Tập đoàn công nghệ chuyên về mạng xã hội và trò chơi lớn nhất Trung Quốc Tencent Holdings đã vượt mốc giá trị công ty hơn 500 tỷ USD, đạt giá trị vốn hóa 531 tỷ USD vào chiều thứ Ba 21/11, qua đó vượt qua Facebook (519 tỷ USD) để trở thành công ty có giá trị lớn thứ 5 trên thế giới.

Với sự kiện trên, Tencent Holdings trở thành doanh nghiệp châu Á đầu tiên bước vào câu lạc bộ doanh nghiệp có giá trị hơn 500 tỷ USD.

Tencent Holdings được biết đến là hãng sở hữu mạng xã hội lớn nhất Trung Quốc, WeChat.

Từ công ty khởi nghiệp non trẻ đến một đế chế công nghệ

Tencent bắt đầu được biết đến khi vào năm 1999, lúc này khoảng một tuổi, thuê một quầy hàng tại hội chợ ở Thâm Quyến để trưng bày phần mềm nhắn tin OICQ có biểu tượng chim cánh cụt.

Là một công ty khởi nghiệp non trẻ, để thu hút khách hàng, Tencent đã phải chuẩn bị 1.000 món quà có hình chim cánh cụt để đem tặng. Món đồ này sau đó trở nên nổi tiếng trong hội chợ nên đã được bán với giá 5-10 Nhân dân tệ, giúp Tencent thu hồi chi phí thuê quầy hàng.

Một năm sau đó, vào năm 2000, Tencent thu được 2,2 triệu USD từ vòng gọi vốn đầu tiên. Biểu tượng chim cánh cụt từ đó đến nay dần nổi tiếng, được biết đến rộng rãi trong lĩnh vực mạng xã hội, thanh toán điện tử, nhạc trực tuyến, trò chơi và các dịch vụ truyền hình trực tiếp (live stream).

Tencent cũng đã thành lập phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo (AI), hướng đến việc gặt hái thành công trong lĩnh vực này. Doanh thu của Tencent trong quý 3/2017 đạt 65 tỷ Nhân dân tệ (9,8 tỷ USD), tăng 61% so với cùng kỳ năm trước.

Vượt mặt Facebook để vào tốp 5 công ty giá trị nhất thế giới

Thu nhập của Tencent Holdings trong năm nay đã tăng lên nhờ sự phổ biến của các trò chơi điện thoại thông minh của hãng với các tựa game như Honor of Kings – một trò chơi nhập vai tưởng tượng, có nhiều người chơi tích cực như ở Đức.

Ngoài ra, thu nhập của Tencent Holdings cũng tăng lên nhờ các hoạt động giao dịch trên hệ sinh thái WeChat với tính năng siêu thanh toán bằng tin nhắn – WeChat Pay, có số lượt truy cập 980 triệu người dùng mỗi tháng, 38 tỷ tin nhắn được gửi hàng ngày.

Ngoài ra Tencent Video, dịch vụ chia sẻ video tương đương Youtube, đã trở thành dịch vụ video trực tuyến với số thuê bao lớn nhất Trung Quốc.

Những thành công đó đã giúp cổ phiếu Tencent tăng hơn gấp đôi trong năm nay, làm cho hãng này trở thành công ty có giá trị nhất châu Á. Giá trị vốn hóa của hãng đã đạt mức 531 tỷ USD vào chiều thứ Ba 21/11 và vượt qua Facebook (519 tỷ USD).

Mở rộng ra toàn cầu

Một nhà phân tích cho rằng một thách thức đối với Tencent là thành công của hãng này ở Trung Quốc chưa chắc dễ dàng đạt được ở các thị trường khác.

Thành công của Tencent đang được những “người khổng lồ thung lũng Silicon” theo dõi chặt chẽ. Gần đây, Tencent đã lọt vào danh sách 100 công ty sáng tạo nhất thế giới của Forbes, đứng vị trí thứ 24.

Reuters dẫn lời S.Y. Lau – Phó Chủ tịch cấp cao Tencent cho biết Tencent đang xúc tiến đưa Malaysia trở thành thị trường nước ngoài đầu tiên triển khai hệ sinh thái WeChat khi hãng mới có một bước đột phá trong việc đạt được giấy phép cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử tại Malaysia đối với các giao dịch địa phương và dự kiến sẽ ra mắt vào đầu năm tới.

“Malaysia thực sự là một thị trường khá lớn theo nghĩa chúng tôi hiện có 20 triệu người sử dụng WeChat, tiềm năng to lớn và thị trường khá nồng ấm đối với các sản phẩm internet từ Trung Quốc,” ông Lau nói.

Đông Nam Á, thị trường khu vực có hơn 600 triệu dân và một số nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, là một chiến trường quan trọng cho những “gã khổng lồ công nghệ cao” của Trung Quốc cạnh tranh để có được các hợp đồng cung cấp dịch vụ.

Tháng 9 vừa qua, Apple đã chấp nhận WeChat Pay trong cửa hàng ứng dụng App Store ở Trung Quốc. Trước đó, Apple đã hợp tác với Alipay, ví điện thoại di động lớn nhất của Trung Quốc.

WeChat Pay và Alipay của Alibaba, vốn chiếm ưu thế trong thị trường thanh toán điện tử của Trung Quốc, đã tìm cách mở rộng dấu chân toàn cầu của họ, mặc dù sự thúc đẩy đó chỉ giới hạn ở các dịch vụ thanh toán cho khách du lịch Trung Quốc ở nước ngoài. Họ có thể quét và thanh toán mua hàng tại 34 quốc gia hoặc khu vực thông qua Alipay và 13 thông qua WeChat Pay.

Công ty mẹ của Alipay, Ant Financial có liên doanh tại bảy thị trường cho các dịch vụ thanh toán điện tử địa phương và chúng hoạt động độc lập dưới những tên thương hiệu của đối tác.

Trong khi Alibaba đang tìm cách xây dựng một hệ thống thanh toán toàn cầu, thì Tencent quan tâm đến việc tạo ra lưu lượng truy cập cho WeChat. Đây là hai chiến lược khác nhau.

WeChat có nhiều người dùng hơn, nhưng tổng khối lượng giao dịch của Alipay cao hơn – theo John Hall của JPMorgan. Tuy nhiên, các nhà đầu tư khác lưu ý rằng WeChat Pay cũng có thể xử lý các giao dịch lớn nếu nó được sử dụng trên các nền tảng thương mại điện tử.

Trả lời phỏng vấn Reuters, ông Lau cho biết Tencent không “vội vàng” để tăng tốc độ mở rộng ở nước ngoài hoặc tăng tỷ lệ kiếm tiền từ tài sản số của mình.

“Chúng tôi đi theo con đường riêng của mình theo tốc độ của chúng tôi … và thật ra, ở Trung Quốc, chúng tôi có rất nhiều việc phải làm,” ông nói.

Ông Lau cho biết, WeChat đã phát triển từ một ứng dụng nhắn tin đến hệ sinh thái tất cả trong một với 980 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, có thể là “sản phẩm sát thủ” để mở rộng ra nước ngoài.

WeChat, với một nền tảng mở từ một chương trình nhỏ, là nhân tố đóng góp quan trọng giúp cho Tencent tăng trưởng mạnh trong quý thứ ba. Doanh thu quảng cáo và mạng xã hội tăng 63%, trong khi thanh toán và điện toán đám mây giúp mảng “kinh doanh khác” của hãng tăng trưởng 143%.

Trong khi Alibaba đang tìm cách xây dựng một hệ thống thanh toán toàn cầu, thì Tencent quan tâm đến việc tạo ra lưu lượng truy cập cho WeChat. Đây là hai chiến lược khác nhau.

“Honor of Kings” là trò chơi dàn trận hàng đầu của Tencent chiếm tới 84% doanh thu quý của mảng kinh doanh trò chơi điện tử cho điện thoại thông minh smartphone, cũng thành công nhờ sự phát triển của WeChat. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng nó sẽ khó khăn hơn trong việc phá vỡ và chiếm lĩnh các thị trường phương Tây.

Tencent tháng 11 này đã trì hoãn việc phát hành phiên bản Mỹ của trò chơi “Arena of Valor” vào năm tới để “tiếp tục gia cố thêm tính năng chơi game và mạng xã hội.”

Sau các trò chơi và phương tiện truyền thông xã hội, hầu hết các mảng kinh doanh khác của Tencent đều có nội dung số, bao gồm Tencent Music tương tự Spotify và Tencent Video tương tự như YouTube.

Tencent gần đây đã ký hợp đồng với Universal Music để phát hành nhạc ở Trung Quốc. Như vậy, Tencent Music hiện đã hợp tác với cả ba nhãn hiệu âm nhạc phương Tây.

Thử thách trong lĩnh vực văn hóa và tăng các thương vụ mua lại ở nước ngoài

Ông Lau cho biết mục đích cuối cùng là xuất khẩu văn hóa từ Trung Quốc sang phần còn lại của thế giới, mà ông thừa nhận là một thách thức.

“Những gì mà chúng tôi đang tạo ra là “siêu IP “(sở hữu trí tuệ) có thể thúc đẩy các hoạt động kinh doanh khác nhau của chúng tôi,” ông Lau cho biết đồng thời trích dẫn Disneyland và phim James Bond là những ví dụ thành công của phương Tây.

Một ngành kinh doanh lớn của Tencent gần đây là xuất bản “sức mạnh mềm,” văn học Trung Quốc. Hiện hãng đang bán các cuốn tiểu thuyết Trung Quốc phổ biến và chuyển thể chúng trở thành phim truyền hình và trò chơi điện tử.

Cũng trong tháng 11 này, Tencent đã công bố một kế hoạch đầu tư 10 tỷ nhân dân tệ (1,51 tỷ USD) để thúc đẩy hệ sinh thái nội dung sáng tạo nhưng hiện chưa rõ khung thời gian cụ thể của dự án đầu tư này.

Trong một hội nghị về kết quả kinh doanh của hãng vào tuần trước, Chủ tịch Tencent Martin Lau cho biết Tencent sẽ tiếp tục đầu tư vào nội dung số, đặc biệt là video trực tuyến, để thu hút thêm thời gian từ khách hàng trả tiền nhiều hơn.

“Những gì mà chúng tôi đang tạo ra là “siêu IP “(sở hữu trí tuệ) có thể thúc đẩy các hoạt động kinh doanh khác nhau của chúng tôi,” (Phó Chủ tịch cấp cao S.Y.Lau)

Trong khi đó, Phó Chủ tịch cấp cao S.Y.Lau nói việc mua lại ở nước ngoài sẽ vẫn là một cách chính để tăng cường khả năng tiếp cận và cạnh tranh toàn cầu của Tencent.

Chuyên gia phân tích công nghệ độc lập Richard Windsor cho biết mua lại Supercell vào năm 2016 của Tencent đã cho hãng này một vị thế vững chắc trong lĩnh vực chơi game, trong khi việc mua cổ phần của công ty truyền thông xã hội Snapchat là một phần khác của “trò chơi ghép hình này.”

Ông nói, “ngày càng có vẻ như Tencent đang bắt tay vào một vòng tròn của vòng đời kỹ thuật số để xây dựng một hệ sinh thái thách thức Google, Apple, Amazon, Facebook nhằm thống trị các dịch vụ số cho người tiêu dùng.”

Windsor cho biết, Tencent có thể sẽ tìm kiếm nhiều hơn các thương vụ mua lại ở nước ngoài và việc này có thể đặt ra thách thức với hãng trong việc tích hợp tất cả tài sản kỹ thuật số trong và ngoài nước.

Tencent đã rất nỗ lực kiếm tiền từ sự thống trị của mình trên thị trường số Trung Quốc, ông Windsor cho biết thêm, và đó là lý do tại sao ông nhìn nhận xu hướng tăng điểm định giá thị trường của Tencent hơn Alibaba./.

Thống kê của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho thấy, hiện 59 tỉnh, thành đã thực hiện lắp đặt 3.422 máy y tế “xã hội hóa.”

Các cơ sở khám chữa bệnh lắp đặt máy móc, thiết bị xã hội hóa dưới nhiều hình thức như theo Thông tư 15 của Bộ Y tế hướng dẫn thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc sử dụng tài sản để liên doanh, liên kết hoặc góp vốn liên doanh để mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động dịch vụ của các cơ sở y tế công lập.

Bên cạnh đó là hình thức máy do công ty trúng thầu hóa chất, vật tư y tế cho mượn hay theo hình thức máy cho, tặng hoặc do cán bộ nhân viên góp vốn đầu tư… Nhiều ý kiến cho rằng, tiêu cực cũng phát sinh bởi những hình thức này. Chẳng hạn như người bệnh có nguy cơ bị chỉ định xét nghiệm, chiếu chụp dù không cần thiết, để bệnh viện đạt chỉ tiêu.

Rất nhiều cơ sở y tế, các bệnh viện hiện nay tiến hành việc xã hội hóa thiết bị y tế dưới nhiều hình thức như: máy đặt mượn, máy cho, tặng mà không có quy định rõ ràng.

Theo thống kê của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, tính riêng năm 2016, chi phí từ quỹ bảo hiểm y tế cho các dịch vụ y tế thực hiện bằng máy móc, thiết bị xã hội hóa tại các cơ sở khám chữa bệnh lên tới 2.101 tỷ đồng. Trong đó, chi phí chưa đúng quy định 157,8 tỷ đồng …

Các chuyên gia cho rằng, điều đáng lo là khi lợi nhuận được xếp lên hàng đầu, nhiều cơ sở y tế lạm dụng chỉ định các máy móc, thiết bị xã hội hóa để “tận thu”, phân chia lợi nhuận với công ty lắp đặt máy.

Để hiểu rõ hơn về việc đầu tư máy móc do xã hội hóa y tế, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Dương Tuấn Đức – Giám đốc Trung tâm Giám định bảo hiểm y tế và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam).

– Ông đánh giá như thế nào về công tác xã hội hóa trong ngành y tế hiện nay?

Ông Dương Tuấn Đức: Trước tiên, chúng ta đều thấy, về chủ trương, việc xã hội hóa trong ngành y tế là tốt đẹp, bởi nó giúp cho ngành y tế đầu tư và tăng chất lượng dịch vụ khi nhiều tỉnh không đủ ngân sách để đầu tư.

Việc xã hội hóa, huy động các nguồn lực khác để có được hệ thống máy móc hiện đại nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân.

Bên cạnh đó, rất nhiều cơ sở y tế, các bệnh viện hiện nay tiến hành việc xã hội hóa thiết bị y tế dưới nhiều hình thức như: máy đặt mượn, máy cho, tặng mà không có quy định rõ ràng.

Chính phủ đã có nghị định về quản lý trang thiết bị y tế, Bộ Y tế có thông tư 15, tuy nhiên thông tư đó không điều chỉnh máy cho, máy đặt mượn mà hiện nay đang biến tướng hình thức từ xã hội hóa sang cho đặt mượn.

– Theo ông thì điều gì đang làm cản trở sự quản lý minh bạch các thiết bị xã hội hóa, dịch vụ xã hội hóa.

Ông Dương Tuấn Đức: Tôi rất thấm thía, một đồng chí lãnh đạo cấp cao đã nói, công tư phải phân minh, không nên biến bệnh viện công trở thành bệnh viện tư. Nếu bệnh viện nào đã cổ phần là cổ phần, hoạt động theo luật doanh nghiệp, nếu anh đã là bệnh viện công thì anh phải phục vụ cho nhân dân theo đúng nghĩa của bệnh viện công.

Hiện nay, chúng ta đang có sự lẫn lộn giữa công và tư. Các bạn cứ thử vào các bệnh viện lớn của Hà Nội như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y sẽ thấy có những khu 3 người một giường, thậm chí có những khoa 2 người nằm trên giường và ba người nằm dưới đất. Có những khoa chỉ 1-2 người nằm một phòng như khách sạn. Việc đó cho thấy, đất là đất công, điện nước được nhà nước đầu tư hỗ trợ nhưng anh đang dùng lợi ích công để phục vụ lợi ích tư.

– Ông có thể cho biết, hiện nay khu vực nào là điểm nóng để đầu tư xã hội hóa trang thiết bị y tế?

Ông Dương Tuấn Đức: Hiện nay, một số tỉnh đầu tư xã hội hóa y tế nhiều như: Hà Giang, Thái Bình, Sóc Trăng. Đó là những tỉnh khi đầu tư xã hội hóa tự nhiên chi phí vọt lên rất nhiều và ngày điều trị của người bệnh vẫn không giảm xuống.

Điều này cho thấy việc xã hội hóa làm động lực thúc đẩy để cho các cơ sở y tế, các nhân viên y tế, các bác sỹ chỉ định nhiều hơn để cố gắng thu được lợi, thu được nguồn vốn bỏ ra nhiều hơn.

Khi dùng máy móc xã hội hóa, các cơ sở y tế phải cam kết là anh phải mua của tôi, hóa chất gì, sử dụng của tôi bao test, kit trong vòng 1-2 năm, 1 tháng, 1 quý, số lượng phải tăng lên bao nhiêu % thì đơn vị đó mới được mượn máy đó hay được lợi nhuận như vậy. Chính điều này đã làm cho các bác sỹ dù không muốn vẫn phải chỉ định như vậy.

– Ông có thể dẫn chứng cụ thể hơn một vài nơi chỉ định xét nghiệm lạm dụng nhiều ở các máy xã hội hóa?

