Ngày 17/10 vừa qua, Ủy ban châu Âu đã thống nhất thông qua việc trình lên Hội đồng châu Âu chấp thuận để ký chính thức Hiệp định Thương mại tự do EU – Việt Nam (gọi tắt là EVFTA). Phía EU cũng khẳng định cam kết sẽ thúc đẩy đưa Hiệp định này đi vào thực thi trong thời gian sớm nhất. Điều này được ghi nhận là tin vui cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp của cả 2 phía Việt Nam và EU.

Để có cái nhìn cụ thể hơn, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Tất Thắng, Nghiên cứu viên cao cấp, Viện nghiên cứu thương mại (Bộ Công thương) đã có cuộc trao đổi với VietnamPlus nhằm phân tích và đánh giá những cơ hội và thách thức khi thực thi hiệp định này.

Khi các dòng thuế về 0% thì hàng hóa của Việt Nam có điều kiện để đưa sang thị trường rất khó tính và rộng lớn này, ngược lại Việt Nam cũng có điều kiện để tiếp nhận hàng hóa mang tiêu chuẩn châu Âu về Việt Nam.

Cuối tuần qua, Ủy ban châu Âu đã thống nhất thông qua việc trình lên Hội đồng châu Âu chấp thuận để ký chính thức EVFTA, vậy dưới góc độ chuyên gia thương mại, ông nhìn nhận như thế nào về thông tin này?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Đây là thông tin rất vui cho nền kinh tế Việt Nam bởi chúng ta cũng đã bỏ rất nhiều công sức đàm phán với EU để có một Hiệp định thương mại tự do với thị trường khó tính, rộng lớn và chứa đựng những hy vọng đem lại nhiều lợi ích cho cả hai bên.

Cho đến thời điểm này có thể khẳng định, Hiệp định EVFTA sẽ có hiệu lực trong tương lai gần sắp tới.

Vậy đâu là những cơ hội đối với nền kinh tế của Việt Nam, thưa ông?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Trước hết là về thuế, hầu hết sẽ được đưa về mốc 0%, và một điểm đáng chú ý là trong việc thời hạn được áp dụng thì các cơ quan đàm phán còn tính tới một điểm nữa là đặc thù giữa EU và nền kinh tế Việt Nam để đảm bảo sức chịu đựng của nền kinh tế Việt Nam cho phù hợp với cam kết đó.

Như vậy có thể thấy rất rõ, khi các dòng thuế về 0% thì hàng hóa của Việt Nam có điều kiện để đưa sang thị trường rất khó tính và rộng lớn này, ngược lại Việt Nam cũng có điều kiện để tiếp nhận hàng hóa mang tiêu chuẩn châu Âu về Việt Nam, như vậy nền kinh tế có lợi và người dân cùng có lợi.

– Ông có thể nói cụ thể hơn điểm nổi bật nào có thể giúp doanh nghiệp và người dân kỳ vọng từ Hiệp định này, thưa ông?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Điều thứ nhất là những hàng hóa có chất lượng cao của Việt Nam đảm bảo tiêu chí xuất khẩu và không bị vướng vào những rào cản kỹ thuật của EU thì chúng ta có thể đưa sang thị trường này được ổn định, bài bản và đảm bảo tương lai cho hàng hóa đó có thể tiêu thụ lâu dài ở thị trường này.

Điểm thứ 2 rất kỳ vọng đó là người tiêu dùng Việt Nam có thể mua sắm và sử dụng được hàng hóa có tiêu chuẩn của EU, phải nhấn mạnh là hàng tiêu chuẩn rất cao, đảm bảo an toàn và chất lượng tốt.

Hơn nữa chúng ta có thể tiếp nhận được công nghệ hiện đại của EU và như vậy trong các lĩnh vực như công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp… sẽ có điều kiện làm cho nền kinh tế phát triển bền vững.

Phía EU cũng cần có sự tiếp nhận về đầu tư và ngược lại Việt Nam cũng đang tiếp nhận ưu tiên tiếp nhận đầu tư từ EU. Bên cạnh đó, ở hiệp định EVFTA còn mở ra khả năng để chúng ta mở rộng phát triển đầu tư trực tiếp giữa hai bên vào thị trường của nhau.

Doanh nghiệp Việt Nam cần phải thấy đây là cơ hội vàng để chúng ta có điều kiện bước vào kinh doanh tại một thị trường cao cấp.

– Cơ hội thấy rõ là việc cắt giảm thuế khi Hiệp định thương mại Việt Nam- EU được ký kết và thực thi. Vậy theo ông doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tận dụng được các cơ hội của hiệp định này?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Doanh nghiệp Việt Nam cần phải thấy đây là cơ hội vàng để chúng ta có điều kiện bước vào kinh doanh tại một thị trường cao cấp. Và như vậy các doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên cần phải nghiên cứu thị trường này một cách kỹ lưỡng, làm thế nào để có nhiều thông tin về người tiêu dùng, hệ thống phân phối cũng như nhu cầu của họ để từ đó có được sản phẩm phù hợp nhất với thị trường EU.

Tiếp đến, doanh nghiệp Việt Nam cần phải tận dụng đến mức cao nhất đội ngũ làm Xúc tiến thương mại đã và sẽ có ở tại thị trường EU đặc biệt là đội ngũ Tham tán thương mại và chuyên gia có thể tư vấn cho doanh nghiệp trong việc xác định định hướng để đưa được hàng vào EU.

Có thể thấy, chúng ta không thể vào được thị trường EU nếu chúng ta không đưa được hàng vào hệ thống phân phối có uy tín nằm ở trên thị trường EU, vì vậy cần phải có sự xúc tiến, nghiên cứu để tìm ra được những nhà phân phối phù hợp với từng loại hàng hóa, dịch vụ, hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là tìm hiểu kỹ lưỡng những quy định về hành rào kỹ thuật trong thương mại, đây là những quy định rất khắt khe, nếu như vướng phải sẽ không còn cơ hội nữa và từ đó có giải pháp để tháo gỡ trong các tình huống cụ thể, giảm thiểu các thiệt hại xuống mức thấp nhất.

– Có ý kiến cho rằng, lĩnh vực nông nghiệp nhất là thủy sản sẽ chịu tác động của Hiệp định này, vậy theo ông chúng ta nên làm gì để hóa giải thách thức và biến đó thành cơ hội phát triển?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Thủy sản của Việt Nam vẫn đang chịu thẻ vàng của EU do vậy cần có giải pháp để gỡ thẻ vàng, không để vấn đề nặng nề hơn, đấy là việc làm mang tính chất vừa lâu dài nhưng cũng vừa giải quyết vấn đề trước mắt.

Việt Nam có một thế mạnh, có lẽ mà chúng ta phải có một chiến lược tốt hơn để khai thác, đó là khí hậu ở EU rất lạnh, do vậy chỉ cần lệch mùa như vậy thôi nếu chúng ta tổ chức tốt và sản xuất tốt đảm bảo tiêu chuẩn của EU thì riêng hàng rau quả, nông, lâm sản, thực phẩm… được sản xuất ra trong vụ Đông Xuân của Việt Nam có thể cung cấp sang thị trường này đúng vào mùa băng giá. Theo tôi, nếu phát huy được điều kiện này đã đem lại lợi ích to lớn cho người nông dân và nền kinh tế.

Việt Nam cần tận dụng EVFTA để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và có được nhiều nhân lực chất lượng cao để đáp ứng được nhu cầu trong thời gian sắp tới.

– Ông đánh giá thế nào về nguồn vốn FDI để đầu tư vào công nghệ cao thời gian qua? trước cuộc cách mạng 4.0, theo ông Việt Nam cần làm gì để tận dụng được ưu thế của EVFTA?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Những nhận định về yếu kém trong tiếp nhận vốn đầu tư nước ngoài là hoàn toàn chính xác. Đã có thời gian chúng ta tiếp nhận vốn đầu tư nước ngoài bằng bất cứ giá nào, chúng ta không đánh giá kỹ tác động môi trường và đặc biệt chúng ta chưa tạo ra được sự liên kết, liên thông và tạo được ra hệ thống sự liên kết giữa các doanh nghiệp nội-ngoại và như vậy các dòng vốn FDI khi vào Việt Nam hoạt động một cách độc lập và tính lan tỏa rất kém.

Nếu như tiếp tục làm theo cách đó thì hiệu quả của FDI rất thấp và không đúng theo tinh thần chỉ đạo của Nhà nước, do vậy cần phải thay đổi lại cách làm này, đặc biệt cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 rõ ràng chúng ta rất cần công nghệ nguồn, công nghệ cao của EU trong việc phát triển công nghiệp phụ trợ, nông nghiệp sạch, kể cả trong các hoạt động dịch vụ để tốt hơn nữa.

Cũng cần phải lưu ý, lĩnh vực giáo dục và đào tạo của EU rất cao do vậy Việt Nam cần tận dụng EVFTA để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và có được nhiều nhân lực chất lượng cao để đáp ứng được nhu cầu trong thời gian sắp tới.

– Để EVFTA có tính lan tỏa cao trong thời gian tới, theo ông về phía các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần làm gì trong thời gian tới?

Phó Giáo sư Phạm Tất Thắng: Đầu tiên cần phải tuyên truyền để doanh nghiệp, hiệp hội và người dân biết được chúng ta sắp ký kết và có thể mở ra được những cơ hội gì từ hiệp định EVFTA và khi ký kết rồi, muốn tận dụng được các cơ hội đó thì cần chuẩn bị những gì. Đồng thời phân tích rõ để thấy được những thách thức sẽ đặt ra cho hàng hóa Việt Nam như thế nào.

Đơn cử lĩnh vực chăn nuôi, nếu không thay đổi thì rất khó đưa được hàng của Việt Nam sang thị trường này. Hoặc việc đánh bắt thủy hải sản nếu vẫn vi phạm vào thẻ vàng thì chắc chắn mặt hàng này cũng không thể tiếp tục đưa vào EU. Ngoài ra, chúng ta cũng cần lưu ý đến vấn đề đảm bảo quy tắc xuất xứ, hay đảm bảo việc rác thải sau sử dụng như thế nào? nếu không tìm hiểu kỹ sẽ không thể đưa được các mặt hàng chất lượng cao như máy tính, điện thoại di động vào thị trường này.

– Xin cảm ơn ông./.

“Đừng bao giờ đầu hàng với những thách thức mà bạn phải đối diện” – thông điệp ngắn gọn nhưng vô cùng ý nghĩa trên được Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres gửi đến tất cả những người đang phụng sự Liên hợp quốc và những người được Liên hợp quốc phụng sự trên toàn thế giới để đánh dấu ngày tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh tròn 73 tuổi.

Ở một nghĩa rộng hơn, thông điệp của Tổng Thư ký Liên hợp quốc như một lời cam kết: dù còn nhiều bất cập, khó khăn, trở ngại và bất bình đẳng gia tăng, tổ chức do ông đứng đầu sẽ không đầu hàng, đơn giản bởi vì những nỗ lực mà Liên hợp quốc đang cố gắng thực hiện sẽ “tăng thêm hy vọng, cơ hội và hòa bình cho toàn thế giới.”

“Đừng bao giờ đầu hàng với những thách thức mà bạn phải đối diện” (Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres)

Có thể hiểu tuyên bố của ông Antonio Guterres là cách thể hiện và khẳng định quyết tâm của Liên hợp quốc, đồng thời cũng chính là cam kết của 193 nước thành viên sẽ hành động tích cực để thực hiện những mục tiêu tham vọng, từ phát triển bền vững, chống biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường tới đấu tranh vì quyền con người, vì cuộc sống bình yên mà tất cả mọi người trên Trái Đất này đáng được hưởng, vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng toàn cầu.

Ông cũng tái khẳng định cam kết của Liên hợp quốc sẽ nỗ lực “hàn gắn thế giới, hàn gắn những niềm tin bị đổ vỡ và không bỏ lại ai lại phía sau.”

Không phải ngẫu nhiên mà thông điệp kỷ niệm ngày thành lập Liên hợp quốc năm nay lại mang tinh thần vượt qua thách thức. Phải nói rằng trong 73 năm kể từ khi được thành lập ngày 24/10/1945, Liên hợp quốc đã có những đóng góp đáng kể cho hòa bình và an ninh trên thế giới, thực sự là một diễn đàn uy tín để các nước có thể đưa ra và giải quyết các xung đột một cách hòa bình trong bối cảnh thế giới ngày càng biến động phức tạp với những nguy cơ và mối đe dọa mới mang tính toàn cầu.

Tuy nhiên, Liên hợp quốc cũng đối mặt với rất nhiều thử thách, đặc biệt để đạt được 17 mục tiêu phát triển bền vững mà tổ chức này đặt ra vào năm 2015, với nội dung cơ bản là đến năm 2030, Liên hợp quốc sẽ đạt đươc 3 thành tựu quan trọng: chấm dứt đói nghèo, đấu tranh với tình trạng bất bình đẳng và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Như vậy, trong 12 năm tới, các chính phủ cần phải đặt lợi ích của quốc gia mình trong lợi ích chung của thế giới và hành động trên tinh thần đoàn kết mới có thể tiến dần đến những mục tiêu rất tham vọng này.

