Do bị di chứng chất độc da cam từ người cha nên khi sinh ra (1981), anh Nguyễn Ngọc Phương, quê xã Quế An, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, đã bị tàn tật, dáng người nhỏ bé, chỉ cao gần 1 mét.

Song, vượt qua khó khăn của bản thân, anh Phương đã giúp đỡ những mảnh đời không may mắn tại Trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và Trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng hòa nhập cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội.

Anh Phương là con thứ hai trong gia đình sáu anh em, vì hoàn cảnh khó khăn nên anh phải nghỉ học sớm để phụ giúp gia đình. Với bản tính chịu khó, ham học hỏi, anh đã cần mẫn làm việc để có chi phí trang trải cuộc sống tại Sài Gòn, gửi về gia đình và học nghề sửa xe máy.

Do bị di chứng chất độc da cam, anh Nguyễn Ngọc Phương, quê xã Quế An, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, đã bị tàn tật, dáng người nhỏ bé, chỉ cao gần 1 mét.

Sau khi học xong và có ít vốn do tiết kiệm được, anh đã trở về quê mở tiệm sửa xe tại thành phố Đà Nẵng. Cần mẫn chăm chỉ làm việc, cùng với tay nghề giỏi và lòng nhiệt tình, anh Phương không chỉ sửa xe máy mà còn sửa được các đồ gia dụng trong gia đình, nên được mọi người quý mến, thán phục.

Trong một lần đến Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và Trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng, biết được hoàn cảnh khó khăn và cảm phục nghị lực vượt khó của anh, lãnh đạo trung tâm đã mời anh về tham gia công tác chăm sóc, dạy nghề cho các nạn nhân ở đây.

Nhìn những nạn nhân bị tàn tật, nhiễm chất độc da cam, khó khăn trong đi lại, ăn nói, anh đã nhận lời làm tình nguyện viên cho trung tâm. Lúc đầu, mỗi tuần 3 buổi anh đến hỗ trợ cán bộ, nhân viên trung tâm chăm sóc các nạn nhân. Nhưng rồi từ khi nào không biết, đã không còn tuần 3 buổi đến trung tâm mà ngày nào anh cũng có mặt tại đây để chăm sóc, giúp đỡ các nạn nhân.

Theo anh Phương, những ngày đầu ở trung tâm, anh gặp nhiều khó khăn trong công việc, bởi các nạn nhân đa phần dị tật bẩm sinh, hầu hết nói không ra lời hoặc nói rất chậm và nhút nhát nên việc dạy cho các em biết chào hỏi, vâng lời… phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần để các em nhớ.

Anh Phương chia sẻ: “Em Trần Quốc Chính vào Trung tâm đã được 8 năm, lúc đầu rất lập dị, tính tình bất thường, khó bảo, là một trong những “siêu quậy” ở trung tâm. Mới ngày đầu làm quen giúp Chính, mình còn bị em ấy đánh sưng mặt vì dám lại gần. Nhưng bằng kinh nghiệm của bản thân với những cách dạy đặc biệt của mình, giờ đây em đã trở nên ngoan hiền, là người rất tình cảm và là phụ tá đặc biệt hỗ trợ mình nhiều việc tại tổ làm hương và theo dõi giúp các bạn khuyết tật nặng tại trung tâm.”

Những ngày đầu ở trung tâm, anh Phương gặp nhiều khó khăn trong công việc, bởi các nạn nhân đa phần dị tật bẩm sinh, hầu hết nói không ra lời hoặc nói rất chậm

Em Ngô Thành học trò của thầy Phương chia sẻ, ban đầu nhìn thấy thầy còn “nhỏ bé” hơn mình nhưng việc gì thầy cũng làm được, nên em rất ngưỡng mộ và dần đã hết mặc cảm, tự tin hơn về bản thân.

Không những đứng lớp dạy học, thầy Phương còn kiêm nhiệm luôn cả khâu sửa chữa máy móc, các thiết bị điện cho Trung tâm. Nhờ đó, Trung tâm đã tiết kiệm được nhiều khoản chi phí trong hoạt động hàng ngày mà không phải thuê thợ đến sửa mỗi khi thiết bị hư hỏng như trước đây.

Hiện thầy Nguyễn Ngọc Phương đang làm Tổ trưởng Tổ sản xuất hương có thương hiệu Hương Thơm của Trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và Trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng.

Thầy Phương cho biết, thầy cũng không biết làm hương, nhưng khi thấy Trung tâm có máy làm hương, lâu nay hoạt động cầm chừng và máy hay hỏng không có người sửa. Do biết về kỹ thuật, cộng với bản tính tò mò nên thầy đã sửa chữa và đưa máy vào hoạt động đều.

Lúc đầu, thầy Phương tự căn chỉnh máy, rồi hướng dẫn các em trong tổ làm hương sản xuất hương sạch, không sử dụng hóa chất, mà làm từ bột gỗ và bột vỏ cây quế nên mùi thơm tự nhiên, rất được người dùng ưa thích.

Mỗi tháng, Tổ sản xuất tiêu thụ từ 800–1.000 bó hương. Nhờ vậy, Trung tâm có sản phẩm đưa đi giới thiệu với các đơn vị kinh doanh và được các đơn vị này tiếp nhận trưng bày, bán sản phẩm Hương Thơm. Đầu ra ổn định, có việc làm thường xuyên hơn, nên các em trong Tổ rất hăng say làm việc.

Phó Giám đốc Trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và Trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng Võ Thị Thu cho biết bằng sự tận tâm, nhiệt huyết với công việc, thầy Phương đã giúp các nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh ở trung tâm có thêm niềm tin yêu cuộc sống, tiếp thêm nghị lực, giúp các em tự tin, không còn mặc cảm để hòa nhập cộng đồng. Bản thân thầy Phương là một nạn nhân da cam với rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, nhưng đã vượt khó vươn lên, xứng đáng là một tấm gương để cả Trung tâm học tập.

Trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và Trẻ em bất hạnh Đà Nẵng đang chăm sóc 60 nạn nhân da cam, từ 7-30 tuổi. Hiện nay, Trung tâm đặt một cửa hàng ngay phía trước, vừa sản xuất vừa trưng bày, bán sản phẩm Hương Thơm, do các nạn nhân da cam sản xuất. Nhờ đó, những mảnh đời không may mắn này được làm việc, được khẳng định và hòa nhập cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội./.

Nữ nghệ sỹ gắn bó với nghiệp diễn đến nay chừng một thập kỷ nhưng phải tới khi bộ phim truyền hình “Quỳnh búp bê” phát sóng, tên Thanh Hương mới thực sự “hot.” Trong phim, Thanh Hương vào vai Lan – một cô gái làng chơi hết thời, luôn khát khao làm lại cuộc đời.

“Từ việc vai diễn được khán giả đón nhận, tên tuổi ‘hot’ lên, tôi có thêm nhiều lời mời cộng tác, công việc đầy lên, thu nhập vì thế cũng tốt hơn. Tôi vui đấy nhưng cũng không khỏi suy nghĩ, có chút chạnh lòng. Thực tế ấy cũng khiến tôi phải tự nhìn lại bản thân chứ, bởi trước ‘Quỳnh búp bê,’ tôi đã có một hành trình gắn bó với nghề diễn,” Thanh Hương tâm sự.

– Khi nói về “Quỳnh búp bê” – bộ phim về đề tài mại dâm, buôn bán phụ nữ với nhiều mảng hiện thực trần trụi đến khốc liệt, nghệ sỹ ưu tú Đỗ Thanh Hải có nói, để làm được tác phẩm “gai góc” đó, cần một đạo diễn rất liều và một dàn diễn viên rất “điên”. Bản thân chị cảm thấy thế nào khi nhìn lại quá trình hóa thân thành một cô gái làng chơi?

Đây là lần đầu tiên tôi đóng dạng vai này, có những lúc thấy mình như hóa điên thật, cạn kiệt sức lực.

Đó là một vai diễn hay nhưng cũng rất nặng bởi thế giới nội tâm, diễn biến tâm lý nhân vật phức tạp, đặc biệt là càng về những tập cuối, khi cuộc sống của Lan bị dồn vào tận cùng bi kịch. Mắt tôi thường xuyên bị sưng, đỏ vì khóc quá nhiều. Thế nhưng, những đau đớn về thể chất vẫn còn nhẹ nhàng hơn nhiều so với ám ảnh tinh thần. Với một người phụ nữ, bị hiếp dâm đã là điều kinh khủng. Trong khi nhân vật do tôi thủ vai còn bị hiếp dâm tập thể.

Trong bóng tối, bốn người đàn ông lao vào khống chế (kẻ bịt miệng, kẻ giữ tay, kẻ túm chân…) rồi ném cô gái lên chiếc giường nơi góc nhà như quăng một thứ đồ vật, mặc cho cô ấy gào thét, giãy giụa, vùng vẫy trong đau đớn, tuyệt vọng. Do mất sức, tiếng gào thét, rên la giảm dần âm lượng nhưng không hề tắt lịm bởi dù trong hoàn cảnh bi thương, đau đớn, đơn độc kháng cự, cô ấy vẫn mong chờ, hy vọng vào một sự giải cứu…

Trước khi bấm máy, đạo diễn Mai Hồng từng nói với tôi rằng, vai Lan là vai khó nhất trong phim, nếu không thực sự dấn thân để làm tới thì sẽ không lột tả được số phận bi thảm của nhân vật. Quả thực, nếu không “điên” một chút thì tôi đã không thể nhập được vào nhân vật.

– Nghệ sỹ thường rất hạnh phúc và hãnh diện khi được gọi tên bằng vai diễn. Dẫu vậy, nếu công chúng nhắc đến chị là “Lan cave” – một biệt danh kém nhã nhặn khi đặt trong thực tế đời sống, chị cảm thấy thế nào?

Tôi là người sống và suy nghĩ rất tích cực. Hơn nữa, tôi cũng khá rạch ròi trong công việc và cuộc sống.

Thực tế là, khi gặp tôi ngoài đời, không ít người vẫn gọi tôi là “Lan cave.” Thú thực, ban đầu, tôi cũng có chút giật mình, thảng thốt. Tuy nhiên, nghĩ lại, tôi coi đó là một niềm vui bởi mình đã được khán giả nhớ tới. Vai diễn của mình đã tạo được dấu ấn với người xem. Một đồng nghiệp của tôi (diễn viên Kiều Thanh) cũng đã gắn với biệt danh “Trà cave” suốt 17 năm nay kể từ sau khi bộ phim “Phía trước là bầu trời” phát sóng và chị ấy rất vui vẻ.

Chúng tôi ý thức rất rõ, phim là phim, còn đời là đời! Bản thân không làm chuyện gì xấu, khuất tất thì không có gì phải lăn tăn.

– Gia đình chị đón nhận thế nào khi ra đường, những người xung quanh gọi vợ, con mình bằng cái tên như vậy?

Tôi thấy mình rất may mắn và hạnh phúc khi gia đình, (đặc biệt là ông xã) rất hiểu và thông cảm với công việc của tôi.

Năm 21 tuổi, tôi đã lên xe hoa về nhà chồng. Sau đó, tôi lại sinh liền hai nhóc con. Khoảng thời gian đó, tôi dành phần lớn tâm sức chăm lo gia đình. Trong ba năm trở lại đây, khi con cái đã cứng cáp hơn, tôi mới thực sự hết mình với nghệ thuật, dồn năng lượng cho các vai diễn (cả ở sân khấu kịch và phim).

Sau khi xem “Quỳnh búp bê,” chồng tôi có nói rằng, anh ấy không muốn tôi đảm nhận thêm những vai diễn kiểu như vậy nữa. Lý do không phải là vì anh ấy ghen khi xem tôi đóng “cảnh nóng” hay ngại ngùng vì ra đường, vợ mình bị gọi là “Lan cave.” Anh ấy không muốn tôi vất vả, đau đớn khi phải diễn những cảnh bị đánh đập, rượt đuổi như thế.

– Vậy tức là công chúng sẽ không gặp lại chị trong những vai tương tự?

Không, nếu có vai khác tương tự như vậy mà thực sự hay, cuộc sống nhân vật có nhiều khúc quanh với những chi tiết thắt nút, mở nút… thì tôi vẫn sẽ nhận. Tôi thích những nhân vật có chiều sâu.

Tuy nhiên, tôi sẽ ưu tiên hơn với những dạng vai khác (với tính cách, số phận được xây dựng khác) bởi tôi muốn hướng tới sự đa năng, đa dạng. Tôi quan niệm, diễn viên thì phải đóng được nhiều dạng vai khác nhau, không nên đóng khung trong một dạng thức nhất định.

