Ngày 25/11, các nước Liên minh châu Âu (EU) và Anh đã ký thỏa thuận lịch sử dài gần 600 trang để nước Anh rút khỏi EU (gọi là Brexit) với các điều kiện chi tiết của “cuộc ly dị,” cùng với một tuyên bố chính trị về quan hệ tương lai Anh-EU và một số phụ lục về vấn đề chủ quyền Gibraltar, đánh bắt cá cũng như là chống bán phá giá.

Văn bản thỏa thuận, là kết quả cuộc đàm phán 17 tháng ròng căng thẳng EU và Anh, sẽ được chuyển cho Quốc hội Anh và sau đó là Nghị viện châu Âu để phê chuẩn trước khi có hiệu lực ngày 29/3/2019, thời điểm nước Anh chính thức “dứt áo ra đi.”

Văn bản thỏa thuận Brexit là kết quả cuộc đàm phán 17 tháng ròng căng thẳng EU và Anh.

Hội nghị thượng đỉnh EU bất thường về Brexit diễn ra chớp nhoáng trong một buổi sáng 25/11, chủ yếu mang ý nghĩa tượng trưng.

27 nước EU hẳn hài lòng khi đạt một thỏa thuận bảo toàn được lợi ích và tôn trọng các “ranh giới đỏ” như sự toàn vẹn của thị trường nội địa, quyền của các kiều dân, sự tôn trọng các cam kết tài chính từ phía Anh và tránh được một đường biên giới cứng tại đảo Ireland.

Thỏa thuận cho phép EU giảm thiểu được ảnh hưởng do Brexit gây ra cho các quốc gia thành viên, đảm bảo đầy đủ quyền lợi của công dân EU. Với tuyên bố của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker, nhấn mạnh thỏa thuận đạt được là “điều duy nhất có thể,” các nhà lãnh đạo EU đã chuyển một thông điệp không thể rõ ràng hơn cho những người vẫn còn gièm pha thỏa thuận tại Anh cũng như ảo tưởng về việc đàm phán một thỏa thuận khác.

Về phần nước Anh, có thể nói Thủ tướng Anh Theresa May gần như đã “đặt cược” cả tương lai chính trị của mình khi nỗ lực kêu gọi nội các Anh thông qua, cũng như người dân Anh ủng hộ bản dự thảo thỏa thuận Brexit này, xem đây là một quyết định mang lại những lợi ích tốt nhất cho đất nước. Thủ tướng Anh nhiều lần khẳng định thỏa thuận sơ bộ đạt được với EU ngày 13/11 là “điều tốt nhất và duy nhất có thể.”

Thực tế thì nữ Thủ tướng Anh đã không còn đường lùi bởi thời hạn Anh rời EU vào ngày 29/3/2019 đã tới quá gần. Trong bối cảnh nước Anh chia rẽ sâu sắc về Brexit, việc không đạt được thỏa thuận chia tay với EU chẳng khác nào một “ngón đòn hiểm,” một mặt gây tổn hại nặng nề cho nền kinh tế Anh, vốn nằm trong số 3 đối tác thương mại lớn nhất của EU, chiếm 13% thương mại hàng hóa và dịch vụ của khối, mặt khác làm xói mòn nghiêm trọng uy tín chính trị của bà May.

Kết luận của Hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo 27 nước EU ngày 25/11 ghi rõ EU muốn thiết lập mối quan hệ hậu Brexit gần gũi nhất có thể với nước Anh.

Để đi tới thỏa thuận này, Thủ tướng May đã phải nhượng bộ không ít trong các cuộc thương lượng với EU, hứng chịu khá nhiều “búa rìu” chỉ trích, bản thân nội các do bà đứng đầu cũng bị sứt mẻ khi hàng loạt bộ trưởng từ chức để phản đối chính sách Brexit của bà May.

Kết luận của Hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo 27 nước EU ngày 25/11 ghi rõ EU muốn thiết lập mối quan hệ hậu Brexit gần gũi nhất có thể với nước Anh.

Trưởng đoàn đàm phán EU, Michel Barnier nhấn mạnh hai bên vẫn sẽ là “đồng minh, đối tác và bạn bè.” Tuy nhiên, bên cạnh hài lòng về kết quả đạt được, các nhà lãnh đạo EU cũng bày tỏ tâm trạng hối tiếc.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker hay Thủ tướng Đức Angela Merkel đều chỉ rõ đây là khoảnh khắc đáng buồn và sự kiện này là “một bi kịch,” tương tự như những gì giới chức EU đã nói vào ngày 24/6/2016, khi cử tri Anh trong cuộc trưng cầu dân ý đã lựa chọn rời khỏi mái nhà chung EU, hay ngày 29/3/2017, khi nước Anh chính thức kích hoạt “cuộc chia tay” không thể đảo ngược giữa hai bên.

Về mặt nào đó, Hội nghị thượng đỉnh EU lần này cũng giúp Thủ tướng Anh trong nhiệm vụ nặng nề đang đợi bà phía trước, đó là việc thuyết phục Quốc hội nước này thông qua thỏa thuận vào giữa tháng 12 tới, trong khi còn xa mới được như sự hứa hẹn ban đầu của những người ủng hộ Brexit là “giành lại quyền kiểm soát” cho nước Anh.

Có vẻ những tuyên bố và hành động của giới lãnh đạo EU là ngầm biểu đạt một tuyên ngôn: “Đây là thời điểm để tất cả mọi người có trách nhiệm,” mà ở đây “quả bóng trách nhiệm” đã được chuyền cho Quốc hội Anh, nơi chắc chắn là cửa ải khó khăn nhất của Thủ tướng May và thỏa thuận Brexit.

Quốc hội Anh sẽ bỏ phiếu phê chuẩn thỏa thuận vào giữa tháng 12 tới, và căn cứ tình hình chính trị tại Anh hiện nay thì kết quả của cuộc bỏ phiếu này vẫn còn là một ẩn số khó lường, số phận của thỏa thuận vẫn còn rất bấp bênh.

“Quả bóng trách nhiệm” đã được chuyền cho Quốc hội Anh, nơi chắc chắn là cửa ải khó khăn nhất của Thủ tướng May và thỏa thuận Brexit. 

Trong trường hợp thỏa thuận được phê chuẩn thì sau ngày 29/3/2019, Anh rời khỏi EU, nhưng trên thực tế nước này vẫn tiếp tục tham gia vào thị trường chung, tự do đi lại, đóng góp ngân sách nhưng không tham dự ra quyết định. Lúc này Anh và EU bắt đầu đàm phán về mối quan hệ tương lai.

Dù các nhà lãnh đạo EU và Chính phủ Anh đã đạt được một thỏa thuận về việc ra đi có trật tự, nhưng bóng đen của một Brexit “cứng” vẫn luôn hiện hữu.

Lãnh đạo 27 nước EU lo ngại kịch bản đầu năm 2016 có thể lặp lại, lúc đó dù EU đã nhượng bộ nhiều trước chính phủ của cựu Thủ tướng David Cameron với hy vọng người dân Anh sẽ lựa chọn ở lại, song đa số cử tri nước này đã bỏ phiếu chọn Brexit.

Trong trường hợp Quốc hội Anh từ chối thỏa thuận, tùy theo tiến triển của tình hình, Ủy ban châu Âu tuyên bố sẽ sẵn sàng tại bất cứ thời điểm nào để công bố kế hoạch về các biện pháp khẩn cấp. Tuy nhiên, không một quan chức nào của EU đề cập đến vấn đề này trong hội nghị thượng đỉnh bất thường vừa diễn ra.

Trường hợp sau đêm định mệnh 29/3/2019 mà vẫn không có thỏa thuận, Anh sẽ trở thành một nước thứ 3 đối với EU và luật pháp EU sẽ ngừng áp dụng tại Anh. Công dân EU sống ở Anh không được hưởng các quyền lợi như trước. Thương mại giữa Anh và EU sẽ được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc của Tổ chức Thương mại thế giới.

Một loạt tác động xấu sẽ xảy ra như các hãng hàng không Anh sẽ không thể hạ và cất cánh trong không gian EU; bằng cấp và chứng chỉ nghề nghiệp của Anh không được công nhận tại EU; người tiêu dùng đột ngột mất quyền chuyển vùng điện thoại miễn phí tại Anh; các dự án được Quỹ châu Âu tài trợ sẽ lập tức bị ảnh hưởng…

Trường hợp sau đêm định mệnh 29/3/2019 mà vẫn không có thỏa thuận, Anh sẽ trở thành một nước thứ 3 đối với EU và luật pháp EU sẽ ngừng áp dụng tại Anh.

Nếu tình huống rối loạn đó xảy ra, mỗi bên sẽ đưa ra các biện pháp ứng phó của mình riêng mình. EU dự kiến sẽ thông qua một loạt quy định để giảm thiểu những xáo trộn ghê gớm trong các lĩnh vực thiết yếu như vận chuyển hàng không, tài chính, hải quan hay giao thông đường bộ. Song song với đó, mỗi nước thành viên cũng đưa ra những biện pháp riêng để ngăn ngừa các ảnh hưởng bất lợi với nước mình.

Phía Anh chưa công bố kế hoạch nào cho khả năng này, nhưng các biện pháp khẩn cấp chắc chắn sẽ được đưa ra để giảm thiểu các nguy cơ trầm trọng như giá đồng bảng sụt giảm hay thực phẩm, thuốc men khan hiếm tăng giá.

Tuyên bố của lãnh đạo Công đảng đối lập Jeremy Corbyn về thỏa thuận Brexit sơ bộ, gọi đây là “một bước nhảy vào bóng tối,” đã báo hiệu về tính cam go của “cuộc đấu” sắp tới tại Quốc hội khi thỏa thuận được đưa ra xem xét.

Bản thân đảng Bảo thủ của bà May cũng chia rẽ sâu sắc, trong khi liên minh của đảng này là đảng Hợp nhất dân chủ Bắc Ireland (DUP) đã tuyên bố sẽ không ủng hộ thỏa thuận.

Số phận của thỏa thuận sơ bộ cũng như tương lai mối quan hệ Anh-EU cho tới nay vẫn chưa thể ngã ngũ. Và dù gì đi chăng nữa, trong trường hợp Anh ra đi mà không có thỏa thuận, các cuộc đàm phán giữa EU và Anh sẽ phải được khởi động để hai bên cố gắng cùng nhau giải quyết những vấn đề cấp thiết nhất./.

1. “Ngọt In The Spotlight” không phải là show hay nhất của Tâm điểm Âm nhạc trong suốt hành trình 7 năm qua với khoảng 12 số nhưng chắc chắn sẽ là điều ngọt ngào nhất. Ngọt ngào bởi tinh thần âm nhạc. Ngọt ngào bởi những con người cùng chơi nhạc. Ngọt ngào bởi sự cởi mở, nâng cánh cho tương lai âm nhạc.

Mở đầu cho chuỗi In The Spotlight Contemporary (đương đại), Ngọt đã chứng minh họ chính là lựa chọn khai cuộc chính xác của nhà sản xuất. Ngọt cũng chứng minh luôn rằng, chỉ những ai kiên nhẫn đi với họ đến cuối chặng sẽ được nếm trọn vị ngọt đậm đầy và chất lừ từ bốn chàng trai 9x.

Trên sân khấu Tâm điểm âm nhạc, được chơi với bản phối mới cùng dàn kèn, dây và phần bè theo phong cách big band – thế mạnh của giám đốc âm nhạc Hồng Kiên đã tiếp thêm hưng phấn để Thắng làm chủ cuộc chơi, càng hát càng sung, lội ngược dòng về cuối dữ dội như cá hồi vượt thác.

Nói như thế là bởi gần nửa đầu show diễn Ngọt bị nhạt. Cách sắp xếp một chặp 5-6 bài hát na ná những giai điệu bắt tai, chủ đề loanh quanh những ưu tư, xao động của người trẻ ở ngưỡng trưởng thành như “Không làm gì,” “Be cool,” “Cho tôi theo,” “Vì ai,” “Cho”… nhưng qua giọng hát bị mờ, không rõ lời của Thắng (trưởng nhóm, sáng tác, hát chính, chơi guitar) cộng với âm thanh lúc này không thật hiệu quả, khiến người nghe nếu không phải là “kẹo” (fan của Ngọt) bị oải.

Người viết từng hỏi giám đốc âm nhạc Hồng Kiên về lý do lựa chọn Ngọt trở thành Tâm điểm Âm nhạc, anh nói: “Nhạc của Ngọt thú vị ở chỗ bắt tai nhưng thông điệp rất kỹ về cuộc sống. Quan trọng là nó khác âm nhạc của bản thân tôi, thời của tôi. Nghe Ngọt, tôi thấy mình được cập nhật. Mọi người cứ hỏi, tôi sẽ làm mới Ngọt như thế nào? Làm sao có thể làm mới hơn một thứ đang rất mới? Hay khác vị một thứ đã có vị rồi? Vì vậy, chúng tôi sẽ cùng chơi nhạc với nhau, không áp chế, không thay đổi, không làm mới. Tâm điểm là Ngọt, là thứ âm nhạc của tương lai, là sự nới rộng về thể loại.”

Trên sân khấu In The Spotlight được thiết kế mở, không phông hậu, ánh sáng chơi tối giản nhưng lần lượt chuyển tông xanh, đỏ, tím, vàng bắt mắt như những viên kẹo đã làm nền để Ngọt trở thành tâm điểm. Phía sau Ngọt là dàn nhạc hùng hậu của In The Spotlight, được cầm trịch bởi “hai lão đại” Hồng Kiên và Đức Trí. Cứ thế, suốt hai giờ, phía trước, bốn chàng trai của Ngọt thỏa thuê đàn hát, phía sau là biết bao loa kèn, cầm thủ… dõi theo trìu mến. Họ đã cùng chơi nhạc hân hoan. Khán giả chốc chốc lại ồ lên biến không khí Cung Việt Xô bình thường nghiêm ngắn trở nên náo nhiệt như ngoài sân vận động.

Chính xác là từ hòa tấu “Em dạo này” được nhạc sỹ Hồng Kiên phối khí lại cho dàn nhạc chơi, đêm nhạc bắt đầu hay và âm nhạc của Ngọt cũng đậm dần. Khoảnh khắc đó, khi nhìn chếch ra mé cánh gà nơi bốn chàng trai của Ngọt đứng thưởng thức như khán giả, người viết tự hỏi không biết cảm xúc của họ, đặc biệt là Thắng đang cảm thấy thế nào? Có bất ngờ và lặng đi vì xúc động khi thấy đứa con tinh thần của chính mình được nâng tầm và biến hóa tài tình đến thế? Phía dưới, nhất là fan của Ngọt có vẻ rất phấn khích và tự hào. Tất cả reo hò khi những giai điệu quen thuộc vừa cất lên, cứ thế hưởng ứng nhiệt thành đến khi nốt nhạc cuối kết thúc.

“Nhạc của Ngọt thú vị ở chỗ bắt tai nhưng thông điệp rất kỹ về cuộc sống. Nghe Ngọt, tôi thấy mình được cập nhật. Mọi người cứ hỏi, tôi sẽ làm mới Ngọt như thế nào? Làm sao có thể làm mới hơn một thứ đang rất mới? Vì vậy, chúng tôi sẽ cùng chơi nhạc với nhau, không áp chế, không thay đổi, không làm mới.” (Nhạc sỹ Hồng Kiên) 

Bắt đầu từ đây, âm nhạc của Ngọt trở nên nhiều sắc thái, lớp lang, từ à ơi đồng dao đến du ca lãng đãng. Ca từ của Thắng cũng nhiều ưu tư hơn, chất chứa, mênh mang và sâu lắng hơn.