Giảm nghèo hoàn toàn vào năm 2030 là một mục tiêu đầy thử thách khi mà thế giới vẫn còn tới 783 triệu người sống ở mức nghèo dưới 1,9 USD/ngày, phần lớn tập trung ở Nam Á và châu Phi. Thêm vào đó là gánh nặng kinh tế do thảm họa thiên tai gây ra. Chỉ riêng 2017, thảm họa thiên tai trên toàn thế giới đã gây thiệt hại ước tính 300 tỷ USD.

Mục tiêu là đến năm 2030, Liên hợp quốc sẽ đạt đươc 3 thành tựu quan trọng: chấm dứt đói nghèo, đấu tranh với tình trạng bất bình đẳng và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu

Mục tiêu xóa đói cũng cam go không kém. Hiện khoảng 815 triệu người, tức cứ 9 người thì có 1 người suy dinh dưỡng vì đói. Châu Á hiện là châu lục có số người bị đói nhiều nhất, đặc biệt ở Nam Á và Tây Á, chiếm tới 2/3 tổng số người bị đói trên toàn cầu.

Liên hợp quốc cũng chú trọng mục tiêu đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và nâng cao phúc lợi cho người dân; nâng cao sức khỏe bà mẹ và trẻ em; chấm dứt các đại dịch HIV/AIDS, lao phổi, sốt rét và các bệnh nhiệt đới.

Hiện tại, hằng năm vẫn có tới hơn 5 triệu trẻ em chết khi chưa được 5 tuổi vì nhiều lý do, chủ yếu là nghèo đói và bệnh dịch. Số liệu đến năm 2017 cho thấy trên thế giới vẫn còn 36,9 triệu người sống chung với HIV.

Đảm bảo giáo dục cũng là mục tiêu Liên hợp quốc hướng tới. Tuy nhiên, hiện vẫn còn tới 57 triệu trẻ em không được đến trường, trong đó khoảng 50% trẻ em cấp 1 không được đến trường là ở các vùng có chiến sự, tranh chấp.

Những con số nhức nhối, tới 750 triệu phụ nữ và trẻ em kết hôn trước 18 tuổi và cứ 1 trong 5 phụ nữ và trẻ em gái, bao gồm 19% phụ nữ trẻ em gái  trong độ tuổi 15-49 phải trải qua bạo lực tình dục hoặc bạo lực thân thể ngay chính trong gia đình mình…, cho thấy tính cấp bách của việc xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ và trẻ em gái ở mọi nơi. Đạt được bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái là mục tiêu không kém phần quan trọng, song vẫn còn quá nhiều rào cản khiến quá trình thực hiện không hề dễ dàng.

Đó là chưa kể những yếu tố bất lợi trên trường quốc tế tác động và làm chệch hướng, ảnh hưởng tới các mục tiêu phát triển của Liên hợp quốc. Sự gia tăng chủ nghĩa bảo hộ và căng thẳng thương mại leo thang cản trở mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, tạo việc làm. Việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu hay các nước chậm trễ đóng góp cho quỹ hỗ trợ khiến các biện pháp khẩn cấp của Liên hợp quốc  ứng phó với biến đổi khí hậu chưa đạt hiệu quả.

Tình trạng thiếu lòng tin giữa các thành viên Liên hợp quốc khiến cơ hội phối hợp để giải quyết những thách thức chung bị giảm sút. Xung đột vẫn xảy ra ở nhiều nơi, tình hình di cư, nghèo đói, bất bình đẳng chưa chấm dứt, quyền cơ bản của con người vẫn chưa được tôn trọng… đặt ra cho Liên hợp quốc những nhiệm vụ vô cùng nặng nề trước mắt.

Bên cạnh đó, thiếu hụt ngân sách hoạt động luôn là vấn đề lớn, mà nguyên nhân chủ yếu là do các quốc gia thành viên không đóng ngân sách thường niên đúng hạn.

Tình trạng thiếu lòng tin giữa các thành viên Liên hợp quốc khiến cơ hội phối hợp để giải quyết những thách thức chung bị giảm sút

Tháng 12/2017, Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua khoản ngân sách cho 2 năm 2018-2019 là 5,4 tỷ USD. Tính đến cuối tháng Sáu vừa qua, Liên hợp quốc mới thu được gần 1,5 tỷ USD khi có hơn 80 nước chưa thực hiện nghĩa vụ ngân sách, trong đó có Mỹ – quốc gia chịu trách nhiệm đóng góp 22% ngân sách của Liên hợp quốc.

Dù vậy, Liên hợp quốc vẫn là nơi gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới có thể gặp gỡ, đối thoại và thúc đẩy hòa bình đa phương. Đặc biệt, phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc hằng năm là sự kiện duy nhất trên thế giới mà  tất cả các nước, bất kể lớn-nhỏ, giàu-nghèo, đều có tiếng nói và quyền bỏ phiếu bình đẳng. Đây cũng là  nơi các nguyên thủ quốc gia cùng nhau thảo luận, hoạch định, đưa ra hàng trăm nghị quyết về các vấn đề quan trọng toàn cầu.

Trong bối cảnh những thách thức mà thế giới phải đối mặt không chỉ tăng về số lượng, mà còn thay đổi về bản chất và ngày càng phức tạp, Liên hợp quốc đang tiếp tục thể hiện vai trò hàng đầu, phối hợp các nỗ lực toàn cầu xử lý những thách thức chung để đạt được các mục tiêu hòa bình và phát triển./.

Thủ tướng Italy Giuseppe Conte ngày 24/10 đã tới thăm Nga để hội đàm với Tổng thống Vladimir Putin. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước thời gian gần đây chứng kiến những tiến triển khá tích cực, ngược với xu hướng bất đồng và rạn nứt chưa thể hàn gắn giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU).

Italy hiện giữ vai trò là một trong những đối tác hàng đầu của Nga tại châu Âu trên cả phương diện chính trị và kinh tế-thương mại. Về chính trị, Italy nổi lên là một trong số ít nước thành viên EU có những phát biểu “dễ chịu” nhất liên quan đến Nga, thậm chí có thể nói là “thân Nga” trong bối cảnh căng thẳng giữa Moskva và phương Tây ngày càng gia tăng.

Ngay sau khi nhậm chức Thủ tướng, ông Giuseppe Conte cùng một số quan chức trong nội các đã đưa ra nhiều tuyên bố được đánh giá hết sức tích cực về Nga. Đó là việc ông Conte trước Thượng viện Italy đề cập “khả năng xem xét lại chính sách trừng phạt nhằm vào Nga,” trong khi Phó Thủ tướng Matteo Salvini cho rằng sự lo ngại của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) xung quanh điều gọi là “mối đe dọa Nga” chỉ là “tưởng tượng.”

Ngay trước thềm chuyến thăm, Thủ tướng Italy đã kêu gọi khôi phục lại định dạng G8 (Nhóm các nước công nghiệp hàng đầu thế giới G7 và Nga) bởi “có nhiều vấn đề quốc tế đòi hỏi phải có sự thảo luận và bàn bạc với Nga”, rằng cấm vận không nên tác động đến xã hội dân sự và doanh nghiệp nhỏ. Ông cũng không ngần ngại đề xuất với các đồng nghiệp trong EU và G7 về việc khôi phục một phần hoạt động của Nga tại Ngân hàng Tái thiết và phát triển châu Âu (EBRD).

Ngoại trưởng Italy Enzo Milanesi đã hối thúc khắc phục tình hình hiện tại trong quan hệ của châu Âu với Nga và khôi phục tất cả các cơ chế quan hệ với Moskva, đồng thời thông báo nước này đã mời Tổng thống Putin đến thành phố Palermo dự Hội nghị về vấn đề Libya, dự kiến khai mạc vào ngày 12/11 tới.

Ông Milanesi cũng cho rằng “các biện pháp cấm vận của EU là vô nghĩa,” khiến các doanh nghiệp Italy thiệt hại hàng tỷ euro, rằng câu chuyện về sự can thiệp của Nga vào bầu cử xem ra khá “khôi hài.” Rõ ràng Italy đang thể hiện là nước đi đầu trong nỗ lực cải thiện quan hệ với Nga, và đây cũng là ưu tiên đối ngoại của chính phủ Thủ tướng Conte, người mới nhậm chức ngày 1/6 vừa qua.

Italy trong nhiều năm qua liên tục nằm trong nhóm 10 nước đứng đầu về tổng kim ngạch ngoại thương với Nga

Về kinh tế-thương mại, Italy trong nhiều năm qua liên tục nằm trong nhóm 10 nước đứng đầu về tổng kim ngạch ngoại thương với Nga. Trong 6 tháng đầu năm nay, trao đổi thương mại song phương đạt hơn 12,5 tỷ USD, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Năm 2017, tổng xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Nga và Italy đạt gần 24 tỷ USD (tăng đến hơn 21%). Vai trò của Italy trong việc “tiếp sức” cho Nga duy trì thị phần trên thị trường năng lượng EU cũng khá rõ ràng, khi các công ty dầu khí Italy tích cực tham gia những dự án của tập đoàn Gazprom (Nga).

Có thể nói, cùng với các đầu tàu trong EU (như Đức, Hà Lan, Pháp), Italy đã góp phần không nhỏ giúp cho kinh tế Nga trụ vững trước làn sóng bao vây, cấm vận của Mỹ và đồng minh, trong đó có cả EU. Chỉ tính riêng tổng trao đổi thương mại của Nga với 4 nước này năm ngoái đã đạt hơn 130 tỷ USD, chiếm đến gần 1/4 tổng kim ngạch ngoại thương của Nga với tất cả các nước còn lại trên thế giới.

Những con số “biết nói” ở trên là rất đáng khích lệ, trong bối cảnh quan hệ Nga-EU đang ở trong giai đoạn được đánh giá là khủng hoảng, bắt nguồn từ cuộc xung đột bùng phát ở Ukraine từ cuối năm 2013. Hai bên thường xuyên chỉ trích các hành động của nhau, không ủng hộ các sáng kiến mà đối tác đưa ra, thậm chí tìm cách chống lại nhau hoặc hạ thấp uy tín của nhau trên các diễn đàn khu vực và quốc tế.

Bên cạnh cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine và vấn đề Crimea được coi như “vết thương đang rỉ máu” trong quan hệ Nga và EU, hai bên còn đang bất đồng hoặc “nghi ngờ chiến lược” về nhiều vấn đề khác, trong đó có cuộc khủng hoảng tại Syria, việc Nga mở rộng Liên minh Kinh tế Á-Âu, các dự án năng lượng của Nga tại thị trường châu Âu, chương trình “Đối tác phương Đông” của EU…

Tác động do căng thẳng quan hệ và các biện pháp trừng phạt lẫn nhau giữa hai bên, ngoài những con số có thể đo đếm được như nền kinh tế EU thiệt hại hơn 100 tỷ USD kể từ năm 2014 (mỗi tháng thiệt hại 3,2 tỷ USD) hay nền kinh tế Nga mất khoảng 55 tỷ USD, kéo chậm sự phát triển, khiến hàng loạt lĩnh vực hợp tác song phương bị đình trệ, còn là những ảnh hưởng chưa thể lường hết về an ninh và ổn định.

Đứng trước thực trạng quan hệ song phương và đa phương “vui buồn lẫn lộn,” chuyến đi của ông Giuseppe Conte hẳn sẽ hướng đến hai mục tiêu: duy trì và củng cố quan hệ với Nga, nhất là lĩnh vực kinh tế-thương mại, đồng thời tìm cách đưa quan hệ EU-Nga thoát khỏi tình trạng băng giá hiện nay.

Cuộc gặp đầu tiên kể từ sau khi nhậm chức ngày 1/6 vừa qua của Thủ tướng Italy với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Dmitry Medvedev để bàn về việc phát triển quan hệ song phương được đánh giá sẽ thuận lợi. Dự kiến hai bên sẽ ký nhiều văn kiện hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư-văn hóa.

Bản thân ông Giuseppe Conte ủng hộ hợp tác với Nga, ít nhất là trong khuôn khổ nguyên tắc “hợp tác có chọn lọc” mà Ủy viên cấp cao EU phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh Federica Mogherini đã đưa ra như “kim chỉ nam” cho quan hệ của liên minh 28 nước châu Âu này với Nga.

Tuy nhiên, nhiệm vụ vô cùng phức tạp của Thủ tướng Italy chính là phải tìm cách “lách qua cửa hẹp” để vừa duy trì quan hệ với Nga, vừa không làm mất lòng Mỹ và NATO, đồng thời không đi ngược lại đường lối, chủ trương chung của EU. Thực tế cho thấy, dù luôn kêu gọi xem xét lại lệnh trừng phạt chống Nga, song cuối cùng Italy vẫn bỏ phiếu nhất trí kéo dài lệnh trừng phạt này.