Ông Dương Tuấn Đức: Chúng tôi đã đi kiểm tra có thấy chứng từ cam kết sử dụng hóa chất. Năm ngoái chúng tôi đi kiểm tra thấy ở Thái Bình, trong hồ sơ hợp đồng hai bên có những cam kết anh phải sử dụng số lượng test, kit là bao nhiêu nghìn USD trong vòng một quý và quý sau phải tăng lên bao nhiêu.

Khi chúng tôi phát hiện ra có sự không minh bạch đó thì lại không có một công cụ để xử lý các vấn đề đó và khi đó Bộ Y tế có văn bản trả lời rằng điều này không được điều chỉnh bởi Thông tư 15, tức là chưa có một điều gì là quy định đối với trường hợp đó và không thể căn cứ vào đâu để xử lý được.

– Vậy theo ông, những hình thức xã hội hóa biến tướng như vậy vì sao lại khó kiểm soát?

Ông Dương Tuấn Đức: Tuy nhiên, thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, tồn tại vấn đề, đó là việc quản lý nhà nước, đó là tại sao chúng ta không đánh giá để đầu tư vùng. Chẳng hạn một vùng chỉ cần 1 máy CT, 1 máy MRI, tùy theo nhu cầu mô hình bệnh tật của khu vực đó. Chúng ta đang cho mô hình bệnh viện đầu tư, phòng khám đầu tư, thậm chí một số nơi tuyến huyện cũng có máy CT.

Bệnh viện tuyến tỉnh có máy CT cấu hình mạnh hơn sẽ chuyển máy thấp hơn cho tuyến huyện.

Có nơi, bác bỹ cho hay, với máy xã hội hóa đó, họ chụp dưới 30 trường hợp không có lãi nên họ phải chụp nhiều hơn để có lãi. Nguyên nhân là do cơ chế, do quản lý chúng ta cho phát triển một cách ồ ạt và không có một quy định nào, thực tế trang thiết bị ấy phải có quy hoạch, bởi sẽ có những vùng bệnh viện mọc chi chít các cơ sở y tế, có những vùng không có.

Vấn đề ở đây chúng ta phải đầu tư, phải quản lý từ trên, phải có tầm nhìn chiến lược để đầu tư vùng, để đầu tư các thiết bị, kể cả xã hội hóa và sau đó có cơ chế để quản lý.

– Hiện nay cơ quan Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đối phó với việc này như thế nào?

Ông Dương Tuấn Đức: Tỷ lệ dịch vụ dùng ở máy xã hội hóa điều này bảo hiểm xã hội Việt Nam không thống kê được, chỉ có các bệnh viện mới xác định được. Khi các cơ sở y tế gửi hồ sơ thanh toán với Bảo hiểm Xã hội Việt Nam họ nói rõ máy móc đó là máy nào, máy nhà nước đầu tư hay máy xã hội hóa. Nếu muốn kiểm tra các xét nghiệm hay chỉ định đó được thực hiện ở máy nào thì phải đến tận nơi và lật sổ sách ra để tra và tìm hiểu.

Cho đến bây giờ chúng ta vẫn không có cơ chế quản lý và không có cơ chế xử lý, kể cả xã hội hóa hay đặt mượn nếu không quản lý được sẽ làm cho người dân bị chỉ định nhiều dịch vụ hơn làm nhiều xét nghiệm hơn và những xét nghiệm đó thực sự không cần thiết.

Hiện nay Bộ Y tế mới có 1 văn bản yêu cầu các cơ sở y tế, sở y tế kiểm soát chặt chẽ hơn việc xã hội hóa đồng thời đang xây dựng thông tư khác để làm thế nào quản lý được vấn đề xã hội hóa, dịch vụ cung cấp từ máy xã hội hóa.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Từ Trung Quốc tới Ấn Độ, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của các nước châu Á đã giúp kéo hàng trăm triệu người dân ra khỏi tình trạng nghèo đói trong những thập niên gần đây. Tuy nhiên, vấn đề phân chia thu nhập gần đây lại trở nên xấu đi, với tình trạng bất bình đẳng ở châu Á giờ đây có nguy cơ trở nên tồi tệ hơn so với các nền kinh tế phát triển của phương Tây.

Lee Jong-Wha, Giáo sư Kinh tế, Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á-Đại học Hàn Quốc đưa ra nhận định như vậy trong bài viết về tình trạng bất bình đẳng tại châu Á.

Bản dịch bài viết được đăng tải độc quyền trên VietnamPlus, thông qua dự án Project Syndicate.

Từ Trung Quốc tới Ấn Độ, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của các nước châu Á đã giúp kéo hàng trăm triệu người dân ra khỏi tình trạng nghèo đói trong những thập niên gần đây. Tuy nhiên, vấn đề phân chia thu nhập gần đây lại trở nên xấu đi, với tình trạng bất bình đẳng ở châu Á giờ đây có nguy cơ trở nên tồi tệ hơn so với các nền kinh tế phát triển của phương Tây.

Tính từ 1990 đến 2012, hệ số Gini thực – thước đo chung về tình trạng bất bình đẳng thu nhập – đã tăng lên mạnh mẽ ở Trung Quốc, từ mức 0,37 lên 0,51 (số 0 chỉ sự bình đẳng tuyệt đối còn số 1 chỉ tình trạng bất bình đẳng tuyệt đối). Hệ số này cũng tăng lên ở Ấn Độ, từ 0,43 lên 0,48.

Thậm chí bốn “con hổ châu Á” – Hong Kong, Singapore, Hàn Quốc, và Đài Loan -những nền kinh tế trước đây đạt được sự tăng trưởng “với sự bình đẳng,” gần đây cũng bắt đầu phải đối mặt với tình trạng bất bình đẳng tăng lên. Chẳng hạn, ở Hàn Quốc phần thu nhập do 10% số người giàu nhất nắm đã tăng từ 29% trong năm 1995 lên 45% vào năm 2013.

Xu hướng này được thúc đẩy chủ yếu bởi chính những lực lượng đã tiếp nhiên liệu cho tăng trưởng kinh tế của châu Á trong những thập kỷ gần đây: quá trình toàn cầu hóa không bị kiểm soát và tiến bộ về công nghệ. Các đường biên giới ngày càng mở rộng đã giúp cho các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tìm những địa điểm có chi phí rẻ nhất cho các hoạt động của họ. Đặc biệt, việc Trung Quốc tham gia các thị trường toàn cầu đã làm giảm mạnh sức ép đối với lương bổng của công nhân có tay nghề thấp ở những nơi khác.

Đồng thời, những công nghệ mới đã làm tăng nhu cầu đối với công nhân lành nghề, trong khi làm giảm nhu cầu đối với công nhân không có kỹ năng – một xu hướng tiếp thêm nhiên liệu cho việc mở rộng hố ngăn cách về lương bổng giữa công nhân có chuyên môn và không có chuyên môn. Những người sở hữu vốn cũng gặt hái những khoản thu nhập lớn từ tiến bộ về công nghệ.

Nói tóm lại, như nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Angus Deaton thừa nhận, bằng việc tạo ra những cơ hội mới cho một nhóm nhỏ gồm vài triệu người trong khi đẩy một số lớn người khác vào tình trạng trì trệ, thất nghiệp, và bấp bênh về kinh tế, thì toàn cầu hóa và đổi mới về công nghệ cũng đồng thời đã mở rộng hố ngăn cách giữa người có và người không có tài sản.

Làm trầm trọng hơn nữa xu hướng này, tình trạng bất bình đẳng về thu nhập thường đi kèm theo tình trạng bất bình đẳng về cơ hội. Với những triển vọng giáo dục và kinh tế bị hạn chế, những thanh niên trẻ tài năng xuất phát từ những tầng lớp thấp luôn ở vào hoàn cảnh bị thiệt thòi.

Do tình trạng bất bình đẳng đang ngày càng trở thành một xu hướng không không thể đảo ngược, điều này có thể làm xói mòn sự đồng thuận đối với các chính sách kinh tế thiên về tăng trưởng, gây phương hại cho sự cố kết xã hội, và có khả năng khuấy động tình trạng bất ổn về chính trị.

Tình trạng bất bình đẳng về thu nhập thường đi kèm theo tình trạng bất bình đẳng về cơ hội

Để tránh một tương lai như vậy, các quốc gia châu Á cần phải thay đổi các luật lệ của trò chơi, đem lại cơ hội cho lớp trẻ, cho dù họ xuất phát từ thành phần nào đi chăng nữa để họ có thể thăng tiến trên bức thang thu nhập. Các cơ chế thị trường là không đủ để thành đạt điều này. Các chính phủ phải hành động, bổ sung cho những chính sách thiên về tăng trưởng bằng những chính sách nhằm vào việc đảm bảo rằng những lợi ích thu được sẽ được chia sẻ một cách bình đẳng đẳng và bền vững hơn.

Một điều chắc chắn là một số quốc gia châu Á hiện đang nỗ lực giải quyết tình trạng bất bình đẳng này bằng những những chính sách phân phối lại thu nhập một cách tiến bộ. Chẳng hạn, Chính phủ Hàn Quốc gần đây loan báo trong năm tới sẽ thực hiện tăng mức lương tối thiểu thêm 16,4%, lên 7.530 won (6,70 USD) một giờ công, và sẽ tăng 55% so với mức hiện nay vào năm 2020. Chính phủ cũng sẽ tăng mức thuế đối với những người và công ty có thu nhập cao nhất.

Tuy nhiên, trong khi những biện pháp như vậy nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ thì chúng có thể lại gây thiệt hại cho nền kinh tế, bằng việc làm giảm đầu tư của doanh nghiệp chẳng hạn, và cản trở việc tạo công ăn việc làm. Trên thực tế, kinh nghiệm đầu tiên được rút ra trong việc chống lại tình trạng bất bình đẳng hiện nay nên là những chính sách theo chủ nghĩa bình quân đơn thuần không phải là một giải pháp vĩnh viễn – và trên thực tế có thể sẽ có những hậu quả bất lợi lâu dài.

Hãy xem xét quyết định của Chính phủ Venezuela, vào cuối những năm 1990, thực hiện những chính sách tái phân phối thu nhập theo xu hướng dân túy trong khi không giải quyết việc nền kinh tế nước này dựa quá nhiều vào ngành công nghiệp dầu lửa và thiếu tính cạnh tranh. Sự lựa chọn này đã đẩy đất nước tới bờ vực của tình trạng vỡ nợ, đồng thời đổ thêm dầu vào tình trạng hỗn loạn xã hội và chính trị trên quy mô lớn. Thảm họa quốc gia của Venezuela nên được coi là một lời cảnh báo cho tất cả mọi người.

Cách tốt nhất để tăng cường cả tình trạng bình đẳng lẫn tăng trưởng là phát triển một cách có hiệu quả nguồn vốn con người, là cái không chỉ hỗ trợ để có mức thu nhập cao hơn hiện tại mà còn giúp đảm bảo sự dịch chuyển cơ động giữa các thế hệ trong tương lai. Điều này đòi hỏi phải có các mạng lưới an sinh xã hội và các chương trình tái phân phối thu nhập chặt chẽ, cũng như quyền tiếp cận giáo dục bình đẳng đối với tất cả mọi người.

Tin tức tốt lành là nhiều nền kinh tế Đông Á hiện đã đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực giáo dục nhằm mở rộng cơ hội cho tất cả các nhóm dân chúng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều việc phải làm.

Nhiều nền kinh tế Đông Á đã đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực giáo dục nhằm mở rộng cơ hội cho tất cả các nhóm dân chúng

Châu Á cũng cần phải cải thiện hơn nữa chất lượng đào tạo đại học, cải tiến các chương trình giảng dạy nhằm đảm bảo lớp trẻ sẽ thu nhận được những kiến thức và chuyên môn mà họ cần đến để chuẩn bị cho việc tham gia thị trường lao động. Đồng thời, thị trường lao động nên được xây dựng một cách hiệu quả hơn và linh hoạt hơn, sao cho người dân có thể dễ dàng tìm được những công việc phù hợp và được hưởng những thành quả xứng đáng. Do công nghệ tiếp tục biến đổi nền kinh tế, cần phải thực hiện công việc đào tạo và huấn luyện suốt đời để người lao động không bị tụt hậu.

Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động giáo dục và kinh tế là điều cũng có tầm quan trọng. Ngoài ra, các chính phủ cũng nên tạo ra một môi trường hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ khởi sự công việc kinh doanh của họ. Và, dĩ nhiên, các chính phủ nên duy trì các chính sách tăng trưởng hỗ trợ việc tạo công ăn việc làm và giảm thất nghiệp, đồng thời loại bỏ những hàng rào ngăn cản đối với thương mại và đổi mới.

Trong môi trường chính trị mạnh mẽ ngày nay, hiện có một xu hướng ngày càng tăng bác bỏ toàn cầu hóa và theo đuổi những chính sách phân phối lại theo đường lối dân túy và điều này có thể dẫn đến những kết cục tai hại hơn là tốt đẹp. Các nhà lãnh đạo châu Á phải làm tốt hơn nếu họ nhận thức được triển vọng thực sự của việc “tăng trưởng bình đẳng”./.

Bằng cách đưa ra những báo cáo về doanh thu và lợi nhuận vững chắc, thậm chí vượt kỳ vọng của Phố Wall, Giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook của Apple đã xoa dịu những lo ngại về việc iPhone X – siêu phẩm hàng đầu của “người khổng lồ công nghệ” này – sẽ không kịp mở bán cho mùa mua sắm dịp lễ hội năm nay.

iPhone X – sản phẩm đánh dấu 10 năm iPhone xuất hiện trên thị trường điện thoại – ra mắt hồi tháng 9/2017, nhưng các “tín đồ” phải chờ đến 3/11 mới có thể chính thức cầm trên tay sản phẩm rất được mong chờ này.

Chiếc iPhone thế hệ mới được Apple ví von là mẫu điện thoại của tương lai, với màn hình OLED tràn viền, tích hợp công nghệ nhận dạng khuôn mặt với tên gọi “Face ID,” người dùng chỉ việc nhìn vào máy để mở khóa. Ngoài ra, iPhone X có camera kép 12 megapixel, được trang bị sạc không dây QI, với thời gian sử dụng pin lâu hơn 2 giờ so với iPhone 7.

iPhone X có hai phiên bản dung lượng 64GB và 256GB với giá bán từ 999 USD.

Cũng trong ngày mở bán iPhone X, Apple đã công bố báo cáo hoạt động quý 3/2017, qua đó cho thấy đây tiếp tục là một quý kinh doanh thành công với doanh thu 52,6 tỷ USD (+12%) và lợi nhuận sau thuế đạt tới 10,7 tỷ USD. Apple tin tưởng chính iPhone X sẽ giúp nâng doanh thu của hãng trong quý 4/2017 lên 87 tỷ USD (+11%).

Từ chiến lược của người đồng sáng lập

Đằng sau những con số ấn tượng về doanh thu và lợi nhuận, CEO Tim Cook đã giải quyết được hai vấn đề lớn của Apple. Đó là sự phụ thuộc quá nhiều vào các đời iPhone mới nhất để tăng lợi nhuận, cùng với việc thiếu vắng các sản phẩm giá cả phải chăng nhằm thu hút người mua và giúp họ nhận ra lợi ích của việc tham gia “hệ sinh thái” phần cứng và phần mềm của Apple.

Để đạt được kết quả trên, điều duy nhất CEO Tim Cook phải làm là chấm dứt chính sách của người tiền nhiệm Steve Jobs về việc thẳng tay xóa bỏ tất cả các sản phẩm cũ khi những dòng sản phẩm tốt hơn được ra mắt.

Steve Jobs – người đồng sáng lập Apple và chứng kiến sự phát triển vượt bậc của hãng vào cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980 – đã bị đẩy khỏi hãng trong một cuộc xung đột về định hướng hoạt động của doanh nghiệp với cựu CEO John Sculley vào năm 1985.

Một thập kỷ sau đó, Apple đã để mất vị trí thống trị trên thị trường máy tính cá nhân vào tay Microsoft. Trong những nỗ lực nhằm lấy lại thị phần, Apple đã mở rộng các dòng sản phẩm của mình nhưng không đạt được bất cứ thành công nào. Sau khi Apple mời Steve Jobs trở về và giữ vị trí CEO vào năm 1997, ông đã thu hẹp và chỉ duy trì một số ít các đầu sản phẩm mà ông tin Apple có thể đưa ra thị trường với chất lượng tốt nhất.

Và ngay cả khi “quả táo khuyết” đã ổn định lại tình hình tài chính vào đầu thập niên 2000, Steve Jobs không hề ngại ngần “khai tử” một dòng sản phẩm cũ để thay bằng một phiên bản tốt hơn. iPod Mini, phiên bản thu nhỏ của máy nghe nhạc iPod đình đám của Apple – có có tuổi thọ chỉ một năm rưỡi, và ngay sau đó đã bị thay thế bằng một sản phẩm còn nhỏ gọn hơn là iPod Nano. Cách tiếp cận này của Steve Jobs đã để lại cho Apple một danh mục sản phẩm hạn chế, mang đến lợi nhuận lớn nhưng khá đắt tiền.

Đến “Học thuyết Tim Cook”

Tác động của “Học thuyết Tim Cook” không khó để nhận ra khi lần đầu tiên Apple cho ra mắt tới 5 dòng sản phẩm iPhone khác nhau trong cùng năm nay. Trong đó, mẫu iPhone X cao cấp nhất với giá 999 USD đã thu hút hầu hết sự chú ý của giới truyền thông trong mùa mua sắm năm nay. Song mẫu iPhone SE khiêm tốn – bản cập nhật của iPhone 5 ra mắt cách đây 5 năm – đã đóng một vai trò quan trọng góp phần tăng gấp đôi doanh thu của Apple ở Ấn Độ, một thị trường mới nổi quan trọng của hãng. Chiếc điện thoại không được rình rang trình làng này chỉ có giá 349 USD.

iPhone SE có hình dáng, kích thước toàn giống với mẫu iPhone 5s cũ, từ kiểu dáng đến vị trí phím nguồn, âm lượng, và đặc biệt là kích thước màn hình 4 inch từng được coi là “tỷ lệ vàng.”