Gần về cuối, từ “Quan điểm” Ngọt độc diễn chất lừ. Trên sân khấu In The Spotlight, Ngọt trở nên đậm đặc với chùm sáng tác “nặng đô” nhất của Thắng với màu sắc kịch tính của những giằng xé, triết lý tăm tối “Kẻ thù,” “Drama Qeen,” “Bartender.” Đây cũng là những sáng tác hay nhất, bứt phá nhất của Thắng trong album thứ hai.

Nếu có điều gì không ổn ở đêm nhạc này,thì đó là màn đập đàn có vẻ gây hấn trên sân khấu của tay guitar Trần Thắng từ ban nhạc Ngũ Cung chơi cùng với Ngọt ở ca khúc “Drama Queen” khiến nhiều khán giả cảm thấy khó hiểu và giật mình.

Bù lại, sự xuất hiện bất ngờ (ngoài kịch bản) của diva Hà Trần “người mai mối” có công giới thiệu Ngọt với In The Spotlight ra sân khấu song ca với Thắng ca khúc “Cá hồi” vừa là sự ngụ ý của nhà sản xuất để Ngọt có một cái kết tròn đầy mỹ mãn.

Khỏi nói, fan của Ngọt đã sung sướng cỡ nào khi lần đầu tiên họ được nghe Ngọt “mặn” đến thế. Không chỉ họ, trên sân khấu Tâm điểm âm nhạc, được chơi với bản phối mới cùng dàn kèn, dây và phần bè theo phong cách big band – thế mạnh của giám đốc âm nhạc Hồng Kiên đã tiếp thêm hưng phấn để Thắng làm chủ cuộc chơi, càng hát càng sung, lội ngược dòng về cuối dữ dội như cá hồi vượt thác. Và không chỉ Thắng, tay trống Nam Anh của Ngọt cũng lập tức trở thành tâm điểm với những màn solo để lại dấu ấn.

Đây không phải lần đầu tiên nhạc sỹ Hồng Kiên mắt đeo kính lão chơi nhạc hứng khởi với người trẻ, cách đây ít lâu anh cũng có màn vừa thổi kèn vừa nhún nhẩy theo vũ đạo cùng bốn nhạc công 9x đến từ Berklee trên sân khấu Mỹ Linh Tour 2018. Để thấy, giữa những người làm nhạc, dù khác nhau màu da, tiếng nói, tuổi tác nhưng nếu đồng cảm và hiểu được tư duy âm nhạc của nhau thì họ sẽ chơi âm nhạc cùng nhau, nể phục nhau, nói tiếng nói của nhau, kích hoạt lẫn nhau và nâng đỡ nhau.

Lại nhớ, trong buổi họp báo giới thiệu chương trình cách đây không lâu, Thắng thú nhận rằng cậu thật sự choáng khi lần đầu tiên gặp, được mắt thấy tai nghe cái cách mà nhạc sỹ Hồng Kiên chơi âm nhạc của Ngọt, hiểu âm nhạc của Ngọt, biến tấu âm nhạc của Ngọt: “Tôi không hiểu làm cách nào mà anh ấy lại có thể nghĩ ra một đoạn nhạc chỉ trong vài giây như thế, tôi rất nể và cứ thế đi theo thôi.”

Cứ thế đi theo, Ngọt trở thành Tâm điểm âm nhạc. Cứ thế, Ngọt đã có bữa tiệc âm nhạc hẳn hoi và tràn trề cảm xúc.

2. Lựa chọn Ngọt trở thành Tâm điểm Âm nhạc cho chuỗi In The Spotlight, khán phòng Cung Hữu nghị Việt Xô tối 24/11 còn nhiều ghế trống. Đó là điều tất yếu khi bài toán cân bằng giữa nghệ thuật và thương mại của nhà sản xuất vẫn chưa tìm ra lời giải.

Việc mang Ngọt vào Nhà hát như Cung Việt Xô, đầu tư lớp lang bài bản với chi phí sản xuất như các đêm nhạc sao hạng A, rõ ràng giá vé phải lên đến vài triệu. Khi âm nhạc của Ngọt mới chỉ đang dành cho các “kẹo,” tất lẽ chưa đủ thuyết phục lớp khán giả thành đạt chi tiền triệu để mua vé. Ngược lại, khán giả của Ngọt sẽ chỉ đủ tiền mua hạng vé thấp nhất từ 300-500.000 đồng ở tầng hai.

Tại buổi họp báo, nhà sản xuất chia sẻ thêm, để fan Ngọt vẫn có cơ hội gần thần tượng, họ dành 300 suất vé VIP nhưng có giá ưu đãi 300-500.000 đồng và toàn bộ số vé này đã được bán hết chỉ trong hai giờ đồng hồ trên fanpage của chương trình. Đó là lí do vì sao ở tầng một vẫn có lượng khán giả trẻ là fan của Ngọt cổ vũ nhiệt tình.

Thời nào, nỗ lực làm nghệ thuật và âm nhạc tử tế, nâng đỡ nghệ sỹ trẻ, đặc biệt indie như nhà sản xuất In The Spostlight là điều xa xỉ và lãng mạn

Một phân khúc khác nhà sản xuất hướng tới là vé combo gia đình dành cho bố mẹ và fan cùng nhau đến nhà hát thưởng thức nghệ thuật, theo quan sát của phóng viên khán phòng đêm của Ngọt, số này rất thưa thớt.

Giữa thời buổi bão hòa các show ca nhạc bán vé hiện nay, việc ngày càng xuất hiện nhiều “dấu cộng” phong cách nghệ sỹ và thể loại âm nhạc khiến đời sống âm nhạc có những tín hiệu phát triển sôi động và phong phú.

Nhưng thời nào, nỗ lực làm nghệ thuật và âm nhạc tử tế, nâng đỡ nghệ sỹ trẻ, đặc biệt indie [độc lập-pv] như nhà sản xuất In The Spotlight là điều xa xỉ và lãng mạn. Quyết định đưa Ngọt trở thành Tâm điểm âm nhạc mở đầu cho series cho In The Spotlight Contemporary của ê kíp Mỹ Thanh không chỉ cho thấy tình yêu hồn nhiên của họ dành cho âm nhạc, mà còn khiến người ta nể về tinh thần trẻ, độ nhiệt thành và “nghịch ngầm” trong những canh bạc nghệ thuật.

Cánh cửa này đóng lại sẽ có những cánh cửa khác mở ra, đó là quy luật phát triển tất yếu. Tiếp theo Ngọt, ai sẽ là Tâm điểm Âm nhạc tiếp theo của chuỗi In The Spotlight Contemporary? Là ai thì chắc chắn đó tiếp tục là cánh cửa mở thênh thang cho những ẩn số tiềm năng và cả nhiều thách thức. Thách thức cả ê kíp sản xuất và tâm điểm nghệ sỹ để tìm ra tiếng nói chung, tìm khán giả, nâng cánh cho âm nhạc phát triển.

Ai đã từng biết đến âm nhạc của Ngọt, theo dõi cách sản xuất và phát hành của Ngọt, từng nhìn thấy Thắng và đồng bọn chơi nhạc tự nhiên, tung tăng trên các sân khấu quen thuộc của họ: Nhỏ thì ở quán cà phê vài chục người, lớn hơn ở sân khấu với sức chưa 2.000-3.000 người, sẽ hiểu áp lực của Thắng khi trở thành tâm điểm trong không gian sân khấu Cung Việt Xô với 1.200 ghế. Trở thành tâm điểm của In The Spotlight, có nghĩa, đó là lần ra quân chính thức đầu tiên của Ngọt trên một sân khấu được mặc định là maintream (chủ đạo).

Ngồi dưới nhìn lên sân khấu, ngắm dáng vẻ còm cõi của Thắng căng lên tự tin, chững chạc, ngông nghênh gảy đàn và hát làm chủ tâm điểm, chốc chốc vẫn không quên buông vài câu gọn lỏn hài hước làm khán giả cười ồ, sao mà thấy thương mến và khích lệ bóng dáng của một tài năng.

Điều ngọt ngào nhất ấy gieo một niềm hy vọng về một thế hệ âm nhạc tiếp nối, họ có nhân sinh quan, có tư duy âm nhạc cấp tiến, tươi tắn, tích cực. Tiếng nói ấy khác hoàn toàn với âm nhạc trẻ đương thời đang lên, hay hào quang quá khứ của thế hệ những cây đa cây đề, gạo cội…

Đó có thể là âm nhạc của tương lai như giám đốc âm nhạc Hồng Kiên kỳ vọng hay không, thật lòng tôi không biết. Bởi ngoài tài năng, ngoài những phân nhánh, sứ mệnh lớn nhất của người nghệ sỹ lớn là lan tỏa được âm nhạc của mình đến với số đông, góp phần tác động đến văn hóa đại chúng.

Dẫu sao, hãy cứ tin ở hoa hồng. Ngồi cạnh tôi đến phút cuối trong đêm nhạc của Ngọt là người chị chơi thân đi cùng cô con gái lớn. Chị khăn áo chỉnh tề và quý phái như một quý bà nhưng suốt tối hứng khởi vỗ tay như thuở mới đôi mươi.

Sau đêm nhạc, trên đường về, hòa vào dòng người đổ kín ngõ ngách ăn mừng Việt Nam chiến thắng, ca sỹ Tùng Dương mới tấm tắc “Chúng nó đáng yêu thế! ‘Cụ’ Trần Tiến [nhạc sỹ Trần Tiến-pv] ngồi cạnh tôi khoái nhạc của Ngọt lắm!”/.

Korean Makgeolli (Korean rice wine) Association will be participating in the ‘10th Korea-Vietnam Food Culture Festival 2018’, scheduled for Nov. 30 to Dec. 2. The institute will establish an independent building to publicize their beverage, expecting increase in exports.

This Korean-Vietnam Food Culture Festival is one of the largest food festivals in Vietnam, joined by both private and public organizations such as Embassy of the Republic of Korea in Vietnam, aT, association of Korean residents in Vietnam, KOPIA and more.

Although the rice wine exports to Vietnam have been increasing over 30% in the last 3 years, it is mainly consumed by Korean residents, which they will unfold active publicizing and marketing toward the locals.

There will also be an event for both embassy guests and VIPs featuring rice wine from famous Korean breweries, to effectively globalize the products.

“Vietnam has a high consumption in alcoholic beverages with high preference in rice-made drinks, exports last year exceeding over $600,000 from $400,000 of 2015. we are predicting potential demands in Makgeolli with rising exports,” said Bae Hye Jeong, an executive director of the association.

“We planned this year’s event based on active publicizing of Makgeolli to expand its consumption, and we will display samples with new products based on high consumer preferences for future marketing strategies,” she added.

“From this festival we anticipate expansions in exchange through variety of fields, with prolonged friendly relationship in both countries,” the official of the Korean residents in Vietnam said.

Under the slogan ‘LET’S ENJOY FOOD & CULTURE’, there will be variety of events including a special K-Pop performance, introduction of Korean soul food and traditional culture, ‘new menu announcement’ that people from both countries could enjoy, with a pleasing food shop corners.

<한국막걸리협회> Korean Makgeolli Association

공식 페이스북 페이지: https://www.facebook.com/koreanmakgeolliassociation

Official Facebook page:

https://www.facebook.com/koreanmakgeolliassociation

The Korean Makgeolli Association was founded in 2013, under the civil law article 4 of the ‘establishment and supervision by corporation approved by minister of food and agriculture’.

The association has its purpose on helping corporations and groups or individuals related to the culture and industrial promotion of rice wine, achieving industrial improvement and to cultivate a desirable culture of rice wine.

Members are composed by individuals and groups who are approved by the board of directors; current manufacturers, including people who are considered helpful in improving rice wine culture.

As a mainstream activity, they exchange information and establish joint businesses with various communities of the society such as manufacturers, sellers and educational institutions to foster the general foundation.

With the first president of the association – Park Sung Ki at the center, the association maintains a cooperative relation with government organizations to improve regulations, and suggest policies in order to secure the competitiveness of rice wine as a representative Korean alcoholic beverage.

They are also forwarding a movement towards registration of the Makgeolli as a UNESCO World Heritage based on its historicity, sociality and functionality so that the quality standard competes with well-known liquors, such as Sake of Japan, Baijiu of China, Wine of France.

“For the last 10 years, we have seen impressive outcomes including general improvement in quality, increase of variations of Makgeolli, due to differentiations in design, packaging, and usage of local agricultural productions.” Bae Hye Jeung, 3rd president of the Association said.

“Since the size of current domestic rice wine industry is relatively small, there are limits in promotion and marketing,” She said, adding “We expect our participation in the Korea–Vietnam Food&Culture Festival as an opportunity to promote exports and globalize Makgeolli.”

< 서울장수주식회사 > Seoul Jangsoo. CO.,Ltd

Home Page: http://www.koreawine.co.kr/english/index.php

Seoul Jangsoo Corp. is the largest Makgeolli brewery in Korea, manufacturing various lineups of the company’s rice wines. Their product has been selected as a ‘masterpiece liquor’ by the National Tax Administration of Korea, after constructing a completely automated production system from beverage injection to packaging. They have also been certified by HACCP, which assures sanitation and safety in the process of Makgeolli production.

Jangsoo Raw Rice Wine, their representative product, has been loved by people for over 50 years together with the history of Seoul Takju. Major lineups of sterilized rice wines are ‘WEOLMAE Rice Makgeolli’, ‘Ee:FF Makgeolli’, and ‘Ginseng Makgeolli’, including the new ‘Cacao Nibs Makgeolli’, ‘D’shu (Pineapple rice wine)’, ‘Makgeolli of the lifetime’ which are favored by young customers.

Bae Yoon Sang, president of the company said “We are producing various Makgeollies on our brand,” adding “as well as a duty to continue the tradition of Makgeolli, we are trying our best to develop Makgeolli for new generations, and aiming to be a globally representative brand,”

1. 제품 소개

1) 월매막걸리

1. Product introduction

2) WEOLMAE Makgeolli

WEOLMAE Makgeolli, a representative export product, is the first Makgeolli to be carbonated. It was improved in production for longer storage, and is light-bodied with only 6% of alcohol.

Solid precipitates of rice fiber are formed at the bottom of the bottle are rich with nutrients helpful for preventing cancer.

With its creamy white color, this milky- sparking drink is enjoyed worldwide along with its soft texture.

[ 베트남(하노이) 수출용 월매막걸리 ] –제품명: 장수막걸리

[Vietnam exported Makgeolli]: Jangsoo Makgeolli

2) Makkao

‘Makkao’ is an alcoholic beverage made mainly from cacao nibs, with a chocolaty flavor. It is a sweet and soft drink with 4% of alcohol, enjoyed by the young ages of 20 to 30.

Considering a base of relatively young customers, a vintage logo with a brown color of cacao nibs was designed, giving a curious and comforting look.

With cacao nibs added to Makgeolli, Makkao has a soft taste with a pleasing, light scent of chocolate.