Tương tự như vậy, vì không muốn phá vỡ sự đoàn kết trong EU và NATO, không muốn “mất lòng” các đồng minh, Italy đã quyết định trục xuất 2 nhà ngoại giao Nga liên quan vụ cựu điệp viên hai mang Sergei Skripal bị đầu độc tại Anh, và buộc phải chấp nhận đòn trả đũa tương ứng từ phía Moskva.

Nhiệm vụ vô cùng phức tạp của Thủ tướng Italy chính là phải tìm cách “lách qua cửa hẹp” để vừa duy trì quan hệ với Nga, vừa không làm mất lòng Mỹ và NATO

Mục đích chuyến đi là vậy, song liệu Thủ tướng Italy có hoàn thành hơn 50% nhiệm vụ to lớn này hay không?.

Chuyến thăm của ông Giuseppe Conte nhiều khả năng sẽ không thể tạo ra một phép màu nào giúp EU và Nga sớm khôi phục quan hệ nồng ấm như giai đoạn “trăng mật” vào những năm 2000. Vẫn còn đó vô số những rào cản chưa được gỡ bỏ, những căn bệnh chưa tìm được thuốc đặc trị. Dù thiện chí của Italy là có thật, song khả năng EU dỡ bỏ trừng phạt Nga trong triển vọng ngắn hạn là không khả thi. Điều đó đòi hỏi phải có sự đồng thuận rộng rãi của các đối tác khác trong EU.

Tuy nhiên, chuyến đi của ông Conte sẽ là một chỉ dấu quan trọng để các đồng minh của Italy trong EU suy nghĩ nhiều hơn về những lợi ích thiết thực mà họ có thể nhận được nếu các biện pháp trừng phạt lẫn nhau với Nga được dỡ bỏ, cũng như Nga và EU cải thiện được quan hệ./.

Hệ thống thương mại toàn cầu đang đứng trước nhiều nguy cơ, nhất là trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung chưa có dấu hiệu dừng leo thang. Điều này đặt ra thách thức đối với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ, khi mà vai trò dẫn dắt của WTO đang tỏ ra lu mờ, đồng thời cũng cho thấy yêu cầu cải cách WTO ngày càng cấp thiết.

Thảo luận các đề xuất cụ thể để cải cách WTO cũng là nội dung chính của Hội nghị cấp bộ trưởng do Canada chủ trì diễn ra tại Ottawa trong hai ngày 24-25/10, với sự tham gia của giới chức 13 nền kinh tế gồm Canada, Australia, New Zealand, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Brazil, Chile, Mexico, Kenya, Na Uy, Thụy Sĩ và Liên minh châu Âu (EU). Đây là những đối tác được Canada nhận định “cùng chí hướng.”

Lý do Mỹ không được mời dự hội nghị này, theo Bộ trưởng Thương mại Canada Jim Carr, là vì Washington không cùng quan điểm về WTO với các bên tham dự hội nghị.

Mỹ đang bị coi là “thủ phạm” châm ngòi cho cơn khủng hoảng tại WTO

WTO chính thức ra đời ngày 1/1/1995, từng được coi như một thành công đặc biệt trong dòng chảy thương mại và pháp lý cuối thế kỷ XX với một hệ thống đồ sộ các hiệp định, thỏa thuận, danh mục nhượng bộ thuế quan điều chỉnh các quyền và nghĩa vụ thương mại của 164 quốc gia thành viên. Tuy nhiên, gần đây, nhiều nền kinh tế thành viên đang tự giải quyết bất đồng mà không thông qua WTO, điển hình như các biện pháp trừng phạt-trả đũa thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, đã khiến WTO từ vị trí lãnh đạo, bị gạt ra khỏi cuộc chơi thương mại toàn cầu.

Mỹ đang bị coi là “thủ phạm” châm ngòi cho cơn khủng hoảng tại WTO. Nhiều nhà quan sát cho rằng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang dốc toàn lực tuyên chiến với WTO. Washington cáo buộc tổ chức này “ngược đãi” nước Mỹ và đã thất bại trong việc “kiềm chế” Trung Quốc. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thẳng thừng cảnh báo nếu WTO không “cải tiến,” ông sẽ đưa Mỹ rút khỏi tổ chức này.

Không chỉ dừng lại ở lời nói, Mỹ đã “lặng lẽ” làm tê liệt WTO, khi Washington ngăn cản việc bổ nhiệm thẩm phán mới cho Cơ quan phúc thẩm WTO, một sách lược khiến các vụ kiện nhằm giải quyết tranh chấp tại WTO có nguy cơ bị tạm dừng.

Đến cuối tháng 9/2018, số thẩm phán tại Cơ quan phúc thẩm của WTO đã giảm từ 7 xuống còn 3 – mức tối thiểu để có thể mở phiên tòa xét xử. Đặc biệt, 2 trong số 3 thẩm phán này sẽ hết nhiệm kỳ vào tháng 12/2019. Đáng chú ý, trong bộ ba thẩm phán này, một từ Mỹ, một từ Trung Quốc và một từ Ấn Độ, làm nảy sinh nguy cơ bộ ba thẩm phán rơi vào cuộc chiến xung đột lợi ích quốc gia, nhất là trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang trong vòng xoáy tranh chấp thương mại.

Giới chuyên gia cho rằng với những động thái quyết liệt của mình, ông Donald Trump đang tiến tới một thế giới không có những quy định chung cũng như không có một cơ quan trọng tài độc lập, một thế giới nơi cường quốc kinh tế số 1 này có thể “thả phanh” áp dụng công cụ thuế quan như một vũ khí để đạt được các mục đích của mình. Và đây sẽ là “điềm dữ” đối với phần của lại của thế giới.

Trên thực tế, Mỹ không phải là quốc gia duy nhất cảm thấy bất mãn và phàn nàn về tiến độ giải quyết tranh chấp chậm chạp của WTO, hay WTO tỏ ra bất lực trong việc trừng phạt các thành viên không thực thi phán quyết của tổ chức này. Nhiều quốc gia cũng thất vọng khi WTO thất bại trong việc hiện đại hóa một thỏa thuận để giải quyết các vấn đề như thương mại kỹ thuật số hay các khoản trợ cấp.

Ủy viên thương mại EU Cecilia Malmstrom thừa nhận rằng hệ thống của WTO đang dần tới điểm ngừng trệ

Những bất cập trong WTO ngày càng bộc lộ, trong khi chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa đơn phương lan rộng cản trở tăng trưởng thương mại toàn cầu. Ủy viên thương mại EU Cecilia Malmstrom đã phải thừa nhận rằng hệ thống của WTO đang dần tới điểm ngừng trệ và đây là một cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất từ trước tới nay của WTO.

Trong bối cảnh đó, cải cách được coi con đường tất yếu để “cứu” WTO. Tổng Giám đốc WTO, ông Roberto Azevedo trong một phát biểu hồi đầu tháng 10 đã thừa nhận rằng cần thiết phải cải cách thể chế thương mại toàn cầu này.

Trước đó, bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, EU, Mỹ và Nhật Bản đã lần đầu tiên nhất trí ủng hộ một đề xuất nhằm cải cách WTO. EU mới đây cũng công bố kế hoạch giải quyết một số “lỗ hổng” của WTO, trong đó có đề cập những quy định mới nhằm xử lý các khoản trợ cấp mà Trung Quốc dành cho lĩnh vực công nghiệp và các doanh nghiệp quốc doanh.

Tại cuộc họp cấp bộ trưởng Thương mại ở Ottawa lần này, Canada cùng 12 nền kinh tế vào cuộc “giải cứu” WTO, trong đó Canada kiến nghị tổ chức này cần tập trung cải tiến hệ thống giải quyết tranh chấp và cơ chế giám sát các hành vi thương mại. Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO vận hành trục trặc là mối lo lớn đối với Canada.

Ottawa hiện đang phản đối việc Mỹ áp thuế nhập khẩu đối với nhôm và thép của Canada. Hai quốc gia Bắc Mỹ này cũng kiện nhau ra WTO do tranh chấp trong lĩnh vực gỗ xẻ mềm. Hơn nữa, bất cứ nhân tố nào làm suy yếu WTO cũng là một “tin buồn” đối với một quốc gia vốn phụ thuộc vào hoạt động thương mại như Canada.

Giới chuyên gia nhận định nỗ lực cải cách WTO của các nước trên khó có thể thuyết phục được Tổng thống Mỹ. Ông Donald Trump cho rằng việc Mỹ bị thua ở hầu hết các vụ kiện tại WTO là một thực trạng “vô lý và nhảm nhí.” Mỹ bị kiện lên WTO nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác kể từ khi WTO được sáng lập năm 1995, và bị thua trong 87% các vụ kiện.

Ông Donald Trump cho rằng việc Mỹ bị thua ở hầu hết các vụ kiện tại WTO là một thực trạng “vô lý và nhảm nhí”

Tuy nhiên, nhà khoa học chính trị Jeffrey Kucik thuộc Đại học Arizona chỉ ra rằng tỷ lệ thua kiện 90% là tỷ lệ “điển hình” với tất cả các quốc gia bị kiện, và Mỹ không phải là ngoại lệ. Các nguyên đơn hiếm khi đi kiện trừ khi họ đã có cơ sở vững chắc vì tiến trình kiện tụng kéo dài và tốn kém. Bản thân Mỹ cũng dẫn đầu về số vụ thưa kiện tại WTO (120 vụ kiện kể từ năm 1995) và đã thắng trong 90% các vụ kiện này.

Một hệ thống những quy định được áp dụng trên quy mô toàn cầu và việc tiếp cận với một cơ chế giải quyết tranh chấp độc lập sẽ hỗ trợ để sân chơi thương mại được công bằng, tránh việc các nước lớn dùng ảnh hưởng kinh tế của mình để “chơi gian.” Khi vai trò lãnh đạo và điều phối của WTO bị bỏ qua thì cả hệ thống thương mại toàn cầu cũng trong tình trạng “lâm nguy.”

Cải cách để nâng cao hiệu quả hoạt động của WTO chắc chắn không phải chuyện đơn giản bởi nó đụng chạm tới ảnh hưởng chính trị và lợi ích kinh tế của các bên, song là nhiệm vụ cấp bách hiện nay./.

Hanoi, 13 October (VNA) – Late one evening at a restaurant in Hanoi, several young people were collecting empty plastic drinking bottles from a bucket next to a stand saying “For a world free of plastic trash, give us your bottles”.

The group are architecture students in Hanoi who go from place to place, collecting plastic bottles and repurposing them rather than letting them end up at landfills or float around the ocean.

Using their engineering and design skills, the students recently started “The Second Life of Plastic Bottles” project to turn disposable objects into colourful toys and useful teaching tools.

“We want to create playgrounds for children, particularly in rural areas, so they can make their own toys, while raising public awareness of reducing plastic waste,” Nguyen Huyen Chau, technical adviser of the project, told the Vietnam News Agency.

According to Chau, more than 1,000 empty plastic bottles have been turned into toy airplanes, cars, plant pots, and even pulley or water flow systems to date. At least 5,000 bottles are expected to be collected and recycled by the end of this year.

Chau hopes that individuals and restaurants in Hanoi will join their efforts so the project will be able to run sustainably.

Environmental protection groups bloom

Elsewhere, Pham Thi Phuong Thuy and her friends were collecting plastic trash and making eco-bricks in the corner of a book fair in the capital city, while her teammates erect a small wooden book-house and call for old book donations.

These young people come from different localities and call themselves Green and Book Ambassadors (GBAs), who have been travelling around the country, exchanging books for plastic waste, hoping to contribute to global efforts in reducing plastic pollution.

Established in 2012 with only five members, the GBAs network has grown by dozens of members from around the country and even abroad, sharing their dedication for environmental protection and hoping to inspire others to do the same.

Over the past six years, we have travelled extensively across Vietnam, particularly to disadvantaged and coastal areas to collect plastic bags, give books to needy students, and teach them how to make and use eco-bricks,” GBA co-founder Pham Thi Phuong Thuy, 26, told the VNA reporter.

“More and more young people are wanting to join in and offer financial support or ideas for the group to expand its coverage and activities,” Thuy said, noting that most of them are either students, foreign tourists, or come from green energy companies.

Ecobricks are a great global initiative, representing a different approach to reduce plastic waste, which is an increasingly serious issue worldwide, particularly in Vietnam, with countless hoardes of plastic bags given out by shopping outlets every day.

Making ecobricks is very simple and anyone can do it.

By stuffing small pieces of plastic into a plastic bottle, it turns the bottle into a highly insulating, robust, and affordable building material.

Those ecobricks can be used vertically as infill in timber-frame building systems, or horizontally, where they are mortared together with clay or cement.

Wherever we go, we talk about how making ecobricks helps the environment and how they can build simple household works, such as garden or tree fences with the colourful ecobricks that they make,” Thuy said.