Song iPhone SE lại mang cấu hình đẳng cấp của chiếc iPhone 6s khi được trang bộ vi xử lý chip A9 64 bit, RAM 2GB, camera 12 megapixel với nhiều tính năng hấp dẫn như: Live Photos, quay video có độ phân giải 4K, đèn flash kép và khả năng chụp ảnh panorama độ phân giải 63 megapixel. Tại buổi ra mắt iPhone SE, Apple khẳng định rằng đây là chiếc smartphone 4 inch mạnh mẽ nhất thế giới.

Tuy nhiên, có lý do chính đáng để tin rằng vị CEO quá cố của Apple sẽ không bao giờ cho phép một sản phẩm như iPhone SE tồn tại.

Chính “Học thuyết Tim Cook” về việc cho phép các sản phẩm cũ kéo dài “tuổi thọ” và giảm giá bán dường như đang thành công. Apple đã bán ra 46,6 triệu chiếc iPhone trong quý 3 năm nay, vượt kỳ vọng của giới phân tích mặc dù với mức giá bán trung bình thấp hơn.

Điều đó không có nghĩa là Apple đang “hy sinh” lợi nhuận của họ. Ngược lại, việc bán được nhiều điện thoại hơn – bất kể với mức giá nào – đang giúp thúc đẩy mảng kinh doanh dịch vụ của Apple, bao gồm dịch vụ thuê bao nhạc số Apple Music và kho ứng dụng App Store dành riêng cho hệ điều hành iOS. Mảng dịch vụ số đã mang lại cho Apple doanh thu 8,5 tỷ USD trong quý 3/2017, cao hơn ước tính 7,5 tỷ USD của giới phân tích.

“Học thuyết Tim Cook” về việc cho phép các sản phẩm cũ kéo dài “tuổi thọ” và giảm giá bán dường như đang thành công.

Việc bán được nhiều điện thoại hơn cũng giúp thúc đẩy doanh số bán các sản phẩm mới của Apple như điện thoại thông minh Apple Watch, tai nghe không dây Airpod và dòng tai nghe Beats.

Các nhà quản lý cấp cao của Apple cho biết doanh thu từ những sản phẩm này đang ngang ngửa với quy mô của một công ty nằm trong danh sách “Fortune 400,” cho thấy những dòng sản phẩm này có thể đạt doanh thu khoảng 6,7 tỷ USD trong năm tới.

Tim Cook đã đánh cược với việc nếu Apple hạ giá bán để thu hút thêm nhiều người dùng và giúp họ trải nghiệm hệ điều hành iOS với chi phí thấp hơn, khách hàng sẽ muốn chi nhiều tiền hơn cho “hệ sinh thái” của Apple ngay cả khi họ không mua sắm những thiết bị đắt tiền nhất. Có lẽ tính đến hiện tại, vị CEO của Apple đang giành phần thắng trong ván cược đầy mạo hiểm này./.  

Ngành giáo dục đang đứng trước ngưỡng cửa của giai đoạn chuyển mình quan trọng: đổi mới căn bản và toàn diện, thực hiện theo Nghị quyết 29 của Trung ương Đảng, Nghị quyết 44 của Thủ tướng Chính phủ.

Để có thể đáp ứng được yêu cầu mới, giáo viên phải thực sự tâm huyết, có tư duy đổi mới, sáng tạo, linh hoạt trong giảng dạy. Hiệu trưởng cũng phải đổi mới từ quản lý sang quản trị, đồng hành với giáo viên, phải năng động và dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Câu hỏi được nhiều người đặt ra nhất là liệu đội cán bộ, ngũ giáo viên có bắt nhịp được với sự thay đổi đó?

“Trong lần đổi mới này thì lo nhất là giáo viên,” giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên của chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới chia sẻ.

Giáo sư Đinh Quang Báo, nguyên hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng trăn trở việc giáo viên đã quá quen với lối giảng dạy truyền thụ kiến thức truyền thống nên sẽ rất khó để chuyển sang đào tạo kỹ năng cho học sinh như yêu cầu của chương trình mới.

Trăn trở, lo lắng, bởi nói như hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Đường (Đồng Nai), ông Lê Đức Dũng, nếu không có người thầy tốt thì mọi cuốn sách hay đều trở nên vô nghĩa. Mọi đổi mới không bắt đầu từ người thầy thì coi như thất bại.

Đó là những điều có thật…

Nhưng tiếp xúc nhiều với các thầy cô giáo, tôi vẫn cảm thấy rõ một niềm tin tưởng lớn lao, khi nhận ra sự tận tâm với nghề và không ngại đổi mới ở nơi họ.

Đó là khi chứng kiến hình ảnh thầy giáo Ninh Văn Dậu, trường Trung học phổ thông Đinh Tiên Hoàng (xã Ia HDreh, huyện Krông Pa, Gia Lai) năm lần bảy lượt băng 20km đường rừng vào rẫy để vận động học sinh đến trường, rồi trăn trở làm sao giảng bài thật dễ hiểu bởi học sinh của thầy là những cô bé cậu bé người Jarai tiếng Kinh còn chưa sõi.

Cũng chính sự trăn trở với nghề đã giúp thầy Nguyễn Văn Quyết, trường Tiểu học Dịch Vọng B, khi nghe một bản tin thời sự bằng nhạc rap của báo VietnamPlus đã lập tức nảy ra ý tưởng sáng tạo độc đáo: Giảng bài bằng đọc rap.

Có lẽ, cũng chỉ có tình yêu với nghề, với học trò mới có thể giúp cô Nguyễn Thị Huyền Thảo, giáo viên Trường Trung học phổ thông Chuyên Trần Đại Nghĩa dám đi ngược chiều dư luận, vận dụng mô hình VNEN trong khi có rất nhiều ý kiến phản đối, bởi như cô Thảo nói: “Tôi đơn giản chỉ nghĩ rằng cái gì tốt cho học trò thì mình nên làm.”

Và, cũng chỉ cần tốt cho học trò mình, cô Hiệu trưởng Đỗ Uyên Thiên Minh của trường mầm non Xy, thuộc xã Xy một xã miền núi đặc biệt khó khăn của huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, đã không quản ngại khó nhọc, vận động các nguồn tài trợ cho học sinh. Một năm, có tới 40 đoàn từ thiện đến với ngôi trường nhỏ bé này, để hỗ trợ cho học trò cô từ đôi dép đi, manh áo mặc, đồ chơi. Sự nỗ lực và năng động của cô Minh đã giúp cho trẻ có được mái trường khang trang hơn, được chăm sóc tốt hơn.

Giống như cô Minh, cô Nguyễn Thị Nhiếp đã đưa ngôi trường của mình sang một trang mới bằng chính sự nhạy bén, sáng tạo và nhiệt tâm. Từ một trường bán công không thu hút được học sinh, cơ sở vật chất nghèo nàn, dưới sự dẫn dắt của cô Nhiếp, trường Phan Huy Chú đã trở thành trường trung học phổ thông chất lượng cao đầu tiên của Hà Nội với một đội ngũ giáo viên luôn tiên phong trong đổi mới.

Những người thầy ấy, với sự tận tâm, năng động, sáng tạo, đã mang lại hạnh phúc cho học trò mình, thắp sáng hơn cho tương lai của các em. Và hơn thế nữa, họ đã và đang thắp sáng niềm tin của mọi người vào đội ngũ nhà giáo, niềm tin vào công cuộc đổi mới giáo dục đã cận kề.

Câu nói: ‘Em bỏ học thầy ạ!’ làm đau một tâm hồn vốn rất nhạy cảm, dễ xúc động và đầy suy tư, trăn trở.

Có lẽ nào thầy đã thất bại hoàn toàn?

Thầy và cả lớp vẫn đợi em. Nếu em vẫn chưa chịu vượt rẫy vượt rừng để trở về với trường, với lớp, nhất định, thầy sẽ vào rẫy ‘lấy’ em về!.

Những dòng tâm sự xúc động của thầy Ninh Văn Dậu, giáo viên trường Trường Trung học phổ thông Đinh Tiên Hoàng (xã Ia HDreh, huyện Krông Pa, Gia Lai) khi học sinh bỏ học đã khiến nhiều người không thể cầm lòng.

Trò bỏ học, thầy thức trắng đêm

Thầy Dậu bảo, cậu học trò Ksor Gôl của mình bỏ học khi chỉ còn vài tháng nữa là kết thúc năm học lớp 12. So với các bạn trong lớp, sức học của Ksor Gôl rất khá. Nếu em học tiếp, em sẽ có tương lai tươi sáng hơn. Còn nếu em bỏ học, cuộc đời em sẽ lại nối tiếp công việc nương rẫy cực nhọc và nghèo khó của cha mẹ mình.

“Thế nên tôi trăn trở lắm, nhiều đêm thức trắng, suy nghĩ xem làm cách nào để đưa Ksor Gôl trở lại trường. Tôi đã tới nhà Ksor Gôl không biết bao nhiêu lần, đã băng 20 cây số đường rừng để vào rẫy tìm em đến bốn lần. Nhưng Ksor Gôl thương cha mẹ vất vả, em vẫn quyết bỏ học. Lúc đó, tôi cảm thấy rất buồn, thấy mình là người thầy thất bại,” thầy Dậu chia sẻ.

“Vậy là chiều nay thầy cùng với bạn Tức lại lên đường. Vượt qua con đường rừng gần 20km để vào được cái rẫy nhà em, tận bên trong lòng hồ Ia HDreh. Thầy thấm mệt, bạn Tức cũng thấm mệt… nhưng cũng chưa là gì so với hình ảnh lấm lem trên khuôn mặt đen đúa của em – hình ảnh lấm láp ấy gọi dậy tuổi thơ dữ dội của thầy. Khi gặp lại em, ngồi trao đổi tâm sự, thầy quên cả đoạn đường khó nhọc mà mình đã vượt qua.

Ngồi với thầy cả buổi, nhưng em không nói gì ngoài câu: ‘Em bỏ học thầy ạ!’.

Ngồi với thầy cả buổi, nhưng em không nói gì ngoài câu: ‘Em bỏ học thầy ạ!’.

Là người đứng trên bục giảng cả chục năm, chứng kiến không biết bao số phận học trò đã đi qua – những phận đời đầy mỏng manh và éo le, nhưng lòng thầy vẫn quặn lại đầy xót xa vì em. Và giờ đây, thầy không muốn tâm hồn mình trở nên trống trải, thiếu hụt bởi bất kỳ sự vắng mặt một vị trí nào trong lớp,” Thầy Dậu nghẹn ngào chia sẻ trên facebook.

Buồn và thất vọng, nhưng thầy Dậu vẫn không bỏ cuộc. Thương học trò, thầy quyết tâm vận động Ksor Gôl thêm lần nữa. Lần này, thầy Dậu mời cả thầy Hiệu trưởng Trần Văn Thế cùng đi. Và thầy đã “lấy” được Ksor Gôl về với mái trường Trung học phông Đinh Tiên Hoàng, như lời thầy đã hứa.

Với sự giúp đỡ tận tâm của thầy Dậu, Ksor Gôl đã học hết lớp 12 và thi đỗ vào một trường cao đẳng, nhưng em vẫn quyết tâm tiếp tục ôn tập để sang năm thi lại đại học.

Ksor Gôl chỉ là một trong số rất nhiều học sinh mà thầy Ninh Văn Dậu đã vận động trở lại trường trong suốt 10 năm gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên Krông Pa này.

Mọi thứ đều không giống như mình tưởng, không như mình mộng mơ. Tôi đã thực sự rất thất vọng

Chỉ tính riêng năm học 2016-2017, thầy vận động được 7 trường hợp bỏ học trở lại trường. Có em đã nghỉ cả tháng nên kiến thức hao hụt, thầy phải cử các bạn học tốt bổ trợ kiến để em không tự ty, tái bỏ học.

Theo thầy Dậu, nguyên nhân chính của việc bỏ học là do nạn tảo hôn. Việc kết hôn sớm đã trở thành truyền thống ở đây. Trong khi đó, lực học của học sinh rất yếu, nên các em dễ nản.

Vận động học sinh trở lại trường vì thế gặp rất nhiều khó khăn và thường bị sự phản ứng quyết liệt của gia đình học sinh.

Những ngày đầu, do chưa biết tiếng Jarai nên việc tuyên truyền thuyết phục phụ huynh, thầy Dậu phải nhờ học sinh phiên dịch. Đến nhà các em khi đó cũng rất khó khăn vì xa xôi, sông suối nhiều, đường đất trơn trượt, khi trời mưa còn sình lên lầy lội. Bị ngã là chuyện thường. Nhiều khi thầy Dậu đành phải bỏ xe máy lại để đi bộ vì đường quá xấu.

Cứ như thế trong suốt 10 năm, đôi chân thầy đã đi đến khắp các bản làng Krông Pa, vượt qua rào cản ngôn ngữ, hủ tục, để đưa học sinh tới lớp, thắp sáng tri thức và tương lai cho các em. Tiếp tục đến trường, có em đã trở thành cán bộ xã, có em chọn học sư phạm và trở thành đồng nghiệp với thầy.

Gắn bó vì tình thương học trò

Nhớ lại 10 năm trước, khi rời quê hương Ninh Bình để đến Ia Hdreh, thầy Dậu bảo, khi đó chỉ nghĩ đơn giản là muốn khám phá một Tây Nguyên giàu truyền thống. Một Tây Nguyên qua lăng kính đầy màu hồng sách vở.

Nhưng khi từ Ninh Bình vào, thầy Dậu bảo mình đã bị sốc nặng vì phong tục tập quán ở đây quá khác, lối sinh hoạt khác, ăn uống khác. Giáo viên không có chỗ ở, thầy phải ở nhờ nhà dân. Nhưng người dân lại là đồng bào dân tộc Jarai nên bất đồng ngôn ngữ. Thầy nói, dân không hiểu, còn dân nói thì thầy Dậu cũng đành đứng nhìn ngơ ngác. Đến trường lớp cũng không có, phải đi học nhờ. Học sinh thì học lực rất yếu. Giáo viên đến lớp, các em gặp cũng không chào.

Sốc, rồi tủi thân, khi ngày 20/11 đầu tiên trong cuộc đời giáo viên của mình, thầy không nhận được bất kỳ một lời động viên hay thăm hỏi nào. Học sinh và phụ huynh ở đây chưa bao giờ biết đến Ngày Nhà giáo Việt Nam. Các em chỉ biết đó là ngày được nghỉ học.

“Mọi thứ đều không giống như mình tưởng, không như mình mộng mơ. Tôi đã thực sự rất thất vọng,” thầy Dậu ngậm ngùi nói.

Nhưng khi tiếp xúc với học sinh, tìm hiểu nguyên nhân, Dậu biết không giống như học sinh vùng đồng bằng, ở đây, các em chịu thiệt thòi rất lớn, ăn còn đói bữa, nói gì đến học hành. Từ thất vọng, thầy lại thấy thương cảm những học trò của mình, những cô bé cậu bé người dân tộc Jarai mà để học được đến bậc trung học phổ thông đã là cả một nỗ lực phi thường.

Thương các em, thầy tự nhủ phải nỗ lực hết mình để các em có tương lai tươi sáng hơn. Thầy vận động các em đến trường. Thầy cố gắng đơn giản hóa các bài giảng của mình để học sinh dễ hiểu, ứng dụng công nghệ thông tin để bài giảng sinh động hấp dẫn hơn. Thầy nhận những học trò mồ côi hay hoàn cảnh quá khó khăn làm con nuôi để làm chỗ dựa tinh thần cho các em.

“Mới đó mà đã 10 năm gắn bó. Dù có thể chuyển về trường ở thị trấn nhưng tôi vẫn không nỡ xa các em. Mình đã ở đó lâu rồi thì mình cố gắng ở lại lâu hơn nữa, làm sao các em đỡ thiệt thòi,” thầy Dậu xúc động nói.


Trong khi nhiều giáo viên dù được tập huấn bài bản vẫn phản đối mô hình trường tiểu học mới VNEN, nhiều tỉnh thành Nghệ An, Hà Tĩnh, Hà Giang, Đắk Lắk, Bắc Ninh… đã quyết định dừng triển khai mô hình này, thì cô Nguyễn Thị Huyền Thảo lại “lội ngược dòng” khi tự mày mò học hỏi và áp dụng VNEN vào giảng dạy từ 4 năm nay. 

Cả trường Trung học phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa, Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ mình cô Thảo dạy theo mô hình này. Một đặc trưng của mô hình VNEN là học sinh ngồi theo nhóm, không phải tất cả cùng quay lên bảng như cách dạy truyền thống. Vì thế, cứ đến giờ học của cô, học sinh tự động quay bàn ghép với nhau thành từng nhóm. Hết giờ, các em lại kê trả bàn ghế như cũ.

“Tôi không được qua lớp tập huấn nào, tôi chỉ ‘học mót’ và ‘dạy chui’ vì trường tôi cũng không nằm trong dự án VNEN, nhưng học sinh rất hào hứng,” cô Thảo chia sẻ.