– Từ “Zippo, mù tạt và em,” “Sống chung với mẹ chồng,” “Người phán xử” đến “Thương nhớ ở ai” và “Quỳnh búp bê,” khán giả được thấy chị ở khá nhiều chiều kích, diện mạo khác nhau: “bà tám” công sở lắm điều nhiều lời, “bà cô xã hội đen” ngổ ngáo, nàng ca nương thời hậu chiến với nhiều ẩn ức và cô gái làng chơi khát khao làm lại cuộc đời… Trong những vai diễn ấy, chị tâm đắc nhất với vai nào?

Mỗi vai diễn mang đến cho tôi những trải nghiệm riêng nhưng có lẽ, vai tôi thích hơn cả là vai Lan trong “Quỳnh búp bê” và vai Nương trong “Thương nhớ ở ai.” Đó cũng là hai vai diễn “nặng ký” nhất trên phim truyền hình mà tôi từng đảm nhận.

Tôi không muốn là cái bóng của ai và càng không muốn lặp lại chính mình. Trước hai vai diễn trên, tôi thường vào vai nhân viên văn phòng với thói “chọc gậy bánh xe” với diễn xuất thiên về những màn cãi vã, quát tháo, chơi xấu đồng nghiệp, thể hiện sự “ghen ăn tức ở”…

Tuy nhiên, Nương và Lan là hai nhân vật mang màu sắc hoàn toàn khác với đời sống tâm lý phức tạp, đòi hỏi diễn xuất nội tâm.

– Cùng với quá trình làm mới mình trên màn ảnh, Thanh Hương ngoài đời cũng có nhiều đổi khác về ngoại hình, phong cách theo hướng “sexy,” quyến rũ hơn. Sự thay đổi ấy của chị là ngẫu nhiên hay có tính toán?

Đúng là thời gian gần đây, tôi chú ý hơn về mặt hình ảnh, chăm chút hơn về trang phục, kiểu tóc mỗi khi xuất hiện.

Với diễn viên, quan trọng nhất là được ghi nhận về diễn xuất. Dù đã làm nghề khá lâu nhưng tôi vẫn theo học các lớp học nâng cao kỹ năng diễn xuất. Năng lực chuyên môn là yếu tố then chốt, quan trọng hàng đầu nhưng không phải là tất cả để quyết định thành công của nghệ sỹ. Để đi đường dài, diễn viên thì cần cả thanh và sắc.

Hơn nữa, tôi cũng là mẫu phụ nữ hiện đại, suy nghĩ cởi mở. Cái gì đẹp thì hoàn toàn có thể phô ra, miễn là đừng làm quá, sẽ thành lố bịch và phản cảm.

– Thanh Hương xuất thân là một diễn viên kịch. Khi chuyển sang đóng phim, chị có gặp khó khăn gì không?

Sân khấu là gốc của tôi. Tôi cũng chưa hề nghĩ sẽ từ bỏ nguồn cội ấy. Hiện nay, tôi vẫn tham gia đều đặn các vở diễn của Nhà hát Kịch Hà Nội.

Có một thực tế khá buồn là, độ phủ sóng của sân khấu không bằng điện ảnh, truyền hình nên diễn viên kịch dù khá thành công ở những vai khó, kinh điển, giành được nhiều giải thưởng uy tín nhưng lại không được biết đến nhiều như các ngôi sao ở hai lĩnh vực kia.

Tôi có thể lực khá tốt nên không ngại những vai “bà la sát” hay những cảnh đánh đấm, hành động (như vai Phan Hương trong phim “Người phán xử”…). Ngoài ra, diễn viên kịch thường có đài từ tốt nên tôi khá tự tin trong những phim thu tiếng đồng bộ.

– Trân trọng cảm ơn chị!

Nhiệt độ Trái Đất đã tăng thêm 1 độ C chỉ trong 3 năm qua cùng với mực nước biển dâng cao, cháy rừng nghiêm trọng tại nhiều quốc gia, các hình thái thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày một dày hơn, diễn biến phức tạp và khó lường hơn… Tất cả những điều này đã khiến biến đổi khí hậu trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với nhân loại hiện nay.

Các nhà khoa học cho rằng chưa bao giờ cư dân “Hành tinh Xanh” phải gánh chịu hậu quả của biến đổi khí hậu lớn như thời đại ngày nay. Một loạt kết quả báo cáo được đưa ra gần đây đã gióng lên hồi chuông báo động.

20 năm nóng nhất trong lịch sử đều xảy ra trong vòng 22 năm qua và năm 2018 có thể trở thành năm nóng thứ 4 trong lịch sử

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), 20 năm nóng nhất trong lịch sử đều xảy ra trong vòng 22 năm qua và năm 2018 có thể trở thành năm nóng thứ 4 trong lịch sử. Trong khi đó, lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính – “thủ phạm” chính gây biến đổi khí hậu toàn cầu – đang ở mức cao kỷ lục, dẫn đến hậu quả là thế giới có thể sẽ chứng kiến mức tăng nhiệt độ từ 3-5 độ C vào cuối thế kỷ này.

Trên tạp chí y khoa The Lancet số ra mới đây, các nhà khoa học đã cảnh báo việc khí hậu biến đổi nhanh chóng đang tác động đến mọi mặt của đời sống con người. Môi trường sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng dẫn đến bùng phát dịch bệnh, làm thay đổi cấu trúc gen của các virus bệnh truyền nhiễm tạo ra những biến thể nguy hiểm hơn. An ninh lương thực, nguồn nước sạch bị đe dọa nặng nề. Hàng chục địa điểm trên thế giới có nguy cơ bị đại dương nhấn chìm. Cháy rừng làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm không khí trên diện rộng.

Năm 2017, biến đổi khí hậu đã khiến thế giới thiệt hại hơn 320 tỷ USD trong khi 41 triệu người dân ở Nam Á và 900.000 người ở châu Phi phải sống trong cảnh lụt lội. Lớp băng ở Bắc cực vào mùa Đông thấp hơn bao giờ hết, trong khi lượng khí CO2 và Methane trong khí quyển đã lên tới mức cao nhất trong 800.000 năm qua.

Với quyết tâm củng cố kế hoạch hành động nhằm ứng phó với mối đe dọa mang tính toàn cầu nói trên, hơn 20.000 nhà hoạch định chính sách từ 195 quốc gia trên thế giới đang tụ họp tại thành phố Katowice của Ba Lan để tham dự Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 24 (COP 24).

Năm 2017, biến đổi khí hậu đã khiến thế giới thiệt hại hơn 320 tỷ USD

Diễn ra từ ngày 2-14/12, COP 24 được đánh giá là sự kiện rất quan trọng trong bối cảnh Mỹ đã tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu và hầu hết các nước còn lại tham gia thỏa thuận này vẫn chưa thể nhất trí về một nỗ lực chung, dù năm nay đã là thời hạn chót để thông qua chương trình thực thi các cam kết hành động, tiến tới việc Hiệp định Paris chính thức có hiệu lực vào năm 2020, thay thế Nghị định thư Kyoto.

Các nội dung đàm phán tại COP 24 tập trung xây dựng và hoàn thiện các kế hoạch chi tiết về giảm nhẹ, thích ứng, tăng cường năng lực, hỗ trợ tài chính, chuyển giao công nghệ… đối với toàn bộ 195 quốc gia đã ký kết (trong đó 184 quốc gia đã phê chuẩn) Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015.

Các nước đang phát triển cần chuẩn bị để chuyển từ tự nguyện cắt giảm khí phát thải (theo tinh thần Nghị định thư Kyoto) sang cắt giảm khí phát thải bắt buộc từ năm 2021 và thực hiện các hoạt động thích ứng biến đổi khí hậu để phát triển bền vững, xóa đói giảm nghèo; còn các nước phát triển cắt giảm khí phát thải mạnh mẽ hơn; thực hiện cam kết cung cấp tài chính, chuyển giao công nghệ cho các nước đang phát triển.

Hiệp định Paris được thông qua tại hội nghị COP 21 diễn ra ở Pháp tháng 12/2015, đã đặt ra mục tiêu tăng cường khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu thông qua việc hạn chế tăng nhiệt độ bề mặt Trái Đất không quá 2 độ C và cố gắng ở mức thấp hơn 1,5 độ C so với giai đoạn tiền công nghiệp. Để thực hiện được điều này, từ nay đến năm 2030, cần giảm 50% lượng khí phát thải so với năm 2010.

Nếu các quốc gia không quyết tâm và gấp rút vào cuộc, biến đổi khí hậu sẽ nhanh chóng trở thành “cơn ác mộng” đối với sự sống của loài người

Tại COP 21, 18 nước phát triển đã cam kết tài trợ 100 tỷ USD mỗi năm từ năm 2016 đến năm 2020 cho các chương trình khí hậu của các nước đang phát triển, nhưng số tiền huy động được tính đến thời điểm này mới chỉ dừng lại ở con số hơn 70 tỷ USD.

Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, ước tính, biến đổi khí hậu khiến nền kinh tế toàn cầu gánh chịu thiệt hại lên đến 21.000 tỷ USD vào năm 2050. Ông đồng thời nhấn mạnh thế giới chưa hoàn toàn hết hy vọng vì đang xuất hiện nhiều công nghệ và sáng kiến giúp giải quyết vấn đề này và đây là những khoản đầu tư thông minh cho trong một tương lai “xanh,” bình đẳng, thịnh vượng và bền vững. Tuy nhiên, nếu các quốc gia không quyết tâm và gấp rút vào cuộc, biến đổi khí hậu sẽ nhanh chóng trở thành “cơn ác mộng” đối với sự sống của loài người.

Là một quốc gia nằm trong danh sách các nước hàng đầu gánh chịu  tác động của biến đổi khí hậu, Việt Nam đã rất chủ động, tích cực thực hiện các cam kết quốc tế, xây dựng và triển khai công tác ứng phó biến đổi khí hậu trong nước.

Ưu tiên trước hết của Việt Nam là phối hợp cùng các nước tham gia Hiệp định Paris, tìm cách thích ứng với biến đổi khí hậu để tồn tại và phát triển, đồng thời có thể đóng góp nhiều hơn nữa cho giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Việt Nam cam kết giảm 8,8-9% lượng khí phát thải đến năm 2030.

Biến đổi khí hậu là thách thức lớn mang tính toàn cầu, chính vì vậy, nỗ lực riêng lẻ của mỗi quốc gia không bao giờ đủ để cứu “Hành tinh Xanh,” mà cần sự đồng lòng, chung tay của tất cả các nước, các vùng lãnh thổ. Chống biến đổi khí hậu là cuộc chiến còn nhiều gian nan, bởi bài toán lựa chọn giữa phát triển nhanh với phát  triển bền vững, bởi sự giằng xé giữa nghĩa vụ và lợi ích đan xen.

Việt Nam đã rất chủ động, tích cực thực hiện các cam kết quốc tế, xây dựng và triển khai công tác ứng phó biến đổi khí hậu

Năm 2017, Mỹ đã tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris vì cho rằng thỏa thuận này là không công bằng với “Xứ Cờ hoa.” Theo thỏa thuận của chính quyền Tổng thống tiền nhiệm Barack Obama, Mỹ đồng ý sẽ cắt giảm từ 26-28% mức khí thải năm 2005 vào năm 2025. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump cho rằng Hiệp định Paris mang đến cho các nước khác lợi thế so với ngành công nghiệp Mỹ và phá hủy việc làm ở quốc gia này.

Với quyết định rút khỏi Hiệp định Paris 2015 – chính thức có hiệu lực từ tháng 11/2020, Mỹ sẽ đứng cùng phía với Syria và Nicaragua – hai nước không tham gia thỏa thuận này. Sự bất hợp tác của Washington chắc chắn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến thỏa thuận khi Mỹ là nước có lượng khí phát thải lớn thứ hai thế giới chỉ sau Trung Quốc. Ngoài ra, các nước ủng hộ thỏa thuận lo ngại quyết định của Mỹ sẽ khiến nhiều nước rút theo, hoặc giảm cam kết cắt giảm khí thải.

Bà Laurence Tubiana, Giám đốc điều hành Quỹ Tài trợ khí hậu châu Âu và là “kiến trúc sư” chính của Hiệp định Paris, cho rằng kết quả của COP 24 năm nay có thể cho thấy liệu có xảy ra “hiệu ứng domino” sau sự rút lui của Mỹ hay không. Trước đó, trong chiến dịch tranh cử, Tổng thống đắc cử Brazil Jair Bolsonaro đã tuyên bố sẽ “nối gót” Mỹ, đưa Brazil ra khỏi Hiệp định Paris do không đồng ý với những biện pháp bảo vệ rừng Amazon, đồng thời rút đơn đăng cai COP 25 vào năm 2019.

Việc đạt được sự đồng thuận trong 2 tuần diễn ra COP 24 thực sự là một nhiệm vụ không hề dễ dàng, đòi hỏi các nhà đàm phán từ 195 quốc gia phải thể hiện ý chí mạnh mẽ để đạt được mục tiêu đề ra, cứu Trái Đất trước khi quá muộn. Với khẩu hiệu “Cùng thay đổi,” nước chủ nhà Ba Lan cam kết làm hết sức mình để một bộ quy chuẩn hướng dẫn triển khai thỏa thuận sẽ được thông qua tại hội nghị lần này./.