3) D’shu ‘D’shu’ is a Ready-To-Drink alcoholic beverage, a carbonated sour-sweet pineapple extract with 4% of alcohol. The product was developed to differentiate from the common image of Makgeolli thought by the new generation customers. Following the recent market trend of low alcohol beverages, ‘D’shu’ is also enjoyable by people who are sensitive to alcohol consumption.

D’shu has the unique soft texture of Makgeolli, and the pineapple extract is well balanced with the taste of rice wine, giving it a refreshing taste. Since the extract is made by 100% pure pineapple, people can enjoy the sweet drink without worrying about artificial additives.  

<국순당> KOOKSOONDANG BREWERY CO.,LTD.

Company & Products Kooksondang is a brewery famous for its line of Baekseju, which revived the consumption of traditional rice wine when fermented liquor in the public market was dominated by beer and soju.

Baekseju was presented at 1992, under a patented technology of uncooked rice fermentation method including various medical herbs such as ginseng, cornlian cherry, Magnolia berries.

Kooksondang is the continuing leader in the premium Makgeolli industry since 2009, launching ‘Kooksondang raw Makgeolli (750ml, 6% alcohol)’, the first line of raw rice wine able to be distributed around the whole country.

‘Daeback’, another line of Makgeolli released at 2013 has been complimented for their natural taste of raw rice wine, using yeast fermented through traditional methods.

Kooksondang has been exporting various products worldwide, from Vietnam, Japan and China, including United States.

Currently they have expanded their foreign market to Oceania and Africa, exporting Korean traditional liquors to more than 50 countries, adjusting its taste to the local people. Annual exports are estimated to excess $10,000,000.

“Good Makgeolli is made from good water, good rice, and good yeast,” head marketing director Lee Sang Yup said, adding “the value Kooksondang aims can be summed up to two key-words; insisting on good liquor and adjusting traditional values to recent ones”

“Yeast stands as the number one factor in Korean liquor. From continued research for over 50 years, we have developed various special yeasts currently used in our products, and we are also manufacturing environmentally friendly products certified by HACCP in all lineups of rice wine,”

KOOKSOONDANG Businesses ongoing in Vietnam

Sold in all parts of Vietnam –At Ho chi minh, Da Nang, Hanoi, Haiphong including other big cities

Sold in Big franchise marts (E-mart, Lotte Mart, AEON, Citymart)

Sold in convenience stores (Circle K, Ministop, GS25, etc)

Sold in franchise Korean food restaurants (in all Gogi house branches in Vietnam)

Major Makgeolli products sold in Vietnam

KOOKSOONDANG Raw Rice Makgeolli

KOOKSOONDANG Rice Makgeolli

KOOKSOONDANG Peach Makgeolli

KOOKSOONDANG Banana Makgeolli

KOOKSOONDANG Green grape MakgeolliKOOKSOONDANG Home Page

http://www.ksdb.co.kr/english/main.asp

KOOKSOONDANG Vietnamese Facebook page

https://www.facebook.com/ksdbvn

<우리술> WOORISOOL CO., LTD.

WOORISOOL is producing rice wines made from traditional recipes, and develops them into what can be enjoyed by modern people globally, since its founding in 1994.

The company’s second factory, the largest one in Gyeonggi-do province, is capable of making up to 100,000 liters a day, 30,000 tons of liquor annually. The factory is equipped with cutting edge facilities – cleaning rooms, automated label attachments, can injectors, carbonators, and so on.

The rice wine manufacturer has been designated as the first HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points) certified factory in the industry, and is exporting its products to more than 20 countries worldwide, including Vietnam, Japan, China, Taiwan, Canada, etc.

“Our wines are made by natural bedrock waters, drawn from 250 meters underground, between the upper region of Han River and the foot of Unaksan Mountain,” said Park Sung Ki, president of WOORISOOL. “We have our own precision management based on basic ground rules, and we are pioneering a new culture of rice wines with our differentiated, standardized products, made by our newest technology,” he added.

Hiếu Thảo là một cô gái bốn không. Không tay, không chân, không cha và (gần như) không mẹ. Nhưng Thảo không cô đơn, vì em còn đó người bà tuyệt vời nhất thế gian và những tấm lòng yêu thương từ bốn phương trời.

Bốn năm kể từ khi xuất hiện trên truyền thông lần đầu, cuộc sống của cô bé cụt cả tứ chi Trần Thị Hiếu Thảo đã rất khác. Chiếc xe đạp cọc cạch năm nào ông ngoại chở em đến trường nay đã là một chiếc xe máy. Giữa cuộc trò chuyện, bà ngoại vào nhà lấy một chiếc mirco Bluetooth ra để Thảo hát tặng chúng tôi bài “Tình cha”, dẫu cho ký ức về người cha trong Thảo chỉ còn mờ như những bóng mây.

Vài tháng nữa, Thảo sẽ lên Sài Gòn, vì một tổ chức đã quyết định tài trợ tiền lắp tay và chân giả cho Thảo. Em mong đợi gì khi được có tay và có chân như các bạn, Thảo nói: “Em sẽ phụ giúp bà ngoại làm việc nhà, và sẽ… đấm lưng cho bà bớt mệt”.

Sau nhiều năm tiếp xúc với truyền thông, có lẽ Thảo cũng ý thức được ít nhiều sứ mệnh truyền cảm hứng đến cộng đồng. Cô bé đã xuất hiện trên VTV, đã xuất hiện trên gần như những tờ báo lớn nhất nước. Nhưng khi biết Thảo trên vai trò một người cháu của bà, chúng ta vẫn còn rất những câu chuyện để kể.

Thảo không có tay chân. Ở chỗ lẽ ra phải là bàn chân lành lặn, có một ngón chân lòi ra. Chúng tôi nói với Thảo đó là một ngón chân “hên”, cũng giống như chiếc vây “hên” của chú cá Nemo trong bộ phim Finding Nemo nổi tiếng của Pixar. Nemo hên vì em vẫn sống, vẫn có những người bạn dễ thương, vẫn có một người cha dám vượt qua nỗi sợ hãi mà băng qua cả đại dương để tìm mình.

Cũng như Nemo, Thảo vẫn sống. Và dù từng đau đớn hứng chịu những lời lẽ cay nghiệt từ các bạn cùng trang lứa (‘mày là đồ mồ côi,’ ‘mày không có tay có chân thì đi học làm gì’), Thảo vẫn còn đó một người bà thương em hết mực.

Bà ngoại em, Lý Thị Cho, kể lại:

“Thai kỳ của con gái tui bình thường. Dưới quê đâu có mỗi tháng mỗi khám như trên thành phố được. Nên nó siêu âm tổng cộng bốn lần. Lần thứ hai là hồi thai được bốn tháng mấy, bác sĩ bảo con bình thường. Đến bảy tháng rưỡi, bác sĩ vẫn bảo bình thường. Thai được 1,8 kg, giờ đã biết máy, đã biết xoay trở trong bụng mẹ rồi”.

Người nhà quê sinh nở đơn giản. Bản thân bà Cho sinh con bốn lần, đều sinh tại nhà, nói đẻ là đẻ, cùng lắm thì nhớ mấy bà hộ sinh làng đi qua rặn phụ, chứ làm gì biết đến không khí của nhà hộ sinh, làm gì biết thế nào là mổ.

Khi nghe con gái bảo: “Vú ơi con khó chịu quá”, bà chở con lên bệnh viện huyện Cù Lao Dung. Lúc này, người bác sĩ tiến hành siêu âm lần thứ tư. Người ấy nói: “Chà, cháu lớn dữ rồi. Giờ đang muốn ra ngoài đây nè”. Nhưng khựng lại một chút, người bác sĩ siêu âm kỹ hơn, nhìn vào màn hình lâu hơn rồi… bật khóc.

Bà Cho nhớ lại: “Tui đâu biết vì sao cô bác sĩ siêu âm lại khóc. Tui hỏi thì cổ chỉ nói bà về chuẩn bị, vì con bà chuẩn bị sinh rồi. Tui mới nói thôi con gái ở lại, để tui chạy về nhà lấy đồ đạc lên, chứ lúc đi vội quá đâu đã chuẩn bị gì được.”

Lúc bà Cho về nhà, người ta mới báo là con gái chuẩn bị phải lên bàn mổ vì đứa bé sẽ không thể chui ra theo cách bình thường. Người nhà quê nghe đến dao kéo là bủn rủn, bà sợ đến mức chạy xe không nổi, mới bảo đứa con thứ ba chở vào bệnh viện.

“Đứng chờ nó mổ, tui khóc quá trời,” bà Cho nói. “Tui không biết các bác sĩ làm gì ở trỏng. Cả đời tui cứ… đau bụng là đẻ, bây giờ gặp gảnh tượng này nghĩ tầm bậy tầm bạ chứ đâu bình tĩnh nổi. Tui vừa chờ vừa cầu nguyện thánh thần cho mẹ con nó bình an.”

Rồi người y tá ẵm đứa con ra. Vậy là con sống rồi, chắc mẹ nó cũng ổn. Bà mới đến hỏi giám đốc, người trực tiếp mổ cho con bà: “Trai hay gái vậy bác sĩ?” Khi bác sĩ trả lời là bé gái, bà thở phào nhẹ nhõm. Khi bác sĩ mang cháu gái bà vào phòng săn sóc đặc biệt, bà cũng chỉ nghĩ là bé sinh mổ nên sẽ yếu hơn mấy đứa sinh thường. Thế là bèn lật đật chạy vào chăm sóc cho con gái.

Ngồi cạnh con gái hai ba tiếng, mới có người đến thông báo với bà:

“Em bé nhà mình có tật bẩm sinh.”

Bà Cho nhớ lại: “Tôi nghe thế thì chỉ dám nghĩ là chắc tật gì đó nhẹ thôi, sứt môi, hay tay chân nó hơi dị dạng một chút. Đến khi cầm cháu trên tay rồi, lật khăn ra tôi mới kinh hoàng. Thánh thần ơi, sao nó… trụi lủi vậy nè, không có tay, cũng chẳng có chân. Cái đầu thì như trái bí hồ lô. Tôi như người mất hồn, chả còn biết phải nói gì nữa. Ngồi đó bần thần một hồi mới trở lên phòng coi con gái thế nào. Vừa dợm bước đi thì cháu nó khóc inh ỏi. Tôi bèn pha sữa cho cháu uống.”

Nhìn cháu uống sữa bình thường, người bà thương con thương cháu vừa mừng vừa tủi. Tối hôm ấy, Thảo khóc rất nhiều. Đứa bé như có linh tính mình sẽ bị bỏ rơi, cứ bà dợm bước ra khỏi phòng là khóc. Bà bèn để con gái nằm một mình ở phòng hậu phẫu, ôm đứa cháu ngoại ngủ trên sàn nhà lạnh lẽo.

Bà cứ ôm cháu trong lòng như thế được hai hôm thì bác sĩ nói: “Cháu là nạn nhân chất độc da cam. Bà làm giấy cho nhà nước nuôi đi.”

Câu chuyện của bà Cho và Thảo cứ thế diễn ra trước mắt chúng tôi. Bà gần như không nói gì tới mẹ của Thảo, và tuyệt nhiên không nói gì về cha. Có thể vì bà sợ nhắc đến cha mẹ, Thảo sẽ buồn. Chúng tôi cũng chẳng gặng hỏi, vì Thảo đang tròn xoe mắt ngồi kế bên. Câu chuyện cứ thế mà tiếp tục.

Bà Cho nói: “Tôi về làm giấy, ấp ký, xã ký, nhưng khi lên huyện, người ta nói: “Cháu vẫn còn cha mẹ, ông bà, thôi thì đem về nuôi đi.” Tôi nghe thế thì dẹp mớ giấy tờ sang một bên. Nuôi thì nuôi thôi chứ có gì đâu.”

Đi tới đi lui làm giấy, găp thêm tinh thần hoang mang bà Cho bị suy nhược phải nhập viện hết chín ngày. Trong viện, biết câu chuyện của bà, nhiều người xúi dại tui hãy bỏ đứa nhỏ đi, vì ba má thấy cũng đâu có mặn mà gì với nó. Có người lại bảo hay là mang Thảo đi cho người ta. Bà Cho nói: “Tui bảo dẫu gì nó cũng là cháu mình, mình ôm nó vào người, nó ngủ trên người mình, sao có thể nói bỏ là bỏ, nói cho là cho. Nhà nước không nuôi nó thì mình nuôi nó thôi. Bỏ đi thì tội nó, mà thân mình mang tội nữa.”

Lại có người xin… mượn cháu Thảo để đi ăn xin. Họ nói: “Cho tui xin đi, tui nuôi nó cho, tui đẩy nó đi xin rồi nó nuôi lại tui. Lớn lên tui trả nó về.” Bà nói với họ: “Đâu có được. Nó còn nhỏ xíu bắt nó ra đường dang nắng. Rồi sau này biết chuyện, nó oán ba mẹ, oán bà ngoại nó thì sao?”

“Bà ngoại ơi, sao mẹ sinh em con thì có tay có chân? Còn con sao lại thế này? Sao mẹ đẻ con chi cho con khổ cả đời vậy ngoại?”

Khi Thảo lên 10 tháng tuổi, cha của em bị tai nạn giao thông, tử vong trên đường về Nha Trang thăm quê. Khi Thảo đón thôi nôi thì đến lượt mẹ cũng rời em mà đi. Ngày ấy, mẹ em nói với bà ngoại:

– Vú ơi, hoàn cảnh khó khăn quá, con phải đi làm mướn kiếm đồng ra đồng vô chứ ngồi yên coi sao được.

Rồi cô vào Bình Dương sinh sống, làm việc, thỉnh thoảng gửi tiền về cho mẹ nuôi con mình. Ở đó, cô gặp được một người đàn ông mới. Năm Thảo 5 tuổi, cô xin mẹ đi thêm bước nữa. Người mẹ thương con cố phân trần với những người xung quanh, mà có khi là tự an ủi chính mình: “Con gái mình nó vẫn còn trẻ mà, giờ muốn lấy chồng mới không lẽ mình cản nó. Thế là tui mới gả nó lần nữa. Nó lo gia đình mới, tui nuôi bé Thảo cũng được.”

Cách kể chuyện bình thản của bà Cho có lẽ đã làm nên một Trần Thị Hiếu Thảo cũng vô cùng bình thản. Bé luôn thêm chữ “dạ” trước khi trả lời các câu hỏi của chúng tôi, luôn làm những gì chúng tôi yêu cầu, luôn để cho người đối diện thấy mình là một cô bé bình thường. Nhưng không phải là không có những phút tự vấn.

Ngày mẹ ruột sinh con đầu với chồng mới, thấy tấm hình của đứa em cùng mẹ khác cha, Thảo suy nghĩ cả ngày. Đến bốn giờ sáng một ngày nọ, em chịu hết nổi, bèn lay bà ngoại dậy mà hỏi:

– Bà ngoại ơi, sao mẹ sinh em con thì có tay có chân? Còn con sao lại thế này? Sao mẹ đẻ con chi cho con khổ cả đời vậy ngoại?

Bà Cho nói: “Lúc ấy tôi chỉ biết khóc, nước mắt tự động chảy ra, chứ còn biết trả lời gì nữa.”

Nhưng đấy chỉ là một trong những lần hiếm hoi bé than thân trách phận. Cuộc sống tước đi của Thảo tay, chân và bố. Người mẹ ruột chỉ về thăm một hoặc hai lần một năm. Nhưng cũng cuộc sống lại bù cho Thảo một nghị lực phi thường và sự lạc quan khủng khiếp.