Cô giáo ‘học mót, dạy chui’

Năm 2014, khi thấy mô hình trường tiểu học mới VNEN khuấy đảo dư luận với rất nhiều ý kiến trái chiều, cô Thảo tò mò tìm hiểu và ngạc nhiên khi nhận ra đây là một phương pháp giảng dạy rất tích cực. Tham dự một số hội thảo về đổi mới giáo dục trong xu thế toàn cầu bàn về năng lực giáo viên, năng lực học sinh, cô càng ngạc nhiên hơn khi thấy những điều đó đều có trong mô hình VNEN.

Mong muốn đem lại những bài giảng chất lượng hơn cho học sinh, cô Thảo quyết định ứng dụng VNEN trong hoạt động dạy học của mình.

Thay vì những tiết giảng đơn điệu, cô lên hệ thống các câu hỏi, đưa các vấn đề cho học sinh tự tìm hiểu, tự thảo luận, tự phản biện và tự tìm ra ý nghĩa bài học. Cô sẽ có nhiệm vụ hỗ trợ.

“Lần đầu tiên áp dụng, thấy học sinh phấn khởi hứng thú hơn hẳn. Nhìn cảnh học sinh say mê làm việc, tôi hiểu mình đã đúng khi thực hiện mô hình này,” cô Thảo chia sẻ.

Cũng theo cô Thảo, với mô hình VNEN, học sinh tự xây dựng tiết học của mình. Khi có thắc mắc, các em sẽ hỏi giáo viên. Vì thế, khó khăn lớn nhất khi dạy theo VNEN là giáo viên phải vững chuyên môn, kiến thức phải rất rộng, phải hiểu tâm lý học sinh, phải trải nghiệm nhiều. Từ đó, người thầy mới có thể đưa ra các câu hỏi, các vấn đề một cách hệ thống cho học sinh tìm hiểu và có thể giải đáp các câu hỏi của các em.

“Đôi khi các em hỏi câu hỏi rất vu vơ nhưng nó là vấn đề của học thuật và khoa học thì mình phải đẩy vấn đề lên, tạo cho học sinh biết đây chính là mấu chốt của bài học. Học sinh sẽ tự học chứ không phải cô áp đặt. Vì thế, bài giảng sẽ thấm vào các em một cách tự nhiên, đầy hứng thú. Học sinh cũng năng động và tự tin hơn,” cô Thảo nói.

Vì thế, theo cô Thảo, mô hình VNEN không chỉ tốt cho học sinh mà còn cho cả giáo viên. Người thầy sẽ phải nỗ lực hơn, phải liên tục cập nhật kiến thức mới có thể đáp ứng phần nào nhu cầu tìm hiểu của trò. Cả thầy và trò sẽ đều phải vất vả hơn, làm việc và tương tác với nhau nhiều hơn, nhưng hiệu quả học tập cao hơn. Học sinh không chỉ nắm được kiến thức mà còn tôi luyện được rất nhiều kỹ năng.

“Tôi nghĩ điều quan trọng nhất với học sinh không phải tri thức, vì tri thức sau này lớn lên các em vẫn có thể tự học. Điều quan trọng nhất là học sinh hiểu bản thân, học sinh có năng lực tự học, biết tương tác với các cá nhân khác, biết làm việc nhóm, biết thể hiện mình, biết diễn đạt suy nghĩ. Và VNEN làm được điều đó, nó thực sự rất tốt cho học sinh,” cô Thảo chia sẻ.

Hạnh phúc vì học sinh cho cô… nghỉ dạy

Năm học 2017-2018 này đã là năm thứ 4 cô Thảo áp dụng mô hình trường tiểu học mới vào trong những tiết học của mình tại trường Trung học phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa.

Môn lịch sử ở nhiều nhà trường là môn học nhàm chán và buồn tẻ, nhưng những giờ học của cô Huyền Thảo luôn có sức cuốn hút lớn với học trò. Ngay khi tiếng trống trường vang lên báo hiệu chuẩn bị cho một giờ học mới, học sinh của cô lại hào hứng kê bàn ghế thành từng nhóm, chuẩn bị cho một giờ học không lẫn với bất cứ một môn học nào: giờ học lịch sử theo mô hình VNEN.

“Bây giờ, học sinh thậm chí còn nói cô đừng dạy gì hết, tụi con tự giải quyết, cho cô về hưu sớm luôn”.

Bây giờ, học sinh thậm chí còn nói cô đừng dạy gì hết, tụi con tự giải quyết, cho cô về hưu sớm luô

“Tôi thực sự rất vui vì mình đã đi được đúng nguyện vọng và mong muốn của các em. Các em đã chủ động học và học một cách say mê mà mình không phải áp đặt. Mới đây thôi, thấy các em trình bày vấn đề chưa, tôi bảo để cô giảng nhưng học sinh nhất quyết không cho. Các em bảo: cô để đó tụi em làm, tụi em nhất định làm được.”

“Tôi thấy vui không chỉ vì các em đã có ý thức học mà còn vì các em đã vượt qua bản thân để quyết tâm đi đến cùng vấn đề. Thế là quá tuyệt vời rồi, mình còn mong muốn gì được hơn nữa, nhất là với môn mà thiên hạ đang dùng từ ‘quay lưng,” cô Thảo say sưa kể về những học trò của mình, niềm vui dâng lên trong mắt.

Cần hiểu hơn về VNEN

Theo cô Nguyễn Thị Huyền Thảo, mô hình VNEN đòi hỏi người giáo viên phải trải nghiệm, phải sáng tạo, phải tận tâm, phải yêu nghề, phải nắm bắt được học sinh của mình. Nếu không nắm bắt được học sinh, giáo viên không thể biết hướng dẫn em phải nói làm sao, phải trình bày như thế nào, điểm mạnh điểm yếu của con là gì…

Muốn làm được điều đó, giáo viên phải đầu tư vào bài giảng nhiều chất xám, nhiều thời gian công sức, nhiều tâm trí hơn.

“Đó có lẽ là lý do mà giáo viên cảm thấy họ không làm được,” cô Thảo nhận định.

“cái quan trọng là chúng ta cần người có tâm và đó là cốt lõi của nhiều vấn đề.”

Chia sẻ với các giáo viên về việc hiện người thầy có rất nhiều áp lực về sổ sách, thủ tục hành chính, thời gian làm việc nhiều, lương thấp, sỹ số lớp một số nơi quá đông, nhưng cô Thảo cho rằng “cái quan trọng là chúng ta cần người có tâm và đó là cốt lõi của nhiều vấn đề.”

Trong khi đó, phụ huynh lại quá chú trọng đến thành tích điểm số. Phụ huynh thấy con lên lớp ngồi nói chuyện với nhau, ghi chép ít, nên phản đối, nhưng họ không hiểu hôm nay con lên lớp con đã trình bày cái gì, trình bày ra sao, tương tác với bạn thế nào, được bạn hỗ trợ những gì.

“Tôi muốn nói rằng, với mô hình VNEN, sự thật là Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đi đúng hướng. Tôi có cộng tác với các trường quốc tế và thấy người ta cũng đang dạy như vậy. Nếu yêu cầu học sinh ngồi yên thì đó không phải là giáo dục hiện đại. Với tôi, nhìn học sinh hăng say trình bày ý tưởng của mình, đó là lúc hạnh phúc nhất của người giáo viên,” cô Thảo nói..

Tốt nghiệp đại học sư phạm khoa Sinh, nhưng khi đến xin việc tại trường Trung học phổ thông Phan Huy Chú (Đống Đa, Hà Nội), cô Nhiếp được giao nhiệm vụ làm… nhân viên đứng bán căngtin.

“Tôi vẫn rất vui vẻ nhận lời. Khi đó, tôi chỉ có mong mỏi lớn nhất là được làm việc. Nhưng mỗi khi nhìn học sinh, niềm khát khao được đứng trên bục giảng lại bùng cháy,” cô Nguyễn Thị Nhiếp tâm sự.

Những nỗ lực không ngừng

Ra trường năm 1994, cô Nhiếp về trường Trung học phổ thông Yên Hòa (Cầu Giấy, Hà Nội). Cô vừa làm giáo viên dạy môn Sinh học, vừa là cố vấn đoàn, ủy viên ban chấp hành Huyện Đoàn Từ Liêm. Ba năm cống hiến hết mình, kể cả khi kết hôn vẫn chưa dám sinh con, nhưng việc vào biên chế vẫn quá khó khăn, cô đành nén lòng xin nghỉ để thực hiện thiên chức làm mẹ.

Năm 1999, cô tiếp tục trở lại hành trình tìm việc và đến với trường Trung học phổ thông Phan Huy Chú, là một trường bán công vừa thành lập.

“Dù chỉ được bán căngtin, tôi vẫn làm việc rất chịu khó, nhiệt tình. Có lẽ thầy hiệu trưởng đã thương tôi chịu khó nên 6 tháng sau, thầy chuyển tôi lên làm nhân viên phòng thí nghiệm. Tôi cũng vui vẻ và nhiệt tình với công việc của một nhân viên phòng thí nghiệm. Rồi thầy cho tôi đứng lớp. Cảm xúc sau 3 năm rời xa, lần đầu tiên được đứng trên bục giảng là hạnh phúc vô cùng,” cô Nhiếp xúc động kể.

Với sự tâm huyết, sáng tạo và năng lực sư phạm đặc biệt, cô Nhiếp nhanh chóng được giao nhiệm vụ làm tổ trưởng chuyên môn. Đến năm 2004, cô trở thành Phó hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Bán công Phan Huy Chú. Từ năm 2008, cô được cả Hội đồng Sư phạm tín nhiệm và cấp trên bổ nhiệm làm Hiệu trưởng nhà trường. Đó là sự ghi nhận cho bao thăng trầm vất vả, cho những sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cô, dù ở bất kỳ vị trí nào. Sự nỗ lực đã không phụ người.

Đưa trường chuyển mình mạnh mẽ

Về Trung học phổ thông Bán công Phan Huy Chú khi trường mới thành lập, cô Nhiếp vẫn không quên những tháng ngày vất vả khi cơ sở vật chất nghèo nàn, trường không tên tuổi, lại là trường bán công, phụ huynh chưa tin tưởng. Có trường, nhưng thiếu học trò.

CCô Nhiếp vẫn không quên những tháng khi trường mới thành lập ngày: Có trường, nhưng thiếu học trò.

Trăn trở với việc làm thế nào để tạo niềm tin cho phụ huynh, năm 2008, với cương vị Hiệu trưởng nhà trường, cô Nhiếp mạnh dạn làm đề án chuyển đổi từ trường bán công sang trường công lập tự chủ tài chính toàn phần.

Mô hình mới đã đưa cô hiệu trưởng trẻ tuổi dám làm, dám chịu trách nhiệm đương đầu với nhiều thử thách. Nhưng cô luôn nghĩ thử thách là cơ hội. Cô đã mạnh dạn xây dựng mô hình lớp chất lượng cao. Ban đầu là một lớp. Chất lượng giáo dục tốt lên rõ rệt, phụ huynh ủng hộ, nên năm thứ hai cô nhân lên 4 lớp, rồi 8 lớp, rồi cả khối. Hết khối 10 sang 11, 12, rồi đến khi hội tụ đủ điều kiện mô hình tiến bộ và hiệu quả này được mở rộng ở toàn trường.

Năm 2013, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội có quyết định về tiêu chí của trường chất lượng cao. Cô Nhiếp xét thấy rất nhiều tiêu chí là điều trường mình đã làm và nhanh chóng nhận thấy cơ hội mới cho trường. Cô họp đội ngũ. Cả trường cùng nhau rà soát sắp xếp lại, hoàn thiện các tiêu chuẩn phù hợp với yêu cầu của Ủy ban Nhân dân thành phố.

Từ một trường bán công có cơ sở vật chất còn khiêm tốn, sức hút còn yếu, năm 2013, trường được công nhận trường Chuẩn Quốc gia. Năm 2015, trường Phan Huy Chú đã trở thành trường trung học phổ thông chất lượng cao đầu tiên của Hà Nội. Trường có cơ sở vật chất khang trang và trở thành một lựa chọn tin cậy với phụ huynh, có điểm đầu vào khá cao so với các trường khác trên địa bàn.

Hiệu trưởng tiên phong trong đổi mới

Tuy nhiên, điểm nổi bật nhất khi nhắc đến Trung học phổ thông Phan Huy Chú không phải là cụm từ “chất lượng cao”, mà ở môi trường giáo dục rất năng động, ở sự nhiệt tình và luôn luôn đổi mới của đội ngũ giáo viên, của Ban giám hiệu nhà trường. Trong đó, người có vai trò lớn nhất chính là hiệu trưởng Nguyễn Thị Nhiếp.

Cô Nhiếp cho rằng mình may mắn khi trải qua nhiều khó khăn, thử thách, trưởng thành từ một nhân viên, một giáo viên trước khi làm cán bộ quản lý. Bởi đó chính là cơ hội để cô có nhiều sự đồng cảm với đồng nghiệp và hiểu sâu sắc một điều: phải có đội ngũ mới ra được chất lượng, từ chất lượng mới ra được cơ sở vật chất.

Mô hình trường tự chủ tài chính, trường chất lượng cao càng cho cô nhiều cơ hội để có thể hoàn thiện đội ngũ cho mình.

Để khuyến khích giáo viên, cô mạnh dạn thực hiện cơ chế trả lương theo năng lực. Khi được trả lương đúng với năng lực, không cào bằng, giáo viên càng nỗ lực, chất lượng thực sự được nâng lên.

Ở trường Phan Huy Chú, cô Nhiếp xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể, chi tiết, đo công việc hàng ngày của giáo viên. Từ thước đo đó, các giáo viên được xếp loại một cách rõ ràng, minh bạch. Mức lương theo đó cũng khác nhau.

Muốn trường chất lượng thì không thể không liên tục đổi mới, cô Nhiếp lại trăn trở làm sao để giáo viên mình luôn luôn sáng tạo? Bên cạnh cơ chế trả lương theo năng lực, cô khuyến khích giáo viên của mình đổi mới. Cô thành lập Tổ Giáo viên đồng hành đổi mới sáng tạo. Tổ có nhiệm vụ cập nhật và phổ biến thông tin về các phương pháp giáo dục mới, đồng thời dạy thí điểm, dạy mẫu cho các giáo viên khác trong trường đi theo.

“Để khích lệ giáo viên thì còn một điều rất quan trọng nữa, đó là sự ghi nhận những công sức, những nỗ lực của giáo viên. Sự ghi nhận có khi chỉ là một sự tôn vinh, một sự khích lệ trước hội đồng, đặc biệt là trước tất cả học sinh và cha mẹ học sinh. Khi được ghi nhận trước đồng nghiệp, trước học trò, trước cha mẹ học sinh như danh hiệu “Thầy cô được học sinh tin yêu”, giáo viên nào cũng muốn khẳng định mình và giữ danh hiệu đó,” cô Nhiếp “bật mí”.

Khát vọng mới cho học sinh Yên Hòa

Sau 19 năm gắn bó với trường Trung học phổ thông Phan Huy Chú- Đống Đa, năm 2016, cô Nhiếp được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội phân công về làm Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Yên Hòa.

Cô Nhiếp bảo: “Tôi vẫn gọi đùa trường Yên Hòa là mối tình đầu của mình với nghề giáo. Ngày 30/7/1996, tôi quyết định nghỉ ở trường Yên Hòa, và đúng 20 năm sau, ngày 30/7/2016, tôi nhận quyết định về lại Yên Hòa. Đó có lẽ là định mệnh.”

Cô tự hào chia sẻ trường Yên Hòa là một trong những trường trung học phổ thông có chất lượng đầu vào tốt nhất của thành phố Hà Nội, với đội ngũ giáo viên giỏi và khá đồng đều.

“Chúng tôi cũng đang cùng nhau nỗ lực để đổi mới phương pháp dạy và học, nhằm mang lại nhiều lợi ích hơn nữa cho học sinh,” cô Nhiếp chia sẻ.

Với kinh nghiệm 10 năm làm hiệu trưởng, cô Nhiếp cho rằng điều khó của người quản lý là làm thế nào để giáo viên phát huy được nội lực tiềm năng trong họ, vượt qua rào cản e dè, ngại ngùng để sẵn sàng thử nghiệm những cái mới.

Để làm được điều đó, hiệu trưởng phải chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị, phải cho giáo viên thấy mình đang đổi mới và sẵn sàng đồng hành cùng giáo viên, sẵn sàng tháo gỡ nếu họ gặp khó khăn. Hiệu trưởng cũng phải là người có tầm nhìn để định hướng cho giáo viên phát triển.

“Nếu hiệu trưởng cho rằng đó là chức vụ thì sẽ rất khó để đồng hành với anh em, nhưng khi hiệu trưởng cho rằng đó là nhiệm vụ thì sự đồng hành dễ dàng hơn. Khi mình gần gũi, chia sẻ, cùng làm với giáo viên thì tự khắc giáo viên sẽ hiểu hiệu trưởng đang làm cùng mình chứ không phải là người giám sát.”

“Nhiều người nói tôi có gì đó để anh em tin tưởng đi theo. Nhưng họ tin tưởng vì tôi đồng hành với họ

“Nhiều người nói tôi có gì đó để anh em tin tưởng đi theo. Nhưng họ tin tưởng vì tôi đồng hành với họ. Tôi tạo cho đồng nghiệp của tôi được sáng tạo, được thể hiện, được khẳng định mình. Những điều đồng nghiệp đã cống hiến đều được ghi nhận, vinh danh trước tất cả hội đồng, cha mẹ và học trò,” cô Nhiếp chia sẻ.

Cô cũng hy vọng sẽ có một cơ chế mới để hiệu trưởng các trường được tự chủ hơn nữa về cách đánh giá, về nhân sự, và cả về tài chính.