Nhà báo, nhà bình luận chính trị Khashoggi bị mất tích từ ngày 2/10 sau khi vào lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul để làm thủ tục kết hôn với một phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Khashoggi mang quốc tịch Saudi Arabia, sinh sống tại Mỹ và đang trong quá trình xin nhập quốc tịch Mỹ sau khi lưu vong từ năm 2017.

Hôm 20/10, Saudi Arabia thừa nhận ông Khashoggi đã chết sau một cuộc ẩu đả trong lãnh sự quán nước này tại Istanbul, song không cho biết thi thể nhà báo này đang ở đâu.

Sau khi công bố kết quả điều tra sơ bộ, cơ quan công tố Saudi Arabia thông báo nhà chức trách nước này đã bắt giữ nhiều người liên quan vụ sát hại nhà báo Khashoggi.

Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ không đồng tình với kết luận sơ bộ trên của Saudi Arabia và khẳng định vụ sát hại nhà báo Khashoggi đã được lên kế hoạch từ trước.

Đến nay, tổng cộng 21 người Saudi Arabia đã bị giam giữ do liên quan đến vụ sát hại trên. Trong số đó, 11 người bị truy tố và những người còn lại đang bị điều tra.

Theo tác giả Richard N. Haass, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (Mỹ), chiến lược của Saudi Arabia nhằm đối phó với những phản ứng dữ dội xung quanh vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại là hoàn toàn rõ ràng: ngồi sụp xuống tránh cho cơn bão qua đi.

Nhận định này được tác giả đưa ra trong bài bài viết “Sự thật khó chịu về Saudi Arabia” được đăng tải trên Project Syndicate. Bản dịch bài viết được đăng tải độc quyền trên VietnamPlus.

Bộ phim tài liệu nhan đề “Một sự thật khó chịu” ra mắt năm 2006 đã nêu bật những nỗ lực của cựu Phó Tổng thống Mỹ Al Gore trong việc cảnh báo người dân Mỹ về những hiểm họa của tình trạng ấm lên toàn cầu.

Cái đã làm cho sự thật này trở thành điều khó chịu là để tránh tình trạng biến đổi khí hậu thảm họa này, đòi hỏi mọi người phải thay đổi cách sống và trong một số trường hợp, phải từ bỏ những thứ mà họ yêu thích (như ôtô sử dụng khí gas chẳng hạn).

Trong gần 2 tháng qua, tất cả chúng ta đã sống cùng với một sự thật gây khó chịu khác – kể từ thời điểm ông Jamal Khashoggi, nhà báo Saudi Arabia làm việc cho báo The Washington Post và sinh sống tại Mỹ, biến mất sau khi đi vào khuôn viên Lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.

Điều làm cho sự thật trở nên khó chịu là do tầm quan trọng chiến lược của Saudi Arabia. Vương quốc này hiện vẫn chiếm trên 10% sản lượng dầu toàn cầu. Quỹ đầu tư quốc gia của nước này hiện sở hữu một khoản vốn ước tính 500 tỷ USD.

Saudi Arabia là quốc gia Arab thuộc dòng Sunni có ảnh hưởng nhất, có vai trò đặc biệt trong thế giới Hồi giáo. Nước này giữ vai trò chủ chốt trong bất kỳ chính sách nào mang tính chất đối đầu với Iran.

Ngoài ra, Thái tử Mohammed bin Salman (được biết rộng rãi với biệt danh MbS) là người theo đường lối cải cách, hiểu được rằng đất nước của ông phải mở cửa và đa dạng hóa nếu muốn trở nên thịnh vượng. Ông này rất được lòng dân trong nước, đặc biệt với giới trẻ, hiện là thành phần dân số chủ chốt của quốc gia này.

Chiến lược của Saudi Arabia nhằm đối phó với những phản ứng dữ dội xung quanh vụ nhà báo Khashoggi bị sát hại là hoàn toàn rõ ràng: ngồi sụp xuống tránh cho cơn bão qua đi. MbS và giới thân cận với ông này tính toán rằng cơn giận của thế giới sẽ nhạt dần, do tầm quan trọng của đất nước Saudi Arabia của họ. Ông có lý do để tin rằng các quốc gia Arab khác thuộc dòng Sunni sẽ đứng bên cạnh ông, do những khoản trợ cấp mà ông cung cấp.

Thái tử Mohammed bin Salman và giới thân cận với ông này tính toán rằng cơn giận của thế giới sẽ nhạt dần, do tầm quan trọng của đất nước Saudi Arabia 

Israel cũng đã bày tỏ sự hậu thuẫn đối với MbS, nhờ vào việc ông này sẵn sàng đi theo chiều hướng bình thường hóa quan hệ và điều quan trọng hơn, việc hai nước có chung lợi ích trong việc chống lại ảnh hưởng của Iran trong khu vực.

Còn chính quyền của Tổng thống Donald Trump vẫn bác bỏ những lời kêu gọi áp đặt trừng phạt đối với Saudi Arabia.

Như vậy nên làm gì bây giờ? Cựu Ngoại trưởng Mỹ James A. Baker mới đây đã so sánh điều này với chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc vào năm 1989, thời điểm diễn ra vụ việc ở Thiên An Môn. Chính quyền George H. W. Bush đã nỗ lực giải quyết bằng một hành động đi trên dây: áp dụng các biện pháp trừng phạt để chuyển thông điệp không hài lòng đến Chính phủ Trung Quốc, nhưng lại hạn chế việc trừng phạt và vẫn duy trì các kênh liên lạc, do tầm quan trọng của Trung Quốc.

Liệu một chính sách tương tự như vậy đối với Saudi Arabia có khả dĩ không?

Một cách lý tưởng, Chính phủ Mỹ và các chính phủ châu Âu nên tuyên bố công khai rằng họ sẽ tiếp tục để ngỏ cơ hội làm việc với Saudi Arabia nếu quyền lực của Thái tử được hạn chế bớt. Cũng nên có những hạn chế đối với việc Mỹ bán vũ khí và hỗ trợ tình báo là điều mà Quốc hội Mỹ, có khả năng sẽ áp đặt.

Nhưng điều quan trọng hơn bất kỳ biện pháp trừng phạt nào nên là gia tăng sức ép của công luận đối với MbS liên quan đến những gì cần phải làm và những gì cần phải tránh. Điều cần phải làm ở đây là một nỗ lực phối hợp nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Yemen. Điều cần phải tránh là việc lợi dụng thái độ thù địch đối với Iran của chính quyền Trump nhằm kích động một cuộc đối đầu vũ trang.

Một cuộc chiến tranh với Iran sẽ hết sức tốn kém và nguy hiểm. Phải làm cho MbS hiểu được rằng Mỹ sẽ là một đồng minh chiến lược của Saudi Arabia chỉ khi ông này hành động một cách kiềm chế hơn ở Yemen cũng như ở những nơi khác, cùng với việc phải tôn trọng hơn những lợi ích của Mỹ.

Ngoài ra, nên có các cuộc tham khảo với Trung Quốc và Nga. Không giống như Mỹ, hai quốc gia này vẫn đang duy các quan hệ bình thường với Saudi Arabia và Iran, đem lại cho hai nước này một thế mạnh trong việc ngăn chặn một cuộc chiến tranh như vậy cũng như trong việc nhanh chóng dập tắt chiến tranh nếu như nó xảy ra./.

“Bình minh” – Đêm nhạc của Thanh Lam tối 1- 2/12 tại Cung Hữu nghị Việt Xô (Hà Nội) là cái tên gieo hi vọng về sự khởi đầu, tươi sáng, tích cực. Sau hai đêm diễn, “Bình minh” không phải là chân dung của Thanh Lam “mây trắng bay về” mà ló rạng bình minh âm nhạc đang lên.

1. Ngay từ sảnh dẫn vào sân khấu là băng rôn Thanh Lam cùng những cộng sự trong “Bình minh”: giám đốc âm nhạc Quốc Trung, Thanh Phương (guitar), Lưu Hà An (piano), Hùng Cường (trống), Hoàng Hải Bằng (bass), Hoàng Anh (sáo), nhóm bè, đã dự báo về một “Bình minh” đầy khí thế.

Sân khấu bục bệ tối giản, giữa lờ mờ ánh sáng, Thanh Lam xuất hiện cất lên “Giọt nắng bên thềm.” Khoảnh khắc ấy, dưới ánh đèn In the spotlight, Lam là “Queen” (nữ hoàng) với tiếng hát biến ảo và sắc đẹp quyền năng.

Liền sau đó, vệt ca khúc Thanh Tùng “Em và tôi,” “Hoa tím ngoài sân” chính thức mang “nữ hoàng nhạc nhẹ” trở về hiển hiện trên sân khấu, gợi nhớ một cách xúc động Thanh Lam thời tour xuyên Việt “Em và tôi” năm 1999 cùng ban nhạc Phương Đông. 

“Thanh Lam là một giọng hát rất khác biệt, một nghệ sỹ rất khác biệt, khác biệt khiến chúng ta phải suy nghĩ. Một bài hát, một câu hát, Thanh Lam hát không bao giờ lặp lại. Đó chính là sự sáng tạo tuyệt vời của người nghệ sỹ đích thực…” (Nhạc sỹ Bảo Chấn)

Hào quang nhạc nhẹ trôi qua nhanh chóng, Thanh Lam tiếp tục trở lại chiếm lĩnh sân khấu với miền âm nhạc dân gian đương đại và world music. Lần đầu tiên, thứ âm nhạc mềm mại, nữ tính của cố nhạc sỹ Thuận Yến được Quốc Trung “thử nghiệm” hòa âm lại biến hóa lạ lẫm và hiện đại như vậy. Nghe Thanh Lam “Đi trong Hương Tràm,” “Khát vọng,” “Đợi chờ” vừa khát khao bứt phá vừa huyền bí, vang vọng, trộm nghĩ nhạc sỹ Thuận Yến mà còn sống hẳn ông cũng khó lòng tưởng tượng nổi. Đêm nhạc tiếp tục chuyển màu rực rỡ hơn bởi “Tò vò” (Lưu Hà An) và “Tự tình.” Đặc biệt, màn hóa thân “Thị Mầu” căng tràn một Thanh Lam nông nổi và đầy tính cách.

Nỗi buồn và sự cô đơn thường mang lại cho người nghệ sỹ khả năng sáng tạo. Sự tung tẩy, chông chênh hát ngả nghiêng như say ở Thanh Lam là khát khao bứt phá, nổi loạn. Có lúc, tiếng hát đẩy ngọn lửa thăng hoa lên đến tận cùng, rồi sau đó cũng tiếng hát ấy lại đắm sâu trong nỗi buồn miên man.

Không gian world music của những “Tiến thoái lưỡng nan,” “Mây trắng bay về,” “Lời tôi ru” càng làm giọng hát Lam ma mị, đa đoan chạm đến mọi cung bậc cảm xúc khiến người nghe có cảm giác đang được thưởng thức kiệt tác sống động của tự nhiên như tiếng chim hót, thác chảy. Sự hoàn hảo đã biến tiếng hát và người nghệ sỹ ấy trở thành một “nghệ phẩm.”

Thanh Lam cũng minh chứng cho sự kết tụ giữa những gì bản năng không mất đi theo thời gian với kỹ thuật điêu luyện, thượng thừa của nghề hát. Nhưng, bên cạnh những tài năng, thiên bẩm, điều quý giá nhất và khác biệt nhất đưa Thanh Lam lên vị trí số một và duy nhất là bởi Lam có tâm hồn hát đầy thuần khiết. Sự thuần khiết giúp Lam luôn hồn nhiên và kiêu hãnh để lớp công chúng ngày hôm nay khi được thưởng lãm nguồn năng lượng ngùn ngụt, ngẫu hứng, đa đoan, man dại ấy nhìn thấy sức ảnh hưởng Thanh Lam đến lứa ca sỹ kế cận như Mỹ Linh, Tùng Dương, Trần Thu Hà… từ khi họ bắt đầu sự nghiệp.

Nói Lam không quyết liệt để năng lượng phân tán không hẳn là không đúng. Bởi sau thời “Nắng lên,” Lam chững lại. Nhưng ở chiều ngược lại, phải chăng những thành tựu âm nhạc Việt Nam đương đại chưa có cái tên nào đủ nội lực khơi dậy nguồn cảm hứng mới cho “người đàn bà hát?”

Trong “Đêm Hè Lam” năm 2017, người viết có dịp trò chuyện với nhạc sỹ Bảo Chấn về dấu ấn Thanh Lam, ông nói “Thanh Lam là một giọng hát rất khác biệt, một nghệ sỹ rất khác biệt, khác biệt khiến chúng ta phải suy nghĩ. Một bài hát, một câu hát, Thanh Lam hát không bao giờ lặp lại. Đó chính là sự sáng tạo tuyệt vời của người nghệ sỹ đích thực, sinh ra để hát. Nguồn năng lượng dồi dào của Thanh Lam như thỏi nam châm tỏa ra một hấp lực khiến người ta muốn lại gần, nhưng lại ngại ngần, chỉ dám đứng từ xa thưởng lãm. Nhạc sỹ nào cũng mong Thanh Lam hát bài của mình, ngoài chuyện Thanh Lam hát hay, còn là để thấy bài hát trở thành tác phẩm nghệ thuật.”