In Vietnam, environmental protection groups founded by Vietnamese young people, such as the organisations just mentioned, have bloomed in recent years, particularly in big cities. They are independent from each other, each running active online web pages, calling on the public to reduce plastic waste.

Plastics: once a newfound miracle, now a public enemy

Plastic waste is one of the greatest environmental challenges currently facing the world. Just 100 years after plastic materials were first invented, humankind has soon become addicted to disposable plastic products for its convenience. Now, this convenience has turned into global crisis.

According to a WEF study, plastic consumption is equivalent to pouring one rubbish truck of plastic waste into the ocean every minute. This is expected to increase to two truckloads per minute by 2030 and four per minute by 2050. It takes over 100 years for plastic bags to decompose. The figure is over 400 years for plastic bottles.

In other words, we finish an average drink in a few minutes, but the bottle will stay in the environment for generations. Plastic shopping bags are used for less than an hour on average, but they have formed millions of tonnes of plastic waste piling up in the ocean, killing sea animals, damaging ecosystems, and entering the food chain.

The large majority of plastic waste comes from Asian countries. A 2017 report by the UN’s Ocean Conversancy stated that five Asian countries – namely China, Indonesia, the Philippines, Thailand, and Vietnam – are responsible for dumping more plastic into the ocean than the rest of the world combined.

If we carry on as usual, by 2050 this could mean there will be more plastic than fish in the world’s oceans.

Efforts being made to address plastic build up

According to the recent UN report called “Single-use Plastics: A Roadmap for Sustainability”, more than 50 nations are taking concerted actions to reverse the trend of plastic addition and reduce plastic pollution, mainly concentrating around the use of single-use plastics.

Countries/regions have plastic bag bans/taxes in place  (Move the cursor to see details, source: UN, WB)

Vietnam was listed as one of the world’s top plastic waste generators, and was also found to be one of the nations most affected by it, with its over 3,000km of coast. The country has made concrete efforts to join the international community and address the issue, as well as saving its own from deteriorating coastal ecosystems, rising sea levels, and ocean waste.

Public awareness of plastic pollution is trending current topic in Vietnam.

Plastic waste treatment has been included in the agenda of most of the international and multilateral forums and mechanisms that Vietnam is a member to or has hosted, including the World Economic Forum on ASEAN 2018 in Hanoi in September, and the sixth Assembly of the Global Environment Facility in Da Nang in June.

Recently, a national movement to combat plastic waste was launched to call on all Vietnamese people, enterprises, agencies, and socio-political organisations to act and commit to reducing plastic waste by changing their the habits of using single-use plastic products, especially plastic bags.

The call is part of Vietnam’s actions to join the Clean Up the World Campaign, which was initiated by Australia in 1993, and spread around the world under the UN Environment Programme.

“Beating plastic waste requires more than awareness, it demands a movement.”

“Beating plastic waste requires more than awareness, it demands a movement. We need an overall rethinking of the way we produce, use, and manage plastic,” Minister of Natural Resources and Environment, Tran Hong Ha, told the Vietnam News Agency reporter on the sidelines of the launching ceremony on October 12.

“We urgently need consumers, businesses, and governments to step up urgent, decisive action to halt this crisis of disposable plastic consumption. If we do that, we’ll also help fight climate change, create a new space for innovation, and save some species in the process,” Ha said.

Meanwhile, Tran Tu Hieu, Director of the Institute of Enviromental Science and Public Health, highlighted the significance of addressing plastic pollution in Vietnam and across the world, saying that it will preserve ecosystems, mitigate climate change, and protect biodiversity and human health.

“As a consequence of waste affecting our environment, we are starting to find plastic in the foods we eat, the water we drink. When it enters the food chain, microplastic particles are turning up in our stomachs, blood, and lungs,” Hieu said.

Local residents onboard

Addressing plastic waste issue is not only a challenge for the Government, but also the responsibility of the wider public.

Tran Thi Huyen, a local resident in Quyet Thang commune, Thanh Ha district, Hai Duong province said she was told about the consequences of plastic trash, adding that refusing to use plastic bags for daily shopping is just one of the simple things she can do to make a difference.

“I have no problem with bringing my own basket to the market to carry foods I buy, I have been doing this for a long time. In fact, using reusable baskets has been a common reality for locals here for a while,” Huyen said.

Dong Thi Nhuan, Chairwoman of Women’s Union, Quyet Thang commune said “Over the last two years, we have encouraged union members to use reusable carriers instead of plastic bags to help protect the environment.”

Quyet Thang commune has become a role model in its response to the plastic crisis in traditional markets in rural areas in Vietnam.

Meanwhile, residents of Con Son – a sandbank in the middle of the Hau River – in the Mekong Delta city of Can Tho’s Thuy Binh district, have not needed added encouragement to start reducing their consumption of disposable plastic.

As an attractive tourism destination, Con Son sandbank welcomes a large number of visitors, which unfortunately often results in high levels of plastic waste dumped by tourists.

Local people said they were upset at seeing plastic bottles and bags pile up on the sandbanks after they were washed ashore by the rising tides and after visitors left, feeling the need to act urgently before these things caused irreversible damage to their beautiful surroundings.

Early this year, a project to reduce the use of plastic bags was launched there, receiving great support from the community, local authorities, and travel agencies.

Most residents in Con Son have committed to saying no to plastic bags in their daily activities.

Local travel agencies have been engaging in the effort by advising visitors not to use plastic bags on the sandbank.

Tourism service providers turned to using natural materials, such as bamboo baskets, banana leaves, or paper bags for wrapping fruits, food, and souvenirs for tourists.

Solving plastic waste becomes a daily discussion among locals.

Teachers talk about plastic pollution at schools while students go along the Con Son sandbank to collect plastic waste every three days, according to Le Thi Be Bay, the project manager.

“We see a very high sense of responsibility and active response among locals to reduce plastic bags.”

“We see a very high sense of responsibility and active response among locals to reduce plastic bags and keep their living environment clean and green. Local authorities don’t need to impose any kinds of ban or regulation for the use of plastic bags,” Le Thi Bay told the Vietnam News Agency.

“Residents are resolved and willing to deal with plasti old the Vietnam News Agency c waste, because, after all, they are protecting their own livelihood and living environment,” said Bay.

Businesses join hands

As for the Organik House in Ho Chi Minh City, the restaurant uses bagasse (sugar cane residue), areca spathe, and coconut fibre to replace plastic and styrofoam boxes; glass, metal, and bamboo straws to replace plastic straws; glasses and spoons these eco-materials to replace plastic glasses and spoons.

The Ho Chi Minh City-based Organik House is among pioneering businesses in Vietnam, making full commitments to going green by using food containers made from natural materials and saying no to plastic utensils.

“We are using eco-materials instead of plastic. By doing this, we hope that we can make small contribution to some difference for environmental protection” said Tran Thi Quyen, Organik House co-founder, adding the restaurant has received positive feedback from customers.

While Organik House’s green efforts make up just a small response to the global crisis, Quyen believes every endeavour counts. Their approach is proof that plastic alternatives can be sustainable for both businesses and the environment.

Environmentally-friendly plastic bags are also more commonly used in shopping mall centres.

According to reports from provinces and cities’ people’s committee, traditional plastic bags that are hard to dissolve have been replaced with reusable and environmentally-friendly plastic bags in 90 percent of supermarket and mall chains including Big C, Maximark, Vinmart, Fivimart and Co.op Mart in Ho Chi Minh City, Hanoi, Da Nang, Can Tho, Hai Phong, Nam Dinh, Quang Ninh, Thanh Hoa, Vinh, Khanh Hoa, Ba Ria-Vung Tau, Dong Nai and Binh Duong.

The target to have the number of plastic bags used in supermarkets and malls fall by 40 percent compared to 2010 was realised in 2015 in some big cities.The Ministry of Environment and Natural Resources issued Circular 02/2012 stipulating criteria, procedures to have plastic bags recognised as being environmentally-friendly.

The Circular was based on the feedback from enterprises and was issued to encourage and facilitate enterprises in producing environmentally-friendly plastic bags.

Three years after implementation, there are 32 kinds of plastic bags from 27 enterprises being recognised as environmentally-friendly.

Nguyen Thi Hoai Linh, Director of Environment and Development in Action Vietnam – a NGO organisation, highlighted the efforts being made nationwide by individuals and businesses to reduce plastic waste.

However, a greater involvement of the community and local authorities is needed to present a realistic front to the problem, according to Linh.

The Government should also issue policies, including the imposition of taxes, to reduce plastic utensil production, while giving incentives to encourage more green business in the nation./.

“Trước đây, khi ngủ, cứ tầm 20-30 phút, bé lại trở mình và khóc. Bà của cháu cũng thức trắng đêm cùng tôi. Mỗi lần con khóc, lòng tôi lại xé ra, dỗ con mà nước mắt cứ chảy dài, chảy dài. Cứ thế, đêm nào cũng như đêm nào, từ 10 giờ tối đến 6 giờ sáng không dưới 20 lần dỗ bé.”

“Tôi chỉ mong con có được một đêm trọn giấc như bao đứa trẻ khác mà sao khó khăn và chật vật suốt nhiều năm nay,” tâm sự của một người mẹ được đăng trong nhóm ghép tế bào gốc bại não cũng là tâm trạng của rất nhiều người mẹ khác có con như vậy.

“Số phận, biết làm sao hơn được đây, chúng tôi đã hết cách. Vợ chồng chúng tôi cũng đã gần 70 tuổi rồi, chỉ có mỗi đứa con dại này.

Những dòng tâm sự đầy nước mắt và nhiều nỗi đau thấu thịt, thấu xương đã được gửi đến ông, cùng ông thao thức biết bao đêm.

Nỗi lo duy nhất luôn thường trực của chúng tôi là khi cha mẹ qua đời, nó sẽ sống sao đây? Đây là điều khiến vợ chồng tôi khi chết cũng khó nhắm mắt xuôi tay được…”.

Cuộc đời còn có bao nhiêu con người vô cùng vất vả, khổ đau? Cuộc đời còn có biết bao em bé sinh ra đã không may phải chịu những thiệt thòi.

Với nhiều người “Hạnh phúc” là danh vọng, là cuộc sống cao sang, là con cái thành đạt nhưng với những người mẹ có con bị bại não, tự kỷ thì hai từ “Hạnh phúc” đối với họ tưởng như dễ dàng mà lại quá khó khăn: một giấc ngủ yên trọn đêm với đứa con yêu dấu, là lần đầu tiên con cất tiếng gọi mẹ…

Dường như ở ông lúc nào cũng không nguôi những ý tưởng, những kế hoạch để vơi bớt nỗi đau trên thân thể tật nguyền của các bé, trên nét khắc khoải sầu muộn của những ông bố, bà mẹ có con bị bại não và để tâm can mình một ngày bình yên, không day dứt… Ông bảo, ông sinh ra đã có duyên với trẻ em…

Ông là giáo sư Nguyễn Thanh Liêm – Nguyên giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, hiện là Viện trưởng Viện Nghiên cứu tế bào gốc và công nghệ gen Vinmec.

Bác sỹ Liêm nhớ lại, ông đến với phẫu thuật nhi trẻ em như một cơ duyên. Năm 1979, ông tốt nghiệp bác sỹ nội trú Đại học Y Hà Nội và phải quyết định lựa chọn chuyên khoa. Đây là lựa chọn khó khăn vì nghề sẽ gắn bó với mình cả đời.

“Tôi làm ngoại khoa, năm 1976 tốt nghiệp bác sỹ và tốt nghiệp bác sỹ nội trú năm 1979. Khi tìm hiểu chuyên ngành, giáo sư Nguyễn Như Thục đã chỉ dẫn và giới thiệu tôi đến chuyên ngành phẫu thuật nhi. Qua trao đổi, tôi đã cảm thấy rất thích vì đó là chuyên ngành mới. Lúc đó trên cả nước chỉ có trên đầu ngón tay bác sỹ phẫu thuật nhi. Càng làm tôi càng thấy lựa chọn của mình mình là đúng, càng làm càng thấy nhiều đam mê.”

“Càng làm tôi càng thấy lựa chọn của mình mình là đúng, càng làm càng thấy nhiều đam mê.”

Từ năm 1997 giáo sư Liêm bắt đầu thực hiện phẫu thuật nội soi cho trẻ em, và từ năm 2.000 phát triển nhiều hơn, đến 2002 thì phát triển mạnh mẽ.

Sau đó ông có 6 công trình nghiên cứu về lĩnh vực này, về phát triển kỹ thuật nội soi cho điều trị thoát vị cơ hoành bẩm sinh cho trẻ em.

Những đóng góp của ông khuyến khích không chỉ riêng Việt Nam mà còn khuyến khích các đồng nghiệp của châu Á và cả thế giới để tiến hành phẫu thuật này thường xuyên hơn.

Chính vì thế cũng có thể nói ông là một trong những người góp phần làm cho phẫu thuật này phổ biến không những ở châu Á mà trên thế giới. Nhiều trung tâm trên thế giới hiện nay đã tiến hành phương pháp nội soi theo cách của ông.

