cuộc chơi sớm đến như vậy. Xuất phát điểm là nghề nuôi thân, kết thúc là cách bộc bạch tâm tư trước dâu bể, tiểu thuyết kiếm hiệp với Kim Dung, xét cho cùng, chỉ là một phương tiện.

Tuy nhiên, ông không bao giờ vô trách nhiệm với phương tiện ấy. Khi chọn dừng lại, ở Lộc Đỉnh ký – tác phẩm mà ông mất tới ba năm để hoàn tất (1969-1972), độc giả hiểu rằng ông khó có thể vượt qua được chính mình nữa. Và như vậy, thay vì cố cưỡng cầu để tự làm hoen ố danh tiếng của mình bằng những sản phẩm dưới tầm trên mặt báo, ông bỏ thêm 10 năm cho một quá trình hoàn thiện lần cuối.

Dù thành dù bại, đó cũng là sự biểu hiện phẩm cách của một bậc thức giả. Dù dở dù hay, đó cũng là cánh cửa giải thoát ông khỏi chính cái khung “minh chủ văn đàn kiếm hiệp” mà ông phải mang.

Cổ Long kế thừa vị trí của ông trên Minh báo với Lục Tiểu Phụng, như ông đã từng kế thừa Lương Vũ Sinh. Kể từ đó, ông thanh thản làm một Tra Lương Dung với lời nói mang sức nặng “cửu đỉnh”, không chỉ quanh Hong Kong mà vào tận đại lục. Một điểm dừng, một sự thoát xác. Một tâm thế thanh thản trong vòng xoáy cuộc đời, như hai câu thơ cổ ông mang vào Thư kiếm ân cừu lục ngày khởi bút:

“Đem quân trăm vạn Tây Hồ ruổi

Dừng ngựa Ngô Sơn ngắm núi sông…”

Este mes de octubre Vietnam envió a sus combatientes a Sudán del Sur para desplegar un hospital de campaña de segundo grado al servicio de las operaciones de mantenimiento de la paz de las Naciones Unidas (ONU). Ese hecho constituye otro hito en la historia de la participación dinámica y responsable en la ONU del país, el cual trabajó, de forma incesante, para expandir y profundizar su papel en los mecanismos liderados por la mayor organización mundial.

Vietnam se incorporó a la ONU el 20 de septiembre de 1977, en momentos en que la nación iniciaba el proceso de recuperación de las ruinas de la guerra,  al igual que la reorganización de una economía débil y obsoleta.

Pese a todas las dificultades, desde su integración a la institución global, Vietnam coordinó de manera proactiva con los miembros del Movimiento de Países No Alineados y naciones en vías de desarrollo para defender los principios de la Carta de las Naciones Unidas, sobre todo los referidos  a la soberanía, la no intervención en los asuntos internos de los estados y la no utilización de la fuerza ni la amenaza de usarla.

En la primera fase del proceso de industrialización e integración global, Vietnam aprovechó la asistencia de la comunidad internacional y los recursos internos para alcanzar impresionantes logros socioeconómicos, convirtiéndose en ejemplo destacado para otros países en vías de desarrollo.

Después de que Vietnam se transformó en una economía de mediano ingreso, la cooperación entre el país y la ONU se inclinó, en lugar de la asistencia técnica, hacia el asesoramiento sobre políticas para cumplir los objetivos de desarrollo sostenible, que incluye la reducción de la pobreza, la protección del medio ambiente, la respuesta al cambio climático, la formación de los recursos humanos y la garantía de la igualdad de género.  

Cabe destacar que el país fue pionero en el cumplimiento de los Objetivos de Desarrollo del Milenio al alcanzar, antes del plazo fijado, las metas sobre la reducción de la pobreza, la generalización de la enseñanza primaria, el fortalecimiento de la igualdad de género y el empoderamiento de la mujer.

Los éxitos de la nación indochina fueron aplaudidos por dirigentes de la ONU, quienes consideraron a Vietnam como un modelo de referencia para otros países en vías de desarrollo.