Cũng chính bởi nguồn năng lượng luôn ngùn ngụt, muốn thiêu đốt mọi thứ mỗi lần lên sân khấu, Thanh Lam vẫn là cái tên giữa hai luồng yêu ghét. Bên cạnh lớp khán giả luôn thấy được chia sẻ khi nghe Lam hát thì vẫn còn một lượng lớn không đồng cảm với tiếng hát Lam và thấy được chạm tới tận cùng sâu thẳm. Cũng bởi nguồn năng lượng luôn dư thừa ấy, người ta luôn không ngừng kỳ vọng ngọn lửa đam mê và cống hiến cho nghệ thuật sẽ không bao giờ tắt ở người nghệ sỹ này. Nói Lam không quyết liệt để năng lượng phân tán không hẳn là không đúng. Bởi sau thời “Nắng lên,” Lam chững lại. Nhưng ở chiều ngược lại, phải chăng những thành tựu âm nhạc Việt Nam đương đại chưa có cái tên nào đủ nội lực khơi dậy nguồn cảm hứng mới cho “người đàn bà hát?”

Phải đến khi được chứng kiến một Thanh Lam “trẻ hóa” ngùn ngụt năng lượng, đốt nóng sân khấu với bản pop rock “Bụi trời” về cuối của Lưu Thiên Hương, thầm nghĩ, sau những Quốc Trung, Lưu Hà An, Lê Minh Sơn, liệu Lưu Thiên Hương có trở thành miền âm nhạc tươi mới thức dậy bình minh âm nhạc “người đàn bà hát” sau “nắng lên”?

2. Không chỉ nhấc “Mây trắng bay về,” “Bình minh” đưa Quốc Trung trở về đúng nghĩa trái tim Trung với không gian âm nhạc đẫm màu world music. Việc hòa âm mới lại toàn bộ ca khúc khiến “Bình minh” mang tinh thần âm nhạc xuyên suốt. Hiệu quả là, dù nhạc mục quen thuộc, “Bình minh” vẫn tươi mới, dầy dặn và đậm đầy với nhiều mảng miếng.

Cái tài của Quốc Trung không chỉ tiết chế một Thanh Lam tinh tế, thăng hoa, không hú hét “lên đồng” trong “Bình minh.” Nghe Lam hát “Bay vào ngày xanh” thênh thang nhẹ bẫng, hát “Tre xanh ru” nâng niu và vuốt ve từng câu từng chữ mà thấy nơi đó bình minh thật yên tĩnh và dịu ngọt. Sau tất cả, Trung – Lam vẫn chơi nhạc nồng nàn và bình yên như thế. Họ đồng điệu, nương tựa vào nhau, chứa chan cảm xúc, đóng góp cho âm nhạc “cặp đôi” đưa người nghe tới tận cùng những xúc cảm đẹp.

Biệt tài của Quốc Trung còn ở lựa chọn đặt để Hà Trần làm khách mời song ca với Thanh Lam “Bài hát ru mùa Đông” biến hóa, quyện chặt. Vẫn tiếc là, lúc gặp nhạc sỹ Dương Thụ ngay sau đêm diễn người viết chưa kịp hỏi lúc ngồi dưới hàng ghế khán giả, ông có “sốc” khi nhìn thấy đứa con tinh thần của mình sau nhiều thập kỷ được Quốc Trung biến báo ngoạn mục đến thế?

Trong sáng tạo âm nhạc, Quốc Trung vẫn cho thấy một tâm hồn nghệ sỹ bay bổng và lãng mạn cùng sự chỉn chu, chính xác. Sự kỹ tính, tinh tế đến cực đoan của Quốc Trung vừa khiến lớp nghệ sỹ ngày hôm nay “ngại” bắt tay với anh, nhưng ở góc độ làm concert, Quốc Trung vẫn là cái tên số một với sự cấp tiến, cập nhật.

Nếu theo dõi hoạt động trên trang cá nhân của ê kíp cũng như nhà sản xuất Thanh Việt trước “Bình minh” sẽ thấy kỷ luật gắt gao của đêm nhạc này. Họ tập trước hai tháng. Cứ thế, mỗi tháng toàn ê kíp tập ròng rã 10 ngày, tập ngày, tập đêm, tập cả trong bóng tối chỉ để đáp ứng yêu cầu… thuộc bài, để công chúng có cơ hội được thưởng thức mãn nhãn mãn nhĩ trước những người nghệ sỹ biểu diễn thực thụ và đẳng cấp khi chơi nhạc “ăn rơ” từng milimet, trong không gian sân khấu hiện đại, chất lượng âm thanh chơi live đầm, đã như bật đĩa theo tiêu chuẩn quốc tế.

Sau nhiều thập kỷ, từ những người đặt nền móng cho nhạc nhẹ, ngày hôm nay khi đã qua bình minh cuộc đời, họ vẫn là lực lượng nòng cốt cống hiến cho đời sống âm nhạc, định hướng và xác lập một tiêu chuẩn về thưởng thức và sản xuất âm nhạc.

Đó là lý do cho đến ngày hôm nay, dù mỗi người một sân, nhưng Quốc Trung vẫn là “thủ lĩnh” có khả năng cầm trịch và quy tụ giới làm nghề. Hình ảnh cuối khi toàn ê kíp đứng sau Thanh Lam hát tri ân khép lại đêm nhạc nhưng lại ló rạng một “bình minh” đang lên của âm nhạc.

Sau nhiều thập kỷ, từ những người đặt nền móng cho nhạc nhẹ, ngày hôm nay khi đã qua bình minh cuộc đời, họ vẫn là lực lượng nòng cốt cống hiến cho đời sống âm nhạc, định hướng và xác lập một tiêu chuẩn về thưởng thức và sản xuất âm nhạc.

Sau một ca sỹ là những bài hát. Sau một ngôi sao, một biểu tượng văn hóa đại chúng là nhà sản xuất âm nhạc và ê kíp âm nhạc chuyên nghiệp. “Người đàn bà hát tình ca khi giấc mơ về” trong “Bình minh” mãi mãi là “nữ hoàng” như biểu tượng nữ thần Esculape chữa lành “hát cho nỗi buồn bay đi… hát cho những người yêu thương…”

Blackberry đã có những bước tiến đầy tiềm năng vào đầu những năm 2000, nhưng mọi thứ thay đổi khi iPhone ra đời và theo sau là Android. Để rồi trong hơn một thập kỷ sau, các nhà sản xuất smartphone nỗ lực đưa sản phẩm của mình ngày càng vượt trội so với các đối thủ với mỗi mẫu điện thoại mới được ra mắt theo từng năm. Nhưng điều này không có nghĩa thị trường smartphone sẽ tăng trưởng mãi mãi. Một báo cáo mới đây của công ty nghiên cứu Future Today Institute (FTI) nhận định rằng, kỷ nguyên của các smartphone truyền thống sắp kết thúc và sản phẩm công nghệ này sắp nhường đường cho các thiết bị thông minh khác. Liệu đây có phải là cảnh báo nhất thời khi doanh số bán smartphone toàn cầu đã chững lại, hay đó thực sự là dấu hiệu cho thấy sản phẩm này sắp “hết thời” như những “tiền bối” trước đó?

Kỷ nguyên của các smartphone truyền thống sắp kết thúc và sản phẩm công nghệ này sắp nhường đường cho các thiết bị thông minh khác. (Future Today Institute – FTI)

Smartphone – Thăng hoa rồi bão hòa

Không thể phủ nhận rằng điện thoại cá nhân đã bước sang trang mới khi Blackberry kết hợp những tính năng của một máy nhắn tin trong thập niên 1990 vào một chiếc điện thoại của thế kỷ 21, để từ đó phát triển các mẫu di động của họ cũng có thể xử lý các email và lướt web đến một mức độ nào đó.

Tôi còn nhớ vào mùa Đông năm 2015, Nagano chào đón tôi với những đồng tuyết trắng mênh mang, một chuyến đi trải nghiệm đã khiến tôi mặc định Nagano đích thị là xứ tuyết.

Chính vì vậy, khi đến thành phố Iiyama của tỉnh Nagano vào những ngày đầu Thu năm 2018, tôi đã tự hỏi không biết có điều gì thú vị đến với chúng tôi khi xứ sở này chưa khoác chiếc áo choàng tuyết trắng. Chỉ ít phút sau khi xuống tàu Shinkansen, chúng tôi đã có câu trả lời đầu tiên.

Iiyama là một thành phố cao nguyên nhỏ nằm ở vùng núi phía Bắc tỉnh Nagano. Việc đến thành phố nhỏ này trở nên vô cùng thuận tiện khi tuyến đường sắt cao tốc Shinkansen phục vụ cho Olympic mùa Đông Nagano được khai trương vào năm 1997, với thời gian di chuyển từ ga Tokyo đến ga Iiyama chỉ mất khoảng hai giờ đồng hồ.

Vốn quen với nhịp sống ồn ào, hối hả và đông đúc tại một đô thị lớn như Tokyo, chúng tôi cảm thấy có một chút chững lại khi đặt chân xuống nhà ga Iiyama vắng vẻ và yên tĩnh.

Một người bạn Nhật Bản, chị Sahori Shibata, đón chúng tôi tại nhà ga Iiayama với nụ cười ấm áp. Lỉnh kỉnh những hành lý phục vụ cho một chuyến công tác dài ngày, chúng tôi bước chân lên một chiếc thang cuốn lớn tại nhà ga để đến bãi đỗ ôtô. Trong lúc tôi còn đang mải ngắm nội thất của nhà ga được trang trí bằng gỗ và giấy washi (giấy Nhật) đầy màu sắc, giọng nói nhỏ nhẹ của chị Shibata chợt vẳng đến từ phía sau “chúng ta đang sử dụng chiếc thang cuốn duy nhất trong thành phố Iiyama.”

Tôi đã không nghe nhầm. Thành phố có diện tích 202,43km2 với dân số khoảng 21.000 người, mật độ dân cư thưa thớt chỉ 104 người/km2. Vì vậy, trong thành phố không có tòa nhà nào có diện tích rộng và chiều cao đủ cần thiết để lắp thang cuốn, ngoại trừ nhà ga, nơi không chỉ để đón các chuyến tàu cao tốc Shinkansen, mà còn là trung tâm giới thiệu quảng bá du lịch của thành phố.  

Vốn nổi tiếng là địa danh du lịch dành cho những người yêu thích tuyết trắng, song lần này IIyama đón chúng tôi bằng màu xanh tươi mát của thiên nhiên với những cao nguyên, vườn cây, cánh đồng lúa mỳ và rừng cây đang vào độ rực rỡ nhất.

Khu vườn cổ tích

Điểm đến đầu tiên của chúng tôi là trang trại Shiozaki, cách ga Iiyama chỉ bảy phút đi bộ. Nông trại nổi tiếng với các giống táo Koogyoku (Hồng Ngọc), Shinano Sweet (Vị ngọt Shina), Akibae, Sekaiichi, Yoko, Shinano Gold, Orin, Sun Fuji… Nghề trồng táo tại trang trại Shiozaki có xuất xứ từ Aomori, xứ sở trồng táo nổi tiếng nhất tại Nhật Bản.

Tận dụng khí hậu lạnh và nhiều tuyết gần giống với Aomori, gia đình Shiozaki đã tạo ra những quả táo có hương vị đặc sắc, từ những quả táo ngọt có độ đường cao đến những quá táo có vị chua thanh đặc biệt phù hợp để làm bánh táo. Nho của trang trại Shiozaki cũng nổi tiếng với vị ngọt thanh mát, rất được ưa chuộng tại thị trường Nhật Bản.

Thời gian thu hoạch táo mùa Thu thường bắt đầu từ giữa cuối tháng Tám đến đầu tháng 12. Sự ưa chuộng của khách hàng Nhật Bản dành cho táo của trang trại Shiozaki là động lực để chủ trang trại Makoto Shiozaki quyết định mở một dịch vụ du lịch mới.

Từ năm 2017, nông trại Shiozaki mở cửa từ ngày 25/9 đến 16/11 hằng năm để đón du khách đến tham quan và thưởng thức trái cây tại vườn. Giá cho một lần vào thưởng thức nho tại vườn đối với người lớn là 1.500 yen. Mức giá để vào vườn táo thưởng thức là 600 yen và sẽ nâng lên mức từ 1.000-1.500 yen nếu khách muốn đem táo về sau khi đã thưởng thức tại vườn.