Hay như những phẫu thuật khác, ông là người đóng góp 9 phẫu thuật, kỹ thuật mổ mới hoàn toàn trong kỹ thuật nội soi trong kho tàng về mổ trẻ em và được mời đi mổ trình diễn ở nhiều nước từ châu Âu, Pháp, Ý, Hà Lan, châu Á…

Giáo sư Liêm là phẫu thuật viên hàng đầu thế giới về phẫu thuật nội soi nhi điều trị u nang ống mật chủ (trên 500 ca) và thoát vị cơ hoành (trên 300 ca). Ông đã có 11 công trình khoa học công bố trong hai lĩnh vực này, góp phần thúc đẩy ứng dụng các kỹ thuật đó trở thành thường quy ở nhiều trung tâm trên thế giới.

Tính đến nay, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm cũng đã công bố hơn 200 công trình nghiên cứu y học, trong đó có 44 công trình nghiên cứu được xuất bản trên các tạp chí y học uy tín của Mỹ và châu Âu.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm được mệnh danh là “bàn tay vàng” phẫu thuật nhi khoa và một nhà khoa học có nhiều công trình nghiên cứu tầm cỡ thế giới. Nhiều người vẫn gọi và phong ông là ông tổ của phẫu thuật nội soi nhi khoa.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm được giới y khoa quốc tế biết tới khi trở thành người đầu tiên nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật nội soi để điều trị bệnh phình đại tràng bẩm sinh tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành nước đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á tiến hành phẫu thuật nội soi cho trẻ em.

Khép lại chặng đường mấy chục năm mày mò với những kỹ thuật phẫu thuật nội soi nhi khoa, hiện tại giáo sư Liêm đang trăn trở ngày đêm với các công trình ghép tế bào gốc – một lĩnh vực mới, như mảnh đất mới ông đang khám phá và chinh phục với những niềm hy vọng mang tính bứt phá.

Bởi lẽ đó, trong suốt gần hai năm trở lại đây ông nghiền ngẫm với công trình nghiên cứu ghép tế bào gốc điều trị cho trẻ tự kỷ và trẻ bị bại não.

Đây là lĩnh vực mà ông và các đồng nghiệp tại hệ thống y tế Vinmec đang tiến hành và có thể nói là một trong số ít những đơn vị trên thế giới đi đầu và đạt được những thành công bước đầu.

Nhắc đến giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, trong rất nhiều năm qua, ông là người đồng hành thân thiết với những bệnh nhân nhi mắc bệnh tự kỷ.

“Tôi vẫn nói mình có duyên nợ với trẻ tự kỷ. Từ hồi ở Bệnh viện Nhi Trung ương, chúng tôi đã thành lập trung tâm của trẻ tự kỷ và đến nay chương trình vẫn tiếp tục. Năm 2014, tôi bắt đầu ghép tế bào gốc cho trẻ tự kỷ, đây cũng là một chặng đường đầy gian nan và thử thách.”

Với tỷ lệ chiếm khoảng 1% dân số, ước tính ở Việt Nam có khoảng gần 1 triệu người mắc chứng tự kỷ.

Vị giáo sư tâm sự, với trẻ em mắc chứng tự kỷ, ông có một sự gắn kết rất đặc biệt, đã mấy chục năm nay. Với tỷ lệ chiếm khoảng 1% dân số, ước tính ở Việt Nam có khoảng gần 1 triệu người mắc chứng tự kỷ.

“Do nhận thức về tự kỷ là vấn đề còn khá mới ở Việt Nam nên rất nhiều trẻ được phát hiện và điều trị muộn, nhất là ở các vùng nông thôn, miền núi. Chính vì vậy, chất lượng sống của gia đình và các trẻ tự kỷ không được điều trị hay điều trị muộn rất thấp, rất thương tâm. Hầu như mỗi gia đình có trẻ mắc chứng tự kỷ đều có những bi kịch với những góc độ và mức độ khác nhau,” vị giáo sư trầm ngâm.

Giáo sư Liêm phân tích, với những trẻ tự kỷ, việc giáo dục can thiệp, chuyên biệt là cơ bản, kéo dài xuyên suốt từ lúc bé đến vị thành niên. Tuy nhiên, vẫn có nhiều trẻ tự kỷ không đáp ứng được hoặc đáp ứng rất kém, đó là lý do vì sao các nhà khoa học trên thế giới vẫn phải tiếp tục tìm kiếm các phương pháp khác bên cạnh giáo dục can thiệp để điều trị cho trẻ tự kỷ. Có thể nói tế bào gốc là niềm hy vọng mới, nó có cơ sở khoa học nhưng được tiến hành song song cùng với giáo dục can thiệp cho trẻ.

Giáo sư Liêm ngày đêm vẫn không thôi trăn trở về những dự án như sách dành cho trẻ tự kỷ, ghép tế bào gốc cho trẻ tự kỷ, trẻ bị bại não… Ông kêu gọi mọi người quyên tiền, dịch sách cùng cho trẻ tự kỷ.

Hiện nay, ông và những người đồng nghiệp đang làm đề tài cấp bộ về ghép tế bào gốc cho trẻ tự kỷ. Giáo sư Liêm chia sẻ: “Có thể nói đây là đề tài nghiên cứu công phu nhất không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới. Tôi và những người đồng nghiệp không chỉ nghiên cứu về tế bào gốc mà kết hợp với giáo dục can thiệp cho trẻ. Đây là một nghiên cứu được triển khai từ tháng 7/2017, công phu nhất, kết quả sẽ có đóng góp quan trọng với y khoa trên thế giới.”

Hiện nay, Công trình Nghiên cứu điều trị tự kỷ ở trẻ em bằng phương pháp ghép tế bào gốc tủy xương tự thân phối hợp với giáo dục – phục hồi chức năng, do giáo sư Nguyễn Thanh Liêm làm nghiên cứu viên chính đang được triển khai ở giai đoạn cuối.

“Đến nay đã có 30 trường hợp trẻ tự kỷ đã được ghép tế bào gốc cùng việc can thiệp giáo dục chuyên biệt. Kết quả bước đầu khả quan. Chúng tôi cùng cộng sự đang tiếp tục theo dõi để trong mấy tháng tới đánh giá kết quả,” giáo sư Liêm phấn khởi thông báo.

Trong câu chuyện về tương lai của tế bào gốc với sức khỏe con người và những kỳ vọng của phương pháp này với trẻ không may mắn, giáo sư say sưa nhắc lại lời của một nhà khoa học Mỹ: “Những câu chuyện tế bào gốc hiện nay hấp dẫn ly kỳ hơn truyện thần thoại viễn tưởng trước đây. Tế bào gốc làm thay đổi cả tương lai của nhân loại. Đây là kết luận có cơ sở khoa học, tế bào gốc có cơ sở để làm thay đổi quan niệm của chúng ta về bệnh tật cũng như về sức khỏe con người từ trước đến nay.”

Giáo sư Liêm nhớ lại, mối duyên này đến với ông khi vào cuối năm 2013, có một bé 2 tuổi bị nhiễm trùng máu và hậu quả bị suy đa phủ tạng. Các đồng nghiệp tại Bệnh viện Nhi Trung ương đã cố gắng cứu được tính mạng của bé nhưng do bé bị nhiễm trùng não nặng, thiếu ôxy trong não nên sống trong tình trạng thực vật, không thể vận động, liệt hoàn toàn.

Khởi đầu thuận lợi đó tạo cho ông niềm tin để tiếp tục làm. Sau đó giáo sư Liêm và các đồng nghiệp tại Bệnh viện Vinmec đã xin đề tài cấp nhà nước, vừa rồi đã nghiệm thu xong về ghép tế bào gốc cho bệnh nhân bại não.

“Nếu như trước kia các nghiên cứu người ta chỉ nói ghép tế bào gốc cho bệnh nhân bại não nói chung và tỷ lệ thành công khoảng 75-80%, tỷ lệ thành công của chúng ta cao hơn nhiều, trên 90%.”

Chia sẻ về lĩnh vực ghép tế bào gốc cho bệnh nhân bại não, giáo sư Liêm phấn khởi khi ông và những người đồng nghiệp tự hào khi là một trong những nước đi đầu trong vấn đề này, cùng với Ấn Độ và Trung Quốc.

“Nếu như trước kia các nghiên cứu người ta chỉ nói ghép tế bào gốc cho bệnh nhân bại não nói chung và tỷ lệ thành công khoảng 75-80%, tỷ lệ thành công của chúng ta cao hơn nhiều, trên 90%. Bởi vì chúng tôi đã tìm ra được chỉ định phù hợp, không phải bại não nào cũng có thể ghép. Chúng tôi đã nghiên cứu và chỉ lựa chọn những trường hợp bại não do một số nguyên nhân mắc phải như thiếu ôxy, quanh hay sau khi đẻ, não bị tổn thương hay vàng da ở giai đoạn sơ sinh… làm cho não 1 phần bị tê liệt. Vì bại não là vấn đề bế tắc trong điều trị từ trước đến nay nên khi thấy có nơi nào đó, có ai đó có một phương pháp điều trị mở ra một hướng mới họ rất quan tâm.”

Hiện nay, tại Trung tâm Tế bào gốc của Bệnh viện Vinmec đã nhận được nhiều đề nghị từ bệnh nhân ở Mỹ, Anh, Australia và một số nước khác xin phép đến Việt Nam để điều trị.

Miên man trong câu chuyện về phẫu thuật trẻ em, về ghép tế bào gốc cho những bé không may bệnh tật, giáo sư ấy không nguôi khắc khoải trong mấy chục năm làm việc thấy, vẫn còn nhiều trẻ em bị các bệnh không chữa được hoặc các cháu sẽ mất hoặc các cháu chịu tàn tật suốt đời như bại não, tự kỷ và nhiều bệnh khác. Chính đó là động lực thôi thúc ông tiếp tục nghiên cứu hết công trình này đến công trình khác về trẻ em.

Mới đây, chia sẻ của một người mẹ có con bị bại não sau khi ghép tế bào gốc thực sự đã lay động và mang lại niềm tin cho biết bao nhiêu người.

Chị chia sẻ, trước đây khi ngủ, bé cứ tầm 20-30 phút bé lại trở mình và khóc. Bà của bé còn cả đêm thức trắng cùng và đếm bé khóc tới 20 lần từ 10 giờ tối tới 6 giờ sáng.

…Em không bao giờ quên những cảm xúc còn nguyên vẹn đưa con đến khoa phục hồi chức năng nay là tự kỷ và bại não từ giữa năm 2016. Em đến nhiều mọi người quen mặt vì con em cứ hôm có lịch khám hoặc xếp lịch ghép tế bào lại sốt, cân nặng thì ít… mỗi lần bác sỹ bảo đưa con về chăm cho con khỏe lên là em lại cố gắng bế con ra khỏi khoa rồi cứ ôm con khóc như mưa!

“Ngày 16/11/2017, khi được ghép xong tế bào gốc, cháu đã ngủ ngon giấc hơn. Một tối ngủ chỉ dậy khoảng 2 lần và thời gian thức giấc tầm vài giây, mọi người vỗ về bé ngủ tiếp ngay. Tôi bắt đâu thấy hy vọng thật nhiều ! Lúc ghép tế bào gốc cháu nặng 10,9 kg, từ đó tới nay tăng hẳn 8 lạng, da hồng, mắt nhanh hơn! Em chăm cháu 3 năm nay chưa bao giờ tăng 8 lạng trong vòng 50 ngày!

Vì em nghĩ em hết cách rồi! Sáng châm cứu chiều tập phục hồi, em đã gắng hết sức mà con em ko thay đổi. Con cứ quấy khóc cả ngày, ngủ thì ít mà ko sâu giấc. Khi đó em chỉ mong con nhanh được ghép chỉ là để con bớt khóc con đỡ khổ mẹ cũng đỡ khổ. Chỉ ước mơ vậy! Nay e ít nhất cũng thấy nhẹ nhàng hơn! Điều bất ngờ là e còn gửi ông và ngoại trông được để lên Hà Nội làm, cứ đi 3-5 ngày nhớ con lại bắt xe về ngay!

Thực sự giờ trong lòng e tràn đầy hy vọng!

Những nghiên cứu của giáo sư Liêm và đồng nghiệp của ông tiến hành trong lĩnh vực ghép tế bào gốc đang nhận được sự quan tâm của rất nhiều người. Bởi với những gia đình có các em bé không may mắn, đó như một “phép màu” mà họ đang mong đợi, để những em bé có thể vui cười, phát triển bình thường.

Quá trình cống hiến suốt hơn 40 năm của giáo sư Liêm vừa qua thêm một lần nữa được cộng đồng quốc tế ghi nhận tôn vinh.