“Khi đó, hiệu trưởng sẽ sàng lọc được giáo viên và trả thu nhập xứng đáng với những gì họ bỏ ra về sự sáng tạo, sự vất vả, về hiệu quả công việc. Giáo viên sẽ có động lực hơn và việc thực hiện đổi mới sẽ thuận lợi hơn,” cô Nhiếp nói./.

Không nhà vệ sinh. Không đồ chơi ngoài trời. Không hàng rào kiên cố. Dân bản cũng không quan tâm đến việc cho con đi học. Trẻ thì mặt mũi lấm lem, chân trần đến lớp, mùa Đông co ro trong manh áo phong phanh.

Đó là bản tóm tắt về trường Mầm non Xy thuộc xã Xy, mảnh đất đặc biệt khó khăn của huyện miền núi Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Ngôi trường trống hơ trống hoác từ trước ra sau. “Trường không đẹp thì không thể thu hút trẻ đi học. Nhưng không thể xã hội hóa từ phụ huynh vì họ rất nghèo, cái ăn cái mặc còn chưa có…” cô Hiệu trưởng Đỗ Uyên Thiên Minh trăn trở.

“Đi xin cho trò, có gì mà ngại”

Để giải quyết bài toán đầy mâu thuẫn đó, cô Minh đã tìm mọi cách để có thể mang lại sức sống mới cho ngôi trường, mái nhà mới cho học sinh.

Cô tận dụng tối đa những vật liệu sẵn có tại địa phương, thiết kế thành đồ dùng đồ chơi, đồ trang trí. Cô kêu gọi phụ huynh đến trường, đóng góp ngày công để chung tay cùng giáo viên sơn sửa lại lớp học, sân vườn. Những mảng tường cũ bong tróc được khoác màu áo mới. Những viên đá cuội lăn lóc ở bờ sông Sêpôn được phụ huynh lượm về, sơn xanh sơn đỏ, ghép lại thành lối đi sặc sỡ sắc màu. Những cây tre trên rừng được lắp ghép thành những cây cầu chơi ngoài trời… Những khoảng đồi đất dốc trong trường được biến thành cầu trượt an toàn, chắc chắn cho trẻ mầm non.

Phụ huynh lắp ghép, giáo viên và cả hiệu trưởng cũng xắn tay vào quét sơn. “Mọi người cùng chung tay vì học sinh, vì trường nên không khí rất phấn khởi. Ai cũng mong trẻ sẽ có chỗ vui chơi,” cô Minh chia sẻ.

Sự nhiệt tình của phụ huynh, của cán bộ giáo viên nhà trường cũng lan tỏa đến cả các ban ngành đoàn thể ở địa phương. Các chiến sỹ ở đồn biên phòng đóng quân trên địa bàn cũng tới để giúp trường xây bồn hoa, quét lại các bức tường.

“Trường không đẹp thì không thể thu hút trẻ đi học. Nhưng không thể xã hội hóa từ phụ huynh vì họ rất nghèo, cái ăn cái mặc còn chưa có…”

Với những trang thiết bị cần phải đầu tư tài chính, cô Minh chủ động kêu gọi sự hỗ trợ của các doanh nghiệp trên địa bàn. Cô đề đạt nguyện vọng với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hướng Hóa, với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị, với ủy ban nhân dân huyện, với liên đoàn lao động tỉnh.

Với những nỗ lực đó của cô Hiệu trưởng, trường đã nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ các doanh nghiệp, các ban ngành đoàn thể, các nguồn vốn của địa phương.

“Phòng Giáo dục và Đào tạo Đông Hà mỗi năm tài trợ cho trường một hạng mục công trình. Dự án Plan cũng giúp trường có được một nhà chơi bằng lốp ô tô cho học sinh. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị trang bị cho trường một bộ đồ chơi liên hoàn ngoài trời…” cô Minh vui vẻ kể.

Cô cũng tận dụng mạng internet để kêu gọi các đoàn từ thiện đến giúp cho học sinh của mình. Chỉ tính riêng năm 2016, cô kêu gọi được khoảng 40 đoàn từ thiện. Học sinh có được đôi dép để đi, có manh áo để mặc, có đồ dùng để học, để chơi.

“Nhiều người hỏi tôi, đi vận động nhiều như vậy có ngại không? Nhưng mình đi xin cho học trò, không phải cho bản thân, thì có gì mà ngại,” cô Minh cười nói.

Với sự năng động và nhiệt tâm của cô hiệu trưởng, sau 3 năm, Trường Mầm non Xy nay đã rất khang trang dù không thu một đồng nào của phụ huynh.

Thành công lớn nhất là trẻ đã hạnh phúc hơn

Mất nhiều công sức để xây dựng ngôi trường khang trang hơn, nhưng với cô Minh, đó không phải là thành công lớn nhất sau ba năm đảm nhiệm vị trí hiệu trưởng của ngôi trường Mầm non Xy.

“Thành quả lớn nhất là trẻ đã được chăm sóc tốt hơn, hạnh phúc hơn,” cô Minh nói.

Nhớ về những ngày đầu tiên đặt chân đến mảnh đất vùng cao này, nơi cách nhà mình đến 100km, cô Minh đã rất ngạc nhiên khi trẻ ở đây dù chỉ 2-3 tuổi nhưng vẫn tự đến lớp và về nhà một mình, không hề được bố mẹ đưa đón. Phụ huynh cũng không coi trọng việc cho con đi học nên sỹ số thất thường. Cơ sở vật chất rất thiếu thốn, trẻ chịu nhiều thiệt thòi so với các vùng thuận lợi khi không có khu vui chơi ngoài trời, không nhà vệ sinh khép kín.

Thành quả lớn nhất là trẻ đã được chăm sóc tốt hơn, hạnh phúc hơn,” cô Minh nói

Cô Minh bảo: “Tôi cứ trăn trở mãi, làm sao cho trẻ bớt thiệt thòi, làm sao cho trẻ em ở đây được hạnh phúc hơn. Muốn trẻ đến trường thì trường phải đẹp, phải có chỗ vui chơi. Muốn trẻ được hạnh phúc thì phải thay đổi ý thức của phụ huynh để họ quan tâm hơn đến con mình.”

Trăn trở, rồi cô bắt tay vào làm. Với cô, việc vận động phụ huynh đóng góp ngày công không chỉ để xây dựng trường mà còn để họ gắn bó với trường hơn, coi trường như một phần công sức của mình. Tiếp xúc với giáo viên nhiều, thấy trường đẹp đẽ khang trang, phụ huynh cũng tin tưởng hơn và muốn cho con đến trường hơn.

Có trường mới sặc sỡ màu sắc với nhiều khu vui chơi, trẻ rất thích đi học nên sỹ số chuyên cần được đảm bảo.

Muốn phụ huynh hiểu hơn ý nghĩa của việc cho trẻ đến lớp, dù điều kiện còn nhiều thiếu thốn, cô Minh vẫn cố gắng tổ chức các hoạt động vui chơi cho trẻ như hội thi tuổi thơ, ngày hội đến trường… Cô đưa trẻ đi tham gia các hội diễn, hội thi trên địa bàn để trẻ của trường mình không bị thiệt thòi so với các khu vực khác. Cô tổ chức cho học sinh ăn bán trú tại trường để giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng.

Nhưng với cô Minh, còn một việc quan trọng hơn nữa là làm sao để phụ huynh quan tâm chăm sóc trẻ tốt hơn.

Để tuyên truyền, vận động phụ huynh vốn 100% là đồng bào dân tộc Pakô, Vân Kiều, cô Minh phải tự học tiếng. Mỗi chiều, cô đến đứng trước cửa lớp, tham gia trả trẻ cùng giáo viên và tranh thủ học giao tiếp với phụ huynh.

Cô nhờ các ban ngành đoàn thể ở địa phương, từ đoàn thanh niên, hội phụ nữ, ban mặt trận… tuyên truyền vận động giúp.

“Giờ thì phụ huynh ở đây đã thay đổi nhiều. Trẻ không còn phải một mình đến trường mà các con được cảm nhận sự yêu thương chăm sóc nhiều hơn từ cha mẹ khi được đưa đón mỗi ngày,” cô Minh cười nói.

Dù làm việc cách nhà 100 cây số, cả tuần ăn ở tại đây, nhưng cô Minh bảo mình không có ý định rời xa ngôi trường này.

“Còn 9 năm nữa tôi sẽ về hưu, và cũng chỉ mong sẽ tiếp tục được cống hiến cho Trường Mầm non Xy, cho trẻ em Xy. Mỗi ngày, nhìn các bé được bố mẹ đưa đến lớp, được nhìn thấy nụ cười rạng rỡ của các con khi vui chơi ở sân trường, được thấy niềm hạnh phúc của các con khi bố mẹ đến đón mỗi chiều, đó là niềm hạnh phúc lớn nhất của tôi,” cô Minh nói./.

Một ngày đầu năm 2017, học sinh trường Tiểu học Dịch vọng B bất ngờ khi thấy trường sôi động trong tiếng nhạc xập xình. Giờ sinh hoạt vốn khá khô cứng với những bài giảng giảng đạo đức đầy lý thuyết bỗng nhiên biến mất, thay vào đó là trò chơi khởi động, những câu đố thú vị, những phần thưởng nhỏ xinh. Cả sân trường lập tức nóng ran trong không khí tưng bừng náo nhiệt, trong tiếng hò reo phấn khích của hàng trăm học sinh .

Trên sân khấu, thầy tổng phụ trách Nguyễn Văn Quyết bỗng “lột xác” thành một rapper:

Câu hỏi/ tiếp theo/ như sau. Đố/ các bạn biết/ đây/ là/ cái gì? Lòng tôi/có/đất/có/trời Có câu/ nhân/ nghĩa/ có/ người/ hiếu trung Mỗi khi/ muốn ngắm/ muốn dùng Thì tôi/ lại/ mở/ cõi lòng/ cho xem

Cú sốc của thầy giáo mỹ thuật bị giao làm… tổng phụ trách

Nhìn đám học trò vẫn đang ngoác miệng cười không ngớt, thầy giáo trẻ Nguyễn Văn Quyết không dấu được niềm hạnh phúc: “Sự hào hứng của các em chính là niềm vui, là động lực lớn nhất để tôi luôn luôn phải tìm tòi đổi mới, sáng tạo và cả… thích nghi với học trò.”

Và với Quyết, đó là cả chặng đường dài nhiều nỗ lực.

Học Đại học Sư phạm chuyên ngành Mỹ thuật, nhưng về trường Tiểu học Dịch vọng B (Cầu Giấy, Hà Nội), Quyết được giao làm… tổng phụ trách.

Chưa qua trường lớp nào về công tác đội, thầy giáo trẻ ngơ ngác, lóng ngóng từ cách dẫn chương trình, viết kịch bản nội dung đến sổ sách. Phải sau nhiều khóa tập huấn về công tác đội và được sự chỉ dẫn tận tình của các đồng nghiệp, thầy Quyết mới dần quen với công việc này. “Tôi luôn thầm cảm ơn các anh chị đi trước đã chỉ bảo cho mình,” thầy Quyết chia sẻ.

Làm tổng phụ trách có nhiều niềm vui khi tiếp xúc với tất cả các học sinh trong trường, nhưng cũng khiến thầy giáo trẻ trăn trở khi nhận ra các hoạt động ngày càng nhàm chán và khó thu hút được học sinh. Mỗi buổi sinh hoạt dưới cờ, đứng trước hàng trăm học sinh, thầy phải hô hào các em chỉnh đốn hàng ngũ, tập trung đội hình, bớt nói chuyện riêng…

“Là người thầy, mình thực sự buồn lòng khi bài giảng không mang lại sự hấp dẫn cho các em,” thầy Quyết buồn rầu nói.

Tình cờ, một lần thầy Quyết xem được bản tin thời sự bằng nhạc rap của báo điện tử VietnamPlus, thầy Quyết lập tức nảy ra ý tưởng đưa rap vào trong các hoạt động ở trường.

Dù không hiểu nhiều về loại hình âm nhạc này, nhưng thầy Quyết cho biết cũng không quá khó để làm quen. Chọn một nền nhạc rap đã có sẵn, thầy soạn lời phù hợp với nhịp và tạo vần điệu cho dễ đọc.

Kết quả thật bất ngờ khi học sinh trong trường đều vô cùng hào hứng. Những chủ đề vốn khô khan như an toàn giao thông, văn hóa học… được học sinh đón nhận một cách tự nhiên.

Để có được thành công ấy, không chỉ là nhạc rap mà còn là rất nhiều tâm huyết và nỗ lực của thầy Tổng phụ trách Nguyễn Văn Quyết.

Để có được thành công ấy, không chỉ là nhạc rap mà còn là rất nhiều tâm huyết và nỗ lực của thầy Tổng phụ trách Nguyễn Văn Quyết.

“Là một người tổ chức hoạt động, mình phải biên soạn, lựa chọn các câu hỏi theo từng chủ đề như về công tác đội, về an toàn giao thông, các loài vật… Mỗi chủ đề theo từng chương trình đều phải biên soạn rất kỹ để làm sao để học sinh nắm kiến thức tốt nhất. Cẩn trọng, chọn lọc, cân nhắc từng câu từng chữ trong mỗi câu hỏi, sao cho vừa chính xác, vừa dễ hiểu, lại phải có nhịp phách, có vần điệu, nhưng cũng cần phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh. Ví dụ như khi lồng vào trong câu hỏi thông tin về ca sỹ Sơn Tùng MTV thì lập tức các em sẽ sôi động lên ngay,” thầy Quyết bật mí.

Nếu không sáng tạo sẽ khó thu hút học sinh

Ở trường Tiểu học Dịch Vọng B, nhiều học sinh vẫn tinh nghịch gọi thầy Quyết với cái tên thân mật: “thầy Quýt”.

“Mỗi khi nghe các em í ới ‘Thầy Quýt ơi, thầy Quýt ơi!’, tôi thấy rất vui. Điều đó cho thấy các em quý mến và gần gũi với mình hơn,” thầy Quyết chia sẻ.

Gần gũi với học sinh cũng là một trong những bí quyết của thầy giáo trẻ để có thể hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ trồng người của mình.

“Để gắn kết với học sinh, muốn các em quấn lấy mình thì trước hết mình phải thực sự yêu quý các em, phải xóa được khoảng cách thầy trò. Phải thực sự là người bạn mà các em có thể chia sẻ câu chuyện của mình về gia đình, bạn bè, cuộc sống. Phải đặt mình vào vị trí học sinh để biết các em cần gì, muốn gì, cách suy nghĩ như thế nào, tâm sinh lý lứa tuổi ra sao, từ đó mình có những chủ đề, bài giảng phù hợp với các em,” thầy Quyết tâm sự.

“Một món ăn dù ngon, ăn mãi cũng thấy chán. Với nhạc rap, bây giờ các em hứng thú nhưng có thể sắp tới, học sinh sẽ quen và sẽ thấy nhàm.

Dù đã đạt được những thành công nhất định trong công tác tổng phụ trách, nhưng thầy Quyết vẫn khiêm tốn bảo: “Đưa nhạc rap vào chỉ là một cách làm để học sinh thấy hứng thú thú. Nhiều tổng phụ trách có kinh nghiệm và có nhiều sáng kiến hơn tôi. Tôi thấy mình vẫn còn phải học hỏi rất nhiều.”

Không bằng lòng với những kết quả hiện tại, thầy Quyết cũng đang ấp ủ những dự định mới bởi 6 năm làm tổng phụ trách, thầy hiểu rõ các em học sinh luôn đòi hỏi sự đổi mới và sáng tạo.

“Một món ăn dù ngon, ăn mãi cũng thấy chán. Với nhạc rap, bây giờ các em hứng thú nhưng có thể sắp tới, học sinh sẽ quen và sẽ thấy nhàm. Để học sinh tham gia hoạt động thì phải tạo sân chơi cho các em chứ không thể ép buộc, nhất là khi học sinh ngày nay có quá nhiều lựa chọn. Mình và trường sẽ tiếp tục có những sáng kiến đổi mới nữa để thu hút học sinh”, thầy Quyết nói.

Nhân lên niềm vui cho học trò

Những bài giảng bằng nhạc rap của thầy Nguyễn Văn Quyết đã nhận được sự hưởng ứng không chỉ của học sinh mà cả giáo viên của nhiều trường trên cả nước, nhất là những giáo viên tổng phụ trách. Nhiều người, nhất là các tổng phụ trách trẻ, đã nhắn tin nhờ thầy Quyết chia sẻ kinh nghiệm.

Đáp lại tinh thần học hỏi đó, thầy Quyết đã viết lại những bài giảng của mình để chia sẻ cho đồng nghiệp.

“Tôi luôn tâm niệm khi làm gì đó thì hãy làm bằng cả trái tim.

“Tôi chia sẻ với mọi người, nhất là với những tổng phụ trách mới, không phải để khoe mà đơn giản nghĩ rằng những thử nghiệm đã hiệu quả thì nên chia sẻ để có thể lan tỏa đến các em học sinh. Đó cũng là cách mà các đồng nghiệp đi trước đã giúp đỡ tôi khi tôi mới vào nghề. Việc chia sẻ cũng giúp cho những niềm vui sẽ đến được với nhiều học sinh hơn chứ không chỉ với học sinh Tiểu học Dịch Vọng B,” thầy Quyết chia sẻ.

“Tôi luôn tâm niệm khi làm gì đó thì hãy làm bằng cả trái tim. Khẩu hiệu luôn thôi thúc tôi khi chọn nghề giáo là: mỗi ngày đến trường là một ngày vui. Niềm vui lớn nhất của người thầy là thấy học sinh mình hạnh phúc. Bản thân mình vui, học sinh vui thì chắc hẳn là sẽ có nhiều người khác cùng vui theo, như phụ huynh chẳng hạn,” thầy Quyết vui vẻ nói./.