Chúng tôi đến vườn táo đúng thời điểm đẹp nhất, cuối tháng Chín. Ký ức tuổi thơ được chơi đùa thoải mái giữa thiên nhiên xanh chợt ùa về khi tôi thả mình giữa vườn táo xanh tốt với những trái táo lúc lỉu, ửng hồng, ngang tầm tay với. Những trái táo đẹp như tranh vẽ.

Chủ trang trại, anh Makoto Shiozaki, mang theo bộ dao gọt táo chuyên dụng, gọt táo ngay tại vườn để mời chúng tôi. Giây phút thư giãn giữa vườn cây xanh, tận hưởng vị ngọt của quả táo khiến tôi tưởng mình đang ở trong một khu vườn cổ tích.

Câu chuyện Forest Therapy

Rời trung tâm thành phố Iiyama, chúng tôi tiến về cao nguyên Nabekura, nơi được đánh giá là một trong những địa điểm thiên nhiên đặc sắc nhất của Nhật Bản. Điểm đến của chúng tôi là Morinoie (tạm dịch là Ngôi nhà rừng xanh).  

Đón tiếp chúng tôi tại nhà chính của Morinoie là anh Tomoki Kobayashi, người đảm nhận nhiệm vụ hướng dẫn chúng tôi tìm hiểu điều đặc biệt nhất của Morinoie, đó chính là Forest Therapy.

Theo chân anh Kobayashi, chúng tôi bắt đầu hành trình khám phá Morinoie. Tuyến đường đi bộ dài khoảng 2km bắt đầu từ hồ Tamogi, được hướng dẫn chi tiết trên bản đồ dựng dọc theo lộ trình. Tất nhiên, vì đó là một khu rừng nên với những người mới đến, đi xuyên qua rừng là một điều không hề dễ dàng. Chính vì vậy, du khách được khuyến khích nên đi cùng người hướng dẫn.

Con đường đi bộ được trải bằng vụn gỗ, hầu như không gây tiếng động và rất êm chân. Khi mới bắt đầu lộ trình, những cây to trước mắt tôi hầu hết là tuyết tùng. Chỉ có một số ít cây dẻ gai thấp và mảnh dẻ. Tôi hít thở từng hơi thật sâu để cảm nhận bầu không khí trong lành, mát rượi. Vò nhẹ một chiếc lá từ bụi cây bên đường, hương thơm dịu dìu lan tỏa. Anh Tomoki Kobayashi nói hầu hết các cây trong rừng đều là loại cây có dược tính tốt.    

Đi hết rừng tuyết tùng, mở ra trước mắt chúng tôi là rừng dẻ gai với nhiều cây cao vút, có tuổi đời từ 100 đến 200 năm.  

Cho đến những năm 50 của thế kỷ trước, rừng dẻ gai vẫn còn ở nhiều nơi trên khắp Nhật Bản, đặc biệt phổ biến ở những vùng tuyết rơi nhiều dọc theo Biển Nhật Bản. Tuy nhiên, sau Chiến tranh Thế giới thứ II, bắt đầu xuất hiện quan điểm cho rằng dẻ gai là loại cây không có ích, vì đặc tính mềm và dễ bị cong vênh khiến cho gỗ cây dẻ gai không phù hợp sử dụng cho các mục đích như xây dựng và làm mộc. Vì vậy, trong khoảng thời gian từ năm 1955 đến 1960, nhiều rừng dẻ gai đã bị chặt hạ và được thay thế bằng tuyết tùng Nhật Bản.

Nhưng tại cao nguyên Nabekura, rừng dẻ gai vẫn được bảo tồn nhờ người dân địa phương đã truyền nhau kinh nghiệm lâu đời về tầm quan trọng của rừng dẻ gai, đặc biệt là đối với việc cung cấp nguồn nước. Cư dân Nabekura đã không chặt hạ dẻ gai, giúp rừng dẻ gai ở đây tránh được chiến dịch phá rừng diện rộng lúc đó.  

Năm 1986, cơ quan lâm nghiệp thành phố Iiyama công bố kế hoạch phá rừng dẻ gai tại cao nguyên Nabekura. Đó là vào giai đoạn kinh tế phát triển bong bóng vào cuối những năm 80 của thế kỷ 20, chính quyền địa phương tập trung vào việc xây dựng các đường trượt tuyết trên sườn núi, trong đó có kế hoạch phát triển khu nghỉ dưỡng quy mô lớn để phát triển du lịch.

Tranh cãi nổ ra giữa những người bảo vệ rừng dẻ gai và những người muốn phá rừng. Cuối cùng, thắng lợi đã thuộc về những người bảo vệ rừng. Năm 1990, thị trưởng mới nhậm chức lúc đó là ông Kunitake Koyama đã hủy bỏ kế hoạch phá rừng làm khu nghỉ dưỡng với lý do cần bảo vệ các rừng dẻ gai mà người dân địa phương đã trân trọng gìn giữ. Rừng dẻ gai tại Nabekura tiếp tục được duy trì và phát triển.

Đối với người dân địa phương, cây dẻ gai là giống cây bảo vệ nguồn nước. Đối với động vật hoang dã sinh sống trong rừng như sóc và gấu, hạt dẻ gai bùi, thơm và ngọt là nguồn thức ăn quan trọng.

Nỗ lực của người dân đã giúp thành phố Iiyama trở thành địa phương hiếm hoi bảo tồn được rừng dẻ gai với nhiều cây có tuổi đời lên tới hàng trăm năm. Được mệnh danh “thung lũng cây khổng lồ,” Morinoie đã trở thành một địa điểm hấp dẫn, thu hút hàng chục nghìn du khách yêu thích môn thể thao đi bộ đường dài tìm đến nơi đây.

Đặc biệt hơn, năm 2005, Morinoie được chứng nhận là “Forest Therapy Base,” đưa thành phố Iiyama trở thành địa phương đầu tiên tại Nhật Bản sở hữu giấy chứng nhận này. Forest Therapy (tạm dịch “Liệu pháp rừng an dưỡng”) là không gian rừng được xác nhận có “nguồn năng lượng xanh,” có khả năng giúp con người thư giãn, tái tạo sức khỏe.

Kết quả thực nghiệm cho thấy nếu dành một thời gian trải nghiệm tại cánh rừng này, lượng hormone gây căng thẳng sẽ giảm xuống. Không chỉ vậy, nghỉ dưỡng tại rừng còn đem lại những tác động tích cực cho sức khỏe, trong đó có kích thích hệ miễn dịch giúp tiêu diệt ung thư. Những kết quả này là những bằng chứng thuyết phục đầu tiên trên thế giới cho thấy sức mạnh của rừng xanh trong việc hàn gắn, điều trị sức khỏe cho con người.

Tìm về truyền thống

Bức tranh Iiyama càng trở nên hoàn hảo hơn khi chúng tôi tìm hiểu những nét đẹp văn hóa truyền thống của thành phố nhỏ bé này. Thành phố nhỏ với hơn 20 ngôi đền, tàn tích của lâu đài Iiyama và những khu phố cổ được mệnh danh là Tiểu Kyoto vì vẻ cổ kính.

Cùng với chị Sahori, chúng tôi đến khu phố có tên hành chính là Atago. Nơi đây từng là trung tâm phố cổ của Iiyama, nổi tiếng với các cửa hiệu chuyên sản xuất bàn thờ Phật có hàng trăm năm lịch sử. Chính vì vậy, người dân nơi đây còn gọi phố Atago là phố Butsudan trong tiếng Nhật có nghĩa là bàn thờ Phật.

Tuyến phố dài khoảng 300m với điểm nhấn nổi bật là mái che gỗ chắc chắn toàn bộ vỉa hẻ hai bên đường. Chị Sahori nói rằng thời tiết tuyết rơi nhiều ở Iiyama là lý do chính để các ngôi nhà ở Iiyama có mái nhà vươn ra che kín vỉa hè, gọi là “gangi,” nhằm giúp cho khách bộ hành có thể đi dọc theo phố mà không bị tuyết cản trở.  Đây chính là nguồn gốc của cách gọi thứ ba mà người dân địa phương dành cho con phố này, phố Gangi.

Dọc theo phố Butsudan hay còn được gọi là phố Gangi, có hàng chục cửa hiệu sản xuất bàn thờ Phật có truyền thống hàng trăm năm. Vào thế kỷ thứ 14, Phật giáo đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân địa phương vì vậy việc sản xuất bàn thờ Phật đã trở nên phổ biến.

Bước vào cửa hiệu Yamazaki, chúng tôi choáng ngợp khi nhìn thấy hàng loạt bàn thờ Phật lộng lẫy được trưng bày khắp các cửa hàng. Điều khiến chúng tôi kinh ngạc hơn là mức giá của mỗi bàn thờ Phật, có những chiếc lên tới 45.000 USD (1 tỷ đồng).

Chị Yamazaki, chủ cửa hiệu Yamazaki có bề dày 250 năm lịch sử, cho biết bàn thờ Phật tại phố Butsudan nổi tiếng khắp Nhật Bản vì sự kỳ công, tinh xảo, độ bền và thời gian chế tác kéo dài nhiều tháng. Bàn thờ có chiều cao khoảng 1m50, rộng khoảng 1m, có cửa đóng mở, được sơn mài và khảm đồng đỏ, đồng vàng. Vật liệu làm bàn thờ là gỗ thông trắng Nhật hoặc tuyết tùng Nhật. Đối với những sản phẩm cấp cao, gỗ làm bàn thờ được lấy từ cây bách.

Chị Yamazaki cho biết một bàn thờ được xuất đi từ IIyama có thể sử dụng được cả trăm năm, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Chính vì vậy, bên cạnh việc sản xuất ra các bàn thờ Phật mới, các cơ sở sản xuất ở Yamazaki còn nhận phục chế các bàn thờ cũ. Ngày nay, trung bình một năm, làng nghề sản xuất bàn thờ tại Iiyama bán ra thị trường 1.000 sản phẩm.

Từ phố Butsudan, chúng tôi được giới thiệu đến gặp nghệ nhân Washimoto, người có gần 50 năm làm nghề khảm những lá kim loại bằng đồng để gắn trang trí trên bàn thờ Phật. Đôi tay khéo léo của nghệ nhân chỉ trong chốc lát đã tạo ra những nét khảm tinh xảo trên một lá đồng mỏng. Sau khi hoàn thành tác phẩm của mình, nghệ nhân Washimoto hướng dẫn cho chúng tôi những dụng cụ đặc biệt để khảm các hình hoa sakura, hoa cúc, chim muông… nhỏ xíu lên lá đồng.

Ngay sau đó, chúng tôi được thực hành, tự tay làm một sản phẩm khảm đồng riêng cho mình. Theo sự hướng dẫn của nghệ nhân Washimoto, tôi chọn mũi khảm mà ông bảo là dễ nhất cho người lần đầu sử dụng, đó là mũi khảm có hình hoa sakura.

Nhìn nghệ nhân gõ những nhát búa nhè nhẹ và các bông hoa, chim muông cứ thế xuất hiện một cách đơn giản trên lá đồng, tôi cảm giác như đó là công việc khá dễ dàng. Cầm trên tay mũi khảm tí xíu và chiếc búa bé xinh, tôi tự tin đặt mũi khảm lên lá đồng mỏng và gõ một nhát búa xuống. Tuy nhiên, thay vì bông hoa hoàn chỉnh, trên lá đồng của tôi xuất hiện một bông hoa chỉ có hai cánh.

Nhát búa tôi giáng không dứt khoát và bị lệch chiều đã không tạo đủ lực để mũi khảm in bông hoa sakura đủ bảy cánh lên lá đồng. Lúc đó tôi mới thực sự hiểu được để có được những lá đồng khảm tinh xảo trang trí lên bàn thờ Phật, đòi hỏi nghệ nhân phải có kinh nghiệm và tay nghề cao như thế nào.

Sau khi gõ gõ vài nhát búa, tôi cũng hoàn thành sản phẩm của mình với những họa tiết mà nếu không phải là tác giả thì không ai biết là hình gì. Nghệ nhân Washimoto đem lá đồng của tôi vào đánh bóng và chỉ vài phút sau tôi nhận lại sản phẩm của mình. Nó trở nên sáng loáng, bóng bẩy đến mức tôi có thể lờ đi được những nét khảm vụng về của mình trên đó.

Chị Sahori nói rằng có những lúc muốn thư giãn, chị lại đến đây, đăng ký tham gia buổi trải nghiệm khảm đồng dành cho du khách. Chương trình này đã trở thành một hoạt động được du khách yêu thích trong tour du lịch đến Iiyama.

Cùng với khóa trải nghiệm khảm đồng, Iiyama còn có buổi trải nghiệm làm bưu thiếp bằng giấy washi (giấy Nhật) tại xưởng giấy Uchiyama. Giấy washi của Uchiyama được làm từ vỏ cây dâu, được đánh giá có độ bền cao hơn hẳn các loại giấy hiện đại làm tự bột giấy.