Ngày 13/6 vừa qua, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm đã vinh dự được trao tặng Giải thưởng Nikkei châu Á bởi những đóng góp trong lĩnh vực nội soi nhi khoa và ghép tế bào gốc. Ông được ban tổ chức chọn là cá nhân có nghiên cứu mang tính sáng tạo, đột phá, có đóng góp trong việc phát triển khoa học công nghệ của châu lục cũng như thế giới.

Ông tâm sự, với một người làm khoa học, đây là sự ghi nhận vô cùng quý báu và đáng trân trọng, đồng thời là một động lực để ông và các đồng nghiệp ở Vinmec tiếp tục nuôi dưỡng đam mê khoa học, đóng góp cho cộng đồng.

Nikkei là giải thưởng dành cho công dân châu Á do hãng Thông tấn Nhật Bản Nikkei khởi xướng từ năm 1996. Đây là giải thưởng uy tín được trao cho những cá nhân, tổ chức có các nghiên cứu mang tính sáng tạo, đột phá góp phần thúc đẩy khoa học công nghệ trong châu lục và thế giới.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh ở lĩnh vực khoa học công nghệ trong 22 năm từ khi có giải thưởng.

Mỗi năm có 3 công dân châu Á có đóng góp ở ba lĩnh vực văn hóa, kinh tế, khoa học và công nghệ được vinh danh.

Năm nay, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm được chọn vinh danh trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Với ghi nhận này, Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh ở lĩnh vực khoa học công nghệ trong 22 năm từ khi có giải thưởng. Từ năm 1996 đến nay, Việt Nam đã có 5 cá nhân được trao giải thưởng này trong lĩnh vực kinh tế và văn hóa.

Với phần thưởng của mình, giáo sư đã dành 60 triệu đồng từ giải thưởng để giúp các trẻ em nghèo bị khuyết tật bẩm sinh cần phẫu thuật, giúp trẻ em nghèo bị bệnh teo đường mật, ủng hộ dự án biên soạn và in sách hưỡng dẫn phát hiện và can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ./.

Hiệp ước lực lượng hạt nhân tầm trung (INF), còn gọi là Hiệp ước thủ tiêu tên lửa tầm ngắn và tầm trung, vốn được coi là biểu tượng dẫn tới việc chấm dứt kỷ nguyên Chiến tranh Lạnh, đang có nguy cơ đổ vỡ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi văn kiện này.

Thông báo của nhà lãnh đạo Mỹ không chỉ gây ra những phản ứng dữ dội từ Moskva mà còn tạo ra những nghi ngại đối với nhiều đồng minh của Mỹ ở châu Âu, nơi từng xem INF, được lãnh đạo Liên Xô và Mỹ ký ngày 8/12/1987, như “lá bùa” ngăn chặn những cuộc đối đầu hạt nhân gây hậu quả thảm khốc.

Thông báo của nhà lãnh đạo Mỹ không chỉ gây ra những phản ứng dữ dội từ Moskva mà còn tạo ra những nghi ngại đối với nhiều đồng minh của Mỹ ở châu Âu.

Theo thỏa thuận hạt nhân INF, Liên Xô trước đây (nước Nga ngày nay) và Mỹ cam kết không phát triển, thử nghiệm hoặc triển khai các tên lửa hạt nhân và thông thường tầm ngắn và tầm trung (tầm bắn từ 500-5.500km.

Thỏa thuận này đạt được trong bối cảnh Liên Xô lúc đó đã triển khai gần 400 đầu đạn hạt nhân hướng về phía Tây Âu, trong khi Mỹ cũng đã phản ứng với việc bố trí các tên lửa Pershing và tên lửa hành trình ở châu Âu. Từ khi hiệp ước có hiệu lực tháng 6/1988 đến tháng 6/1991, Liên Xô đã thủ tiêu 1.846 tên lửa và Mỹ thủ tiêu 846. Tuy nhiên, thời gian gần đây, cả Nga và Mỹ đều cáo buộc nhau vi phạm INF.

Phía Mỹ cáo buộc Nga vi phạm INF khi phát triển hệ thống tên lửa 9M729, mà phương Tây gọi là SSC-8, được cho là hệ thống cải tiến từ các tên lửa hành trình Kalibr, có thể gắn đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân và có tầm bắn tới 2.600km. Tuy nhiên, phía Nga tuyên bố loại tên lửa này hoàn toàn đáp ứng các quy định của INF, đồng thời tố cáo Mỹ đã vi phạm INF khi triển khai hệ thống lá chắn tên lửa tại Romania. Moskva cũng khẳng định Washington không có bằng chứng để chứng minh cho cáo buộc Nga vi phạm INF.

Đây không phải là lần đầu hai cường quốc hạt nhân Nga, Mỹ tranh cãi và đổ lỗi cho nhau vi phạm các thỏa thuận liên quan. Và mỗi lần như vậy, Washington đều “chủ động” đi trước, như việc hồi năm 2001 rút khỏi Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo (ABM).

Theo giới phân tích, Mỹ cũng đang nghiêng về khả năng không gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược (START-3), vốn sẽ hết hạn vào năm 2021. Như vậy, nếu cả START mới lẫn INF bị thủ tiêu, điều này sẽ đặt thế giới gần như vào tình huống đối đầu chiến lược giữa hai cường quốc hạt nhân như từng xảy ra đầu những năm 1970.

Phản ứng với quyết định của Mỹ, Nga coi đây là động thái mang tính chất “hăm dọa” nhằm ép buộc Moskva phải nhượng bộ, là bước đi nguy hiểm và vô trách nhiệm. Bộ Ngoại giao Nga cho rằng quyết định của Washington là “một phần đường lối chính sách của Mỹ nhằm rút khỏi các thỏa thuận pháp lý quốc tế, vốn đặt trách nhiệm ngang nhau giữa Mỹ và các đối tác.”

Phản ứng với quyết định của Mỹ, Nga coi đây là động thái mang tính chất “hăm dọa” nhằm ép buộc Moskva phải nhượng bộ, là bước đi nguy hiểm và vô trách nhiệm.

Moskva chỉ trích Mỹ đi ngược lại nỗ lực của cộng đồng quốc tế vì một thế giới an ninh và ổn định cũng như sẵn sàng hợp tác để củng cố các cơ chế kiểm soát vũ khí hiện hành. Điều này có thể buộc Nga phải thực thi các biện pháp đáp trả, kể cả quân sự. Tuy nhiên, Nga vẫn mong muốn tiếp tục đối thoại với Mỹ để giải quyết các vấn đề hai bên cùng quan tâm liên quan đến INF.

Đức, đồng minh chủ chốt của Mỹ ở châu Âu cũng kêu gọi Mỹ cân nhắc kỹ hậu quả liên quan việc rút khỏi INF, thỏa thuận vốn được xem như một “trụ cột quan trọng của cấu trúc an ninh châu Âu” và là một nhân tố quan trọng của việc kiểm soát vũ khí trong suốt hơn 30 năm qua.

Ngoại trưởng Đức Heiko Maas cũng lo ngại việc chấm dứt thỏa thuận này có thể tác động tiêu cực tới hiệp ước START giữa Nga và Mỹ.

Ngay trên chính trường Mỹ, nhiều ý kiến chỉ trích Tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi INF mà không có một chiến lược tổng thể nhằm hạn chế hậu quả, đồng thời cũng không tham vấn với Quốc hội hay các đồng minh thân cận.

Cựu Đại sứ Mỹ tại Nga Michael McFaul gọi quyết định của Washington rút khỏi INF là “cú đánh” vào các đồng minh châu Âu. Đây được xem là một bằng chứng nữa cho thấy chính quyền Tổng thống Donald đang thực thi chính sách đơn phương, bất chấp sự phản đối của các đồng minh gần gũi nhất, và cũng “không đếm xỉa” tới lợi ích của họ, tương tự như việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran. Điều này sẽ đe dọa lợi ích an ninh quốc gia của nước Mỹ về lâu dài. Thậm chí Mỹ sẽ còn tiếp tục bị cô lập trên trường quốc tế.

Việc phá bỏ một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân sẽ gây nguy hiểm cho toàn bộ hệ thống ổn định chiến lược toàn cầu, đồng thời có thể đẩy các bên quay trở lại một cuộc chạy đua vũ trang và thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Đặc biệt, bước đi của Mỹ có thể hủy hoại mọi cơ hội gia hạn START-3. Đây là “kịch bản” gây nhiều lo ngại bởi nếu không có một quyết định tích cực về việc gia hạn START mới và nếu INF đổ vỡ, thì sẽ không có giới hạn pháp lý ràng buộc nào đối với hai siêu cường hạt nhân lớn nhất thế giới này và rủi ro cạnh tranh hạt nhân Mỹ-Nga sẽ tăng lên.

Việc phá bỏ một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân sẽ gây nguy hiểm cho toàn bộ hệ thống ổn định chiến lược toàn cầu, đồng thời có thể đẩy các bên quay trở lại một cuộc chạy đua vũ trang và thời kỳ Chiến tranh Lạnh. 

Theo nhiều nhà phân tích, việc rút khỏi hiệp ước này sẽ cho phép Mỹ phát triển các loại tên lửa tối tân, đồng thời có thể kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang mới, song lần này có thể ở quy mô lớn hơn.

Trong bối cảnh toàn thế giới đang nỗ lực hướng tới một môi trường ổn định, an ninh và an toàn trên cơ sở hợp tác và đối thoại, việc Mỹ tiếp tục rút khỏi một văn kiện kiểm soát vũ khí quan trọng như INF được xem là bước thụt lùi đối với hệ thống ổn định chiến lược toàn cầu.

Trong khi đó, liên hệ hồ sơ hạt nhân Iran và Triều Tiên hiện nay, giới phân tích cho rằng quyết định của Tổng thống Trump có thể “hủy hoại uy tín của Mỹ trên bàn đàm phán” với cả Tehran lẫn Bình Nhưỡng.

Thượng nghị sỹ Mỹ Rand Paul của bang Kentucky cho rằng chính quyền Tổng thống Trump sẽ phạm sai lầm lớn nếu rút khỏi INF, thay vào đó, Mỹ cần đàm phán với Nga để tháo gỡ những căng thẳng khi hai bên liên tục cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.

Nga cũng nhiều lần tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Washington về các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện START-3 và INF, bởi đây là những văn kiện cơ bản làm cơ sở cho quan hệ hai nước.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres, trong chương trình nghị sự mới về giải trừ vũ khí, đã kêu gọi Nga và Mỹ giải quyết bất đồng về INF để tránh xảy ra thảm họa khi căng thẳng giữa các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân không thể kiểm soát.

Rõ ràng cả Nga và Mỹ đều chịu trách nhiệm chính trong việc duy trì sự ổn định chiến lược toàn cầu, và bất kỳ bước đi thiếu cân nhắc nào cũng có thể gây hậu quả khó lường./.

Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in vừa kết thúc chuyến công du châu Âu kéo dài 9 ngày chủ yếu nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của các nước và cộng đồng Công giáo trong nỗ lực phi hạt nhân hóa và thiết lập hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, bên cạnh việc thúc đẩy quan hệ song phương với các nước ông đến thăm nói riêng và với toàn Liên minh châu Âu (EU) nói chung.

Có thể nói chuyến công du châu Âu lần này là bước tiếp nối trong chính sách đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ ngoại giao đã được Tổng thống Moon Jae-in kiên trì theo đuổi kể từ khi lên nắm quyền tháng 5/2017.

Ông Moon Jae-in từng tuyên bố Hàn Quốc cần thay đổi cách tiếp cận và điều chỉnh chính sách ngoại giao vốn trước đây bị chi phối quá nhiều bởi các mối quan hệ với 4 cường quốc Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Nga, theo hướng đa dạng hóa quan hệ đối ngoại.

Chính sách đối ngoại linh hoạt, thực dụng và nhất quán của nhà lãnh đạo Moon Jae-in phần nào giúp Hàn Quốc có thể tận dụng tối đa các cơ hội quốc tế

Theo ông, khi tình hình xung quanh Hàn Quốc có nhiều diễn biến khó lường ảnh hưởng trực tiếp tới nước này, đây là chủ trương vừa phù hợp với nhu cầu an ninh, kinh tế, chính trị nội bộ của Hàn Quốc, tạo cơ hội để bảo vệ an ninh và phát triển, đồng thời có thể hạn chế tối thiểu các tác động tiêu cực của tình hình khu vực và quốc tế.

Trong một năm rưỡi qua, chính sách đối ngoại linh hoạt, thực dụng và nhất quán của nhà lãnh đạo Moon Jae-in phần nào giúp Hàn Quốc có thể tận dụng tối đa các cơ hội quốc tế để giải quyết các thách thức cả bên trong và bên ngoài. Mặt khác, vai trò và vị thế của Hàn Quốc, có phần sa sút trong vài năm trước đây, đang được khẳng định trở lại.