Khi bà ngoại tủi thân nói với cháu: “Bà xin lỗi con, bà dốt quá không biết chữ. Con người ta học có cha mẹ chỉ bảo, học cùng, còn bà chả giúp gì được cho con.” Thảo đã nói: “Ngoại đừng lo, con học mình ên cũng vui mà”.

Chữ “ên” xuất hiện nhiều vô tỷ trong cuộc nói chuyện giữa chúng tôi và em. Em múc cơm ăn mình ên, tắm mình ên và học bài mình ên. Em cũng có những tò mò như bất kỳ đứa trẻ nào đang tuổi ăn tuổi lớn. Em cũng có những người bạn và chỉ cảm thấy vui khi được đi học. “Đi học có bạn bè nói chuyện. Vui. Ở nhà mình ên. Buồn”.

Những người bạn ngày xưa chọc ghẹo Thảo bây giờ đã xem Thảo như một tấm gương để vươn lên. Thầy cô, ba mẹ của lũ trẻ chỉ cho chúng thấy: một người xui rủi đến từng đó vẫn tràn ngập ý chí vươn lên. Suốt ba năm đầu trên ghế nhà trường tiểu học, Thảo đều là học sinh giỏi. Cô học giỏi hơn những người bạn đầy đủ tay chân, cha mẹ. “Chắc tại mắt con gí sát vào tập, nên con nhớ dai hơn các bạn,” Thảo mỉm cười nói.

Mắt Thảo gí sát thật. Vì không có tay, khi đọc phải lấy cùi tay lật từng trang vở. Khi viết, bé dùng cổ và vai để viết. Vậy mà chữ Thảo rất đẹp, thậm chí còn được cô giáo chọn là một trong ba người đi thi viết chữ đẹp. Một người không tay lại đi thi viết chữ đẹp, còn câu chuyện nào lạ kỳ và cảm hứng hơn thế.

Tình bạn, tình người ánh lên trong hành trình lớn lên của Thảo. “Bạn giúp con lấy tập, lấy sách, lấy viết. Khi học xong bạn cất tập cho con,” Thảo nói. “Các bạn nói, nhìn con giống như một… ngôi sao,”

Thảo rất thích hát bài “Một ông sao sáng, hai ông sáng sao,” bởi vì mỗi lần hát bài ấy, em lại nhớ mình là một ngôi sao. Cô bé chỉ có đầu, tứ chi bị cụt, nhìn từ xa quả thật giống với một ngôi sao năm cánh. Và chính em, với niềm lạc quan vô ngần, quả thực là một ngôi sao, tỏa ra thứ ánh sáng dễ chịu cho người đối diện. Em nói: “Con ước mơ được làm bác sĩ. Con sẽ đi cứu người, và chữa bệnh cho ngoại.”

Cô bé chỉ có đầu, tứ chi bị cụt, nhìn từ xa quả thật giống với một ngôi sao năm cánh.

Người bà ngoại ấy hiện đang bị đủ thứ chứng bệnh trong người, hệ lụy của những năm tháng làm việc không nghỉ ngơi. Người bà ấy vẫn mang em theo bên mình khi còn nhỏ, để tạm em ở dưới một gốc mai để làm đồng, xới đất cho vụ mùa mía tiếp theo, mỗi ngày kiếm vài chục đến một trăm nghìn.

Em nằm yên, không la hét, dù thỉnh thoảng có bị… kiến cắn. Năm em lên ba, bà ngoại nghèo quá không có tiền mua sữa cho em. Em nói: “Vậy thì con… không uống sữa nữa là được.” Nói bỏ là bỏ, từ đó em chuyển sang ăn cháo.

Cả cuộc đời em chưa từng biết đến sữa mẹ. Mẹ em mổ, sau đó mất sữa. Người mẹ ấy chả mấy khi ôm em vào lòng. Thỉnh thoảng nhớ mẹ, em dùng môi bấm điện thoại gọi cho mẹ, nhưng mẹ bận rộn cũng chả nói chuyện được nhiều. Riết cũng thành quen. “Ban đầu em cũng buồn, nhưng rồi em cảm thấy cũng bình thường,” Thảo nói. “Vì nếu mình buồn, thì cũng có thay đổi được gì đâu.”

Trao hết tình yêu thương cho bà ngoại, Thảo còn cố phụ giúp việc nhà cho bà đỡ nhọc. Câu hát “chổi to bà quét sân to, ấy còn chổi nhỏ dành bé chăm lo quét nhà” chưa bao giờ sống động đến thế. Vì bà Cho đã làm cho Thảo một cây chổi bé, Thảo kẹp vào cổ, cứ thế mà quét nhà. Bụi có bay vào mắt, vào mũi con không? Thảo nói: “Dạ ban đầu cũng bay, riết rồi không còn bay nữa”.

Câu hát “chổi to bà quét sân to, ấy còn chổi nhỏ dành bé chăm lo quét nhà” chưa bao giờ sống động đến thế. Vì bà Cho đã làm cho Thảo một cây chổi bé, Thảo kẹp vào cổ, cứ thế mà quét nhà.

Mỗi ngày Thảo được cho 5.000 đồng, theo thời gian Thảo chỉ ăn có 3.000, lấy 2.000 để dành. Những lúc bà không làm ra tiền, Thảo lấy tiền để dành ra xài. Bà hay chóng mặt, nhức đầu, đau khớp. Thảo đến kế bên, lấy “tay” xoa đầu cho ngoại, xoa xong thì thổi cái “phù” và nói:

– Rồi. Bác sĩ đã chữa xong. Ngoại mạnh lại rồi đó.

– Ngoại yếu quá. Ngoại sợ ngoại chết sớm quá Thảo ơi.

– Ngoại chết rồi con ở với ai? Ngoại chết chắc con khổ lắm ngoại ơi.

Những lúc nói đến đó, Thảo bảo chỉ ước mình có bàn tay, để ôm ngoại thật chặt. Một chương trình từ thiện đã quyên góp được gần 250 triệu đồng để lắp chân, tay giả cho Thảo. Họ đã mang thảo lên Sài Gòn một lần để lấy số đo. Điều tiếc nuối duy nhất của chuyến đi ấy là Thảo chưa được đi Thảo Cầm Viên, để tận mắt nhìn thấy những con thú mà em đã được học hoặc được thấy trên tivi. Thảo nói:

– Lần sau lên Sài Gòn. Em sẽ xin đi vào Thảo Cầm Viên, để thấy con cọp, con hưu cao cổ và con nhím nữa.

Có một con mà Thảo cũng muốn nhìn thấy, một con vật ở mùa đông lạnh lẽo mà người ta đã ví von với em: chim cánh cụt. Nhưng người viết không thích sự ví von này. Cách các bạn gọi Thảo gợi cảm hứng hơn nhiều: một ngôi sao.

Thảo đích thị là một ngôi sao, tỏa ra thứ ánh sáng lấp lánh của tình bà cháu, thứ tình cảm đã từng được mô tả tuyệt đẹp trong thơ của Bằng Việt. Để sau này em sẽ nhớ về ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn, ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng là Thảo sẽ khôn lớn. Ngọn lửa giúp bà nửa đời nuôi con, giờ lại dành nốt nửa đời còn lại để nuôi cháu. Đấy cũng là một ngôi sao bình dị, không màng quá nhiều quá khứ, chưa nhuốm mối lo của tương lai. Như Thảo nói: mỗi ngày thức dậy, thấy bà mạnh giỏi cũng đủ vui rồi.

Trần Thị Hiếu Thảo chào đời năm 2010. Bé lớn lên tại ấp Sơn Ton, xã An Thạnh 2, huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng.

Mẹ của Thảo, Trần Thị Nhàn đi làm thuê ở Bình Dương thì quen biết và kết hôn với một người đàn ông. Người này gia đình chỉ gọi là Vũ, quê Nhà Trang. Sau khi Thảo được 10 tháng tuổi, Vũ bảo về quê thăm gia đình thì bị tai nạn, qua đời.

Ông ngoại của Thảo là Trần Văn Nhở. Bà ngoại là Lý Thị Cho, năm nay 64 tuổi. Bà Cho có ba người con gái và một người con trai. Ngoài bé Thảo, bà Cho còn nuôi thêm một cháu ngoại trai. Bé là con của chị Trần Thị Thúy An (em của Nhàn). Chị An và chồng đi làm thuê ở Sài Gòn. Nhưng chồng của chị An cũng bị đột quỵ khi đang làm phụ hồ. Gánh nặng lên vai bà Cho lại càng nặng hơn.

Hiện cháu Thảo đang theo học tại trường Tiểu học An Thạnh 2B (xã An Thạnh 2, huyện Cù Lao Dung).

Ở đất nước Hà Lan xa xôi, nơi mà phần lớn diện tích đất đai nằm dưới mực nước biển, người ta vẫn lưu truyền câu chuyện về một cậu bé không ngại đêm tối, giá lạnh, sự cô đơn và hiểm nguy để đút ngón tay nhỏ bé của mình vào lỗ thủng ở thân đê, cứu cho cả vùng khỏi trận đại hồng thủy. Đó chính là niềm cảm hứng để xứ sở kia làm nên những điều kỳ diệu, được cả thế giới ngưỡng mộ.

Những tấm gương như cậu bé ấy thật ra có ở khắp nơi, nhưng để lan tỏa nó lại là một câu chuyện khác.

Với ý nghĩa đó, Báo điện tử VietnamPlus cùng sữa Cô gái Hà Lan đã đồng hành trong chương trình Little Heroes, nhằm khích lệ những tấm gương “anh hùng nhí” trên mọi miền đất nước. Có thể đấy chỉ là những cô cậu bé bình dị, nhưng ẩn chứa nghị lực lớn lao, mà mỗi em chính là một hạt giống tâm hồn, được gieo mầm để tạo nên những cánh đồng nặng trĩu yêu thương.”

Theo báo cáo của các địa phương, hiện cả nước có 209.000 người ‘có H’ còn sống, tuy nhiên chỉ quản lý được 175.000 người, trong đó mới đang điều trị bằng thuốc ARV cho 130.000 người.

Như vậy, vẫn còn 45.000 người nhiễm đang quản lý được mà chưa tiếp cận với điều trị ARV. Đây là nỗi lo lắng của xã hội bởi nếu lượng người này không kiểm soát được virus sẽ lây lan HIV ra cộng đồng qua các hành vi tình dục hoặc tiêm chích không an toàn.

Đặc biệt, những thống kê của ngành y tế cho thấy hiện nay đang gia tăng số người sử dụng ma túy tổng hợp và tỷ lệ nhiễm HIV tăng, cảnh báo nguy cơ đợt dịch mới xuất hiện trong nhóm trẻ.

Những thống kê của ngành y tế cho thấy hiện nay đang gia tăng số người sử dụng ma túy tổng hợp và tỷ lệ nhiễm HIV tăng, cảnh báo nguy cơ đợt dịch mới xuất hiện trong nhóm trẻ.

Khó kiểm soát

Theo đánh giá từ Bộ Y tế, hiện nay trong các nguyên nhân lây truyền bệnh HIV thì nguy cơ lây truyền HIV, lây truyền qua đường tình dục ngày càng chiếm tỷ lệ chính trong lây nhiễm HIV.

Trong 6 tháng đầu năm, cả nước phát hiện mới 3.500 người nhiễm HIV, chuyển sang giai đoạn AIDS 1.824 người, số người nhiễm HIV tử vong là 814 người.

So sánh số liệu nhiễm HIV/AIDS, tử vong báo cáo cùng kỳ năm 2017, số trường hợp nhiễm HIV phát hiện mới giảm 30%, số bệnh nhân AIDS giảm 27% và người nhiễm HIV tử vong tăng 2%.

Tiến sỹ Hoàng Đình Cảnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) phân tích, nhìn chung, số liệu dịch HIV phát hiện năm 2018 có xu hướng giảm so với cùng kỳ năm 2017. Tuy nhiên, số liệu phát hiện tùy thuộc vào khả năng triển khai công tác tư vấn xét nghiệm.

Theo ông Cảnh, những năm qua Việt Nam đã có nhiều kết quả trong công tác phòng chống bệnh HIV/AIDS. Tuy nhiên, trước mắt còn nhiều khó khăn thách thức.

Nguyên nhân là do HIV vẫn là một trong những dịch có độ lây lan rộng và có số mắc tử vong cao. Hơn 200.000 có HIV được phát hiện và mỗi năm có khoảng 10.000 trường hợp nhiễm mới, có khoảng 2.000 bệnh nhân tử vong.Đáng lưu ý, vẫn còn khoảng 40.000-50.000 người nhiễm HIV trong cộng đồng hiện nay vẫn chưa được phát hiện bệnh. Trong khi đó, có sự gia tăng phức tạp của nhóm sử dụng ma túy, ma túy tổng hợp, mại dâm làm tình hình dịch khó kiểm soát.

Sự kỳ thị phân biệt đối xử làm cho những người nhiễm HIV, đặc biệt là những đối tượng có hành vi nguy cơ cao như nghiện ma túy, mại dâm lẩn tránh, chưa tiếp cận với các dịch vụ làm cho dịch càng tiểm ẩn và khó kiểm soát.

Bên cạnh đó, việc thiếu hụt nguồn lực cho công tác phòng chống HIV nên độ bao phủ của các dịch vụ còn thấp, đặc biệt là đối với các nhóm nguy cơ cao thì hiện nay độ bao phủ dịch vụ đối với họ mới hơn 35%. Số bệnh nhân cần được điều trị đặt mục tiêu 90% thì hiện nay chúng ta mới đạt hơn 50%…

Sự kỳ thị phân biệt đối xử làm cho những người nhiễm HIV, đặc biệt là những đối tượng có hành vi nguy cơ cao như nghiện ma túy, mại dâm lẩn tránh, chưa tiếp cận với các dịch vụ làm cho dịch càng tiểm ẩn và khó kiểm soát.

Một yếu tố nữa khiến công tác phòng chống HIV/AIDS còn nhiều khó khăn là ngành y tế hiện đang sáp nhập hệ thống các cơ sở y tế tuyến huyện, tuyến tỉnh. Sự sáp nhập này làm thay đổi tổ chức hệ thống ở các tuyến, cũng làm ảnh hưởng đến kết quả phòng chống dịch.

Thiếu hụt kinh phí

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, trong những năm qua, công tác phòng, chống HIV/AIDS đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS được triển khai toàn diện, rộng khắp và có hiệu quả. Nhờ đó, số người nhiễm HIV mới phát hiện, số bệnh nhân AIDS và số người tử vong do HIV/AIDS hàng năm liên tục giảm.

Tuy nhiên, người đứng đầu Bộ Y tế nhận định, hiện nay tình hình dịch HIV/AIDS vẫn chưa ổn định, có nhiều nguy cơ trở lại, trong khi đó nhiều địa phương chưa quan tâm cao đến công tác phòng, chống HIV/AIDS.

Tiến sỹ Hoàng Đình Cảnh cho biết, những năm gần đây công tác phòng chống HIV/AIDS đang phải đối mặt với bài toán thiếu hụt khinh phí khi kinh phí viện trợ quốc tế cắt giảm, ngân sách quốc gia không có cho hoạt động động xét nghiệm phát hiện người nhiễm HIV.