Hơn nữa, người Nhật Bản rất ưa chuộng washi Uchiyama vì kết cấu thanh nhã, độ mịn màng, thông thoáng, giữ nhiệt tốt và tính bền màu. Bí quyết làm washi ở Iiyama được lưu truyền đã hơn 400 năm, vốn bắt đầu từ một thợ thủ công của Iiyama đến Mino, vùng làm giấy nổi tiếng của tỉnh Gifu để học nghề.

Trở về quê hương, những người thợ làm giấy Iiyama đã tận dụng yếu tố thời tiết lạnh giá nhiều tuyết, rải vỏ cây dâu lên các cồn tuyết, phơi khô dưới ánh Mặt Trời. Đây chính là công đoạn tẩy trắng (được gọi là yuki zarashi) và làm bền vỏ cây, giúp cho vỏ cây dâu có màu trắng đặc biệt và độ bên cao. Tất nhiên, thợ làm giấy ở Iiyama còn có thêm những bí quyết riêng để tạo ra một tấm washi Uchiyama hoàn chỉnh, mịn màng được yêu thích trên khắp Nhật Bản.

Washi Uchiyama được đánh giá cao về chất lượng thường được sử dụng dán các ô trong cửa kéo kiểu Nhật và một số sản phẩm khác. Đặc biệt, washi Uchiyama còn được sử dụng để trang trí nội thất, kể cả các công trình lớn như nhà ga Shinkansen của Iiyama.  

Sự ưa chuộng của người dân Nhật Bản đối với washi Uchiyama đã khiến cho xưởng giấy trở thành một địa điểm tham quan thú vị trong hành trình khám phá thành phố này. Tại xưởng giấy Uchiyama, du khách sẽ được giới thiệu các công đoạn làm giấy và sau đó sẽ tự mình làm bưu thiếp. Mỗi du khách sẽ được phát một khay gỗ, sau đó tự mình nhúng vào trong bể nước chứa bột vỏ cây dâu.

Sau khi khay đã chứa một lượng bột vửa đủ và đã được lắc đều, phẳng, du khách sẽ đặt khay gỗ lên bàn, gỡ nhẹ thành khay. Công đoạn cuối cùng là chọn hoa văn gồm lá khô, hoa khô… để thả nhẹ lên mặt lớp bột giấy phẳng và ướt. Sau khi bột giấy khô, du khách sẽ có một tấm thiếp kỷ niệm xinh xắn bằng chất liệu giấy Uchiyama.

Không chỉ là địa danh du lịch nổi tiếng với tuyết trắng, hành trình ba ngày khám phá Iiyama đã cho chúng tôi thấy vẻ đẹp đầy sức sống song cũng rất cổ kính của thành phố nhỏ này. Ý thức bảo tồn thiên nhiên, bảo tồn văn hóa truyền thống chính là điều cốt lõi mà mỗi người dân IIyama luôn thực hiện để bảo vệ và xây dựng thành phố quê hương của mình trở thành một điểm đến du lịch ấn tượng của xứ sở Mặt Trời mọc./.

Vấn đề người di cư Trung Mỹ, vốn là tâm điểm trong quan hệ giữa Mexico và Mỹ, đang ngày một nóng thêm với những diễn biến dồn dập khiến tình hình khu vực biên giới hai nước trở nên căng thẳng và phức tạp.

Trong động thái mới nhất thể hiện chính sách cứng rắn của Nhà Trắng trong vấn đề nhập cư, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/11 đã dọa sẽ đóng cửa biên giới “vĩnh viễn” với Mexico nếu cần thiết, khẳng định đoàn xe chở người di cư từ Trung Mỹ sẽ không thể vào nước Mỹ, đồng thời yêu cầu Mexico hồi hương những người di cư này.

Tuyên bố của ông chủ Nhà Trắng được cho sẽ tạo thêm áp lực cho chính quyền Mexico trong bối cảnh nước này đang phải “gồng mình” giải quyết dòng người di cư, ước tính đã vượt qua con số 10.000, từ khu vực Trung Mỹ đổ qua Mexico để tìm cách vào Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sẽ đóng cửa biên giới “vĩnh viễn” với Mexico nếu cần thiết  

Những phản ứng khá gay gắt của Tổng thống Donald Trump một lần nữa cho thấy ông chủ Nhà Trắng sẽ tiếp tục “không khoan nhượng” trong vấn đề người di cư Trung Mỹ. Cho tới nay, Mỹ đã triển khai khoảng 5.800 binh sỹ dọc biên giới với Mexico nhằm ứng phó với dòng người di cư, song tình hình hỗn loạn tại đây vẫn tái diễn.

Ngày 25/11, khoảng 500 người di cư đã phá hàng rào thép gai giữa biên giới chung giữa Mexico và Mỹ tại cửa khẩu San Ysidro ở thành phố Tijuana, miền Bắc Mexico, giáp ranh với thành phố San Diego, bang California của Mỹ. Hậu quả là lực lượng tuần tra biên giới Mỹ đã sử dụng hơi cay và đạn cao su để ngăn cản những người di cư tìm cách vượt biên, động thái gây lo ngại cho phía Mexico. Bộ Ngoại giao Mexico sau đó đã gửi công hàm yêu cầu Chính phủ Mỹ tiến hành “một cuộc điều tra toàn diện” về việc sử dụng “vũ khí không sát thương” hướng vào lãnh thổ Mexico.

Mexico từ vài tháng nay “bất đắc dĩ” bị đặt trong tình thế “tiến thoái lưỡng nan” khi nước này nằm trên tuyến trung chuyển của dòng người di cư từ các quốc gia thuộc “Tam giác phía Bắc” của Trung Mỹ, gồm El Salvador, Guatemala và Honduras, muốn trốn tránh nghèo đói và bạo lực tại quê nhà và tìm một cuộc sống tốt đẹp hơn tại Mỹ.

Với quan điểm cứng rắn coi dòng người di cư Trung Mỹ là “mối đe dọa” đối với an ninh nước Mỹ bởi “nhiều phần tử khủng bố Trung Đông đã trà trộn vào những nhóm người này,” Tổng thống Donald Trump không ít lần đưa ra những tuyên bố cảnh báo và đe dọa nhằm vào Mexico.

Tổng thống Trump từng chỉ trích quốc gia láng giềng phía Nam “xúi giục” và “kiếm lời” từ dòng người di cư bất hợp pháp khi nước này cho phép các đoàn người di cư từ các nước Trung Mỹ đi qua để vào Mỹ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến ông Trump kiên trì thúc ép xây dựng bức tường biên giới giữa Mỹ và Mexico, dù kế hoạch gây tranh cãi này cũng khiến quan hệ với quốc gia láng giềng bị rạn nứt.

Phản ứng của Mexico đối với những yêu cầu và áp lực từ Mỹ được đánh giá là mềm mỏng

Trong khi đó, dòng người di cư không ngớt đổ vào lãnh thổ Mexico và tập trung ở khu vực biên giới miền Bắc nước này cũng tạo ra những thách thức không nhỏ cả về an ninh, kinh tế lẫn xã hội, nhân đạo đối với quốc gia Bắc Mỹ. Cư dân thành phố biên giới Tijuana đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình và có những hành động khá quyết liệt để phản đối tình trạng “hàng nghìn người xa lạ” trú chân tại đây để xin tị nạn ở Mỹ. Việc xử lý dòng người di cư này thực sự là sức ép to lớn đối với Mexico.

Cho tới nay, Chính phủ Mexico vẫn tuyên bố theo đuổi và thi hành chính sách di cư an toàn, có quy tắc và trật tự, trên cơ sở “tôn trọng hoàn toàn quyền của những người di cư và Luật nhân đạo quốc tế.” Phản ứng của Mexico đối với những yêu cầu và áp lực từ Mỹ được đánh giá là mềm mỏng khi Mexico City luôn khẳng định mong muốn giữ mối quan hệ hợp tác, cùng chia sẻ trách nhiệm trong việc tìm ra giải pháp đối với hiện tượng người di cư Trung Mỹ.

Bên cạnh kêu gọi sự trợ giúp của Liên hợp quốc, Chính phủ Mexico một mặt tăng cường quân đội và cảnh sát tại biên giới phía Nam với Guatemala và kêu gọi các nước Trung Mỹ tìm cách hạn chế dòng người di cư, mặt khác đưa ra những chính sách như tư vấn pháp lý và kế hoạch “Bạn đang ở nhà” nhằm giúp đỡ những người di cư Trung Mỹ.

Thông qua kênh tư vấn, hơn 1.900 người di cư đã tự nguyện hồi hương và phần lớn đã chấp nhận xin tị nạn tại Mexico trong trường hợp không đến được Mỹ. Chính phủ Mexico đã dành nhiều nguồn lực từ con người cho đến tài chính để tạo ra công ăn việc làm cũng như ổn định cuộc sống và giúp những người di cư này hòa nhập với xã hội.

Tuy nhiên, “bài toán” người di cư Trung Mỹ vẫn tỏ ra nan giải đối với Mexico và dòng người đổ vào quốc gia này để tìm đường tới Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu giảm. Cuối tháng 10 vừa qua, nhiều vụ xung đột giữa những người di cư và lực lượng chức năng Mexico đã xảy ra ở khu vực biên giới với Guatemala, khi hàng nghìn người phá đổ rào chắn biên giới và tấn công nhân viên cơ quan di trú và cảnh sát Mexico bằng gạch đá và bom xăng để tràn vào lãnh thổ nước này. Vụ việc đã khiến 1 người Honduras thiệt mạng. Ngay cả vụ phía Mỹ bắn hơi cay vào người di cư tại cửa khẩu San Ysidro hôm 25/11 cũng bắt đầu từ việc cảnh sát Mexico trấn áp một cuộc biểu tình của người di cư Trung Mỹ nổ ra tại khu vực biên giới này, gây ra cảnh tượng hỗn loạn.

Vấn đề phối hợp với Mỹ cũng gặp nhiều trục trặc. Tờ Washington Post đưa tin Mỹ đã đạt một thỏa thuận về vấn đề trên với chính quyền kế nhiệm ở Mexico của Tổng thống Andres Manuel Lopez Obrador, người sẽ nhậm chức vào ngày 1/12 tới. Trong khi đó, bà Olga Sanchez Cordero, nhân vật giữ chức Bộ trưởng Nội vụ trong chính quyền mới, lại nói rằng “không có bất cứ thỏa thuận nào giữa chính quyền sắp tới của Mexico và Mỹ.”

Vấn đề người di cư Trung Mỹ chắc chắn sẽ tiếp tục làm “đau đầu” chính quyền mới của Mexico

Những diễn biến này cho thấy vấn đề người di cư Trung Mỹ sẽ tiếp tục làm “đau đầu” chính quyền mới của Mexico, nhất là khi các bên cho tới nay chưa triển khai được toàn diện những giải pháp hiệu quả liên quan tới nguyên nhân gốc rễ đẩy người dân các nước Trung Mỹ phải di cư.

Tổng thống đắc cử Mexico Andres Manuel Lopez Obrador khẳng định ông không muốn một cuộc chiến với Tổng thống Mỹ Donald Trump về vấn đề di cư và cho rằng vấn đề này không thể giải quyết bằng việc xây dựng bức tường biên giới hay sử dụng vũ lực, mà chỉ có thể bằng con đường ngoại giao và sự tôn trọng.

Ông Andres Manuel nhấn mạnh cần phải tìm kiếm một giải pháp lâu dài về người di cư Trung Mỹ, trong đó tập trung giúp đỡ các nước trên phát triển kinh tế, xã hội. Dù vậy, với quan điểm “không khoan nhượng” mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thể hiện, nhà lãnh đạo Mexico có lẽ sẽ gặp khó khăn khi muốn dùng cách tiếp cận “mềm mỏng” trên để “làm dịu” chính sách cứng rắn về nhập cư của ông chủ Nhà Trắng./.

Cô Diệp cẩn thận từng chữ trong tin nhắn trả lời để hướng dẫn học sinh, bởi cô biết, ở đầu số điện thoại bên kia, học trò nhỏ của mình đang say sưa với những ý tưởng và thao thức chờ đợi sự góp ý.

Giữa tháng Mười năm nay, bức thư của Nguyễn Thị Bạch Dương, học sinh lớp 8, trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, đã mang về vinh dự cho Việt Nam khi đoạt giải ba cuộc thi Viết thư UPU quốc tế lần thứ 47.

“Biết tin được giải, em đã khóc vì hạnh phúc, vì sự nỗ lực cố gắng của em đã được đền đáp,” Bạch Dương xúc động nói.

“Dương không phải là một học sinh giỏi văn nhất trường, nhưng em xứng đáng đoạt giải bởi em đã nỗ lực không ngừng để hoàn thiện bức thư,” cô Quỳnh Diệp chia sẻ.

Cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 47 được phát động tại Việt Nam từ tháng 10/2017. Cuộc thi có đề tài: “Hãy tưởng tượng bạn là một lá thư du hành xuyên thời gian. Bạn muốn gửi gắm điều gì tới người đọc lá thư ấy?”