“Las experiencias de Vietnam demuestran al resto del mundo que el dominio por una nación de las políticas de desarrollo constituye  el primer principio para garantizar el éxito del progreso.”

John Hendra, excoordinador residente de la organización en Vietnam, apreció el espíritu de independencia y autodeterminación del país asiático en la integración económica global, considerando que sus experiencias demuestran al resto del mundo que el dominio por una nación de las políticas de desarrollo constituye  el primer principio para garantizar el éxito del progreso.

En la actualidad, Vietnam moviliza todos los recursos para la materialización de la Agenda 2030 del desarrollo sostenible, el Acuerdo de París sobre el cambio climático y la Iniciativa de la ONU para la respuesta a los fenómenos climáticos El Niño y La Niña.

Determinado a mantener una política exterior multilateral y a la diversificación de las relaciones internacionales, Vietnam aprovechó su participación en la ONU para contribuir con una voz responsable a los asuntos de interés global, en beneficio de la paz, la estabilidad, la prosperidad y el desarrollo en el planeta.

Hanoi se incorporó a la Convención sobre Armas Químicas en 1998 y fue una de las primeras partes firmantes del Tratado de Prohibición Completa de los Ensayos Nucleares en 1996, año en que también se convirtió en miembro de la Conferencia de Desarme.

Además, el país indochino participó tempranamente en los preparativos de importantes eventos de la ONU, a saber, las conferencias de examen del Tratado de No Proliferación Nuclear en 2000, 2005 y 2010; y las reuniones contra la comercialización ilegal de pequeñas armas en 2001 y 2003.

En 2017, Vietnam fue uno de los primeros países en firmar – de un total de 52- el Tratado sobre la Prohibición de las Armas Nucleares y el décimo en ratificar ese convenio.

Ya no solo participa meramente en las actividades de las Naciones Unidas, sino que abogó por convertirse en una voz contundente que se tiene en cuenta a la hora de decidir sobre políticas y regulaciones universales.

La nación tomó iniciativas para incorporarse a los órganos importantes de la ONU, contribuyendo a incrementar la eficiencia, transparencia y equidad en el trabajo de esas entidades, fortalecer los valores comunes de la humanidad y al mismo tiempo levantar la voz de los países en vías de desarrollo en la arena internacional.

Vietnam aboga por convertirse en una voz contundente que se tiene en cuenta a la hora de decidir sobre políticas y regulaciones universales.

En ese sentido es de destacar la actuación excelente de Hanoi como miembro no permanente del Consejo de Seguridad del mandato 2008-2009. Por primera vez el país indochino se integró al órgano, en momentos en que el Consejo enfrentaba emergentes desafíos de seguridad global y los efectos negativos de la peor crisis financiera en la historia moderna.

De acuerdo con el embajador Dang Dinh Quy, jefe de la misión de Vietnam ante la ONU, durante ese período la nación contribuyó de forma activa a los esfuerzos para prevenir crisis, a la vez que presentó importantes iniciativas sobre la protección de las mujeres y niños en conflictos, la garantía de los derechos humanos, la recuperación de la paz y la reforma del Consejo de Seguridad.

Por otro lado, recalcó, como miembro del Consejo de Derechos Humanos (mandato 2014-2016), el país indochino propuso la Resolución sobre los impactos del cambio climático en los derechos infantiles, la cual fue aprobada, así como presentó y participó en iniciativas referidas a la protección de los derechos de trabajadores minusválidos y marineros,  y la prevención y lucha contra la trata de mujeres y niñas.

En el período 2016-2018, Vietnam, como miembro del Consejo Económico y Social, siguió de cerca la situación y las tendencias globales para ofrecer a ese órgano asesoramiento oportuno sobre la planificación y la implementación de las políticas de desarrollo.  Al mismo tiempo recabó los recursos para las actividades de las entidades concernientes de la ONU en el país, según el diplomático.

La elección de Vietnam a los importantes órganos de las Naciones Unidas, evaluó, evidencia el reconocimiento de la comunidad internacional a la contribución, el dinamismo y la responsabilidad de la nación asiática.