Thực tế, ở các tỉnh được đầu tư công tác xét nghiệm phát hiện HIV vẫn phát hiện được người nhiễm HIV ở mức cao. Trong khi đó, một số địa phương khác phần lớn người nhiễm HIV được phát hiện tình cờ từ hệ thống bệnh viện (chủ yếu các bệnh nhân giai đoạn AIDS), mắc các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch, các bệnh lao, bệnh nhiễm khuẩn đường tình dục hoặc xét nghiệm sàng lọc HIV cho phụ nữ mang thai.

Để đảm bảo nguồn kinh phí, các tỉnh cần tăng cường đầu tư từ ngân sách địa phương cho công tác phòng, chống HIV/AIDS theo đề án đảm bảo tài chính đã được phê duyệt; báo cáo cấp có thẩm quyền để bố trí đủ kinh phí mua thẻ Bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV, đảm bảo 100% bệnh nhân HIV có thẻ Bảo hiểm y tế, thực hiện hỗ trợ đồng chi trả khám chữa bệnh Bảo hiểm y tế và các hỗ trợ khác…

Phần lớn người nhiễm HIV được phát hiện tình cờ từ hệ thống bệnh viện (chủ yếu các bệnh nhân giai đoạn AIDS).

Bộ Y tế cũng yêu cầu các tỉnh duy trì và tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên môn về phòng, chống HIV/AIDS trong quá trình thành lập Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh/thành phố, đặc biệt là cán bộ chuyên môn về tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị nghiện các chất dạng thuộc phiện bằng thuốc thay thế và chăm sóc, điều trị HIV/AIDS.

Trông vào bảo hiểm

Để giải bài toán về kinh phí cho công tác điều trị bệnh HIV/AIDS, thời gian qua Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã xây dựng các kế hoạch chi trả thuốc ARV thông qua bảo hiểm y tế khi nguồn viện trợ quốc tế cắt giảm.

Trong khi nguồn thuốc ARV viện trợ từ tổ chức quốc tế ngày càng cạn kiệt, việc tiếp tục điều trị ARV thông qua nguồn thuốc do bảo hiểm y tế chi trả là cơ chế tài chính bền vững cho điều trị thuốc kháng virus ở Việt Nam.

Kể từ năm 2017, khi Bảo hiểm Xã hội thanh toán cho các dịch vụ liên quan xét nghiệm, tải lượng virus, công khám, số người bệnh HIV/AIDS có thẻ bảo hiểm y tế tăng lên. Đặc biệt từ đầu năm 2018, sau khi Bộ Y tế đưa ra khung kế hoạch mua thẻ bảo hiểm y tế, các địa phương được bố trí ngân sách nên đồng loạt mua thẻ bảo hiểm y tế cho người nhiễm. Đến hết năm 2018, con số này sẽ đạt 90%.

Theo các chuyên gia, mô hình nguyên lý y học gia đình tích hợp tại trạm y tế xã, phường đang được Bộ Y tế thí điểm sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người dân trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Hiện nay, ngành y tế đang triển khai thí điểm mô hình tích hợp này tại 26 trạm y tế xã, phường thuộc 8 tỉnh, thành trên cả nước. Mục tiêu tới năm 2019, mỗi tỉnh có ít nhất 15% số trạm y tế xã, phường, thị trấn theo nguyên lý y học gia đình. Giai đoạn 2019-2020 triển khai ít nhất 30% số trạm y tế và 10 năm tới sẽ phải hình thành mạng lưới y tế cơ sở phủ khắp toàn quốc.

Xung quanh vấn đề này, phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng – Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính (Bộ Y tế) chia sẻ về thực trạng, cũng như những khó khăn của mô hình này.

Sàng lọc bệnh nhân từ y tế cơ sở

– Với nhiều người, cụm từ “nguyên lý y học gia đình” còn rất mới mẻ. Phó giáo sư có thể giải thích rõ hơn về vấn đề này?

Nguyên lý y học gia đình là chăm sóc toàn diện liên tục, phối hợp và lấy bệnh nhân làm trung tâm, hướng tới dự phòng cho cộng đồng, gồm 6 nguyên lý cơ bản: Toàn diện, phối hợp, lồng ghép, cộng đồng, dự phòng, gia đình.

Nguyên lý y học gia đình là chăm sóc toàn diện liên tục, phối hợp và lấy bệnh nhân làm trung tâm, hướng tới dự phòng cho cộng đồng.

– Việc cung ứng dịch vụ y tế ở tuyến y tế cơ sở dựa trên nền tảng nguyên lý y học gia đình có thể mang lại lợi ích gì cho người dân, thưa bà?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Việc cung ứng chăm sóc sức khỏe theo nguyên lý y học gia đình mang lại rất nhiều lợi ích với cộng đồng dân cư. Bởi chăm sóc sức khỏe theo phương pháp này sẽ có chi phí hợp lý, tiện lợi; không chỉ quan tâm tới bệnh lý mà còn quan tâm tới yếu tố môi trường xã hội; không chỉ quan tâm tới cá nhân người bệnh mà còn quan tâm tới các mối tương quan giữa cộng đồng và gia đình.

Trước đây, theo mô hình cung ứng dịch vụ truyền thống, bác sỹ chủ yếu tập trung phát hiện bệnh lý và điều trị. Theo mô hình mới, bác sỹ quan tâm tới cả các vấn đề về tâm lý và môi trường xã hội, các yếu tố ảnh hưởng không chỉ cá nhân người bệnh mà cả gia đình người bệnh và cộng đồng xung quanh người bệnh.

Chính vì vậy, ngoài việc chăm sóc toàn diện thì còn tạo ra mối quan hệ gần gũi và thân thiện, người bệnh được chăm sóc hiệu quả mà chi phí lại không tốn kém bởi dịch vụ chăm sóc ban đầu kỹ thuật đơn giản.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở sẽ sàng lọc bệnh nhân và giảm lượng bệnh nhân lên tuyến trên. Đây là chiến lược rất quan trọng để đối phó với thách thức về tỷ lệ già hóa, sự tăng nhanh chóng của bệnh tật do tàn phế…

Hệ thống y tế cơ sở sẽ sàng lọc bệnh nhân và giảm lượng bệnh nhân lên tuyến trên. Đây là chiến lược rất quan trọng để đối phó với thách thức về già hóa, sự tăng nhanh chóng của bệnh tật do tàn phế…

Với bảo hiểm y tế, việc cung ứng chăm sóc sức khỏe theo nguyên lý y học gia đình góp phần cần giảm chi phí cao, đảm bảo bền vững về tài chính, đảm bảo bình ổn quỹ.

– Hiện nay, Bộ Y tế đang triển khai mô hình điểm tại 26 trạm y tế xã, phường trên toàn quốc. Quá trình triển khai đến nay như thế nào?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Để thực hiện thành công Quyết định 2348 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới, giai đoạn này, ngành y tế phối hợp với Sở Y tế 8 tỉnh để triển khai mô hình này trước khi nhân rộng trong tương lai.

Sau khi lãnh đạo Bộ Y tế đi khảo sát y tế tại 8 tỉnh, kết quả cho thấy cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng, nhân lực y tế còn nhiều khó khăn, bất cập, phương thức cung ứng dịch vụ y tế còn chưa đáp ứng được, tài chính y tế còn rất nhiều nút thắt.

Do đó, Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch để sửa chữa nhà trạm, bố trí các phòng công năng hợp lý. Bên cạnh đó, phải mua trang thiết bị (có những thiết bị y tế lần đầu tiên có mặt tại trạm y tế xã như máy thử tiểu đường), xây dựng kế hoạch đào tạo cho tất cả các chức danh của trạm y tế và đào tạo nâng cao năng lực quản lý quản trị cho đội ngũ trưởng trạm y tế.

Đặc biệt, ngành y tế tiếp tục cập nhật bổ sung hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật liên quan đến cung ứng dịch y tế theo nguyên lý y học gia đình như hướng dẫn về quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng trạm y tế xã.

Bộ Y tế và ngành y tế 8 tỉnh cũng nỗ lực để làm việc với bảo hiểm, bàn các giải pháp cân đối, dành mức tốt nhất đối với các hoạt động tại trạm y tế mà được bảo hiểm hỗ trợ thanh toán.

Ngoài ra còn một khó khăn rất lớn là triển khai mô hình mới trên nền hệ thống y tế xã rất thấp nên cần thời gian kiên trì và nỗ lực bền bỉ.

– Vậy Bộ Y tế đã có giải pháp nào để khắc phục khó khăn như bà đã đề cập ở trên?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Ngành y tế có rất nhiều nỗ lực trong vấn đề phát triển nhân lực y tế đặc biệt là nhân lực y tế tuyến cơ sở, nguồn nhân lực y tế đảm bảo cho hơn 11.000 trạm y tế trên toàn quốc.

Bên cạnh số lượng thì chất lượng cũng nâng cao dần. Hiện nay, gần 73% trạm y tế có bác sỹ, 100% trạm y tế có nữ hộ sinh, có y sỹ sản nhi, đặc biệt có các chức danh mà từ trước tới nay chưa được đào tạo như dược sỹ trung học.

Tuy nhiên để tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế cơ sở, chúng ta cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như: Cải cách toàn diện lĩnh vực đào tạo y tế tuyến cơ sở cụ thể đào tạo chuyên biệt y học gia đình; tăng cường các hoạt động hỗ trợ về kỹ thuật trên thực địa và trực tuyến.

Đặc biệt, cần thực hiện các chính sách phi đào tạo, hoàn thiện các chính sách sử dụng cán bộ y tế, khuyến khích, nâng cao vị thế vai trò, nâng cao vị thế cán bộ làm sao giữ chân cán bộ y tế tuyên cơ sở yên tâm công tác.

Hệ thống chuyển tuyến có rất nhiều vấn đề

– Một trong những vấn đề rất quan trọng của cung ứng dịch vụ tuyến y tế cơ sở dựa trên nền tảng nguyên lý y học gia đình là phải có sự gắn kết chăm sóc sức khỏe ban đầu với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chuyên sâu để đảm bảo người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục, toàn diện… Thực tế cho thấy, việc vượt tuyến hay chuyển tuyến sẽ làm giảm đi vai trò của y tế cơ sở. Xin bà cho biết thực trạng vấn đề này như thế nào?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Trong hệ thống chăm sóc sức khỏe thì có các cấp độ, các tuyến chăm sóc khác nhau như chăm sóc sức khỏe ban đầu thì nội dung rất rộng, kỹ thuật đơn giản và chi phí không cao. Tiếp đến là chăm sóc sức khỏe chuyên khoa, chuyên sâu – tuy nội dung hẹp hơn nhưng kỹ thuật cao, chi phí lớn hơn.

Bên cạnh đó, hệ thống chuyển tuyến có vai trò cực kỳ quan trọng để đảm bảo việc bệnh nhân được chăm sóc, phát hiện và xử lý bệnh kịp thời. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống chuyển tuyến của chúng ta đang có rất nhiều vấn đề.

Khi nhắc đến chuyển tuyến, chúng ta nghĩ ngay đến là chuyển bệnh từ tuyến dưới lên tuyến trên khi tuyến dưới không đáp ứng được nhu cầu điều trị bệnh cho bệnh nhân. Chuyển tuyến có điểm yếu là mối liên kết giữa các cấp độ chăm sóc không được bền vững chính vì thế mà người dân không được chăm sóc toàn diện, liên tục và lấy bệnh nhân làm trung tâm.

Chuyển tuyến có điểm yếu là mối liên kết giữa các cấp độ chăm sóc không được bền vững chính vì thế mà người dân không được chăm sóc toàn diện, liên tục và lấy bệnh nhân làm trung tâm.

Vì thế, việc cải tiến chuyển tuyến là điểm mà ngành y tế rất quan tâm để làm sao tới đây xây dựng hệ thống chuyển tuyến có hiệu quả hơn. Điều này đồng nghĩa có thể chuyển bệnh nhân lên thẳng tuyến chuyên khoa bỏ qua địa giới hành chính và khi đó thì tuyến dưới có nhiệm vụ liên lạc và chuyển thông tin của bệnh nhân lên. Ngược lại tuyến chuyên khoa sau khi điều trị bệnh nhân thì cũng có nghĩa vụ ngược lại tuyến cơ sở để theo dõi và chăm sóc, quản lý trong trường hợp cần thiết. Đó là mong muốn của chúng tôi trong thời gian tới.

Chúng tôi thấy rằng, bên ngoài giải pháp kỹ thuật thì ở đây có sự thay đổi căn bản về liên kết giữa các cấp độ chăm sóc sức khỏe, ở đây là chăm sóc sức khỏe ban đầu, sức khỏe chuyên khoa và chuyên khoa sâu.

Trong mỗi cấp độ đóng một vai trò quan trọng, gắn kết trong chuỗi chăm sóc sức khỏe chứ lúc đó không còn phải là tuyến trên và tuyến dưới.

Tôi nghĩ là trong việc chuyển tuyến thì công nghệ thông tin nắm vai trò quan trọng. Ngành y tế cũng chú trọng từng bước nâng cao vị thế của tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu và để đảm bảo sự cân bằng hợp lý giữa các cấp độ trong chuỗi chăm sóc sức khỏe liên tục suốt vòng đời cho từng cá nhân. Đó là mong muốn của ngành y tế trong thời gian tới.

Nhiều bất cập về tài chính

– Nhiều ý kiến cho rằng nguồn lực dành cho chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện nay chưa đầy đủ. Quan điểm của bà về vấn đề này như thế nào?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Sự bất cập về tài chính là rào cản đến sự phát triển hệ thống y tế cơ sở. Cụ thể, tổng chi ngân sách nhà nước cho y tế hiện nay khoảng 3% GDP trong khi đó theo như khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới là 4,5% GDP. Ngoài ra, phương thức phân bổ tài chính còn nhiều bất cập. Vì thế, đây là vấn đề gây ra cản trở những dịch vụ có chất lượng cho chăm sóc sức khỏe ban đầu và chăm sóc sức khỏe cơ bản ở tuyến y tế cơ sở.

Sự bất cập về tài chính là rào cản đến sự phát triển hệ thống y tế cơ sở. Cụ thể, tổng chi ngân sách nhà nước cho y tế hiện nay khoảng 3% GDP trong khi đó theo như khuyến cáo của WHO là 4,5% GDP.

Ngoài ra, tỷ trọng của bảo hiểm y tế giữa các cấp khá chênh lệch. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, việc này dành cho trạm y tế phải là 20% nhưng hiện nay mới chỉ được khoảng 3% – 4%.

Mặt khác, ngân sách phân bổ cho y tế dự phòng chủ yếu là dựa vào định biên mà không theo đầu người dân và chi thường xuyên cho trạm y tế là rất thấp.

Ngân sách cấp cho y tế cơ sở chỉ đủ cho bộ máy hoạt động mà không đảm bảo cho bộ máy hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ. Hậu quả lâu dài là dẫn đến cán bộ y tế giảm động lực trong dịch vụ y tế và kìm hãm sự phát triển. Một yếu tố nữa là mức thanh toán bảo hiểm y tế cho các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đang bị kìm giữ ở mức rất thấp, một số danh mục thiết yếu để đưa vào phục vụ dịch vụ theo nguyên lý gia đình như khám dự phòng, sàng lọc, khám lưu trú, khám chữa bệnh lưu động thì chưa được thanh toán. Cùng lúc, hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật, nhân lực yếu kém dẫn đến năng lực, chất lượng dịch vụ y tế cơ sở là chưa đạt yêu cầu.