Tháng 11/2017, khi cô giáo chủ nhiệm, cũng là cô giáo dạy văn Trần Thị Quỳnh Diệp phổ biến về chủ đề cuộc thi, Bạch Dương đã rất hào hứng. Sự hào hứng ấy càng tăng lên gấp bội khi cô Diệp mở cho cả lớp xem hình ảnh tại Lễ trao giải cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 45 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ, em Nguyễn Thị Thu Trang, cũng là học sinh Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi, huyện Nam Sách, Hải Dương, đọc lại toàn văn bức thư mà Trang đã đoạt giải nhất cuộc thi. Phía dưới hàng ghế đại biểu, những đôi mắt rưng rưng xúc động, nhiều người đã bật khóc.

“Lúc đó, em cảm thấy có một cảm xúc rất lạ, đó vừa là sự xúc động, vừa là niềm tự hào, vừa là sự tự tin, vừa là khát khao có thể đạt giải, dù là không phải giải cao nhất như chị Trang. Và em bắt đầu không ngừng nghĩ ý tưởng cho bức thư của mình,” Dương chia sẻ.

Dương bảo, ban đầu, em có rất nhiều ý tưởng. Đó là vấn đề bạo lực gia đình, về trẻ em, về những bất công, về tình yêu thương… Những ý tưởng luôn thường trực và đầy trăn trở trong từng bước đi, từng suy nghĩ của cô gái nhỏ, để rồi khi bất ngờ nghe tiếng chuông ngân lên từ nhà thờ cạnh nhà, Dương đã nghĩ ngay đến hình ảnh ông già Noel. Em lập tức lên internet tìm hiểu tất cả các thông tin về hình tượng này.

“Mắt em sáng lên khi bắt gặp thông tin về bức thư của biên tập Francis P.Church viết năm 1897 trả lời câu hỏi “Ông già Noel có thật không” của một bé gái ở New York tên là Virginia O’Hanlon. Sau 120 năm, bức thư ấy vẫn được đăng tải lại, được mọi người nhớ đến mỗi dịp Giáng sinh. Đó là một bức thư xuyên thời gian có thật, đúng với chủ đề của cuộc thi. Và với hình tượng ông già Noel thì em có thể lồng ghép tất cả những ý tưởng trên của mình,” Dương xúc động kể.

Cô Diệp cũng vô cùng bất ngờ khi nghe Dương kể về bức thư của Francis P. Church. Sau bất ngờ là niềm vui vỡ òa vì cô biết Dương đã tìm được một hạt vàng để phát triển. Trong khi đa số các bạn khác đều đặt một bức thư tưởng tượng thì em đã tìm được một chiếc đinh rất chắc chắn để neo vào, một bức thư có thật, và là một bức thư nổi tiếng thế giới. Vấn đề tiếp theo là viết như thế nào?

Dương tìm hiểu kỹ về thể lệ cuộc thi, tham khảo những bài viết UPU đã đoạt giải trước đó, đọc báo, xem tivi để tìm hiểu thêm về những vấn đề nóng đang diễn ra trên thế giới. Tất cả những điều đó đã làm chất liệu chân thực cho bức thư, cho Dương thêm những suy nghĩ, trở trăn về cuộc sống khi thấy còn rất nhiều trẻ em trên thế giới đang phải chịu thiệt thòi. Đó là hình ảnh những em bé đói khát trong trại tỵ nạn, trong khói bom chiến tranh, với những ước mơ nhỏ nhoi đến nhói lòng…

“Cứ viết hết, viết tất cả những gì em nghĩ, tất cả những ý tưởng,” cô Diệp động viên học trò.

Bức thư đầu tiên của Dương dài tới hơn 2.000 chữ, gấp đôi so với quy định không quá 1.000 chữ của ban tổ chức. Cô học trò nhỏ ngồi vò đầu bứt tai, không biết phải bỏ ý nào, gọt chữ ra sao? Dương bảo, đó thực sự là một việc rất khó khăn. Em phải gạch lại từng ý, xem phần nào có thể gộp với nhau, gạch từng chữ, xem chữ nào có thể cắt bớt. Từng câu từ được nâng lên đặt xuống, sắp xếp bố cục sao cho chặt chẽ và liền mạch, dùng từ sao cho “đắt” và cô đọng.

Dương cứ viết, nhờ cô giáo góp ý, rồi viết lại, viết lại, và viết lại…

Sau bốn tháng, em mới hoàn thành được bức thư.

“Cũng có khi mệt mỏi, em muốn bỏ cuộc, nhưng em lại nghĩ em chỉ còn duy nhất năm nay để tham gia cuộc thi. Năm sau lên lớp 9, em sẽ phải tập trung ôn thi học sinh giỏi tỉnh và thi vào lớp 10. Vì thế, em lại tự động viên mình phải cố gắng, cố gắng hơn nữa,” Dương chia sẻ.

“Có những hôm cô trò ngồi trao đổi thông trưa đến gần 13 giờ chiều mới về ăn cơm. Có hôm em thao thức đến hai giờ sáng và vội vàng nhắn tin cho cô rằng em vừa nghĩ ra một ý mới. Dương đã viết thư UPU không phải vì hy vọng giải thưởng mà bằng cả sự say mê,” cô Quỳnh Diệp nói.

Dương bảo, thành quả lớn nhất mà em đạt được sau khi tham gia cuộc thi Viết thư UPU không phải chỉ là giải nhất quốc gia, giải ba quốc tế, mà là “em tự thấy mình trưởng thành hơn rất nhiều.”

Việc viết đi viết lại bức thư giúp em rèn luyện việc viết văn tốt hơn, biết diễn đạt cô đọng mà vẫn thể hiện tốt nhất ý tưởng. Em cũng học được bài học về sự nỗ lực hết mình cho mục tiêu mà mình hướng đến.

Và đặc biệt là em biết trân quý hơn cuộc sống khi hiểu được rằng ở ngoài kia còn biết bao em nhỏ có cuộc sống khó khăn, đói khát, thậm chí là cận kề cái chết. Em thấy mình cần mở rộng lòng hơn để cho đi nhiều yêu thương hơn, bao dung hơn, hạnh phúc hơn.

Đó cũng chính là thông điệp nhân văn mà Dương đã gửi gắm trong bức thư dự thi của mình, bức thông điệp vì trẻ em, mang đến cho trẻ em cuộc sống tốt đẹp: “Dù bạn là ai, ở đâu, địa vị sang hèn thế nào, bên cạnh bạn có một đứa trẻ, hãy trở thành ông già Noel của chúng”, hãy yêu thương chăm sóc, mang đến cho trẻ cuộc sống bình yên vì “nếu mọi đứa trẻ đều được nuôi dưỡng trong đủ đầy yêu thương, có tâm hồn trong sáng và hướng thiện thì liệu thế giới này còn có chiến tranh, bạo lực, vô cảm, tham lam, hay bất công?”

Theo cô Trần Thị Quỳnh Diệp, giúp cho học sinh trưởng thành hơn về kỹ năng viết văn, kỹ năng biểu đạt và vun đắp những giá trị nhân văn trong tâm hồn mỗi học sinh cũng là mục tiêu mà trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi hướng đến khi rất chú trọng việc khuyến khích học sinh tham gia cuộc thi Viết thư UPU quốc tế.

Trong khi ở nhiều trường, đây chỉ là một cuộc thi mang tính phong trào, thậm chí đối phó, thì tại trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi, Viết thư UPU lại là một chủ trương rất lớn, nằm trong mục tiêu đầu năm học và được tổ chức bài bản từ trường về tổ xã hội, từ tổ xã hội về các giáo viên dạy ngữ văn và từ các giáo viên đến học sinh.

Không yêu cầu học sinh toàn trường tham gia mà chỉ khuyến khích những em thực sự say mê, giáo viên sẽ giúp đỡ các em hết mình khi các em cần góp ý. Mỗi bức thư là một sự kỳ công rất lớn của cả cô và trò.

Cô Diệp bảo, có hai điều cô luôn tâm đắc khi hướng dẫn học sinh viết thư UPU.

Thứ nhất là rèn cho học sinh khả năng viết văn. Khi các em phải viết đi viết lại là khi rèn văn mạnh mẽ nhất, biết viết ngắn gọn, cô đọng, xúc động, chắt lọc ý và từ ngữ.

Thứ hai là rèn cho các em biết quan sát cuộc sống xung quanh, biết thể hiện cảm xúc, bày tỏ quan điểm cá nhân, biết sống yêu thương và nhân văn, biết mở rộng trái tim mình, biết nghĩ cho mọi người và sống cho mọi người, sống có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội, biết đam mê và phấn đấu hết mình cho mục tiêu mình đặt ra.

“Sau mỗi lần tham gia cuộc thi, các em đều trưởng thành hơn rất nhiều. Chỉ là giải phong trào và trong ngành giáo dục, thành tích cuộc thi thậm chí không được đánh giá bằng một cuộc thi học sinh giỏi cấp tỉnh, nhưng chúng tôi vẫn say mê vì trường hướng đến những mục tiêu khác cho học trò,” cô Diệp nói.

Cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 47 năm 2018 do Liên minh Bưu chính thế giới (UPU) tổ chức với đề tài: “Hãy tưởng tượng bạn là một lá thư du hành xuyên thời gian. Bạn muốn gửi gắm điều gì tới người đọc lá thư ấy?”

Ở một nơi nào đó đêm Noel năm 2017,

“Jingle bells, Jingle bells, Jingle all the ways!”

Khúc nhạc giáng sinh rộn ràng vang lên và tôi ở đây viết bức thư này cho bạn.

Tôi xin giới thiệu tôi là bức thư mà biên tập viên Francis Pharcellus, tờ báo The Sun ở Mỹ viết trả lời cô bé Virginia O’Halon cho câu hỏi “Ông già Noel có thực không?”, “… Chưa ai từng nhìn thấy ông già Noel cả. Nhưng điều đó cũng chẳng nói lên rằng Santa Claus không có thật. Ông già Noel tồn tại để chắc chắn tình yêu và lòng nhân ái có tồn tại. Dù 10 năm, 100 năm hay 10 ngàn năm Santa Claus vẫn là một phép màu của Lễ Giáng sinh…”.

Bạn nhớ ra tôi rồi chứ? Từ năm 1897, trải qua hàng thế kỷ, tôi vẫn sống trong những trang sách, báo, tem thư, tranh ảnh và trong tình yêu thương rộng lớn của con người. Mỗi mùa Giáng sinh, tờ The Sun lại trang trọng đưa tôi lên trang nhất. Bởi thế, chẳng cần đôi cánh thần kỳ, tôi vẫn luôn hiện diện trong cuộc sống, được du hành xuyên không gian và thời gian.

Bạn biết không? Có những ước mơ xúc động thế này: “… Mẹ nói bố đang làm ở thiên đường chỗ ông già Noel. Cháu xin ông cho bố cháu nghỉ làm để đi coi sở thú”, “Cháu chỉ ước một ngày không bị cười nhạo… vì liệt não và có đôi chân cà nhắc”, “Cháu thích búp bê nhưng ông hãy cho cháu một quả bóng để hai chị em cháu có thể chơi chung vì chúng cháu chưa bao giờ có đồ chơi”…

Có những đứa trẻ không biết chữ và khi được biết về ông già Noel đã gửi gắm: “Ông cho cháu biết mẹ cháu là ai, gia đình cháu ở đâu, cháu muốn về nhà, muốn được đi học…” Lại cũng có những đứa trẻ bên hàng rào thép gai ở trại tị nạn viết rằng: “Xin ông sáng mai hãy cho chúng cháu một ổ bánh mỳ kẹp thị nướng, đã bảy tháng cháu không biết mùi thị nướng và ngày nào cũng nhặt vụn bánh mỳ lẫn trên đất.” Hay đứa trẻ ngồi thất thần trên đống đổ nát khi tận mắt chứng kiến cái chết của người thân, ao ước trong tuyệt vọng: “Ông già Noel, nếu ông có thật thì hãy dừng ngay chiến tranh và quét sạch máu trên quê hương của cháu…”

Thế đấy, đói khát, khổ đau, mất mát, trẻ em vẫn không thôi mơ ước. Ước mơ của trẻ em nói với ta về thế giới tâm hồn trong như pha lê về cuộc sống còn bao thiếu thốn, khổ đau. Những mơ ước ấy của bất cứ đứa trẻ nào cũng cao đẹp, đáng trân trọng như nhau. Và ông già Noel là phép màu giúp chúng thực hiện những ước mơ mà người lớn không làm được. Đó cũng là chỗ bấu víu của những đứa trẻ bất hạnh. Xin đừng tước đi của chúng!.