Más recientemente, en mayo pasado,  el país fue elegido por el Grupo de Asia-Pacífico como el único candidato de esa región al cargo de miembro no permanente del Consejo de Seguridad (mandato 2020-2021).

Por otro lado, con el deseo de contribuir con mayores aportes a la reforma de las Naciones Unidas, particularmente el incremento de la conectividad entre los órganos subordinados para aumentar la eficiencia de ese sistema, el país coordinó estrechamente con la organización internacional la implementación de la iniciativa “Una ONU”.  

En 2007, el entonces secretario general de las Naciones Unidas, Ban Ki-moon, eligió a Vietnam como uno de los ocho destinos para el despliegue piloto de esa idea.

Ese hecho, según el ex viceprimer ministro Pham Gia Khiem, patentiza la eficiencia de Vietnam en la gestión y el uso de la ayuda oficial al desarrollo, reconocida por líderes de los organismos de la ONU y en correspondencia con las expectativas de los patrocinadores.

En ocasión de la visita al país en 2015 de Ban Ki-moon, se inauguró en Hanoi la Casa de las Naciones Unidas, construida con materiales amigables con el entorno y equipada con medios para una adecuada administración energética.  

Especialmente, el 5 de julio pasado, ambas partes firmaron el Plan de Estrategia conjunta para el período 2017-2021, un hito que ratifica el firme compromiso de Hanoi y la ONU con el esquema nacional para el cumplimiento de la Agenda 2030 sobre el desarrollo sostenible.

Al intervenir en septiembre pasado en el debate general del 73 período de sesiones de la Asamblea General de la ONU, bajo el tema “Hacer que las Naciones Unidas sean relevantes para todas las personas: Liderazgo mundial y responsabilidades compartidas para sociedades pacíficas, equitativas y sostenibles”, el primer ministro de Vietnam, Nguyen Xuan Phuc, aseguró que el país apuesta por la equidad y el progreso duradero.

En concreto, prioriza la asistencia a los grupos vulnerables, la protección del medio ambiente, la garantía de los derechos civiles, a la vez que promueve el diálogo y la cooperación en los asuntos relacionados con los derechos humanos.

El Premier también reafirmó el apoyo a la Carta de las Naciones Unidas y los principios básicos de las leyes internacionales en la solución pacífica de las disputas internacionales, entre ellas la tensión en el Mar del Este, con apego a la Convención de la ONU sobre el Derecho del Mar (UNCLOS) de 1982 y con respeto a la seguridad y libertad de la navegación marítima y aérea.

De acuerdo con Xuan Phuc, ningún país, incluso las potencias mundiales, puede resolver por sí solo los desafíos que enfrenta actualmente el mundo, como el despotismo, el uso de la fuerza y la amenaza de utilizarla, el incremento de las acciones unilaterales, la desigualdad, el cambio climático y la persistente pobreza.   

En ese sentido, propuso el término “doble responsabilidad”, es decir, cada estado debe tomar parte en la solución de los asuntos mundiales, y cada persona actuará como un ciudadano global.

Asimismo, puso de relieve el papel “más importante que nunca” de las Naciones Unidas en la creación de nuevas plataformas para resolver de forma satisfactoria los retos internacionales.

Tras exhortar a las potencias mundiales y a países avanzados a tomar la vanguardia en ese proceso, subrayó que la ONU debe ser el centro coordinador para la cooperación entre los estados y pueblos por la paz, la igualdad y el desarrollo sostenible.  

“La voz de cualquier pequeña nación o la aspiración de las personas vulnerables deben ser respetadas, escuchadas y simpatizadas. Eso es la base para el desarrollo sostenible e inclusivo -que nadie se quede atrás-, y la plataforma para la estabilidad social, la garantía de los derechos humanos y el estímulo a la creatividad”, sostuvo.

Tras plantear la pregunta “Cómo será la ONU que deseamos?”, exhortó a las Naciones Unidas a llevar a cabo reformas radicales e integrales, incrementando su eficiencia, democracia y transparencia para ejecutar efectivamente su papel “irremplazable” en el liderazgo de los esfuerzos comunes para enfrentar los desafíos globales. 