– Theo bà, để giải quyết những bất cập trong cơ chế tài chính dành cho chăm sóc sức khỏe ban đầu, ngành y tế cần khắc phục những yếu tố nào?

Phó giáo sư Phan Lê Thu Hằng: Để giải quyết những vấn đề này thì ngành y tế phải thực hiện đồng bộ 4 giải pháp.

Thứ nhất là tăng ngân sách nhà nước cho y tế, đặc biệt là cho y tế cơ sở đạt 4,5% GDP.

Thứ hai, là thực hiện lộ trình mở rộng quyền lợi gói dịch vụ bảo hiểm y tế như dịch vụ dự phòng, khám sàng lọc, phục hồi chức năng, quản lý các bệnh không lây nhiễm.

Thứ ba, cần có lộ trình tăng mức bảo hiểm cho những dịch vụ cung ứng tại trạm y tế. Và từng bước hạn chế sự gia tăng bất hợp lý của bệnh viện để dành nguồn kinh phí đầu tư cho y tế cơ sở.

Thứ tư là việc đổi mới phân bổ ngân sách dựa vào kết quả hoạt động và hiệu quả đầu ra. Bên cạnh giải pháp tài chính thì những hoạt động cốt lõi của ngành y tế như xây dựng hướng dẫn kỹ thuật, phát triển nhân lực y tế, phát triển công nghệ thông tin… phải được nâng lên để tăng niềm tin của nhân dân đối với y tế cơ sở.

– Khi triển khai mô hình cung ứng dịch vụ y tế tuyến y tế cơ sở dựa trên nền tảng nguyên lý y học gia đình, Bộ Y tế đặt ra mục tiêu gì?

Bà Phan Lê Thu Hằng: Mục tiêu trong thời gian tới của Bộ Y tế là phải xây dựng một hệ thống đảm bảo được chất lượng ở tuyến y tế cơ sở để người dân được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt nhất, an toàn và thuận lợi nhất, đảm bảo cung cấp thông tin để giúp cho cơ quan xây dựng chính sách liên quan đến việc thanh toán bảo hiểm y tế.

Chúng tôi nghĩ rằng, việc xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu là một trong những nội dung để thuyết phục bảo hiểm y tế yên tâm về chất lượng dịch vụ, từ đó có chính sách chi cho y tế cơ sở được cao hơn.

Việc xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu là một trong những nội dung thuyết phục bảo hiểm y tế yên tâm về chất lượng dịch vụ, từ đó có chính sách chi cho y tế cơ sở được cao hơn.

Bên cạnh đó, năng lực quản trị y tế cơ sở đóng một vai trò hết sức quan trọng. Vừa qua, chúng tôi đi khảo sát 26 trạm y tế cơ sở trong 8 tỉnh thì thấy các trạm trưởng chưa chủ động trong xây dựng, điều chỉnh kế hoạch cung ứng dịch vụ để phù hợp với cộng đồng dân cư của địa phương mình, việc bố trí phòng công năng chưa hợp lý…

Vì vậy, trong thời gian tới cần phải có giải pháp trung hạn và dài hạn đào tạo nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ các trạm y tế cơ sở. Cùng lúc, phải chuyển giao cho họ quyền tự chủ cũng như mở rộng phạm vi ra quyết định nội dung ở trạm y tế. Tạo cho họ mối liên kết dọc chăm sóc sức khỏe ban đầu và chăm sóc chuyên sâu là bình đẳng trong việc chăm sóc sức khỏe liên tục suốt vòng đời.

Bên cạnh đó, phải nâng cao vị thế cho tuyến y tế cơ sở bằng các mối liên kết ngang giữa đội ngũ chăm sóc sức khỏe ban đầu làm sao có sự cạnh tranh lành mạnh để cùng phát triển. Một điểm quan trọng nữa là phát triển công nghệ thông tin cả về hạ tầng cơ sở.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Khi đất nước còn bao cấp, nghề nghiệp được phân cấp rất rõ. Chẳng hạn nghề cơ khí phân làm 7 bậc, thì thợ cơ khí bậc 7 được đánh giá cao nhất, lương cao hơn, thậm chí được trọng vọng hơn cả kỹ sư. Hay như nghề dệt có 5 bậc, nghề nấu ăn xưa cũng chia 5…

Ngày nay, trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh khắc nghiệt, lãnh đạo các doanh nghiệp dần chọn lao động theo nhãn quan cá nhân hay tôn chỉ đơn vị mình, đôi khi không có “chuẩn cứng.”

Bên cạnh những lợi ích, thực tế này cũng gây thiệt thòi cho người lao động cũng như cho các doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành du lịch.

Trước tình hình đó, lãnh đạo ngành du lịch cho rằng, “đã đến lúc phải quay lại việc xếp hạng và Hiệp hội Du lịch Việt Nam xin tiên phong trong lĩnh vực này với việc đầu tiên là xếp hạng đội ngũ hướng dẫn viên, sau đó đến buồng, bàn, bar, bếp… với kỳ vọng có những người tiêu biểu của ngành, những thợ bậc cao, những người được xã hội tôn vinh.”

Xung quanh dự án Xếp hạng Hướng dẫn viên du lịch sẽ được triển khai thí điểm trong năm 2018, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus đã trao đổi cùng các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch để hiểu rõ hơn vấn đề này.

– Thưa ông, các công ty lữ hành hiện đang chọn lựa hướng dẫn viên bằng cách nào và tại sao phải tiến hành xếp hạng cho họ?

Ông Vũ Thế Bình (Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam): Hiện nay, hầu hết các công ty lữ hành hiện nay đều căn cứ vào sự quen biết, kinh nghiệm trong thời gian hành nghề để hình thành đội ngũ hướng dẫn viên của mình.

Nhưng điều này sẽ gây ra thiệt thòi cho các doanh nghiệp khi còn những hướng dẫn viên giỏi hơn ở những nơi khác mà họ không biết; thiệt thòi cho các hướng dẫn viên là chuyên gia về một lĩnh vực nhưng lại chỉ gắn bó với một công ty hoặc làm những việc không chuyên về lĩnh vực đấy.

Trước bức xúc này, để kiến thức của mỗi hướng dẫn viên thể hiện ra thành những tiêu chuẩn giúp các công ty lữ hành chọn lựa được đối tác phục vụ cho tour của mình, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã đề xuất việc xếp hạng, phân loại hướng dẫn viên.

Phân loại ở đây không mang tính là phân biệt. Chúng ta không phân biệt giữa các hướng dẫn viên vì đã làm việc được thì ai cũng đều tốt cả. Nhưng các loại khác nhau, các nghề khác nhau, những đối tượng kiến thức khác nhau cần phải được xếp hạng.

Nhìn tấm thẻ 5 sao chúng ta cảm thấy tự hào vì họ là người tiêu biểu của ngành du lịch.

Có những hướng dẫn viên ở đẳng cấp rất cao, họ có quyền đòi hỏi mức thù lao ở mức cao nhất có thể mà đôi khi các công ty lữ hành không mời nổi họ. Những hướng dẫn viên như thế phải được vinh danh, phải được xác định và khẳng định rằng họ là những người tiêu biểu của nghề hướng dẫn, thì phải xếp cho họ mức cao nhất hiện nay là 5 sao chẳng hạn. Nhìn tấm thẻ 5 sao chúng ta cảm thấy tự hào vì họ là người tiêu biểu của ngành du lịch.

Có loại hướng dẫn viên có trình độ cao, kiến thức sâu rộng, kinh nghiệm xử lý tình huống tốt, hiểu biết nhiều nền văn hóa… sẽ ở tầm cỡ 4 sao. Đương nhiên mức thù lao mà các công ty lữ hành trả cho họ sẽ phải tương đương với chất lượng 4 sao đó chứ không có chuyện mặc cả.

Ví dụ, chúng ta có thể đặt ra các mức thù lao cho 5 sao là 100 USD/ngày trở lên, 4 sao là 50 USD/ngày trở lên… Như vậy công việc của các đơn vị lữ hành cũng sẽ nhẹ nhàng hơn, các hướng dẫn viên cũng sẽ thể hiện năng lực của mình đúng với mức thu nhập mà họ có được. Và chất lượng giảm dần cho hạng 3 sao tới 1 sao là hướng dẫn viên hạng thường.

Việc xếp hạng hướng dẫn viên này cũng không có gì mới mẻ, vì rất nhiều nước trên thế giới đã thực hiện xếp hạng hướng dẫn viên như vậy rồi.

Đôi khi do thiếu người mà các doanh nghiệp phải “vơ bèo gạt tép,” ai cũng có thể nhận vào làm cho xong, hay hiện tượng nhảy việc liên tục do người lao động được trả lương cao hơn…

Trong thời gian qua, du lịch Việt Nam phát triển rầm rộ theo bề ngang, thể hiện ở lượng khách tăng rất nhanh nhưng chất lượng và sản phẩm chưa theo kịp và đặc biệt nhân lực du lịch chạy theo tốc độ tăng trưởng lượng khách quá chậm. Chúng ta luôn luôn bị so sánh rằng, khả năng cạnh tranh về du lịch của Việt Nam rất thấp, năng lực hoạt động của các doanh nghiệp du lịch khó có khả năng sánh với các nước trong khu vực… Mà, một trong những nguyên nhân là vấn đề nhân lực.

Đôi khi do thiếu người mà các doanh nghiệp phải “vơ bèo gạt tép,” ai cũng có thể nhận vào làm cho xong, hay hiện tượng nhảy việc liên tục do người lao động được trả lương cao hơn…

Những tình trạng như vậy thì phải lấy tiêu chí gì để đánh giá? Phải có chuẩn, chuẩn ở đây là trình độ của họ đến đâu, phải có chứng chỉ nghề nghiệp. Cho nên việc xếp hạng hướng dẫn viên thực chất là tạo ra một chứng chỉ mới, đánh giá trình độ của họ mà thôi.

– Vậy quy chế của việc xếp hạng này ra sao?

Ông Vũ Thế Bình (Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam): Về quy chế xếp hạng, căn cứ vào sự tự nguyện của các hướng dẫn viên và không bắt buộc ai cả. Bởi khi họ có thẻ hướng dẫn viên, là hội viên của một tổ chức xã hội nghề nghiệp về hướng dẫn hiển nhiên họ có quyền hướng dẫn.

Thế nhưng, các doanh nghiệp lữ hành có sử dụng họ hay không là tùy thuộc vào trình độ của họ đến đâu. Cho nên việc xếp hạng chỉ làm tăng thêm giá trị của mỗi hướng dẫn viên.

Sẽ có nhiều hướng dẫn viên không dám đăng ký xếp hạng bởi họ tự hiểu trình độ của mình đang ở đâu. Song tôi nghĩ, nếu không có một đánh giá chính xác thì làm sao họ có thể phấn đấu để vươn lên trình độ cao hơn được.

Nếu anh chỉ là 1 sao thôi, anh vẫn hành nghề được vì sẽ có những đoàn khách chỉ cần hướng dẫn viên 1 sao. Nhưng nếu muốn mức thu nhập cao hơn, muốn lên 3 sao hay 4 sao thì bắt buộc phải học, tích lũy kiến thức và kinh nghiệm…

Hiệp hội Du lịch Việt Nam, Hội Hướng dẫn viên Việt Nam sẽ tăng cường tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ để nâng cấp cho những hướng dẫn viên chưa đủ điều kiện. Vậy ai sẽ là người truyền thụ kiến thức để hướng dẫn viên được nâng cấp? Đó chính là đội ngũ lãnh đạo các doanh nghiệp du lịch, các chuyên gia và các hướng dẫn viên bậc cao. Người 5 sao hoàn toàn có thể truyền thụ kiến thức cho người 3 sao, 2 sao để nâng cấp dần.

Nếu lao động du lịch không được phân loại thành các bậc khác nhau thì chúng ta không biết tiến lên bằng cách nào.

– Vì không bắt buộc xếp hạng nên có lẽ nhiều hướng dẫn viên sẽ không thấy được lợi ích gì từ việc này…?

Ông Nguyễn Hồng Đài (Chủ tịch Hội Hướng dẫn viên Hà Nội): Tôi nghĩ tất cả ngành nghề nào cũng đều muốn được vinh danh và muốn được xã hội khẳng định. Đặc biệt, trong thời đại 4.0 và hội nhập, khách hàng tìm kiếm dịch vụ hay mua tour… đều tìm kiếm trên mạng để xem những đánh giá trước đó thế nào, có đủ niềm tin hay không.

Hiện nay, hướng dẫn viên hầu hết đều làm tự do chứ không làm cố định cho công ty nào cả, nên việc xếp hạng sẽ giúp họ nhận thức được nhu cầu, yêu cầu và thực tế các công ty lữ hành cũng như du khách đang tìm kiếm mình thông qua hệ thống đánh giá.

Chúng ta biết TripAdvisor chuyên cung cấp các đánh giá liên quan tới du lịch, trong đó có khách sạn, nhà hàng thông qua một hệ thống đánh giá của khách hàng trên trang điện tử này.

Nếu chúng ta có một kênh đánh giá, đặc biệt là sự tham gia của Hội Hướng dẫn viên Du lịch Việt Nam hỗ trợ những tiêu chuẩn xếp hạng thì các hướng dẫn viên sẽ có cơ sở để dựa vào đó cố gắng nâng cấp kiến thức. Và rõ ràng có thể thấy ngay lợi ích cho chính hướng dẫn viên khi họ được khẳng định giá trị bản thân, được khách hàng đánh giá cao sau khi phục vụ.

– Việc xếp hạng hướng dẫn viên sẽ đóng vai trò gì trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên Việt Nam, thưa ông?

Ông Nguyễn Hồng Đài (Chủ tịch Hội Hướng dẫn viên Hà Nội): Mục tiêu của việc xếp hạng thứ nhất là để tôn vinh các hướng dẫn viên. Bởi khi được xếp hạng, hướng dẫn viên đã tạo được niềm tin với các hãng lữ hành chứ không chỉ với du khách.

Việc xếp hạng cũng chính là cách các hướng dẫn viên được tôn vinh… có thêm cơ hội trau dồi kiến thức… các em mới ra trường cũng có quy chuẩn để cố gắng phấn đấu.

Không những thế, nếu được khẳng định trong quá trình cống hiến, quá trình làm việc, thì khi có xếp hạng, các doanh nghiệp lữ hành (đặc biệt là trong Hiệp hội lữ hành Việt Nam) sẽ căn cứ vào đó để ưu tiên những hướng dẫn viên này tham gia các hành trình trước.

Như vậy, việc xếp hạng cũng chính là cách các hướng dẫn viên được tôn vinh, tăng khối lượng công việc nhờ tạo được uy tín, có thêm cơ hội trau dồi kiến thức, kinh nghiệm; các em mới ra trường cũng có quy chuẩn để cố gắng phấn đấu.

Bộ tiêu chuẩn xếp hạng hướng dẫn viên được chuyên gia châu Âu tư vấn xây dựng, các công ty cũng lấy ngay các tiêu chuẩn này để làm tiêu chuẩn cho đội ngũ hướng dẫn viên của mình.