Xét trên cả hai yếu tố, thúc đẩy giải quyết vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên và tăng cường quan hệ giữa Hàn Quốc với châu Âu, chuyến công du của Tổng thống Moon Jae-in đều đã đạt được những thành quả cụ thể và thực chất. Điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du là nước Pháp, một thành viên chủ chốt trong Liên minh châu Âu (EU) và có vai trò quan trọng trên thế giới với tư cách ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Kết quả chuyến thăm Pháp có thể nói là khá tích cực. Hai bên đã ra tuyên bố chung 26 điểm sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Moon Jae-in với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong đó có điều mà nhà lãnh đạo Hàn Quốc mong muốn, đó là sự ủng hộ của Paris đối với tiến trình phi hạt nhân hóa Triều Tiên một cách toàn diện, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược.

Pháp với vị thế của mình trên trường quốc tế cũng như trong EU, hoàn toàn có thể đóng một vai trò tích cực nào đó trong tiến trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên đòi hỏi sự giúp sức về ngoại giao, kinh tế, công nghệ hạt nhân…, không chỉ của các nước có liên quan trực tiếp mà còn của nhiều nước khác trên thế giới.

Với “chiếc ghế” của mình trong Hội đồng Bảo an, không thể không tính tới ảnh hưởng của Pháp đối với các nước còn lại trong cơ quan “đầy quyền lực” của thế giới này như Mỹ, Trung Quốc, Nga và Anh.

Về quan hệ song phương, Hàn Quốc và Pháp đã mở ra một chương mới khi hai bên nhất trí nâng tầm quan hệ lên thành “quan hệ đối tác toàn diện thế kỷ XXI,” nhất trí tổ chức thường niên “Đối thoại kinh tế cấp cao song phương nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư…. Đây là bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn của thế giới và cũng là hai nền kinh tế hàng đầu ở mỗi châu lục.

Tiếp sau Pháp, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã tới Italy với mục đích chính cũng là kêu gọi sự ủng hộ của nước này trong vấn đề Triều Tiên. Xét về kinh tế và lịch sử, Italy có sức nặng trong EU.

Trong cuộc gặp thượng đỉnh ở Rome, hai nước đã nhất trí nâng cấp quan hệ song phương lên mức đối tác chiến lược và tổ chức các cuộc thảo luận sâu rộng nhằm tăng cường hợp tác thiết thực về nhiều mặt như chính trị, quốc phòng, thương mại, đầu tư, khoa học-công nghệ, công nghiệp, năng lượng. Bên cạnh đó, Italy cũng khẳng định sẽ kiên định ủng hộ chính sách của Seoul đối với Bình Nhưỡng.

Ngay sau khi thăm Italy, nhà lãnh đạo Hàn Quốc đã tới Vatican, một nơi mà tất cả những người theo Công giáo trên toàn thế giới trong đó có Hàn Quốc, Triều Tiên và các nước có liên quan trực tiếp tới bán đảo Triều Tiên luôn hướng về. Có thể nói ông Moon Jae-in đã “rất sáng suốt” khi có các hoạt động ngoại giao đầy ý nghĩa tại đây và chuyến công du này có tính biểu tượng rất cao.

Với sự ủng hộ của Giáo hoàng Francis và qua buổi lễ cầu nguyện hòa bình cho bán đảo Triều Tiên ở Vatican, Tổng thống Moon Jae-in đã tập hợp được một lực lượng đông đảo đứng sau những nỗ lực của ông nhằm thiết lập hòa bình lâu dài tại một trong những điểm nóng nhất thế giới này.

Đặc biệt, Tổng thống Hàn Quốc đã chuyển lời mời thăm Bình Nhưỡng của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tới Đức Giáo hoàng, một lần nữa thể hiện vai trò “cầu nối hòa bình” mà ông đang triển khai trong nỗ lực hòa giải giữa hai miền nhằm thúc đẩy hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên.

“Sứ mệnh” vì hòa bình này cũng đã được Tổng thống Moon Jae-in ghi dấu ấn trong chặng dừng chân ở Brussels, Bỉ để tham dự Hội nghị Cấp cao Á Âu lần thứ 12 (ASEM12).

Tại các cuộc tiếp xúc bên lề hội nghị, từ gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncker, Thủ tướng Đức – một nước chủ chốt khác trong EU, Thủ tướng Anh – một ủy viên thường trực khác trong Hội đồng Bảo an, và Thủ tướng Thái Lan – nước sẽ là Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm tới, nội dung chính được bàn thảo vẫn là vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, bên cạnh quan hệ Hàn Quốc-EU nói chung.

Tại ASEM12, để thuyết phục các nhà lãnh đạo các thành viên tổ chức lớn này ủng hộ tiến trình hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, Tổng thống Hàn Quốc đã trình bày kế hoạch kết nối đường bộ-đường sắt giữa hai lục địa Á Âu đầy hấp dẫn, khẳng định hòa bình trên bán đảo Triều Tiên là điều kiện không thể thiếu để biến kế hoạch tham vọng và mang lại nhiều lợi ích này thành hiện thực.

Trong 9 ngày qua tại châu Âu, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã có những hoạt động ngoại giao đầy hiệu quả

Trên thực tế, việc kết nối đường bộ và đường sắt giữa hai châu lục này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí vận tải so với đi bằng đường biển hiện nay. Kế hoạch này coi như đã hoàn thành một nửa khi kết nối được đường bộ và đường sắt liên Triều, một phần của các thỏa thuận trong các cuộc thượng đỉnh giữa Tổng thống Hàn Quốc và nhà lãnh đạo Triều Tiên vừa qua. Lợi ích kinh tế, lợi ích ngoại giao và cao hơn cả là lợi ích hòa bình đang được xem xét trong dự án quan trọng này.

Có thể nói trong 9 ngày qua tại châu Âu, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã có những hoạt động ngoại giao đầy hiệu quả. Với nỗ lực bền bỉ, ông đã kết nối được sự ủng hộ của rất nhiều nước và tổ chức có vai trò quan trọng, tạo thêm động lực và nguồn sức mạnh lớn giúp thúc đẩy lộ trình dài đem lại hòa bình bền vững và thịnh vượng cho bán đảo Triều Tiên./.

Hàng loạt vụ khủng bố, đánh bom, tấn công phá hoại… phủ bóng đen lên cuộc bầu cử hạ viện Afghanistan, diễn ra ngày 20/10 sau hơn 3 năm bị trì hoãn. Sự kiện này được coi là phép thử quan trọng quyết định tương lai của quốc gia Tây Nam Á vốn chìm trong bất ổn bạo lực hơn 10 năm qua. Khoảng 9 triệu cử tri, trong đó có 3 triệu cử tri là nữ giới, đi bỏ phiếu bầu 249 nghị sỹ trong cơ quan lập pháp của quốc gia Tây Nam Á với nhiệm kỳ 5 năm, cũng như bầu chính quyền địa phương.

Chiến tranh và xung đột đã tàn phá đất nước Afghanistan nặng nề suốt nhiều năm. Kể từ khi phương Tây rút phần lớn binh lính khỏi Afghanistan vào năm 2014, sau khi đã phải hao tổn nhiều sinh mạng và tiền của trong cuộc chiến này, Afghanistan vẫn là đất nước của xung đột và nghèo đói. Thậm chí, một cuộc chiến khác ở Afghanistan, giữa lực lượng quân đội quốc gia Afghanistan được phương Tây hậu thuẫn và đào tạo với các tay sung tàn quân Taliban, đã thực sự bắt đầu.

Kể từ năm 2009 đến nay, đã có hơn 26.500 dân thường ở Afghanistan thiệt mạng và gần 49.000 người bị thương do xung đột vũ trang

Các cuộc giao tranh giữa quân đội nước này và phiến quân Taliban đã đẩy Afghanistan rơi vào tình trạng an ninh bất ổn.

Theo thống kê của Liên hợp quốc, kể từ năm 2009 đến nay, đã có hơn 26.500 dân thường ở Afghanistan thiệt mạng và gần 49.000 người bị thương do xung đột vũ trang.

Lợi dụng tình trạng rối ren trên, nhiều tổ chức khủng bố khác cũng đã thiết lập mạng lưới tại quốc gia này. Các vụ khủng bố, tấn công liều chết của phiến quân và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở thủ đô Kabul và nhiều thành phố lớn xảy ra thường ngày.

Phiến quân Taliban vẫn đang tiếp tục mở rộng địa bản kiểm soát từ thành trì truyền thống của nhóm này tại miền Nam và miền Đông sang khu vực miền Bắc và tăng cường tuyển mộ thanh thiếu niên.

Trong nửa đầu năm nay, con số dân thường thiệt mạng trong các cuộc xung đột và tấn công khủng bố xảy ra ở Afghanistan là 1.692, trong khi số dân thường bị thương là 3.430 người.

Tình hình an ninh xấu đi và xung đột tái diễn khiến người dân Afghanistan phải rời bỏ nhà cửa để tới những nơi an toàn hơn. Kể từ năm 2001, hơn 1 triệu người Afghanistan đã phải đi sơ tán do các cuộc xung đột, trong đó riêng năm ngoái là 445.335 người.

Trong khi đó, việc Mỹ và phương Tây bổ sung lực lượng tới quốc gia này cũng như tăng cường viện trợ, hỗ trợ quân đội và cảnh sát Afghanistan không giúp cải thiện an ninh. Sau 17 năm hiện diện quân sự tại Afghanistan – chiến trường có sự can dự lâu dài nhất của Mỹ từ trước cho tới nay, hòa bình vẫn chưa trở lại mảnh đất này. Một số nỗ lực ngoại giao, bao gồm các việc tổ chức các vòng đàm phán hòa bình giữa chính quyền Kabul và phe Taliban, chưa mang lại kết quả khả quan.

Trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử ngày 20/10 là một dấu mốc lớn. Bản thân việc tổ chức được sự kiện này sau nhiều năm trì hoãn đã đánh dấu một bước ngoặt trong đời sống chính trị Afghanistan. Mặc dù vậy, việc tổ chức thành công cuộc bầu cử này cũng đang là thách thức lớn.

Hơn 21.000 trạm bỏ phiếu đã được chuẩn bị cho cuộc bầu cử, dưới sự bảo vệ của 54.000 binh sỹ và cảnh sát

Hơn 21.000 trạm bỏ phiếu đã được chuẩn bị cho cuộc bầu cử, dưới sự bảo vệ của 54.000 binh sỹ và cảnh sát. Tuy nhiên, hiện có 2.000 trạm bỏ phiếu được đánh giá là quá rủi ro nếu mở cửa, khi mà Taliban đang kiểm soát nhiều khu vực nông thôn ở Afghanistan trong khi tổ chức IS tự xưng cũng tỏ ra khá nguy hiểm dù không hiện diện nhiều.

Theo số liệu của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), 56% các huyện ở Afghanistan hiện do chính phủ kiểm soát và 30% đang trong tình trạng giao tranh. Khoảng 14% số các huyện còn lại do phiến quân nắm giữ.

Taliban xem phá hoại bầu cử là một công cụ hữu hiệu để phơi bày sự yếu kém của chính phủ cũng như sự hỗ trợ đang suy giảm của quốc tế. Phiến quân Taliban đã kêu gọi người dân Afghanistan tẩy chay cuộc bầu cử, cho rằng Mỹ sử dụng cuộc bầu cử nhằm mục đích hợp pháp hóa sự cai trị của Washington cũng như sự hiện diện của quân đội Mỹ tại quốc gia này.

Tính đến nay, hơn 10 chính trị gia đã bị sát hại trong quá trình tiếp xúc cử tri, chưa kể hàng loạt các vụ tấn công bạo lực do Taliban thực hiện thời gian qua khiến hàng trăm người thương vong, trong đó có nhiều cảnh sát và binh lính Afghanistan. Taliban cũng đe dọa sẽ gia tăng tấn công trong thời gian bỏ phiếu.

Bạo lực và gian lận trong bầu cử có nguy cơ làm chia rẽ hoặc thậm chí làm sụp đổ chính quyền đương nhiệm. Điều này sẽ làm phức tạp đáng kể bất cứ nỗ lực xúc tiến hòa bình nào trong tương lai. Ngược lại, cuộc bầu cử suôn sẻ có thể mang đến một thế hệ chính trị gia trẻ trung, đẩy mạnh chống tham nhũng, vốn vẫn là một trở ngại nghiêm trọng đối với nền hòa bình tại Afghanistan. Trong số hơn 2.500 ứng cử viên chạy đua vào 249 ghế nghị viện lần này có khá nhiều gương mặt trẻ. Nhiều người trong số họ có học vấn cao và trưởng thành trong giai đoạn từ sau khi Mỹ đưa quân vào Afghanistan năm 2001.

Tuy nhiên, không ít các thành viên trong giới tinh hoa cầm quyền đang hậu thuẫn cho một số ứng cử viên tiềm tàng, đe dọa gây phương hại đến thỏa thuận hòa bình giữa các nhóm vốn tạo ra Chính phủ đoàn kết dân tộc, cũng như làm đổ vỡ liên minh này nếu tiến trình bầu cử không diễn ra êm thấm. Vị trí trong quốc hội giúp các nghị sĩ tiếp cận được các nguồn tài chính của cả chính phủ lẫn quốc tế. Và đa số các thành viên nghị viện hiện nay đã xây dựng được những mạng lưới bảo trợ cho việc tiếp cận chính quyền. Điều này có nghĩa sẽ có một cuộc tranh giành khốc liệt để giữ ghế.