¿Cómo será la ONU que deseamos?”

La participación de Vietnam en las misiones de mantenimiento de la paz se considera una tarea de particular importancia con alto valor humano, que contribuye a consolidar la imagen de un país responsable con la comunidad internacional.

En 2013, Vietnam estableció un Centro de Mantenimiento de la Paz con el fin de materializar las directrices y políticas del Partido y el Estado sobre la incorporación del país a esas operaciones.

La entidad fue elevada al nivel del Departamento de Mantenimiento de la Paz, lanzado en enero de este año, en paralelo con la transferencia del Grupo de trabajo intersectorial al respecto del Ministerio de Relaciones Exteriores a su similar de Defensa.

Desde su inicio, la agencia ha cumplido las tareas de capacitación y fomento de cuadros y oficiales, además de preparar el personal para las operaciones de paz de la ONU.

A cuatro años de su integración en esas fuerzas de la mayor organización multilateral, Vietnam ha enviado hasta el momento a 27 oficiales de enlace y especializados en el asesoramiento, así como observadores militares a Sudán del Sur y la República Centroafricana, convirtiéndose en una de las 25 partes integradas a las actividades de la ONU en esas naciones.

Un total de ocho representantes de este país se encuentran hoy en las misiones de asistencia de la ONU, a la vez que el Ministerio de Defensa fundó dos unidades, a saber el grupo de ingenieros militares y el primer hospital de campaña de segundo nivel, para la incorporación a ese trabajo.

Según representantes de la cartera, ese hospital de campaña dispone de una plantilla de 63 personas y de ese total 10 son mujeres, quienes ya llegaron a Sudán del Sur para sumarse a la Misión de la ONU en ese país africano.

Por otro lado, Hanoi se empeña en prepararse para la fundación de la segunda unidad médica móvil de este tipo y de un grupo de ingeniería militar para desempeñar similares labores.

La ONU también eligió a Vietnam como uno de los sitios en Sudeste Asiático de entrenamiento para fuerzas de paz de ONU, junto con Indonesia, Camboya y Tailandia. El primer curso de capacitación se prevé tendrá lugar en Hanoi a fines del presente año.

En tanto, la Reunión de jefes del Estado Mayor de la Defensa de la Unión Europea celebrada en agosto último propuso al país indochino enviar representantes al grupo de instructores móviles en algunos centros de entrenamiento en la República Centroafricana, Somalia, Mali y/u otras naciones en ese continente.

De acuerdo con el viceministro de Defensa, coronel general Nguyen Chi Vinh, si antes Vietnam sólo participaba en las labores de asesoramiento,  con el desplazamiento del hospital de campaña ahora toma parte en acciones concretas.

“Al participar en las misiones de paz de las Naciones Unidas en el extranjero, cada funcionario y soldado vietnamita es un mensajero de paz, cultura y fuerza militar de su país”, destacó el funcionario castrense en una entrevista concedida a la Agencia Vietnamita de Noticias.

“Al participar en las misiones de paz de las Naciones Unidas en el extranjero, cada funcionario y soldado vietnamita es un mensajero de paz, cultura y fuerza militar de su país.”

El envío del personal de un hospital de campaña a Sudán del Sur constituye una oportunidad para verificar la capacidad de los oficiales vietnamitas tanto en las misiones de medicina militar como en las relaciones internacionales, lo que evidencia los aportes significativos de la nación sudesteasiática al mantenimiento de la paz en el mundo.

La participación de Vietnam en las operaciones de los cascos azules también  pretende materializar la política exterior del Partido Comunista y del Estado de independencia, autodeterminación, cooperación y desarrollo, reiteró.

De acuerdo con el jefe del Departamento de Mantenimiento de la Paz de Vietnam, coronel Hoang Kim Phung, la misión principal del hospital es brindar los servicios médicos a las fuerzas de la ONU y de los órganos representantes y los cuerpos diplomáticos presentes en el país africano.

Además, los galenos vietnamitas están dispuestos a ofrecer asistencias caritativas a los pobladores locales en  caso de emergencia.