Hưởng ứng bộ tiêu chuẩn xếp hạng hướng dẫn viên, nhiều công ty lữ hành đã chia sẻ sẽ cho áp dụng hình thức xếp hạng này ở công ty của mình.

Khi nhìn hướng dẫn viên có đánh giá hạng sao trên thẻ, du khách cũng sẽ cảm thấy yên tâm hơn với chất lượng dịch vụ. Khi có sao, du khách yên tâm, doanh nghiệp yên tâm và ngay trong tiêu chuẩn đáng giá xếp hạng chúng tôi cũng đề nghị Hội Hướng dẫn viên cho các doanh nghiệp du lịch tham gia.

–  Theo ông, hướng dẫn viên cần làm gì để hoàn thiện hành trang nghề cho mình?

Ông Nguyễn Hồng Đài (Chủ tịch Hội Hướng dẫn viên Hà Nội): Hướng dẫn viên đóng vai trò rất quan trọng trong một hành trình tour, giống như là một đại sứ văn hóa du lịch để truyền tải đi những hình ảnh đẹp, những câu chuyện hay, những giá trị lịch sử của dân tộc… đến với du khách.

Vì thế để có thể làm tốt vai trò của mình, tôi nghĩ đầu tiên các em nên tham gia các khóa học về đào tạo kỹ năng giao tiếp, tham gia những khóa đào tạo khảo sát các tour…

Trong thời đại 4.0 này các em phải tự học là nhiều. Chỉ có tự học mới có thể đáp ứng được muôn vàn nhu cầu tại các điểm thăm quan. Vì nếu trong trường học hay ở các công ty, thường các em chỉ được đào tạo theo tuyến điểm nhất định thôi, do yêu cầu tour tuyến cụ thể ở các đơn vị.

Do đó, hành trang kiến thức các em phải luôn chuẩn bị trước và sẵn sàng để nếu các công ty lữ hành mời các em có thể sẵn sàng lên đường ngay. Còn các trung tâm tâm đào tạo, trường đào tạo, hay doanh nghiệp họ chỉ đào tạo những quy trình cụ thể thôi.

– Trong thực tế, khi hướng dẫn viên không ký hợp đồng hoạt động với doanh nghiệp thì việc xếp hạng này có ý nghĩa thế nào?

Ông Phạm Hải Quỳnh: Thực chất hướng dẫn viên luôn là vấn đề rất khó đối với tất cả các doanh nghiệp lữ hành, đặc biệt khi vào mùa cao điểm cần lượng nhân sự rất đông để phục vụ lượng tour lớn, trong khi không phải doanh nghiệp nào cũng “nuôi” được cả một hệ thống đồ sộ hướng dẫn viên.

Trong thời đại 4.0 này các em phải tự học là nhiều. Chỉ có tự học mới có thể đáp ứng được muôn vàn nhu cầu tại các điểm thăm quan…

Vì thế, việc xếp hạng hướng dẫn viên của Hội hướng dẫn viên Du lịch Việt Nam cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong vấn đề lựa chọn hướng dẫn viên. Nếu chương trình này được triển khai tốt sẽ khiến các doanh nghiệp lữ hành hoàn toàn yên tâm.

Khoảng hai năm trở lại đây, vấn đề hướng dẫn viên ôm tiền, đánh khách, ép khách vào điểm… đã từng xảy ra, gây bức xúc khiến các doanh nghiệp lữ hành vô cùng bất an, không đảm bảo được tour tuyến cho khách hàng. Bởi vậy, dự án xếp hạng hướng dẫn viên là điều mà các đơn vị lữ hành mong mỏi, nhất là những hãng lữ hành chạy nội địa.

Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước có trên 23.000 hướng dẫn viên nội địa, quốc tế và tại điểm. Tuy nhiên, chỉ khoảng 5 % số này có ký hợp đồng lao động với các doanh nghiệp lữ hành, được các công ty trả lương vả đóng bảo hiểm xã hội. Khoảng 95 % số người còn lại hoạt động tự do.

Sau khi huyền thoại của văn hóa đại chúng Stan Lee qua đời ngày 12/11 ở tuổi 95, mạng Internet tràn ngập những lời tri ân cảm xúc dành cho ông. Một trong số đó tới từ người dùng trang Quora: “Vụ nổ Big Bang tạo ra vũ trụ nơi tôi sống. Stan Lee tạo ra vũ trụ mà tôi yêu”. Đó cũng chính là nỗi lòng của hàng triệu người hâm mộ thế giới truyện tranh comic lẫn điện ảnh. Khởi đầu là một họa sĩ truyện tranh, Stan Lee ra đi với vị thế của một tượng đài bất tử trong văn hóa đại chúng, một nhà sáng tạo vĩ đại với di sản không chỉ đơn thuần là những nhân vật trên trang giấy.

Thử tưởng tượng một thế giới “Không-Stan-Lee”

Để có thể hiểu được tầm vóc của Stan Lee, hãy thử tưởng tượng một thế giới mà người đàn ông có tên đầy đủ là Stanley Martin Lieber chưa từng tồn tại. Ông từng bày tỏ: “Trong khi những người khác làm những việc lớn lao như xây cầu, theo học ngành y thì tôi chỉ là một người viết truyện tranh. Điều này từng làm tôi cảm thấy xấu hổ. Thế rồi dần dần tôi nhận ra: giải trí là một trong những điều quan trọng nhất trong cuộc sống này. Không có nó, con người có thể chìm vào bóng tối. Tôi cảm thấy rằng nếu mình có thể giúp người khác giải trí thì đó là một điều tốt đẹp”.

Vậy nếu có một thế giới mà Stan Lee không hề nhận ra điều đó và từ bỏ con đường của mình, mọi thứ sẽ thế nào?

Ở thế giới ấy, những siêu anh hùng mà Stan Lee là đồng tác giả như Spider-Man, Iron Man, Hulk, Thor, Black Panther, Daredevil, Doctor Strange, Ant-Man và các nhóm X-Men, Fantastic Four… đều không hiện diện.

Không chỉ ngành công nghiệp in thất thu, các ngành công nghiệp giải trí khác như điện ảnh, trò chơi điện tử, sản xuất đồ chơi hay công viên giải trí… đều sẽ bị tác động nặng nề nếu thiếu đi Stan Lee cùng những sáng tạo của ông. Không có Stan Lee, Star Wars vẫn sẽ là loạt phim nhiều tập ăn khách nhất lịch sử chứ không phải vũ trụ điện ảnh Marvel Cinematic Universe (MCU). Một đế chế điện ảnh đúng nghĩa với tổng doanh thu lên tới 17,5 tỷ USD sau 20 tập phim (trung bình 876 triệu USD mỗi phim).

MCU thành công nhờ tầm nhìn chiến lược bài bản của đội ngũ đứng đầu Marvel Studios, để tạo ra một thế giới khổng lồ được liên kết bởi những bộ phim bom tấn. Nếu như trong quá khứ, các bộ phim siêu anh hùng được kể một cách độc lập thì kể từ tập phim “Iron Man” (2008), khái niệm ấy đã hoàn toàn thay đổi. Kể từ khoảnh khắc Nick Furry tìm tới Tony Stark và tuyên bố: “Anh không phải siêu anh hùng duy nhất trên thế giới”, một thế giới mới đã mở ra.

Kể từ khoảnh khắc Nick Furry tìm tới Tony Stark và tuyên bố: “Anh không phải siêu anh hùng duy nhất trên thế giới”, một thế giới mới đã mở ra.

Bốn năm sau đó, Iron Man sát cánh cùng những Captain America, Thor, Hulk, Hawkeye và Black Widow trong cuộc chiến bảo vệ New York. Bộ phim “Avengers” (2012) xác lập hàng loạt kỷ lục phòng vé với 1,5 tỷ USD doanh thu và đưa các phim Marvel lên một đẳng cấp mới trong dòng phim giải trí. Thành công ấy được Washington Post nhận định “Điều này có được nhờ Marvel sở hữu bản quyền của tất cả các anh hùng từng bị xem là hạng B. Nhưng quan trọng hơn là từ nhiều thập niên trước đó, Stan Lee đã giới thiệu tới độc giả khái niệm một vũ trụ mà nhiều siêu anh hùng cùng tồn tại, nơi hành động của nhân vật tại thế giới này có thể mang tới hệ quả tại một thế giới khác”.

Trong cuốn “Marvel Comics: The Untold Story”, tác giả Sean Howe nhận xét “công thức Marvel” mà Stan Lee phổ biến thập niên 1960s là bí quyết thành công. Theo đó, ông mô tả ý tưởng và nội dung câu chuyện tới một họa sĩ để người đó vẽ. Sau đó, đích thân Lee sẽ điền nội dung các cuộc đối thoại vào bản vẽ.

Nhờ đó, ông có thể làm “tổng đạo diễn” cho đại công trình mang tên Marvel. Từng tập truyện đều chỉ là một mảnh ghép nhỏ trong bức tranh khổng lồ, để rồi sau này chủ tịch Kevin Feige của Marvel Studios kế thừa, áp dụng công thức này lên MCU và gặt hái thành công chưa từng có tiền lệ. “Công thức Marvel” không chỉ là cuộc cách mạng trong nghệ thuật kể chuyện mà còn là một bước ngoặt trong nghệ thuật … bán hàng.

Ở thế giới truyện comic, những người hâm mộ Spider-Man sẽ mua thêm những tập truyện mà người hùng này sát cánh cùng nhóm Fantastic Four. Trong thế giới MCU, nếu đã “trót” xem Avengers: Infinity Wars với cái kết gây sững sờ, khán giả sẽ phải xem tiếp đủ Ant-Man 2 và Captain Marvel để có được những thông tin đầy đủ trước khi xem Avengers 4.

Không có các nhân vật của Stan Lee, số phận của những ngôi sao hạng A hiện tại của Hollywood cũng sẽ rất khác. Robert Downey Jr. có thể vẫn lận đận sau khi cai nghiện chứ không thể thành “Người Sắt” phong độ như ngày nay. Chris Hemsworth sẽ mất nhiều thời gian hơn để khẳng định danh tiếng sau khi chuyển tới Los Angeles từ Australia nếu không có vai Thor, còn vai diễn anh hùng duy nhất của Chris Evans nhiều khả năng sẽ là Human Torch trong Fantastic Four chứ không phải Captain America.

Không có Stan Lee, đạo diễn huyền thoại Alfred Hitchcock có lẽ vẫn giữ được danh hiệu “Nhân vật cameo nổi tiếng nhất Hollywood”. Lúc sinh thời, Hitchcock luôn góp mặt chớp nhoáng trong những bộ phim của mình và khiến người hâm mộ luôn theo dõi từng thước phim để bắt gặp hình ảnh “bậc thầy của sự hồi hộp”. Stan Lee từng tuyên bố trong một bài phỏng vấn năm 2006 rằng ông muốn “đánh bại Hitchcock trên mặt trận cameo”.

Với MCU, điều đó đã trở thành hiện thực. Lee vốn đã bắt đầu có những màn cameo từ trong truyện tranh Marvel, tới nhân vật ông già trên bãi biển trong X-Men (2000) rồi các tập phim Spider-Man, Fantastic Four… Nhưng với sự bành trướng của đế chế MCU, danh tiếng của ông vang xa tới mức ngay cả những người không phải fan comic cũng có thể nhận ra Lee. Từ vai ông già đưa thư, một vị tướng trong Thế chiến đệ nhị, một phi hành gia cho tới một người qua đường…, các vai cameo của Stan Lee luôn khiến các rạp chiếu phim xôn xao dù “Bố già Marvel” chỉ xuất hiện thoáng chốc.

Nhưng quan trọng nhất, nhiều thế hệ trải dài từ giữa thế kỷ 20 tới đầu thế kỷ 21 sẽ mất đi những nguồn giải trí tinh thần, những hình mẫu người hùng để noi theo. Nhiều nhân vật do Lee sáng tạo hoặc đóng góp ý tưởng là những người hùng với khiếm khuyết. Họ sở hữu sức mạnh đặc biệt của những đấng thánh thần, song vẫn chật vật với những vấn đề cá nhân và có thể bị tổn thương bởi những thứ tưởng như chỉ người thường mới gặp phải.

Một ví dụ như Spider-Man ở ngoài đời là Peter Parker: chàng trai thiếu thốn tình cảm gia đình, khó khăn trong chuyện tiền bạc lẫn đường tình duyên. Độc giả ưa thích nhân vật Spider-Man không chỉ bởi sự thân thiện, hài hước mà còn bởi những nét đời thường rất “người” chứ không phải “siêu nhân” của nhân vật này.

Thông qua comic, Stan Lee đả kích những sự bất công, phân biệt trong xã hội. Ông từng tuyên bố vào năm 1968: “Sự cố chấp và phân biệt chủng tộc là những ung nhọt đe dọa thế giới ngày nay”. Những dị nhân X-Men sinh ra đã khác biệt và chịu sự kỳ thị ra đời trong giai đoạn phong trào Civil Rights (Dân quyền) đang sôi sục tại Mỹ. Người lãnh đạo của nhóm X-Men là giáo sư X được xem như một phép ẩn dụ cho hình tượng mục sư Martin Luther King vĩ đại.

“Người hùng là người quan tâm tới những người xung quanh và sẵn sàng gắng sức để giúp đỡ những người khác, kể cả khi không có phần thưởng hậu tạ nào cả.”

Cũng ở thập niên 1960s – khi sự phân biệt chủng tộc vẫn còn tồn tại một cách công khai tại Mỹ – Lee cùng cộng sự Jack Kirby đã cho ra đời Black Panther – siêu anh hùng da đen đầu tiên của truyện tranh đại chúng Mỹ. Chính những nhân vật như Spider-Man, như Black Panther hay X-Men đã đem tới sự tự tin, niềm lạc quan về tương lai cho nhiều thế hệ độc giả. Bởi những người hùng này biết cách truyền cảm hứng cho người khác thông qua nghị lực vượt qua những khó khăn và cho độc giả thấy: “Ai cũng có thể là người hùng”.

Như chính Stan Lee từng nói: “Người hùng là người quan tâm tới những người xung quanh và sẵn sàng gắng sức để giúp đỡ những người khác, kể cả khi không có phần thưởng hậu tạ nào cả. Người biết cách giúp kẻ khác không phải vì đó là điều phải làm mà vì đó là điều đúng đắn nên làm, đích thị là một siêu anh hùng!”.

Trong một khoảng thời gian ngắn, thế giới mất đi hai nhà truyền cảm hứng vĩ đại. Ở châu Á, nhà văn Kim Dung đã tạo ra những thế giới đầy trí tưởng tượng của những người anh hùng hào hiệp trượng nghĩa. Ở phương Tây, vũ trụ những siêu anh hùng mà Stan Lee góp phần kiến tạo giờ đã mất đi “Đấng sáng thế”.

Không đơn thuần là những sáng tạo trên giấy, chính tinh thần lạc quan, hướng thiện mà Kim Dung cùng Stan Lee mới là di sản quan trọng nhất mà những bậc thầy này để lại cho cuộc đời. Cho tới những ngày cuối đời, Stan Lee vẫn tiếp tục làm việc để tạo ra nhân vật mới và những câu chuyện mới. Câu châm ngôn quen thuộc của ông là “Excelsior” – một từ Latin có ý nghĩa: Luôn tiến lên.