Còn nếu như một ngày nào đó những đứa trẻ phát hiện ra chẳng có ông già Noel với phép màu nào cả, đó là ba mẹ, là chú nhân viên bưu điện… Không sao! Đó là một cơ hội khác cho tình yêu thương! Mẹ, ba, chú nhân viên… đúng là người đã mặc bộ quần áo đỏ, đeo râu trắng, là người đã đặt những món quà bên lò sưởi. Lạ thay, ông già Noel gần gũi và bình dị vô cùng! Là ta khi chìa tay cho một cô bé bán vé số trong đêm giáng sinh, là cậu bạn cùng lớp mang đến cho người bạn của mình một chiếc ô tô đồ chơi với lý do: “Nhà bạn không có ống khói ông già Noel không chui vào được”. Một em bé tiết kiệm tiền làm ngôi nhà cho người vô gia cư, một bạn nhỏ nuôi tóc dài trong 2 năm để giúp đỡ các bệnh nhi ung thư, các tổ chức lãnh đạo, hàng ngàn người thiện nguyện vì trẻ nhỏ… Đó chẳng phải là những ông già Noel có thực trong cuộc đời này sao? Ai có được con trẻ tin tưởng gửi gắm những ước mơ mang đến cho trẻ niềm vui, ai yêu thương trẻ,… thì đó là những ông già Noel của chúng rồi!

Thế nhưng, trái đất này rộng lớn, tình yêu thương lòng nhân ái dù có bao nhiêu vẫn chưa thể lấp đầy. Ai sẽ là những ông già Noel của những đứa trẻ lang thang, thất học, đói rét, ông nhau co ro nơi góc phố? Ai sẽ mang đến phép màu cho những đứa trẻ bơ vơ, hoảng loạn khi nhà cửa bị cuốn trôi sau cơn bão? Bao đứa trẻ vô tội không có tuổi thơ và cũng không biết tương lai sẽ ra sao khi chung quanh chỉ toàn bom đạn, mất mát và những cuộc trốn chạy khỏi quê hương… Liệu bao giờ chúng thực sự có một lễ Giáng sinh?

Và giờ thì bạn thấy đấy, dù bạn là ai, ở đâu, địa vị sang hèn thế nào, bên cạnh bạn có một đứa trẻ, hãy trở thành ông già Noel của chúng!

Bạn à, tương lai của nhân loại nằm trong tay những người mà giờ đang là đứa trẻ. Một vĩ nhân, một CEO danh tiếng, một chính trị gia quyền lực, thậm chí một trùm khủng bố, một người vô danh, hay một nhân vật nắm trong tay vận mệnh của nhân loại thì cũng từng là đứa trẻ thôi. Nếu mọi đứa trẻ đều được nuôi dưỡng trong đủ đầy yêu thương, có tâm hồn trong sáng và hướng thiện thì liệu thế giới này còn có chiến tranh, bạo lực, vô cảm, tham lam, hay bất công?

Thân ái!

Bức thư đến từ thế kỷ 19

Ở đất nước Hà Lan xa xôi, nơi mà phần lớn diện tích đất đai nằm dưới mực nước biển, người ta vẫn lưu truyền câu chuyện về một cậu bé không ngại đêm tối, giá lạnh, sự cô đơn và hiểm nguy để đút ngón tay nhỏ bé của mình vào lỗ thủng ở thân đê, cứu cho cả vùng khỏi trận đại hồng thủy. Đó chính là niềm cảm hứng để xứ sở kia làm nên những điều kỳ diệu, được cả thế giới ngưỡng mộ.

Những tấm gương như cậu bé ấy thật ra có ở khắp nơi, nhưng để lan tỏa nó lại là một câu chuyện khác.

Với ý nghĩa đó, Báo điện tử VietnamPlus cùng sữa Cô gái Hà Lan đã đồng hành trong chương trình Little Heroes, nhằm khích lệ những tấm gương “anh hùng nhí” trên mọi miền đất nước. Có thể đấy chỉ là những cô cậu bé bình dị, nhưng ẩn chứa nghị lực lớn lao, mà mỗi em chính là một hạt giống tâm hồn, được gieo mầm để tạo nên những cánh đồng nặng trĩu yêu thương.”

Mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Nga và Ukraine tiếp tục bị đẩy lên một nấc thang mới sau vụ Nga bắt giữ 3 tàu Hải quân Ukraine với cáo buộc các tàu này xâm phạm lãnh hải Nga ngày 25/11.

Vụ việc có nguy cơ dẫn tới xung đột quân sự quy mô lớn này được nhìn nhận không chỉ đơn thuần là căng thẳng giữa Nga và Ukraine ở Biển Đen, mà sâu xa hơn là cuộc đối đầu âm ỉ giữa Nga với phương Tây liên quan tới cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine và việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014.

Nga và Ukraine đã đưa ra những thông báo trái chiều về vụ việc. Phía Hải quân Ukraine cho rằng Nga đã cho tàu chặn đường qua eo biển Kerch, không để 2 tàu chiến loại nhỏ cùng một tàu kéo Ukraine đang từ Biển Đen đi qua eo biển Kerch để vào Biển Azov.

Vụ việc không chỉ đơn thuần là căng thẳng giữa Nga và Ukraine ở Biển Đen, mà sâu xa hơn là cuộc đối đầu âm ỉ giữa Nga với phương Tây

Với sự yểm trợ của máy bay quân sự quần đảo phía trên, tàu cảnh giới của Nga đã đâm vào tàu kéo Ukraine, nổ súng và giữ cả 3 con tàu. Đụng độ khiến ít nhất 3 thủy thủ Ukraine bị thương. Ukraine gọi đây là “hành động có chủ định” của phía Nga.

Tuy nhiên, Nga cáo buộc Ukraine không thông báo trước về việc 3 con tàu qua eo biển Kerch, đồng thời cho biết các tàu của Ukraine đã đi lại một cách nguy hiểm và phớt lờ những chỉ dẫn của phía Nga nhằm kích động căng thẳng, buộc Moskva phải dùng tới vũ lực để ngăn chặn quân đội Ukraine xâm phạm bất hợp pháp vùng biển Nga.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) nêu rõ 3 con tàu của Ukraine đã không phản hồi những yêu cầu hợp pháp của giới chức Nga, xâm phạm biên giới Nga để tiến hành các hoạt động bất hợp pháp trong vùng lãnh hải Nga. Phía Nga đánh giá đây là hành động khiêu khích.

Vụ việc đang khiến tình hình trong khu vực nóng lên từng giờ. Tại Ukraine, chiều 26/11 (tối cùng ngày giờ Việt Nam), Quốc hội nước này nhóm họp bất thường để xem xét quyết định áp đặt tình trạng chiến tranh trên toàn quốc trong 60 ngày, theo đề nghị của Tổng thống Petro Poroshenko.

Bộ Ngoại giao Ukraine cho rằng hành động của Moskva đe dọa an ninh các nước khu vực Biển Đen, do vậy cần có sự phản ứng rõ ràng từ phía cộng đồng quốc tế. Ngoại trưởng nước này Pavel Klimkin kêu gọi các đồng minh phương Tây “không hạn chế các tuyên bố liên quan vụ việc” và gia tăng sức ép với Nga.

Vụ việc đang khiến tình hình trong khu vực nóng lên từng giờ.

Lực lượng Hải quân Ukraine được đặt trong tình trạng báo động, trong khi toàn bộ quân đội Ukraine cũng trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu.

Về phần mình, Moskva đã triệu đại biện lâm thời Ukraine tại Nga để khiếu nại về vụ việc trên, sau khi đề nghị Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhóm họp. Phó Chủ tịch Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Pyotr Tolstoy cảnh báo giới chức Ukraine đang khơi mào cho một cuộc xung đột quân sự quy mô lớn, đồng thời tuyên bố Moskva sẽ không cho phép để xảy ra những hành động khiêu khích quân sự trong lãnh hải của mình.

Những diễn biến trên được xem là bước gia tăng đối đầu trong cuộc xung đột dai dẳng giữa Nga và Ukraine, có nguy cơ đẩy hai nước tới bờ vực của cuộc đụng độ quân sự quy mô lớn.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc sẽ tiến hành một cuộc họp khẩn vào 11 giờ ngày 26/11 (tức 23 giờ cùng ngày – giờ Việt Nam) theo đề nghị của cả Nga và Ukraine để thảo luận về vụ việc.

Trong khi đó, một số đồng minh của Ukraine đã nhanh chóng lên tiếng nhằm xoa dịu những căng thẳng mới nhất này. Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã ra tuyên bố kêu gọi các bên kiềm chế tối đa nhằm giảm leo thang.

Trên thực tế căng thẳng giữa Nga và Ukraine liên quan tới biển Azov bùng phát từ đầu năm nay sau một loạt vụ hai bên bắt giữ các tàu của nhau, đỉnh điểm là vụ Hải quân Ukraine bắt giữ tàu đánh cá Nord của Nga cuối tháng 3 cùng 10 công dân Nga, hay tàu chở dầu Mechanic Pogodin hồi tháng 8. Đáp lại, Nga siết chặt việc kiểm tra các tàu nước ngoài qua eo biển Kerch, trong đó nhiều tàu thương mại của Ukraine cũng bị giữ.

Trên thực tế căng thẳng giữa Nga và Ukraine liên quan tới biển Azov bùng phát từ đầu năm nay sau một loạt vụ hai bên bắt giữ các tàu của nhau.

Tháng 12/2003, hai nước đã ký hiệp định về hợp tác sử dụng biển Azov và eo biển Kerch, xác định đây là vùng nội thủy của hai nước, do đó các tàu thương mại, tàu chiến, cùng các loại tàu thuyền khác của Liên bang Nga hoặc Ukraine đều được hưởng quyền tự do hàng hải tại đây. Hiệp định cũng khẳng định mọi tranh cãi liên quan phải được giải quyết bằng đàm phán và thương lượng, cũng như các giải pháp hòa bình khác giữa hai nước.

Tuy nhiên, sau cuộc trưng cầu ý dân năm 2014 với việc Crimea được sáp nhập vào Nga, các nghị sỹ Quốc hội Ukraine đã nhiều lần đề xuất hủy bỏ hiệp định này.

Ukraine cũng từng bước tăng cường sự hiện diện quân sự trên biển Azov, gia tăng số tàu hải quân và lực lượng tuần tra trên biển, triển khai thêm các lực lượng trên không, trên bộ, trên biển và pháo binh tới khu vực nhằm hiện thực hóa kế hoạch thiết lập căn cứ hải quân tại đây trong năm 2018, kế hoạch vốn được đẩy mạnh sau khi Nga khánh thành một cây cầu bắc qua eo biển Kerch giữa Biển Đen và biển Azov, kết nối miền Nam nước Nga với bán đảo Crimea.

Chỉ trong tháng 9 vừa qua, Ukraine đã bổ sung 2 tàu chiến cho đội tàu trên biển Azov, quyết định phiên chế 2 tàu tuần tra lớp Island trang bị vũ khí hiện đại do Mỹ cung cấp tới đây và đóng cửa một số khu vực của biển Azov để bắn pháo.

Cùng với việc tiến hành các cuộc tập trận và lên kế hoạch tập trận với NATO tại biển Azov, Tổng thống Ukraine tuyên bố nước này sẽ chế tạo, sản xuất cũng như mua tên lửa có độ chính xác cao cùng nhiều vũ khí hiện đại để trang bị cho lực lượng hải quân được triển khai tại biển Azov.

Những động thái này được Ukraine tuyên bố là nhằm tăng cường an ninh quốc gia, song bị phía Nga coi là hành động khiêu khích với ý đồ “quân sự hóa” biển Azov, và đã triển khai thêm tàu cùng lực lượng tới khu vực này.

Có ý kiến cho rằng sự việc này như một tính toán của Tổng thống Ukraine Poroshenko nhằm gia tăng uy tín của mình trước kỳ bầu cử vào năm 2019.

Nhiều ngày trước, báo giới đã lưu ý rằng Ukraine sẽ có những động thái mang tính “gây hấn” trên biển Azov nhằm khởi động một cuộc chiến với Nga.

Có ý kiến cho rằng sự việc này như một tính toán của Tổng thống Ukraine Poroshenko nhằm gia tăng uy tín của mình trước kỳ bầu cử vào năm 2019, thậm chí có thể là hành động “gây nhiễu” trước cuộc gặp dự kiến giữa lãnh đạo Nga và Mỹ tại Argentina cuối tháng 11.

Dù với mục đích gì thì biển Azov đã trở thành một điểm nóng mới trong quan hệ Nga và Ukraine, không chỉ khiến căng thẳng giữa hai nước càng khó hóa giải mà sẽ càng đẩy mối bất hòa giữa Nga và phương Tây đi xa và trầm trọng hơn, khi Ukraine đã nhiều lần đề xuất NATO và EU “can thiệp” vào vấn đề này, dù trên thực tế cả hai tổ chức nói chung không có bất cứ mối liên hệ nào đến biển Azov, vùng biển nội bộ giữa hai nước Nga và Ukraine.

Việc Nga và Ukraine kiềm chế và tuân thủ các điều khoản về giải quyết tranh chấp trong hiệp định năm 2003 là điều cần thiết lúc này./.