La página web oficial de las fuerzas de mantenimiento de la paz de la mayor organización mundial (https://peacekeeping.un.org) evalúa altamente la presencia de los oficiales vietnamitas en Sudán del Sur, lo que se considera un avance histórico del país indochino.

El mundo cambió radicalmente en las últimas cuatro décadas. Ante los desafíos cada vez más complicados que enfrenta la humanidad, Vietnam ha trabajado y seguirá haciéndolo no solo para fortalecer la fuerza interna, sino también para contribuir a la paz, la estabilidad y la prosperidad común del planeta.

Em muốn có thời gian chơi, học; muốn lên lớp 6 như các bạn. Nhưng hoàn cảnh đã đưa đẩy làm em phải đưa ra những lựa chọn. Và, suốt chuỗi lựa chọn ấy đã tạo nên một người hùng nhỏ bé, thầm lặng khi em luôn đặt bổn phận dành cho người thân lên trên bản thân mình.

Bố mẹ sinh được bốn chị em. Chị cả, lớn nhất, mẹ gọi là Bé. Anh hai nhỏ hơn, mẹ gọi là Lớn. Đứa thứ 3 sinh năm Dậu, mẹ gọi là Gà. Em út sinh năm Sửu, mẹ gọi Trâu. Tên ở nhà do mẹ gọi từ lúc mấy đứa còn đỏ hỏn. Mấy đứa lớn lên nhưng những cái tên ấy vẫn theo chúng ở các ngõ ngách trên con phố An Dương, nơi chúng sống và làm việc.

Bốn chị em mang hai họ: một nửa mang họ mẹ, một nửa mang họ bố. Chị Bé tên thật là Đào Thị Dung, sinh năm 1998. Anh Lớn tên thật là Đào Văn Yên sinh năm 2003. Gà tên là Nguyễn Văn Tĩnh sinh năm 2005. Em Trâu tên đầy đủ là Nguyễn Văn Tình, sinh năm 2009.

Do bố bị tai biến rồi liệt nửa người, công việc trong gia đình được cắt đặt khá cụ thể: Chị Dung ở nhà chăm bố, lo cơm nước. Anh Yên vừa nhận được việc trông xe ở một bãi xe trong khu. Lương khởi điểm là 2 triệu, bằng ⅔ tổng thu nhập của cả gia đình trước đó. Còn Tĩnh và Tình ban ngày đi học, tối ra bãi rác gần khu trọ nhặt nhạnh. Hai đứa làm từ 7 giờ tới 11 giờ đêm. Lúc ấy, mẹ cũng trở về sau khi đã đi nhặt nhạnh dọc bãi Phúc Xá – An Dương – Tứ Liên (Hà Nội). Ba mẹ con mang những túi rác trĩu nặng về nhà vun vén tổ ấm.

6h sáng hôm sau, Tĩnh, Tình dậy đi học. Nếu còn cơm nguội thì mỗi đứa ăn một bát, kèm xì dầu. Bằng không, chúng cứ thế đến trường. “Nhiều hôm em chẳng ăn sáng, trưa về ‘ăn bù’ 4 bát.”- Tình vui vẻ kể.

Chúng tôi đến nhà chị Đào Thị Thưa ở phố An Dương (Hà Nội) vào buổi trưa. Căn phòng trọ lợp fibro ximăng chừng hai chục mét vuông dành cho 6 thành viên trong gia đình. Diện tích sinh hoạt cho từng người ít, nhưng căn phòng nhiều tiếng cười.

Cả nhà đang ngồi xem một phim Ấn Độ từ chiếc TV người ta cho. Tĩnh và Lâm (bạn gần nhà hay đi nhặt rác giúp em) đang nhào lộn trên chiếc đệm trông có vẻ mới. Đệm vừa được người ta không dùng nên cho, hai đứa nhỏ đang hứng thú. Tình đang lái chiếc vôlăng ôtô đồ chơi. Em cười khanh khách: “Cái vôlăng nhặt được ở bãi rác nhưng cứ tưởng tượng là mình đang lái ôtô đi”.