Đầu tháng 11/2017, Chính Phủ đã chính thức đồng ý với phương án bãi bỏ hình thức quản lý dân cư đăng ký thường trú bằng “Sổ hộ khẩu” và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân. Đây được coi là bước đột phá trong việc đơn giản hoá thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư thuộc phạm vi chức năng quản lý Nhà nước.

Đại diện Bộ Công an – đơn vị được giao trọng trách tiến hành quản lý dân cư thông qua mã số định danh cá nhân cho hay: Về cơ bản, Bộ này sẽ thực hiện hoàn tất cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trên cơ sở trên, cơ quan này sẽ kiến nghị bỏ sổ hộ khẩu bằng giấy để chuyển sang quản lý bằng công nghệ thông tin, nhằm đơn giản hoá thủ tục hành chính và tạo điều kiện cho công dân trong quá trình kê khai, thực hiện các hoạt động liên quan đến thủ tịch hành chính. Lộ trình được xác định đến năm 2020, sổ hộ khẩu kiểu cũ sẽ chính thức được “khai tử”, đồng nghĩa với việc người dân và cả các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thuận tiện hơn khi chỉ cần truy nhập vào cơ sở dữ liệu điện tử là có được các thông tin cơ bản.

Trong quá trình hiện thực hóa giấc mơ “số hoá” sổ hộ khẩu, mời bạn đọc cùng VietnamPlus điểm lại những mốc chính của một trong những cuốn sổ “quyền lực” nhất nhì Việt Nam suốt hàng chục năm qua; cùng nghe lại những câu chuyện vui buồn liên quan đến nó.

“Nỗi ám ảnh với dân tỉnh lẻ hết rồi!” Nghe người cháu họ hàng xa từ Tuyên Quang về Hà Nội học đại học thốt lên khi biết thông tin, theo lộ trình, tới năm 2020, sổ hộ khẩu giấy hiện nay sẽ được bỏ và thay vào đó, toàn bộ thông tin cá nhân (bao gồm cả nơi cư trú) sẽ được quản lý thông qua dữ liệu điện tử, ông Phùng Văn Q. (ngõ 464 đường Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội) tỏ rõ sự đồng cảm.

Ông lắc đầu, phẩy tay và nói: “Cái cuốn sổ giấy mỏng dính mà lại là nỗi ám ảnh của bao con người. Không chỉ dân ngoại tỉnh mới sợ nó đâu nhé! Chính người Hà Nội chúng tôi đây cũng bao phen khốn đốn vì nó đấy, có khi lại thành kẻ sống ‘chui,’ sống ‘lậu’ ngay trên chính nơi mình sinh ra và lớn lên!”

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Nam (nguyên giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội), trong lịch sử, việc quản lý hộ tịch được triển khai từ các triều đại phong kiến nhằm thu thuế, bắt đi lính và đi phu. Ở thời kỳ này, sổ đinh (ghi tên những người đàn ông ở độ tuổi đi lính, đóng thuế và lao dịch) được kiểm soát chặt chẽ.

Đến thời Pháp thuộc, nhằm khai thác nhân lực và kiểm soát việc nộp thuế, đi lại giữa các vùng miền, chính quyền thuộc địa thực hiện quản lý thông qua thẻ thuế thân và thẻ căn cước.

Sau khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp (năm 1954), sản lượng lương thực ở miền Bắc bị suy giảm do ruộng đất bị bỏ hoang (vì bom mìn sau chiến tranh), một bộ phận người dân nông thôn bỏ quê ra thành phố.

Trước “làn sóng” chuyển cư này, ngày 23/10/1957, Chính phủ ban hành Thông tư 495-TTg về việc hạn chế đồng bào ở nông thôn ra thành phố. Tuy nhiên, đến năm 1964, hệ thống hộ khẩu mới được áp dụng chính thức theo Nghị định 104-CP (ngày 27/6/1964) của Hội đồng bộ trưởng về Điều lệ đăng ký và quản lý hộ khẩu.

Hệ thống hộ khẩu ra đời nhằm tăng cường việc giữ gìn trật tự trị an toàn xã hội, phục vụ lợi ích của nhân dân; giúp việc thống kê dân số các vùng trong nước nhằm phục vụ việc xây dựng và thực hiện các chính sách, kế hoạch của Nhà nước.

Theo đó, Nghị định 104-CP quy địn, mỗi người dân được đăng ký là nhân khẩu thường trú tại một hộ gia đình và việc di chuyển chỉ được phép khi có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền. Trong giai đoạn trước Đổi mới (1986), hệ thống hộ khẩu gắn chặt với việc phân phối lương thực, đất đai, nhà cửa, giáo dục, y tế và việc làm.

Hà Nội là một trong những địa phương đầu tiên thực hiện quản lý nhân khẩu bằng sổ hộ khẩu với mục đích hạn chế số người nhập cư khi điều kiện kinh tế-xã hội, nhà ở còn nhiều khó khăn…

Nhớ về thời bao cấp chưa xa ấy, ông Q. bảo: “Chỉ nguyên việc đi lại, hộ khẩu chắc cũng đủ chất liệu dựng thành phim truyền hình dài tập với chuyện ‘cười ra nước mắt’…”

Vào thập niên 60 của thế kỷ trước, hàng nghìn thanh niên và hộ gia đình đã tình nguyện rời Hà Nội đi khai hoang, làm kinh tế mới ở Tây Bắc. “Dân thành thị vốn không quen cầm cuốc, làm việc tay chân nặng nhọc. Hơn nữa, thời kỳ ấy, Hà Nội được coi là ‘đất thánh’ bởi có điện, có nước máy… Vậy là, nhiệt huyết tuổi trẻ đôi khi cũng gục ngã trước thực tại Tây Bắc với núi rừng hoang vu, thú dữ quẩn quanh rình rập… Nhiều người (trong đó có anh trai tôi) đã không chịu được sự khắc nghiệt của điều kiện tự nhiên, ốm đau triền miên, xanh xao vì sốt rét… Sau một thời gian, anh đưa vợ con trở về Hà Nội,” ông Q. kể.

Ký ức hiện về như thước phim quay chậm, mở ra trước mắt ông cụ những câu chuyện bi hài của quá khứ. Những nếp nhăn trên gương mặt xô lại như cố chặn hai hàng nước mắt không trào ra nơi khóe mắt.

Lúc này, giọng ông không còn hồ hởi như khi chia vui với cậu thanh niên về nỗi ám ảnh hộ khẩu được xóa bỏ lúc trước. Ông trở nên suy tư.

“Lúc đi hào hứng, say sưa khí thế là vậy mà khi về, anh tôi như kẻ ‘tội đồ,’ trốn tránh mọi ánh nhìn soi mói của những người xung quanh, sống lầm lũi nơi gầm cầu Long Biên, lấy đêm làm ngày, mưu sinh bằng công việc bốc vác nơi ga Hàng Cỏ,” ông lão kể, giọng trầm ngâm.

Khi cả gia đình quyết định đi khai hoang, làm kinh tế mới ở Điện Biên, cha mẹ ông đã bán đi căn nhà ở mạn Cầu Giấy và cắt hộ khẩu. “Bấy giờ, quay lại Hà Nội, những người hàng xóm xưa nhìn anh tôi với vẻ kỳ thị, thái độ dè bỉu và anh tôi thành người vô gia cư, không hộ khẩu, không nhà ở,” ông Q. kể.

Không có hộ khẩu, tem phiếu, những người như anh trai ông Q. bỗng thành kẻ sống “chui,” ngụ cư trên chính mảnh đất quê hương mình – một cuộc sống bấp bênh.

Mạch truyện nối dài, ông nhớ lại, nhờ sự giúp đỡ của những người quen cũ, anh tôi dựng được cái lều tạm ở gầm cầu Long Biên. Những ngày mùa Đông, gió rít bên tai, lạnh buốt.

“Cuộc sống mưu sinh, chạy ăn từng bữa. Anh tôi không thể nhập lại hộ khẩu vì không có đủ các loại giấy tờ chứng nhận, xác thực thông tin theo yêu cầu của chính quyền. Các con anh cũng không thể đến trường vì không có hộ khẩu. Những đứa trẻ thất học nhưng khao khát biết con chữ đã tìm đến lớp học ngoài vỉa hè phố Hàng Cót của một bà giáo tốt bụng. Thế rồi, vào cuối những năm 60, khi đế quốc Mỹ leo thang đánh phá, ném bom miền Bắc, lớp học ấy cũng chẳng thể duy trì,” ông lão trầm ngâm nhớ lại.

Đến tận khi qua đời, người đàn ông ấy vẫn chưa thể nhập lại hộ khẩu./.

Hàng chục năm qua, hộ khẩu dần dần từ quyển sổ xác định địa điểm cư trú đơn thuần của công dân từng bước tiến lên vị thế của một thứ “quyền lực” khiến nhiều người khiếp sợ. Khẩu thành phố, khẩu nông thôn, khẩu địa phương, khẩu Thủ đô… vô hình biến thành một rãnh sâu ngăn cách giữa các công dân, các vùng miền với nhau. Nhiều câu chuyện dở khóc, dở cười, khó tin nhưng lại nhan nhản ngoài cuộc sống theo đó mà xuất hiện.

Anh T.N có hộ khẩu tại Nam Định, nhưng đã lên Hà Nội mưu sinh từ hơn chục năm nay. Do chưa có đủ điều kiện nên vợ chồng, con cái của anh vẫn sống trong căn nhà trọ nhỏ ở Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội.

Nhắc tới nỗi ám ảnh vì không có khẩu Thủ đô, anh N. vẫn chưa hết ngao ngán.

“Do không có hộ khẩu ở Hà Nội nên mỗi lần mất giấy tờ, hay cần xác minh các thủ tục hành chính liên quan đến nhân thân, hai vợ chồng tôi lại phải xin nghỉ việc, đi hơn trăm cây số về quê để làm. Tốn thời gian, nhiêu khê đã đành nhưng bực nhất là còn phải mất cả tiền để các thủ tục ở địa phương được làm cho nhah chóng,” người đàn ông 38 tuổi nhăn tít mặt nghĩ lại.

Trong suốt hơn chục năm bám trụ với Thủ đô, gia đình anh đã có hàng chục chuyến phải về quê làm giấy tờ như thế: Từ việc xin giấy xác nhận độc thân để lập gia đình, giấy đăng ký kết hôn… đến làm lại chứng minh thư, làm hộ chiếu. Nhưng từng ấy chưa là gì so với việc lo cho cô con gái đầu lòng đi học.

“Lúc ấy, hai vợ chồng tôi đau đầu vì vào thời điểm cháu đến tuổi vào lớp Một thì cả hai vẫn chưa đủ điều kiện để đăng ký KT3. Nếu cho cháu học trường tư lại không kham nổi vì chi phí cao quá mức so với thu nhập của chúng tôi,” anh N. kể.

Đã có lúc, anh chị tính phải đưa cô con gái nhỏ về quê học trường làng cho đúng khẩu, đúng tuyến nhưng lại không đành lòng xa con. Nghĩ tới, nghĩ lui, anh N. phải “muối mặt” sang nhờ bà hàng xóm nhận cháu làm… cháu ngoại.

Oái oăm nhất, là để có thể “hợp thức hóa” và “an vị” cho con vào trong khẩu Hà thành, anh N. phải cắn răng chấp nhận vị hàng xóm tốt bụng khai cô bé là con rơi, con ngoài giá thú không may mắn của gia đình này.

“Nghĩ tới chuyện đó, tôi vẫn thấy nhục nhã. Con mình vất vả đẻ ra, nuôi lớn mà chỉ vì không có khẩu, không có điều kiện mà thành phận con hoang của nhà khác,” anh N. cay đắng.

Đến thời điểm hiện tại, khi khấm khá hơn, anh chị đã chuyển cho cháu đi học trường tư, đồng thời cũng hoàn thiện KT3 để thuận lợi hơn cho cuộc sống sau này. Nhưng, cũng từ đó, “Sổ hộ khẩu” trở thành nỗi ám ảnh không dễ gì quên đối với ông bố gần 40 tuổi quê gốc Nam Định này.

“Tôi chỉ mong, sắp tới khi hủy bỏ sổ hộ khẩu giấy, chuyển sang quản lý bằng điện tử mọi thủ tục hành chính sẽ thông thoáng hơn, có thêm nhiều ‘cửa’ hơn cho người dân các địa phương lên thành phố lớn sinh sống và làm việc như chúng tôi đỡ vất vả,” anh N. bày tỏ nguyện vọng./.

Nhắc tới hộ khẩu, nhiều người dân trên khắp các địa phương đều méo mặt gọi nó là sổ “hậu khổ.” Câu chuyện dưới đây của hai công dân hiện đang cư trú tại thành phố Vinh (Nghệ An) và Thành phố Hồ Chí Minh là một ví dụ rất dễ gặp trong cuộc sống hàng ngày khi người dân phải mướt mồ hôi với cuốn sổ “quyền lực” này.

Trung Kiên, vốn là người gốc Nam Định, vào Sài Gòn cùng vợ con lập nghiệp từ năm 2012. Sau 4 năm vật lộn mưu sinh, ngoài căn nhà trọ nằm cuối hẻm trong quận Bình Tân, Trung Kiên còn “dắt thêm” tài sản là hai cậu con trai kháu khỉnh.

“Đến lúc có con, tôi mới biết hộ khẩu nó ‘to’ đến chừng nào,” Kiên méo xệch mặt kể.

Do công việc không ổn định, nay đây mai đó, nên hai vợ chồng Kiên chưa làm được sổ tạm trú KT3. Khi cậu con trai đầu lòng ra đời, thì cả nhà mới ngớ người ra vì không đủ điều kiện làm khai sinh cho cháu ngay tại địa phương đang cư trú.

“Lúc ấy, vợ tôi đẻ xong, tiền thì cũng cạn rồi. Nhưng nghĩ thương con đẻ ra, không có giấy khai sinh thì cũng tội cho cháu. Nên hai vợ chồng lại phải vay mượn bạn bè được vài triệu cho tôi bắt xe khách từ Sài Gòn về quê vợ khai thủ tục cho con,” anh Kiên nhớ lại.

Hai cậu con trai ra đời cũng là hai lần ông bố trẻ tay xách, tay túi về tận nhà vợ anh ở Phú Xuyên, Hà Nội làm các giấy tờ có liên quan. Mỗi chuyến đi kéo dài cả tuần, công việc bị gác lại, kéo theo nhiều khoản nợ cho gia đình vốn đã chẳng dư dả mấy.

“Vừa rồi, thấy không có khẩu, không có KT3 nó nhiêu khê quá, chúng tôi cũng chạy chọt để làm cái tạm trú, hy vọng sau này sẽ được thuận tiện hơn. Chứ cứ vài chuyến để làm các giấy tờ lại phải lộn ra Bắc thì thú thật nhà tôi không chịu nổi,” anh Kiên thở dài.

Câu chuyện của Kiên thực ra là chuyện chung của hàng nghìn, hàng vạn lao động nhập cư từ các địa phương vào thành phố lớn. Không có khẩu, họ mặc nhiên bị coi là công dân hạng hai, phải chịu đủ thứ rườm rà, rắc rối do quyển sổ quyền lực mang tới.

Anh Kiên chỉ hy vọng: Thời gian tới, khi tất cả chứng minh thư, hộ khẩu được đưa lên quản lý trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân số, các thủ tục cơ bản sẽ bớt nhiêu khê để cho người dân đỡ vất vả.

T. Tâm (trú tại thành phố Vinh, Nghệ An) lại chia sẻ câu chuyện khốn khổ vì chuỗi thủ tục “hành là chính” khi đi làm hộ khẩu.

Tâm cho hay, sau khi lập gia đình, chồng của cô muốn nhập vào khẩu nhà vợ. Tưởng mọi chuyện đơn giản vì cả hai đã đăng ký kết hôn thế nhưng hành trình “tìm khẩu” của vợ chồng Tâm lại gian nan đến không ngờ.

“Ban đầu, chồng tôi lên công an thành phố Vinh để điền tờ khai. Bộ phận này yêu cầu cần phải có xác nhận ở phường nơi hai vợ chồng cư trú nên anh ấy lại lộn về. Về tới phường tưởng là xong thì phường lại yêu cầu phải có xác nhận của trưởng khối,” chị Tâm cười kể lại.

Đi tới, đi lui, rồi chờ đợi người có trách nhiệm xác nhận… không bận, chỉ tính riêng khâu kê khai, anh chị đã mất nguyên vài tuần chờ đợi.

“Đến nhà khối trưởng thì có khi họ bận không ở nhà nên lại phải đợi ngày hôm sau. Lên phường thì vướng lịch họp nên cũng lui lại. Đấy còn là chưa kể đến việc khi khai thông tin, chúng tôi không được hướng dẫn cụ thể nên sai lên sai xuống. Phải mất cả tháng trời, ông xã mới có thể nhập khẩu được. Đấy là chúng tôi còn là người địa phương, có quen biết, chứ không biết người từ nơi khác về làm hộ khẩu còn rắc rối tới mức độ nào,” chị Tâm thắc mắc.

Trước thông tin thời gian tới, hộ khẩu giấy cũ sẽ được huỷ bỏ và chuyển sang quản lý thông qua hệ thống dữ liệu điện tử, chị Tâm tỏ ra rất mong chờ.