Trên Twitter cá nhân, Stan Lee từng giải thích: “Excelsior có nghĩa là gì? Tiến lên và hướng tới vinh quang lớn lao hơn! Đó chính là những gì tôi muốn chúc các bạn mỗi khi tôi kết thúc dòng tweet!”

“EXCELSIOR”

Trong bối cảnh trật tự khu vực đang chịu áp lực tác động mạnh mẽ từ sự tương tác và cạnh tranh chiến lược của các nước lớn, Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 33 và các hội nghị liên quan tại Singapore trong hai ngày vừa qua đã một lần nữa cho thấy rõ ý chí và quyết tâm của các bên trong tăng cường sức mạnh đoàn kết, phối hợp ứng phó với các thách thức để duy trì vững chắc hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực.

ASEAN đã thể hiện tiếng nói chung và cách tiếp cận thống nhất trong những vấn đề quan trọng, tạo nên sức mạnh của một “bó đũa” vững chắc, qua đó khẳng định vai trò và vị thế của toàn khối cũng như mỗi quốc gia thành viên.

Chiến tranh thương mại và các biện pháp trả đũa lẫn nhau của các bên liên quan sẽ tạo ra môi trường lý tưởng để chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch trỗi dậy, phủ bóng đen lên viễn cảnh phát triển của tất cả các nền kinh tế trên thế giới. Đây cũng là chủ đề được đại biểu các nước quan tâm và bàn thảo nhiều tại các hội nghị cấp cao lần này.

ASEAN đã thể hiện tiếng nói chung và cách tiếp cận thống nhất trong những vấn đề quan trọng, tạo nên sức mạnh của một “bó đũa” vững chắc

Khu vực Đông Nam Á với thị trường rộng lớn hơn 630 triệu dân và tổng GDP trên 3.000 tỷ USD (số liệu thống kê năm 2017) được đánh giá sẽ tiếp tục là điểm sáng trong bức tranh kinh tế toàn cầu.

Lãnh đạo các nước ASEAN tại hội nghị đều khẳng định kiên trì thúc đẩy thương mại và đầu tư thông qua các thể chế hợp tác đa phương tại khu vực, không để những nguy cơ của chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch ảnh hưởng tới khu vực. Nguyên tắc chung được các nhà lãnh đạo ASEAN chia sẻ là chỉ có trung thành với cơ chế mở cửa và tăng cường hợp tác kết nối, nhất thể hóa kinh tế khu vực mới tạo ra nền tảng cơ sở cũng như chỗ dựa vững chắc cho môi trường thương mại lành mạnh và ổn định tại khu vực.

Cùng phối hợp, chung tay dựa trên những lợi ích cùng chia sẻ cũng là quan điểm của ASEAN trong quan hệ với các đối tác. ASEAN và lãnh đạo các nước tham gia Hiệp định đối tác đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã đi đến chặng cuối của con đường đàm phán với quyết tâm sẽ hoàn thành tiến trình gian nan này trong năm 2019.

Bên cạnh đó, lãnh đạo các nước ASEAN tại các hội nghị liên quan đã hoàn thành việc nâng cấp hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc; đề xuất nâng cấp hiệp định thương mại ASEAN-Hàn Quốc; tiếp tục tăng cường và mở rộng hơn nữa không gian hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư với Nhật Bản theo khuôn khổ của Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện ASEAN-Nhật Bản (AJCEP); thúc đẩy, đưa công tác kiểm định, đánh giá tổng thể hiệu quả của Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zeland (AANZFTA) bước sang giai đoạn mới, sau các bước tiến triển khả quan thời gian qua.

Năm 2017, kinh tế mạng của ASEAN đạt khoảng 50 tỷ USD và dự kiến con số này sẽ tăng gấp 4 lần, lên 200 tỷ USD vào năm 2025

Một điểm nhấn khác tại hội nghị này là thỏa thuận thương mại điện tử đầu tiên của khối đã chính thức được ký kết. Nền kinh tế mạng của ASEAN đang được đánh giá là khu vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới với hơn 300 triệu người dùng Internet.

Năm 2017, kinh tế mạng của ASEAN đạt khoảng 50 tỷ USD và dự kiến con số này sẽ tăng gấp 4 lần, lên 200 tỷ USD vào năm 2025, trong đó kim ngạch thương mại điện tử sẽ đạt khoảng 88 tỷ USD… Những kết quả trên đã và sẽ tiếp tục mở ra những viễn cảnh tươi sáng cho hợp tác kinh tế giữa ASEAN và các đối tác, hạn chế tối đa những tác động cùng hệ lụy của những diễn biến phức tạp và sự mất ổn định của môi trường thương mại toàn cầu hiện nay.

Tinh thần thống nhất, đoàn kết để tạo ra sức mạnh còn được ASEAN thể hiện khi thảo luận về giải pháp phối hợp đối phó với các thách thức an ninh đang hiện hữu tại khu vực. Nguyên tắc chung được các nước ASEAN khẳng định: trật tự khu vực dựa trên các quy tắc là điều kiện đảm bảo vững chắc cho cho sự ổn định và phát triển của ASEAN.

Tuy nhiên, trật tự này gần đây liên tục phải hứng chịu những áp lực tác động, lôi kéo và cạnh tranh chiến lược của các nước lớn, trong đó bao gồm cả những hành động đơn phương của một số bên liên quan. Thêm vào đó, các vấn đề khủng bố, an ninh mạng và biến đổi khí hậu… cũng đang nổi lên trở thành các thách thức mới, đe dọa an ninh của khu vực.

Tại hội nghị này, các nhà lãnh đạo ASEAN tái khẳng định yêu cầu tiên quyết cần duy trì đoàn kết, thống nhất, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN và củng cố một cấu trúc hợp tác khu vực rộng mở, minh bạch, dựa trên luật lệ. ASEAN đã nhất trí tăng cường khả năng phòng vệ tập thể, trung thành với nguyên tắc đa phương để chung tay ứng phó với các thách thức, duy trì sự hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực. Đây được đánh giá là một trong những kết quả quan trọng của hội nghị.

Đối với vấn đề Biển Đông, đa số các nước đối tác ASEAN đều khẳng định cùng chung tay nỗ lực tạo dựng môi trường thuận lợi cho đối thoại, hợp tác và xây dựng lòng tin, để Biển Đông trở thành vùng biển của hòa bình, hợp tác và phát triển, trong đó có việc đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường nêu ý kiến Trung Quốc sẽ tiếp tục nỗ lực cùng ASEAN hoàn tất COC trong vòng 3 năm tới

Sau khi ASEAN và Trung Quốc đạt được thỏa thuận về văn bản duy nhất để đàm phán COC, tại hội nghị lần này, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường nêu ý kiến Trung Quốc sẽ tiếp tục nỗ lực cùng ASEAN hoàn tất COC trong vòng 3 năm tới. Việc các bên thể hiện quyết tâm thúc đẩy đàm phán COC đã tạo bước tiến triển hướng tới xây dựng một bộ quy tắc góp phần duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không tại Biển Đông.

Tuy nhiên, tiến trình đàm phán tới đây còn nhiều gian nan, đòi hỏi mỗi thành viên ASEAN cần quyết tâm cao cũng như tiếp tục kiên định với lập trường chung thống nhất của cả khối, để đạt được mục tiêu COC phải đạt hiệu quả và thực chất dựa trên luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về luật Biển (UNCLOS) 1982.

Hội nghị ASEAN 33 khép lại đánh dấu một năm thành công của Singapore trên cương vị Chủ tịch luân phiên năm 2018. Thời cơ và thách thức vẫn đang hiện hữu, trong từng vấn đề hoặc lĩnh vực cụ thể có thể sẽ có những tiếng nói khác nhau, song sức mạnh đoàn kết đang được ASEAN duy trì và phát huy như một động lực đưa tổ chức gồm 10 quốc gia Đông Nam Á này tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong khởi xướng và dẫn dắt các cơ chế đa hợp tác phương tại khu vực./.

In a small, rural room with numerous certificates and awards hung on the wall, a woman answers phone calls and responds to comments and messages on Facebook in a quick and humourous manner. At the same time, dozens of people are patiently working on their crafts with multicolour paper strips and tools in other room of the house. From time to time, one of them comes to the woman, asking for aesthetic or technical advice on an unfinished artwork.

The woman is Nguyen Thi Thu Thuong, who is Director of the Thuong Thuong Handmade Company, producing paper quilling crafts with over 20 full-time staff, all of whom live with various kinds of disabilities. Together, they live and work at her family home in the outskirts of Hanoi.

Thuong, 36, lives with constant physical pain and daily inconveniences caused by her brittle bone disease. However, she fills her spare times with finding ways to not only help herself literally and mentally stand up, but also in assisting others in the disabled community.

Bone breakage a common occurrence

Nguyen Thi Thu Thuong was born with brittle bone disease (osteogenesis imperfecta), which prevents her from doing a lot of activities that most able-bodied people take for granted, including walking, standing, sitting, or even clapping her hands. Her movement is restricted to minimal body shifting and she is wheelchair-dependent.

However, Thuong has managed to support herself with her daily needs as much as possible, not wanting to be fully dependent on or become a burden for her family members due to her condition. She eats, talks on the phone, and works with a laptop lying on her bed.

“You may feel sorry for me, seeing me lying down and eating, but I am fine with that,” Thuong told the Vietnam News Agency reporter as she finished her noodle breakfast before the interview.

As part of consequences of the disease, her bones are highly prone to breakage if she exerts or moves herself too much. Sometimes they can simple break without any catalyst or movement.

She said she felt like being constantly sat on the fire and can get hurt any time.

“My bones break before I even know it. I feel like I am sat on fire constantly as pains can come at any time.”

The fact that Thuong has worked so hard to achieve this level of independence is certainly a matter of pride for her, as when she faces another bone-breakage incident, it is a struggle to stay positive. What’s more, these incidents are fairly common, sometimes not occurring for months, other times it is only a matter of weeks or days before the next fracture.

From self-care to sheltering others

Thuong is only 80cm tall and weighs 20 kg with short, fragile limbs. All her life, Thuong has tried to come to terms with the physical pain and inconveniences caused by her condition, while also striving to find a suitable livelihood so she does not have to rely on others financially.

She has been through numerous jobs, including knitting and making bags. During the process, she witnessed many other people with disabilities struggling as hard as herself to earn an income.

Eventually, a friend taught her quilling, a craft that involves the coiling and shaping of narrow, multicolour paper strips to create intriguing shapes  and designs, often used for handmade cards, earrings, and paintings.

Thuong found quilling to be a craft that is more accessible for people with disabilities, while also a more profitable endeavour, sellable as handmade art.

“Quilling is fun, creative and easy to do with a fair amount of patience, which I am sure is doable for disabled people. Just need a tool to roll strips of paper, glue – that’s it!” Thuong said.

Thuong’s vision grew when she decided to go beyond her own livelihood and create jobs for other people with disabilities. Needless to say, she faced far more obstacles than able-bodied entrepreneurs wanting to open a startup, so much so that she often wanted to give up and quit.

However, Thuong kept on fighting with all available resources.

“I hate being alone and like being around people. That’s what pushes me to move forward, either this or that way,” Thuong said.

After 10 years of nursing her dream, in 2014 she established the Thuong Thuong Vocational Training Centre at her family’s house in Nam Phu village, Nam Phong commune, in Hanoi’s Phu Xuyen district.

Following the launch, Thuong provided free quilling training and accommodation for a dozen people at the centre. The trainees were even paid for their products, around 2 million VND (100 USD), depending on their level of productivity.

Hoang Phuong Thao, 24, is one of the 20 staff members at the centre, all of whom have some form of disability and come from across the nation, including Tuyen Quang, Ha Giang, Bac Giang, Son La, Hoa Binh, and Nam Dinh.

Thao, from Tuyen Quang, has worked and lived at the centre for over three years. She considers it her second family and feels confident with this community, which also provides her with a stable-income job.

“Now, I don’t feel like a misfit like I used to. We are like a family here,” Thao said, recalling her past struggles when she viewed herself a burden for he family.

Thao expressed her admiration for Director Thuong, saying her boss sets a good example for the staff in particular, and persons with disabilities in general, to follow and make the most out of their lives.

For her tireless efforts and inspirational actions, Thuong has been honoured with numerous awards and certificates by local authorities, including the Women Vision Award by the Hanoi International Women Club in 2015.

Dedication to the path of success

Brittle bone disease never stops Nguyen Thi Thu Thuong from finding ways to reach out to more disadvantaged people. She started researching and learning how to use more technology, taking advantage of online sales software and marketing skills.

In 2015, she established the Dong Da district-based Thuong Thuong Handmade JSC and ran a website and Facebook account of the same name to better promote her products, while seeking potential clients, locally and overseas, to expand her business.

“So far, we have received large and regular purchase orders from local authorities, companies and universities, who buy our artworks and use them as souvenirs,” Thuong said, adding that some request for their logos to be crafted on the products.

Thuong Thuong Handmade also hosted events to promote her products and the quilling art, while creating opportunities for her staff to integrate better into the community.

“I want to make sure that my staff stay positive and clients buy our products for their worth, not for their sympathy for the disabled artists,” Thuong said.

This year, she applied and received financial assistance from the US’ Thriive Charity Fund to equip her facility with more paper cutters and other quilling supplies, thus recruiting more disadvantaged workers.

Pham Vu Thang, Director of the Hanoi Thriive Fund, which bases in the VNU – University of Economics and Business (UEB), said knowing the charitable work Thuong is doing, the fund officials visited Thuong’s facility, provided her machineries, and business management skills, so she can expand her business and help more disadvantaged people.

“We just ordered the company to make boxes of name cards with the UEB’s logo,” said Thang, who is also a teacher at the UEB.

The university also buys Thuong Thuong crafts and give them as souvenirs to its teachers on festival occasions and its international guests, Thang said, hoping other educational institutions will do the same, thus helping Thuong increase her sales.

As for Director Thuong, she is happy because her efforts have been rewarded. More clients, both local and overseas are showing interests in her products. The centre’s staff number has also been increasing, along with the variety of its products and staff incomes, up to over 6 million VND (nearly 300 USD) per month, each.

Positive outlook, high self-esteem

Despite social stigmas surrounding her physical condition, Thuong has a healthy level of self-esteem, viewing her disability as only one singular component that makes up her life, going by the motto: “You can only be accepted by others once you are able to accept yourself as you are.”

“When I look at you, I think I am as beautiful as you are,” Thuong told the Vietnam News Agency reporter, laughing joyously and putting on lotus lipstick to make her more beautiful before going Facebook streamlive on how she was in the shooting for Vnews Channel.

However, Thuong herself is not always smiling and strong. Sometimes, she ironically wishes that she had other kinds of physical disabilities that were less challenging.

Thuong ironically wishes that she had kinds of physical disabilities that were less challenging.

“We all have high and low moments. Whenever I am down, I take a good sleep or eat something and I will feel fresh and healthy the next morning,” advises Thuong on how she overcomes low moments.

Thuong believes her mother, who has supported her more than anyone else, is the one who helps her here.

Thuong always brings her motto to the public talks that she has been invited to, telling both able-bodied and disabled persons her life story.

“From what I have been through, I want to offer a message to parents of disabled children: Please listen to your children. Encourage them to do what they can.”

“And those with disabilities: Never envision a bad future for yourself. View your worth as a person first. A disability is only one facet of a person.”

Thuong never sees herself as being disabled as otherwise, she would fail herself.