Ngoài ôtô, đám trẻ còn có nhiều đồ chơi khác như siêu nhân lắp ráp, ôtô đồ chơi… Và cả những viên bi, rất nhiều bi với đủ loại màu sắc. Bi thực ra là những hạt tròn trong vòng đeo cổ, người ta không còn dùng nữa. Những thứ nữ trang này được lũ trẻ “sưu tầm” và coi đó như trò chơi giải trí hàng ngày. Bi này nhỏ hơn bi ve nên bắn khó hơn nhưng lũ nhỏ có rất nhiều. Và chúng coi đó như một lợi tức công việc mà các bạn khác không có.

Những vật dụng ở gia đình nhà chị Thưa đa phần được hình thành như thế. Thứ thì có lỗi nhỏ người ta vứt đi; thứ chẳng có lỗi gì, người ta thấy chật nhà thì vứt… Mẹ con chị xoay xở chúng thành những vật dụng cần thiết hay sinh hoạt giải trí của gia đình. Một vài vật dụng khác do sự san sẻ của hàng xóm.

Chị Thưa kể: Nhà tôi lên Hà Nội được độ mươi năm nay. Tôi quê ở Kim Động, anh ở Văn Giang, đều Hưng Yên cả. Trước, cả nhà sống ở bãi Phúc Xá [hay còn gọi là Bãi Giữa sông Hồng- PV] rộng rãi, không mất tiền thuê nhà, anh còn khỏe, gia đình cũng không đến nỗi. Rồi bãi bất ổn, bọn đầu gấu đến phá, gia đình phải ‘lên bờ’ thuê nhà. Sau đó anh đổ bệnh, mấy mẹ con phải xoay xở qua ngày.”

Lúc ở nhà ở Bãi Giữa, Tĩnh còn nhỏ. Tĩnh không nhớ chi tiết về căn nhà. Em cũng không nhớ nó có gần cầu Long Biên hay không. Nhưng theo Tĩnh, đó là những ngày rất đẹp đã qua. Tháng ngày đó, nhà rộng, nhiều chuối và nhiều bạn. Bữa ăn gia đình có nhiều đồ ăn ngon hơn. Mẹ em cũng không hay căng thẳng như bây giờ. Nhưng dù sao, nó cũng qua rồi, mọi thứ phải tiếp tục.

Ở tuổi 13, Tĩnh lao động từng đêm và học từng ngày. Tĩnh có vẻ ít nói, em không lập ngôn nhiều về công việc. Khi được hỏi động lực cả tối nhặt rác, Tĩnh bảo: “Em không biết. Việc cần làm thì phải làm thôi. Em vẫn thích đi chơi hơn chứ. Nhưng chơi thì lấy gì mà ăn?”.

Không chỉ “làm thêm” vào buổi tối, việc học của Tĩnh cũng không được suôn sẻ như bạn bè. “Đúng ra thằng Gà [Tĩnh – PV] năm nay lên lớp 6. Nhưng lên cấp 2 phải đóng tiền học, nó biết nhà không đủ tiền nên bảo với tôi: thôi, con xin mẹ học lại lớp 5. Thương con nhưng cũng chẳng có cách nào nên giờ nó đang học lớp 5 lần thứ hai” – chị Thưa kể.

8 giờ tối, xe rác bắt đầu tập kết ở bãi trên phố An Dương. Các gia đình xung quanh cũng nhúc nhắc mang rác của nhà ra bãi. Bãi rác chừng mười, hai mươi chiếc xe rác nhỏ được đẩy tới đẩy lui suốt đêm. Cách đó chừng 20 mét, bên kia vỉa hè, ba cậu bé Tĩnh, Tình, Lâm nhìn vẫn dõi theo từng xe rác, từng người đi vứt rác.

Mấy đứa trẻ xếp ngăn nắp thùng các tông nhỏ ở trước cửa một cửa hàng đã đóng cửa buổi tối. Các em đã xin phép và được người chủ cửa hàng cho lập “văn phòng” mini hàng tối ở góc nhỏ vỉa hè. Ba “nhân sự” của “văn phòng” có các vai trò sau: Tĩnh đi bới các xe rác, túi rác mỗi khi tập kết ở bãi. Khi có đồ bán được, em tự cầm cả nếu ít; nhiều thì Tĩnh gọi Tình mang túi ra đựng.