“Chuyển sang quản lý thống nhất dữ liệu công dân qua hệ thống điện tử sẽ giúp cho công dân đỡ gặp phiền toái, rắc rối khi phải đi qua quá nhiều thủ tục hành chính như hiện nay. Cá nhân tôi ủng hộ quyết định này,” chị Tâm chia sẻ.

Liên quan đến việc bỏ sổ hộ khẩu và chứng minh nhân dân kiểu cũ, Trung tướng Trần Văn Vệ, quyền Tổng Cục trưởng Tổng Cục Cảnh sát (Bộ Công an) cho biết: Về cơ bản, đây là chuyển từ quản lý kiểu cũ sang quản lý thông qua hệ thống dữ liệu quốc gia thống nhất. Toàn bộ các thông tin cơ bản của công dân sẽ được số hóa một cách đồng nhất, góp phần làm giảm thủ tục, giảm nhân lực khi côg dân thực hiện các giao dịch liên quan đến hành chính.

VietnamPlus đã có cuộc trao đổi nhanh với Thượng tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát đăng ký quản lý cư trú và dữ liệu quốc gia về dân cư (C72 – Tổng Cục Cảnh sát, Bộ Công an) về lộ trình số hoá dữ liệu công dân trong tương lai.

Theo Thượng tá Phú, công tác quản lý Nhà nước về cư trú có vai trò hết sức quan trọng, không thể bỏ được. Tất cả các ngành, các cấp và ngay cả bản thân công dân cũng đều cần đến sự quản lý này. Tuy nhiên, trong tương lai, khi xây dựng xong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng thời các ngành cũng làm xong dữ liệu chuyên ngành của mình và kết nối lại với nhau thì có thể tính tới việc bỏ sổ hộ khẩu kiểu cũ.

Trong khoảng thời gian từ nay đến năm 2020, tất cả các thủ tục hành chính liên quan đến sổ hộ khẩu và chứng minh dân dân vấn sẽ được tiến hành bình thường như cũ.

– PV: Sau khi Chính Phủ ban hành Nghị quyết 112, Bộ Công an có đánh giá thế nào về tình trạng người dân phản ánh bị “hành” khi được cơ quan Nhà nước yêu cầu xuất trình giấy tờ liên quan tới sổ hộ khẩu?

Thượng tá Trần Hồng Phú: Qua theo dõi, tôi thấy có hai chiều hướng: Công dân sợ phiền hà, và công dân sợ bị ảnh hưởng tới quyền lợi của mình lại chiếm phần đa. Bản thân sổ hộ khẩu chỉ để quản lý nơi cư trú của công dân, công an cấp ra sổ đó chỉ để xác định nơi cư trú, còn các ngành đang dựa vào đó thực hiện thủ tục hành chính của mình.

Luật Cư trú và các Nghị quyết của Chính Phủ cũng nghiêm cấm lạm dụng sổ hộ khẩu để hạn chế quyền của công dân.

Trước đó, Thủ tướng Chính Phủ cũng đã ban hành Đề án 896 do Phó Thủ tướng thường trực Chính Phủ làm trưởng ban, có lãnh đạo các Bộ ngành tham gia. Ban Chỉ đạo 896 đã yêu cầu các Bộ, ngành tự rà soát thủ tục hành chính liên quan đến sổ hộ khẩu và tự đề xuất các thủ tục không liên quan. Bộ Công an là cơ quan thường trực, có trách nhiệm tham mưu cho Ban chỉ đạo tiến hành đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bản thân quyển sổ hộ khẩu không có lỗi gì cả. Nếu lạm dụng để ngăn cấm công dân là vi phạm pháp luật.

-PV: Lộ trình thu thập 15 trường thông tin cơ bản của công dân để xây dựng Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư sẽ được triển khai như thế nào, thưa ông?

Thượng tá Trần Hồng Phú: Có 15 trường thông tin của con người tích hợp trong hệ thống, đây là 15 trường thông tin cơ bản nhất của 1 con người, chuyên dùng sử dụng trong tất cả các thủ tục hành chính.

Dự kiến từ ngày 14/11 tới đây, Bộ Công an sẽ tổ chức tập huấn tại các địa phương về nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ thu thập, sau đó tiến hành phát phiếu cho các địa phương để công an phường xã thị trấn phát đến từng hộ gia đình, để công dân kê khai, ký xác nhận. Sau đó công an đối chiếu xác minh, xác thực rồi tiến hành nhập dữ liệu.

Về cơ sở hạ tầng, tới năm 2018 sẽ được triển khai. Hiện Chính Phủ đã giao cho Tập đoàn Viễn thông quân đội Viettel ứng vốn ra để thực hiện, triển khai hạ tầng, đường truyền, phầm mềm. Có chủ trương của Chính Phủ, có vốn rồi thì triên khai hạ tầng nhanh thôi vì họ có hệ thống chi nhánh đến tận cấp huyện, cấp xã.

– PV: Vấn đề đặt ra là liệu cơ sở hạ tầng trên có đủ mạnh để chống lại sự tấn công của tin tặc, hacker không thưa ông?

Thượng tá Trần Hồng Phú: Trong dự án có quy định rõ về vấn đề bảo mật thông tin. Đây cũng là vấn đề được chúng tôi đặt lên hàng đầu. Luật căn cước công dân cũng quy định thu thập thông tin công dân nhưng phải đảm bảo bí mật cá nhân, bí mật gia đình, an ninh an toàn về thông tin. Bọ Công an, hay Tập đoàn Viễn thông quân đội và các đơn vị chức năng phải cùng tham gia để đảm bảo an ninh an toàn thông tin, vì đây là tài sản quốc gia, được tập trung để bảo vệ, tránh sự truy cập, khai thác thông tin trái phép. Việc chia sẻ, khai thác phải đảm bảo không làm ảnh hưởng bí mật cá nhân, bí mật đời tư.

– PV: Hiện tại nguồn kinh phí để thực hiện việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là bao nhiêu thưa ông?

Thượng tá Trần Hồng Phú: Kinh phí của dự án này khoảng hơn 3 nghìn tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách Nhà nước. Quốc hội, Chính Phủ sẽ ưu tiên kinh phí triển khai. Nhưng vấn đề là hiện nay dự án này chưa được đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn nên vướng vào vấn đề bố trí vốn. Hiện Chính Phủ đã giao Bộ Công an ứng tiền thực hiện trước một số dịch vụ trong năm nay. Đầu năm tới, Chính Phủ sẽ báo cáo Quốc hội bổ sung dự án này vào, sau khi có kế hoạch sẽ giao Viettel ứng vốn thực hiện dự án, rồi Nhà nước sẽ hoàn trả theo kế hoạch vốn dc phê duyệt.

Hệ thống kỹ thuật sẽ được đầu tư từ Trung ướng đến cấp tỉnh, huỵện và hơn 11.000 xã phường thị trấn, bao gồm nhiều hệ thống phần mềm, quản trị đào tạo. Bộ Công an sẽ huy động toàn bộ lực lượng quản lý hành chính đang trực tiếp thực hiện công tác quản lý cư trú, cấp chứng minh thư nhân dân để thu thập trước. Lực lượng này sẽ là người tổ chức phát triển, hướng dẫn kê khai, thu phiếu và xác thực.

Chính Phủ cũng đã chỉ đạo các Bộ ngành địa phương phối hợp với Bộ Công an tổ chức triển khai. Ngoài ra, Uỷ ban nhân dân các địa phương cũng sẽ chỉ đạo các ban ngành đoàn thể cùng tham gia hỗ trợ. Đây là cơ sở dữ liệu chung chứ không phải chỉ là cơ sở dữ liệu của Bộ Công an.

– PV: Tương lai, khi cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được hoàn thiện, người dân và cán bộ cơ quan Nhà nước sẽ được hưởng những thuận tiện nào thưa ông?

Thượng tá Trần Hồng Phú: Đến năm 2020, khi cơ sở dữ liệu quốc gia được hoàn thành thì khi tham gia các thủ tục hành chính, công dân sẽ không phải kê khai quá nhiều lần, không phải đi chứng thực giấy tờ nữa mà chỉ cần lấy dữ liệu cơ sở sang.

Cán bộ Nhà nước cũng nhàn hơn, giải quyết nhanh hơn, giảm được lượng hồ sơ bằng giấy tờ phải lưu và bảo quản. Việc truy tìm, khai thác thông tin cũng rất nhanh. Tới đây, khi cơ sở dữ liệu được hoàn thiện thì sẽ chỉ mất mấy giây để truy cập dữ liệu, đẩy nhanh tốc độ giải quyết thủ tục hành chính cho dân.

– Xin cám ơn ông.

Chính phủ đồng ý với phương án bãi bỏ hình thức quản lý dân cư đăng ký thường trú bằng “Sổ hộ khẩu” và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân.

23/10/1957

Thông tư 495-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc hạn chế đồng bào ở nông thôn ra thành phố

27/6/1964

Nghị định 104-CP của Hội đồng bộ trưởng ban hành Điều lệ đăng ký và quản lý hộ khẩu. Hệ thống hộ khẩu chính thức được áp dụng

1/7/1988

Nghị định 4-HĐBT của Hội đồng bộ trưởng ban hành Điều lệ đăng ký và quản lý hộ khẩu

5/10/1997

Nghị định 51-CP của Chính phủ về việc đăng ký và quản lý hộ khẩu

29/11/2006

Luật số 81/2006/QH11 Luật Cư trú

21/11/2012

Luật số: 25/2012/QH13 Luật Thủ đô quy định mới về quản lý dân cư trên địa bàn Hà Nội

20/6/2013

Luật 36/2013/QH13 Luật sửa đổi, bổ sung Luật Cư trú

18/4/2014

Nghị định 31/2014/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú.

30/10/2017

Nghị quyết 112/NQ-CP của Chính phủ về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Công an. Theo đó, Chính phủ đồng ý với phương án bãi bỏ hình thức quản lý dân cư đăng ký thường trú bằng “Sổ hộ khẩu” và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân.

Trước đổi mới

Hệ thống hộ khẩu gắn chặt với

việc phân phối lương thực, đất đai, nhà cửa, giáo dục, y tế và việc làm.

Sau đổi mới

Hộ khẩu vẫn còn là bắt buộc nhưng việc không đăng ký cư trú không còn là vấn đề ảnh hưởng đến sinh kế người dân một cách đáng kể.

Trước khi có Luật Cư trú 20064 loại đăng ký hộ khẩu

– KT1 dành cho những người thường trú (được mua quyền sử dụng đất, tiếp cận các dịch vụ xã hội khác ở nơi cư trú)

– KT2 dành cho những người vẫn ở trong tỉnh đăng ký nhưng ở quận khác (được mua quyền sử dụng đất, tiếp cận các dịch vụ xã hội)

– KT3 dành cho những người tạm trú dài hạn (được mua quyền sử dụng đất, hạn chế tiếp cận các dịch vụ xã hội)

– KT4 dành cho những người cư trú tạm thời (không có quyền mua đất đai, hạn chế tiếp cận các dịch vụ xã hội)

Điều kiện đăng ký hộ khẩu ở các thành phố trực thuộc trung ương

Sống liên tục 3 năm

Sau khi có Luật Cư trú 20062 loại đăng ký hộ khẩu

– Tạm trú

– Thường trú

Điều kiện đăng ký hộ khẩu ở các thành phố lớn

Sống liên tục trong 1 năm (Luật Cư trú 2006)

Sống liên tiếp hai năm (Luật sửa đổi, bổ sung Luật Cư trú 2013)

Nguồn: Chính phủ, Báo cáo “Hệ thống đăng ký hộ khẩu ở Việt Nam” của Nhóm Ngân hàng Thế giới và Viện Viện hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Bỏ sổ hộ khẩu, giao dịch hành chính sẽ chỉ cần 3 thông tin

Khi sổ hộ khẩu được bỏ, người dân thực hiện các giao dịch hành chính chỉ cần cung cấp 3 thông tin chính: họ tên, mã số định danh cá nhân và chỗ ở.

Đăng ký thường trú

Bãi bỏ hình thức quản lý dân cư đăng ký thường trú bằng “Sổ hộ khẩu” và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân.

Thay thế bản khai nhân khẩu (HK01), phiếu báo thay đổi hộ khẩu nhân khẩu (HK02) bằng một biểu mẫu mới.

Bỏ “Giấy chuyển hộ khẩu (HK07)

Bỏ giấy tờ chứng minh về mối quan hệ gia đình, giấy khai sinh với trẻ em đăng ký thường trú

Đăng ký tạm trú

Bãi bỏ hình thức quản lý dân cư tạm trú bằng “Sổ tạm trú” và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân.

Thủ tục hành chính khác

Tách, cấp đổi, cấp lại, điều chỉnh những thay đổi trong sổ hộ khẩu, cấp giấy chuyển hộ khẩu

Xóa đăng ký thường trú, xác nhận việc trước đây đã đăng ký thường trú, hủy bỏ kết quả đăng ký thường trú trái pháp luật.

Cấp đổi, cấp lại, điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú

Gia hạn tạm trú, hủy bỏ đăng ký tạm trú trái pháp luật.

Nguồn: Nghị quyết 112/NQ-CP

Nội dung: Sơn Bách, Phương Mai Ảnh: Minh Sơn, Tư liệu TTXVN, Charles Peyrin Dàn trang: Thi Uyên

Biến cố và chia rẽ nội bộ là những gì diễn ra trên chính trường Anh suốt nửa đầu tháng 11 này, thời điểm nước Anh bước vào giai đoạn quan trọng của tiến trình đàm phán Brexit để rời khỏi Liên minh châu Âu (EU).

Kể từ khi lên nắm quyền hồi tháng 7 năm ngoái sau cuộc trưng cầu ý dân về Brexit tới nay, chưa khi nào khả năng tiếp tục lãnh đạo đất nước của Thủ tướng Anh Theresa May lại bị đặt dấu hỏi lớn như vậy.

Chính phủ xáo trộn, nội bộ đảng bất đồng

Chính phủ Anh đang trải qua khủng hoảng và xáo trộn với hàng loạt vụ việc: hai bộ trưởng gồm Bộ trưởng Quốc phòng Michael Fallon và Bộ trưởng Phát triển quốc tế Priti Patel từ chức chỉ trong vòng 1 tuần, nhiều quan chức chính phủ bị cáo buộc liên quan tới các vụ bê bối tình dục, Phó Thủ tướng Anh Damian Green đang bị điều tra vì cáo buộc có hành vi không đúng mực, Bộ trưởng Ngoại giao Boris Johnson bị chỉ trích vì sự “lỡ miệng” khi đề cập tới một phụ nữ Anh đang bị giam giữ tại Iran.v.v. Trong khi chính phủ bị suy yếu, nội bộ đảng Bảo thủ lại lục đục và mâu thuẫn về tiến trình đàm phán Brexit.

Việc 40 nghị sỹ Bảo thủ đồng ý ký vào lá thư bày tỏ sự bất tín nhiệm với bà May được ví như “giọt nước tràn ly” và các cuộc tranh luận diễn ra trong tháng này về Dự luật rời khỏi EU – một phần quan trọng trong chiến lược Brexit của Chính phủ Anh- là phép thử thực sự đối với lòng tin vào sự dẫn dắt của nữ Thủ tướng.

Sự sa út uy tín thể hiện qua cuộc bầu cử trước thời hạn hồi tháng 6/2017 cùng với những bất đồng dai dẳng trong nội bộ đảng Bảo thủ đã gây không ít khó khăn cho Chính phủ thiểu số của bà May trong việc thông qua các dự luật Brexit ở trong nước, đồng thời làm mất thế chủ động của Anh trên bàn đàm phán với EU.

Tư tưởng “hạ bệ” Thủ tướng May vốn “manh nha” từ sau bài phát biểu bị cho là thảm họa của bà tại hội nghị thường niên của đảng Bảo thủ hồi tháng trước đã dần qua đi, song tâm trạng bất mãn với sự lãnh đạo của bà trong một nhóm nghị sỹ đảng Bảo thủ có lẽ chưa nguôi. Cộng với đó, đàm phán Brexit giữa Anh và EU thời gian qua hầu như không đạt được tiến triển, đã khiến uy tín của bà May giảm sút.

Thách thức lớn với tiến trình Brexit

Vai trò lãnh đạo của Thủ tướng May càng đứng trước thử thách lớn khi Dự luật rời khỏi EU được đem ra thảo luận tại Hạ viện trong tuần này. Sau hai ngày tranh luận đầu tiên (14-15/11), dù chấp nhận thực tế nước Anh sẽ rời EU, song hầu hết các nghị sỹ, kể cả các nghị sỹ đảng Bảo thủ, đã nhân đó để yêu cầu một số nhượng bộ cũng như một lập trường Brexit “mềm” hơn của bà May, vốn đang rất cần sự ủng hộ của họ để thúc đẩy dự luật được thông qua tại Hạ viện.

Thực tế, bà May cũng đã đưa ra một số nhượng bộ với các nghị sỹ “nổi loạn” trong đảng Bảo thủ và các nghị sỹ Công đảng, trong đó nhượng bộ lớn nhất là Hạ viện sẽ có quyền xem xét, sửa đổi và bỏ phiếu thông qua thỏa thuận cuối cùng về Brexit. Tuy nhiên, mọi chuyện không hề đơn giản.

Đến nay, các nghị sỹ đã đề xuất 186 trang sửa đổi cho Dự luật rút khỏi EU. Tuy các nghị sỹ dành sự ủng hộ đối với việc hủy bỏ Đạo luật cộng đồng châu Âu 1972, song chia rẽ trong nội bộ đảng Bảo thủ cũng bộc lộ rõ nét hơn.