Người dân Afghanistan vẫn ấp ủ hy vọng về một nền hòa bình dù mong manh và về tiến trình dân chủ hóa của đất nước mình

Hơn 20 đảng phái đã đề cử tổng cộng khoảng 200 ứng cử viên. Tuy nhiên, người Afghanistan không đặt niềm tin lớn vào các chính đảng. Hiện nay, các đảng phái ở Afghanistan vẫn bị chi phối bởi nền chính trị sắc tộc và tìm kiếm sự đỡ đầu từ nhóm sắc tộc của mình.

Theo thăm dò của Viện nghiên cứu chiến lược Afghanistan, chỉ có 21% số người được hỏi ủng hộ sự hiện diện lớn hơn của các chính đảng trong quốc hội (trong số 249 ghế hạ viện Afghanistan hiện nay có tới 165 ghế là thuộc về các nghị sỹ độc lập), ngược lại đa số (63%) muốn bỏ phiếu cho các ứng cử viên độc lập.

Một tín hiệu khá lạc quan là có tới 69% số người được hỏi trả lời sẽ đi bỏ phiếu, tức là người dân Afghanistan vẫn ấp ủ hy vọng về một nền hòa bình dù mong manh và về tiến trình dân chủ hóa của đất nước mình, bởi đây là cách tốt nhất để mang lại sự ổn định lâu dài và cho phép cộng đồng quốc tế giảm dần sự hiện diện tại đây.

Tuy nhiên, thất bại trong tiến trình ấy sẽ khiến Afghanistan tiếp tục lún sâu vào vòng xoáy xung đột và bất ổn, về dài hạn thậm chí còn cần tới nhiều binh sỹ và viện trợ hơn từ nước ngoài, đồng nghĩa với đất nước Tây Nam Á này chưa thể “tự đứng trên đôi chân mình”./.

Không chỉ là một “bà bầu” có “hạng” của sân khấu kịch Thành phố Hồ Chí Minh, Hồng Vân còn là một diễn viên có nghề với lối diễn mà như… không diễn, một gương mặt có uy khi ngồi “ghế nóng” của nhiều chương trình truyền hình thực tế.

“Người ta bảo tôi tham công tiếc việc. Ừ thì cũng đúng! Nhưng nếu không mải miết chạy show, đóng quảng cáo, bươn bả ngược xuôi với các dự án phim… thì lấy gì mà nuôi và giữ sân khấu,” chị chia sẻ.

“CON GÁI CŨNG GHÉT… TÔI!”

– Vai bà mẹ vợ thực dụng (bà Mai) do chị đảm nhận trong “Gạo nếp gạo tẻ” – bộ phim truyền hình đang gây sốt thời gian gần đây nhận nhiều phản ứng gay gắt từ khán giả. Người xem cho rằng đó là sự “làm quá,” ngoài đời không có người mẹ nào phân biệt đối xử và nói những lời cay nghiệt với con ruột của mình như vậy. Vì ghét nhân vật nên người xem ghét lây sang cả diễn viên. Chị cảm thấy thế nào khi liên tục bị “ném đá” như vậy?

Nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân: Lâu lắm rồi, tôi mới trở lại với phim truyền hình. Nhiều khán giả đã hét lên “bà Mai đáng ghét!” lên khi nhìn thấy tôi. Thậm chí, cô con gái út của tôi còn cau mày, nhăn nhó “Sao mà con ghét mẹ vậy!” khi coi phim; khiến tôi phải đính chính ngay: “Đó là bà Mai chứ con, không phải mẹ!”

Khi vai diễn của mình thu hút được sự chú ý của khán giả, nhất là lại khiến cho người xem cảm thấy bực bội, tức tối, thậm chí “ghét” ra mặt thì là đó là một sự thành công, một niềm vui với một diễn viên.

Chuyện phim xoay quanh gia đình bà Mai (do tôi thủ vai) với những mâu thuẫn trong các mối quan hệ mẹ chồng-nàng dâu, chị dâu-em chồng, bi kịch đến từ sự thiên vị trong cách đối xử với “con cưng” và “con ghẻ,” lối sống trọng giàu khinh nghèo…

Ban đầu, chính tôi cũng tranh cãi rất gay gắt với đạo diễn và biên kịch khi xây dựng nhân vật bà Mai tệ như vậy. Tuy nhiên, đạo diễn thuyết phục tôi rằng, phải đẩy mâu thuẫn lên cao trào như thế thì những diễn biến, sự chuyển đổi tâm lý nhân vật về sau mới hợp lý. Hơn nữa, nếu không làm vậy thì các nhân vật sẽ không có màu sắc rõ rệt. Khi tính cách nhân vật mà cứ nhợt nhạt, lờ nhờ na ná nhau thì phim sẽ rất chán!

Khi tính cách nhân vật mà cứ nhợt nhạt, lờ nhờ na ná nhau thì phim sẽ rất chán!

– Bản thân chị cảm thấy thế nào về chân dung một người mẹ như vậy?

Nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân: Thực ra, với một người mẹ như bà Mai, là người ngoài cuộc quan sát, ta sẽ thấy vừa giận vừa thương.

Về làm dâu, bà vừa phải phụng dưỡng mẹ chồng, vừa chăm lo bốn đứa con và “nuôi báo cô” người em chồng không có việc làm, hàng ngày chỉ biết rong chơi. Cuộc sống của bà cứ quẩn quanh, ngày ngày mở mắt ra chỉ toàn thấy cây chổi lau nhà, thau giặt quần áo… Gánh nặng kinh tế và hàng núi việc nhà cứ đổ dồn lên vai người phụ nữ ấy từ ngày này qua tháng khác. Bởi vậy, bà luôn mong có một cuộc sống vật chất đủ đầy, sung túc hơn. Đó cũng là lẽ thường tình, dễ thông cảm.

Bà tỏ thái độ yêu-ghét ra mặt giữa hai cô con gái chỉ vì, khi sinh người con gái đầu lòng (nhân vật Hương), bà bị mẹ chồng hắt hủi vì “không biết sinh con trai.”Rồi khi lớn lên, do “trót dại” mang thai trước khi cưới nên Hương tiếp tục bị bà Mai coi là nỗi nhục của gia đình.

Sau khi sinh cô con gái thứ hai (nhân vật Hân), bà vô tình trúng sổ xố, có một món tiền để sửa sang lại căn nhà. Nhờ đó, mẹ chồng bớt hắt hủi bà. Đến tuổi trưởng thành, sau khi kết hôn với một doanh nhân, Hân có nhiều điều kiện giúp đỡ mẹ về vật chất. Bởi vậy, bà Mai luôn coi cô con gái này là người mang lại sự may mắn cho cuộc đời mình và rất mực cưng chiều.

Chính tôi cũng cảm thấy không thể chấp nhận được khi xem lại những tập cho thấy việc “quay ngoắt 180 độ” trong cách đối xử với con rể của nhân vật này. Khi còn là chủ doanh nghiệp, Kiệt (chồng của Hân) luôn được bà Mai chào đón niềm nở. Thế nhưng, khi rơi vào tình trạng phá sản, Kiệt ngay lập tức bị mẹ vợ mắng nhiếc và tỏ thái độ coi thường.

Thế nhưng, ở một góc độ khác, bà ấy là người rất yêu chồng, thương con, luôn hết lòng vì gia đình. Bà tiết kiệm tối đa những chi tiêu cá nhân, đến mức thèm một chiếc bánh giò nhưng cũng không dám ăn. Khi bị chồng mắng là người thực dụng, lúc nào cũng chỉ biết nghĩ đến tiền, khiến ông ta cảm thấy xấu hổ, bà đã bật khóc nức nở như một đứa trẻ, rơi vào trạng thái chán chường kéo dài…

Là người vợ, người mẹ, tôi cũng luôn muốn gia đình được vẹn tròn, sung túc, ấm êm, con cái hạnh phúc.

– Liệu có điểm nào tương đồng giữa nghệ sỹ Hồng Vân và nhân vật ấy không?

Nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân: Chúng tôi đều là… phụ nữ! (cười lớn).

Là người vợ, người mẹ, tôi cũng luôn muốn gia đình được vẹn tròn, sung túc, ấm êm, con cái hạnh phúc. Thế nhưng, tôi không cho phép có những lối cư xử, suy nghĩ như bà Mai. Với ba cô con gái, tôi chẳng yêu hay chiều chuộng cô nào hơn cô nào.

MỆT NHOÀI VÌ CỨ PHẢI QUÁT THÁO OM SÒM!

– Lâu rồi mới trở lại với phim truyền hình nhưng lại vào vai một nhân vật có diễn biến tâm lý phức tạp như vậy, chị cảm thấy thế nào?

Nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân: Mệt và tốn sức quá trời luôn ấy chứ! Ở chặng đầu của phim, khi bà Mai còn ở thế thượng phong, lúc nào tôi cũng phải hò hét, quát tháo om sòm, để tỏ rõ sức mạnh, uy phong của một “nội tướng” trong gia đình.

Về sau, khi gia đình bà Mai gặp nhiều biến cố, xáo trộn tôi lại phải diễn cảnh khóc nhiều. Nhiều hôm, ghi hình xong mà hai mí mắt tôi sưng húp lên!

“Làm nhiều việc một lúc, đôi khi, tôi cũng thấy mệt nhoài, muốn đổ gục luôn.”

Hơn nữa, thời gian quay “Gạo nếp gạo tẻ” kéo dài tới hơn một năm. Trong thời gian ấy, tôi còn tham gia đóng phim điện ảnh “Cô Ba Sài Gòn,” sản xuất phim “Xóm trọ 3D” và cũng không được phép lơ là hai sân khấu kịch (Phú Nhuận và Superbowl)… Nhiều lúc, tôi cũng thấy mệt nhoài, như muốn đổ gục luôn!

– Vậy có khi nào chị nghĩ đến việc sẽ buông bỏ bớt trách nhiệm,không làm “bà bầu” hay giữ vai trò sản xuất,chỉ tập trung vào việc diễn xuất không? Bởi khi ấy, chị vẫn được sống với đam mê nghệ thật mà không phải quá tốn sức.

Gốc của tôi là sân khấu và dù đi đâu, làm gì, tôi cũng sẽ không bao giờ từ bỏ mảnh đất ấy.

Nghệ sỹ nhân dân Hồng Vân: Nếu chỉ nghĩ cho riêng mình thì tôi đã buông từ lâu. Gốc của tôi là sân khấu và dù đi đâu, làm gì, tôi cũng sẽ không bao giờ từ bỏ mảnh đất ấy.

Thú thực, tôi đi đóng phim, quay quảng cáo hay làm giám khảo… cốt cũng chỉ để giữ sân khấu. Tôi cười nói hi hi, ha ha, khóc lóc, quát tháo… đủ sắc thái trên sàn diễn hay trước ống kính máy quay, nhưng cứ hễ vào tới cánh gà, hậu trường là lập tức đầu óc phải “vận động” theo hướng khác ngay, tính toán, cân đối đủ thứ: nào tiền thuê rạp, tiền điện, tiền nước, tiền thù lao diễn viên… Trăm dâu đổ đầu tằm, nhưng tôi vẫn muốn là con tằm ấy.

Việc tạo dựng sân khấu, rạp hát đã khó. Việc duy trì, gìn giữ và phát triển còn khó hơn.

Việc tạo dựng sân khấu, rạp hát đã khó. Việc duy trì, gìn giữ và phát triển còn khó hơn. Nếu chỉ vì lợi ích kinh tế, nói buông là buông thõng luôn một cách nhẹ tênh, không mảy may hối tiếc… thì tôi không làm được. Sân khấu là tâm huyết, sức lực bao năm của tôi và các thế hệ diễn viên. Nó như con cái mình, cũng có lúc khiến mình mệt mỏi, bực dọc nhưng không thể buông bỏ nhau.

Sau thời kỳ huy hoàng, sân khấu miền Nam nói chung cũng đang có bước thoái trào. Các bầu show phải tính toán, bù lỗ nhiều lắm. Tôi sợ rằng, bây giờ, trong lúc khó khăn chung, nếu một nơi nghỉ thì sẽ tạo ra hiệu ứng domino, tất cả đồng loạt đóng cửa. Trời ơi, vậy thì sân khấu thành phố sẽ đi về đâu?

Bởi thế, còn gắng gượng được đến lúc nào thì tôi sẽ gắng hết sức. Tôi tin, ông trời sẽ không phụ lòng người! Tất nhiên, đến lúc khó quá, không thể cân đối, không thể bù lỗ, gồng gánh nhau được nữa thì tôi sẽ tính…

– Trân trọng cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này./.