Tình làm nhiệm vụ “trực văn phòng”. Tức là, Tình sẽ thường trực đứng ở cái thùng các tông nhỏ xíu nơi vỉa hè. Tĩnh đã xếp đồ gọn gàng để người dân trong vùng ai có đồ nhựa, bìa cát tông, giấy nhìn thấy thì mang tới trực tiếp cho Tình.

Lâm nhanh mồm nhanh miệng đi xin rác từ các cô, các bác xách túi rác gần đó. Lâm cũng linh hoạt nên mọi người mới đi qua em đã nhận cầm túi rác đi đổ hộ. Rồi em đưa Tĩnh tìm xem có gì dùng được trước khi đổ.

“Em giúp Tĩnh thôi. Bố Sơn em dạy, giúp ai phải giúp từ đầu đến cuối. Nên vừa nãy, em mải chơi, đến giờ bọn nó đi nhặt rác, em phải chạy theo luôn, chưa kịp ăn gì. Bố Sơn em bảo, nếu giúp ai đó mà người đó không có điều kiện giúp lại mình cũng không sao. Rồi sẽ có lúc mình khó, người khác sẽ giúp mình.”- Trung bình, cứ 5 câu Lâm nói sẽ dẫn nguồn “bố Sơn em bảo” 1 lần.

Gần “văn phòng” Tĩnh, Tình, Lâm là một cây điệp, trên cây cắm một lá cờ bé bằng bàn tay. Mặt trái lá cờ ghi là: Tĩnh và Lâm ước sẽ có xe đạp điện.

Mấy đứa nhỏ giải thích: Hồi trước, bọn em bắt được con côn trùng, bọn em không biết con gì. Nhưng rồi bọn em thì thầm ước là có một chiếc xe đạp. Mấy hôm sau nhà mua xe thật. Nên mệt mấy thì vẫn phải ước mơ. Cái lá cờ bọn em cắm gần 1 tuần rồi. Hôm nào bọn em cũng trèo lên xem chữ đã nhòe chưa để còn tô lại. Nhưng mưa mà chữ vẫn rõ, không biết bao giờ có xe đạp điện.

Tĩnh và Lâm gần nhà, gần tuổi, Tĩnh ít nói, Lâm mau mồm nên hai đứa chia sẻ với nhau từ câu chuyện, các trò ảo thuật, câu đố tới ước mơ. Ngắn hạn, cả hai mong có xe đạp điện. Dài hạn, Tĩnh, Lâm đều ước mơ làm ca sĩ. Chúng hát và nắn chỉnh giọng nhau ngày qua ngày. Hai đứa trẻ mươi, mười ba tuổi đã bàn nhau tới lúc lớn, lập gia đình, thành đạt nhất định sẽ gặp nhau, ôn lại những ngày nhặt rác cơ hàn.

Trong cuộc trò chuyện, Tĩnh luôn dõi theo bãi tập kết rác. Hễ có ai mang rác ra, em lập tức đi tới. Tay cầm một chiếc que nhỏ, em tỉ mẩn chọc các túi rác rồi mới mở bung từng túi. Hơn một lần, Tĩnh bị đứt tay vì trong túi rác có thủy tinh vỡ, dù em đã cẩn thận dùng que chọc nhưng không phát hiện ra.

Nhưng, với “thâm niên” 5 năm trong nghề, thủy tinh vỡ không phải thứ Tĩnh sợ nhất. Em ghê nhất gai hoa hồng. Bởi gai hoa hồng đâm rất buốt và không thể chọc que mà đoán được. Mà hễ “khẽ chạm vào túi là ‘dính’ ngay”. Vì thế, Tĩnh sợ nhất ngày Rằm, Mồng 1 hay các dịp lễ. Gai hoa chọc nhói tay nhưng vẫn phải cào rác. “Không làm thì về hả anh?” – Tĩnh nói.

Khi tới bãi tập kết, những người công nhân vệ sinh cũng thường gọi em khi họ phát hiện thấy rác có thể bán. Mọi người ở đây đều quý em bởi “đứa nhỏ ngoan mà lại chăm”. Nhiều lần, mấy đứa nhỏ được anh chị nhân viên vệ sinh đãi nước mía. Nhiều lần khác, các gia đình gần đó cũng mang đồ ăn còn dùng được của gia đình cho đám trẻ. Ngược lại, Tĩnh và Tình gặp ai cũng chào, thấy anh chị vệ sinh môi trường đẩy xe rác nặng là Tĩnh ra đẩy giúp. Bãi tập kết rác đêm về ăm ắp tình người…

Khi được hỏi “làm thế này, mấy đứa sợ nóng hay sợ mưa hơn?”, mấy đứa đáp: “nóng không sợ, mưa hay lạnh cũng không sợ, sợ nhất không có rác”.

Bởi, Tĩnh và Tình lớn lên bằng rác mẹ nhặt. Rác theo các em về nhà, vào giấc ngủ, trong các món đồ chơi. Các em sống cùng rác, làm việc với rác. “Bìa cáctông là món đắt nhất, tới đó là vỏ lon, giấy rồi các loại đồ nhựa…”. Đó là bài học vỡ lòng trong nghề mà Tĩnh dạy Tình khi Tình bắt đầu làm việc.

“Ở nhà Tĩnh, công việc xếp đặt như một đội bóng vậy. Ai cũng có việc và phải làm tốt. Nhưng bóng đá khó lường lắm. Em vẫn không hiểu sao Quang Hải đá trượt penalty trận tranh giải ba vừa rồi [ASIAD 2018 – PV]” – Lâm đúc kết quan sát về gia đình bạn.

10 giờ tối, Tình buồn ngủ, Tĩnh cho em về, không quên dặn em đi cẩn thận. Công việc còn lại của Tĩnh và Lâm. Các em hôm nay sẽ phải làm chăm chỉ hơn vì mẹ Tĩnh đau lưng, không đi làm được. Đồng nghĩa thu nhập trong ngày của gia đình bị ảnh hưởng.

Những đứa trẻ ngây thơ không thấy phiền vì cảnh sống chúng lớn lên. Vấn đề xảy ra khi các em phải đối diện với những thiệt thòi có thể so sánh được với bạn bè đồng trang lứa. Với Tĩnh, đó là việc phải học lại lớp 5. Em ngại nói chuyện về việc học. Những câu trả lời của em thường ngắn và nhiều tâm trạng.

– Tĩnh có muốn học nữa không?

– Có chứ. Thế em mới học lại lớp 5.

– Em muốn học lên lớp 6 không?

– Em có.

Rồi Tĩnh đứng phắt dậy, tay cầm que, đi ra bãi tập kết rác. Lại có một xe rác mới về.

Ở đất nước Hà Lan xa xôi, nơi mà phần lớn diện tích đất đai nằm dưới mực nước biển, người ta vẫn lưu truyền câu chuyện về một cậu bé không ngại đêm tối, giá lạnh, sự cô đơn và hiểm nguy để đút ngón tay nhỏ bé của mình vào lỗ thủng ở thân đê, cứu cho cả vùng khỏi trận đại hồng thủy. Đó chính là niềm cảm hứng để xứ sở kia làm nên những điều kỳ diệu, được cả thế giới ngưỡng mộ.

Những tấm gương như cậu bé ấy thật ra có ở khắp nơi, nhưng để lan tỏa nó lại là một câu chuyện khác.

Với ý nghĩa đó, Báo điện tử VietnamPlus cùng sữa Cô gái Hà Lan đã đồng hành trong chương trình Little Heroes, nhằm khích lệ những tấm gương “anh hùng nhí” trên mọi miền đất nước. Có thể đấy chỉ là những cô cậu bé bình dị, nhưng ẩn chứa nghị lực lớn lao, mà mỗi em chính là một hạt giống tâm hồn, được gieo mầm để tạo nên những cánh đồng nặng trĩu yêu thương.”