Khoảng 20 nghị sỹ đảng Bảo thủ đang liên kết với các nghị sỹ Công đảng và các đảng đối lập khác để công kích và đòi chính phủ tiếp tục nhượng bộ. Đó là chưa kể 15 nghị sỹ đảng Bảo thủ đã tuyên bố đứng về phía Công đảng để ngăn chặn kế hoạch ấn định thời điểm cụ thể của Brexit trong Dự luật rút khỏi EU (dự kiến 11 giờ tối ngày 29/3/2019).

Những chia rẽ và bất đồng kể trên khiến cựu Đại sứ Anh tại EU, ông John Kerr cho rằng Anh hoàn toàn có thể “đảo ngược” tiến trình Brexit cho dù nó đã được kích hoạt, nước Anh có thể đổi ý và EU có lẽ sẽ không từ chối. Nhiều cựu thủ tướng, phó thủ tướng Anh gần đây đều lên tiếng ủng hộ việc ở lại EU hoặc tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân thứ hai về tư cách thành viên EU.

Đối với EU, mặc dù Dự luật rút khỏi EU tách biệt khỏi các cuộc đàm phán tại Brussels, song họ cũng muốn biết có bao nhiêu sửa đổi được đưa ra và những sửa đổi nào được thông qua, để đánh giá mức độ tín nhiệm đối với bà May ở trong nước.

Trong hoàn cảnh hiện nay, việc khơi thông bế tắc và đưa tiến trình đàm phán Brexit sang giai đoạn tiếp theo tại hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels vào tháng 12 tới là “át chủ bài” để bà May cứu vãn uy tín. Hiện EU cũng không vội vàng đưa ra nhượng bộ nào trước một Chính phủ Anh đang suy yếu và vị thế của Thủ tướng May đang lung lay.

Vòng đàm phán Brexit thứ sáu giữa Anh và EU trong tuần trước chưa đả thông được 3 nội dung gai góc chủ chốt là quyền công dân, nghĩa vụ tài chính và biên giới Ireland. EU thậm chí gửi “tối hậu thư” rằng nước Anh có hai tuần để đưa ra đề xuất mới cho vấn đề thanh toán hóa đơn “ly hôn” trước khi bước sang giai đoạn đàm phán tiếp theo về các nội dung trọng tâm là thỏa thuận chuyển tiếp và mối quan hệ thương mại trong tương lai.

Trong rủi có may

Dường như những yếu tố bất lợi đang bủa vây chính phủ của Thủ tướng May, song “trong cái rủi cũng có cái may.” Nhiều nghị sỹ trong đảng cầm quyền vẫn giữ quan điểm hiện chưa phải lúc thay thế bà May, bởi bà vẫn là lựa chọn tốt nhất hiện nay để đưa nước Anh rời EU. Việc phế truất bà có nguy cơ làm chậm tiến trình đàm phán các thỏa thuận thương mại.

Trong đảng Bảo thủ, mâu thuẫn giữa phe ủng hộ rời EU và phe ở lại tuy là rào cản để đi tới một lập trường thống nhất trong đàm phán Brexit, song cả hai phe vẫn cần bà. Họ cũng hiểu rõ rằng thay đổi lãnh đạo sẽ chỉ làm gia tăng uy thế của Công đảng của ông Jeremy Corbyn.

Bên cạnh đó, sự ủng hộ của giới chủ doanh nghiệp vốn không ưa Công đảng, đảng có chủ trương tăng thuế doanh nghiệp và thuế nhằm vào đối tượng thu nhập cao, có lẽ vừa là lợi thế cũng vừa là sức ép khiến đảng Bảo thủ phải đưa ra được phác thảo nào đó về một thỏa thuận với EU.

Anh hoàn toàn có thể “đảo ngược” tiến trình Brexit cho dù nó đã được kích hoạt (Cựu Đại sứ Anh tại EU John Kerr)

Đồng bảng rớt giá sau những xáo trộn chính trị đã cho thấy sự giảm sút lòng tin của giới đầu tư vào khả năng của Thủ tướng May trong việc thúc đẩy đàm phán với EU và kiểm soát mâu thuẫn trong đảng Bảo thủ. Không sớm đạt được một thỏa thuận chuyển tiếp, họ khó ngăn được các doanh nghiệp chuyển việc làm và đầu tư khỏi nước Anh. Thủ tướng May đầu tuần này đã mời 15 doanh nghiệp Anh và châu Âu tới phố Downing, trong một nỗ lực nhằm kêu gọi sự ủng hộ đối với chiến lược Brexit của bà cũng như thuyết phục họ không chuyển hoạt động ra bên ngoài.

“Yếu nhưng chắc chân” là tình thế của Thủ tướng May hiện nay. Các thế lực bảo thủ và giới chủ doanh nghiệp tại Anh không muốn lãnh đạo Công đảng đối lập giành được thêm ảnh hưởng, khi uy thế của họ đang lên kể từ sau cuộc bầu cử sớm cách đây 5 tháng. Các đồng minh đảng liên minh dân chủ DUP của Bắc Ireland cũng không muốn quyền lãnh đạo chính phủ lọt vào tay người vốn có cảm tình với tổ chức vũ trang Quân đội Cộng hòa Ireland (IRA) như ông Corbyn. Thêm nữa, là lãnh đạo nữ, uy tín cá nhân của bà May trở nên nổi bật trong bối cảnh xảy ra hàng loạt vụ bê bối tình dục trên chính trường Anh.

Với tình hình hiện nay, rất có thể “nội chiến” âm ỉ trong đảng Bảo thủ hay những sóng gió trên chính trường thời gian qua càng làm gia tăng khả năng tại vị cho Thủ tướng Theresa May, chí ít cũng tới khi bà hoàn thành sứ mệnh Brexit vào tháng 3/2019./.

Như thường lệ, cứ vào thứ Bảy, chị Liên (Cầu Giấy, Hà Nội) và hai đứa con nhỏ lại vào siêu thị BigC để mua đồ ăn cho cả tuần. Đi chợ, từ lâu đã trở thành cuộc đi chơi yêu thích của ba mẹ con chị Liên và thế nào trong giỏ, ngoài rau thịt cho cả tuần, cũng không thể thiếu “táo Tây,” món khoái khẩu của hai đứa trẻ.

“Vì hai đứa nhỏ thích ăn nên đi đâu tôi cũng để ý các quầy bán táo trước tiên. Tuy nhiên, tôi chỉ hay mua ở các siêu thị lớn hoặc trong hệ thống Klever vì ở đó, tôi mới yên tâm là táo sạch. Bọn trẻ nhà tôi thích các loại táo Pháp như Gala, Juliet vì vị ngọt, giòn và thơm,” chị Liên tâm sự.

Khoảng gần 3 năm trở lại đây, các loại nông sản Pháp như táo, nho, kiwi, phomát, thịt nguội… bắt đầu được người tiêu dùng Việt biết đến, bên cạnh các loại nông sản nhập đã quen thuộc từ lâu như thịt bò Úc, nho và thịt gà Mỹ, kiwi New Zealand…

Ông Alexandre Bouchot, Tham tán nông nghiệp, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam cho biết, táo và thịt bò Pháp được phép “trở lại” Việt Nam từ năm 2015, sau 15 năm bị cấm. Hiện nay, Chính phủ Pháp đang tiếp tục đàm phán để Việt Nam mở cửa thị trường với khoai tây. Dự kiến, khoảng 3.000 tấn khoai tây Pháp sẽ đến Việt Nam trong năm 2018.

“Để đạt được điều đó, chúng tôi đã phải vượt qua rất nhiều rào cản,” ông Bouchot cho biết.

Những cánh cửa khép hờ

Có thể nói ngay khi thị trường Việt Nam chính thức mở cửa trở lại với thịt bò và táo, Chính phủ và doanh nghiệp Pháp đã rất nỗ lực để tìm lại chỗ đứng cho hàng nông sản nước này tại Việt Nam.

Cardell Export là một trong những công ty xuất khẩu táo có mặt tại Việt Nam sớm nhất. Ông Pascal Corbel, Giám đốc thương mại nước ngoài của Cardell Export (chuyên xuất khẩu táo hữu cơ Juliet) nhớ lại, ngay khi nhận được giấy phép xuất khẩu, ông đã liên hệ với các doanh nghiệp Việt Nam và xuất những lô hàng thăm dò thị trường đầu tiên vào cuối năm 2015.

Hiện nay, Fruits and Green (Thành phố Hồ Chí Minh) và Klever Fruits là hai nhà nhập khẩu độc quyền táo Juiet tại Việt Nam. Từ tháng 12/2016 đến tháng 5/2017, Cardell Export đã xuất khoảng 32 container, tương đương với 600 tấn táo sang thị trường này.

Không chỉ có táo hữu cơ Juliet, các loại táo khác của Pháp cũng đã có hai năm bội thu tại thị trường mới này.

Theo Đại sứ quán Pháp, mỗi năm có 3.000 tấn táo được tiêu thụ ở hầu hết các kênh bán lẻ lớn như Big C, Aeon, Lotte Mart, Co.op Mart, Satra, Vinmart… Pháp có khoảng 20 loại táo và hiện có gần chục loại được nhập vào Việt Nam thông qua 4 nhà sản xuất là Blue Whale, Juliet/Cardell Export, FDA International và Harmonie.

Cùng với táo, thịt và các sản phẩm từ thịt của Pháp cũng từng bước xâm nhập thị trường Việt Nam.

Ông Bernard Vallad, Chủ tịch Nghiệp đoàn các nhà công nghiệp chế biến thịt Pháp (Fict) cho biết năm 2016, Việt Nam nhập khẩu khoảng 4.000 tấn thịt và sản phẩm từ thịt của nước này. Hiện nay, Việt Nam được coi là thị trường tiềm năng mới với mức tăng trưởng khoảng 7%/năm.

Lý giải cho sự phát triển ấn tượng của những mặt hàng trên tại Việt Nam, ông Alexandre Bouchot cho biết người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm hơn đến thực phẩm sạch, trong khi nước Pháp nổi tiếng “khó tính’ về an toàn thực phẩm.

Các loại nông sản của Pháp đều là sản phẩm chất lượng cao, không sử dụng thuốc trừ sâu đối với rau, củ, quả và hoàn toàn không dùng chất kích thích hay hooc-mon tăng trưởng trong quá trình chăn nuôi.

“Chính phủ Pháp thực hiện rất nghiêm ngặt vệ sinh an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến khâu bán sản phẩm. Hàng năm có tới 30.000 cuộc kiểm tra tại các doanh nghiệp hay chi nhánh ở từng tỉnh; 60.000 cuộc kiểm tra đối với các cơ sở giết mổ, các cơ sở bán hàng, quán ăn, các chợ, siêu thị, các trang trại bán sản phẩm,” ông Alain Clergerie thuộc Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Pháp cho biết.

Ngoài việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ chất lượng, Pháp còn quản lý hàng hoá bằng cách truy nguyên nguồn gốc theo từng cá thể. Ví dụ, mỗi sản phẩm thịt bò đều được gắn mã số. Khách hàng có thể biết rõ sản phẩm đó thuộc con bò nào, trang trại ở đâu.

Tương tự như thế, trên các sản phẩm rau, củ, quả đều có dán mã số để truy xuất được trồng ở trang trại nào.

“Các bạn khi ăn táo Juliet ở Việt Nam, nhớ gửi cho tôi mã số, tôi có thể nói cho các bạn biết quả táo bạn đang ăn được thu hoạch giờ nào, ngày nào tại thửa ruộng nào, chủ trang trại là ai,” ông Cabiel hóm hỉnh nói.

Ưu việt thế nhưng an toàn thực phẩm lại là nỗi lo lớn nhất của các doanh nghiệp Pháp khi vào Việt Nam.

Ông Bernard Vallad, Chủ tịch Fict cho rằng mức nhập khẩu 4.000 tấn từ Pháp là không nhiều so với con số nhập khẩu 148.000 tấn thịt và sản phẩm có nguồn gốc từ thịt trong năm 2016 của Việt Nam. Trong đó, chủ yếu là sản phẩm từ thịt như pate, thịt nguội…, thịt bò Pháp tuy được cấp phép xuất khẩu nhưng vẫn gặp rất nhiều khó khăn.

Trước khi bị cấm do ảnh hưởng của dịch bò điên, các doanh nghiệp Pháp được phép xuất khẩu thịt bò tự do sang Việt Nam nhưng từ khi lệnh cấm được dỡ bỏ năm 2015, Chính phủ Pháp phải cung cấp danh sách các doanh nghiệp đăng ký xuất khẩu, phía Việt Nam sẽ xem xét cấp phép cho từng doanh nghiệp và an toàn thực phẩm luôn là rào cản khó vượt qua nhất.

“Bên Việt Nam có đưa ra một hai chất có trong thịt bò Pháp để hạn chế nhập khẩu thế nhưng thịt bò Úc, thịt bò Nhật cũng có những chất ấy thì vẫn được phép vào Việt Nam. Hơn nữa, thịt bò Pháp vẫn được bán tại Pháp và 28 nước châu Âu, là những nước có tiêu chuẩn an toàn thực phẩm cao nhất thế giới nhưng lại không đủ đảm bảo để vào thị trường Việt Nam,” ông Bernard Vallad than thở.

Mức nhập khẩu 4.000 tấn thịt từ Pháp là không nhiều so với con số nhập khẩu 148.000 tấn thịt và sản phẩm có nguồn gốc từ thịt của Việt Nam trong năm 2016

Để hỗ trợ doanh nghiệp, liên tục từ năm 2015 đến nay, Đại sứ quán Pháp phối hợp với các nghiệp đoàn, hiệp hội ngành nghề tại Pháp như Fict (thịt và các sản phẩm từ thịt), Cniel (sữa và các sản phẩm từ sữa), Fruit and Veg from France-Interfel (rau củ quả), Adepta (trang thiết bị trong lĩnh vực nông sản) để tổ chức các lễ hội như Tháng Pháp tại Việt Nam, Balade En France, FoodExpo, Beaujolais Nouveau… nhằm giới thiệu, quảng bá hàng nông sản nước này với các nhà quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng Việt Nam.

Hai ông Alexandre Bouchot và Bernard Vallad đều hy vọng khi tới đây, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực vào năm 2018, tình hình trên sẽ được cải thiện: thủ tục cấp phép xuất khẩu sẽ đơn giản hơn, Việt Nam sẽ cấp phép theo nhóm doanh nghiệp do Chính phủ Pháp cung cấp thay vì kiểm tra và cấp phép cho từng doanh nghiệp như hiện nay; các rào cản an toàn thực phẩm cũng sẽ được nới lỏng…

Phía sau “cánh cửa EVFTA”: Cuộc đời có nở hoa?

Trái với vẻ hồ hởi của Tham tán Nông nghiệp Pháp tại Việt Nam và Chủ tịch nghiệp đoàn Fict, các doanh nghiệp Pháp khi được hỏi về hiệu quả của EVFTA đều tỏ ra khá dè dặt.

Chambost – một hãng thịt nguội truyền thống nổi tiếng ở Lyon, một thành viên của Fict cũng có mặt tại Food Expor 2017 diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh vào trung tuần tháng 11 cho biết họ không kỳ vọng nhiều vào Hiệp định EVFTA giúp Chambost có chỗ đứng tại thị trường Việt Nam, bởi lẽ, người tiêu dùng địa phương vẫn chưa có thói quen sử dụng jambon, xúc xích trong bữa ăn hàng ngày nên trước mắt, Chambost chỉ hy vọng tìm được đầu mối xuất khẩu với sản lượng khiêm tốn 100-200kg trong những năm đầu tiên.

Tương tự thịt nguội, khoai tây Pháp, “lính mới” sẽ xuất hiện ở Việt Nam trong năm 2018 được đánh giá là không gây áp lực gì nhiều cho thị trường.

Ông Hà Văn Hiền, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất và thương mại Tân Nông (Bắc Giang), một trong những doanh nghiệp đã xây dựng được vùng nguyên liệu khoai tây có tên tuổi ở khu vực miền Bắc trao đổi: Người Việt Nam thích giống khoai ta, củ màu vàng óng, nhiều tinh bột và vị đậm đà. “Nếu Pháp xuất khẩu vào Việt Nam thì chỉ có xuất trái vụ chứ chính vụ khoai tây sẽ không thể cạnh tranh được với khoai của Việt Nam. Hiện giá thành sản xuất khoai của Việt Nam quy mô công nghiệp cũng chỉ ở mức 4.000–5.000 đồng/kg, bán ra ở mức 350 USD/tấn là nông dân đã có lãi 150 USD/tấn”, ông Hiền khẳng định.

Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải nhập khoai từ Úc với giá khoảng 1.000 USD/tấn, còn Hà Lan, Đức là khoảng 650–700 euro/tấn. Do đó, khoai Pháp nếu vào Việt Nam thì cũng còn phải cộng thêm phí vận chuyển, khó có thể cạnh tranh với khoai của Việt Nam.

Viễn cảnh lượng xuất khẩu tăng đột biến cũng không diễn ra với táo Juliet. Ông Cobiel cho rằng EVFTA sẽ giúp mở cánh cửa thị trường rộng hơn nhưng điều đó đồng nghĩa với áp lực cạnh tranh tăng mạnh, Cardell Export sẽ gặp nhiều đối thủ hơn tại thị trường Việt Nam.

Đó chính là lý do thay vì đón đầu cơ hội thị trường, Cardell Export vẫn giữ nguyên diện tích trồng táo Juliet trong năm nay đồng nghĩa với việc sản lượng sẽ không tăng đột biến.

Đại diện của Klever Fruits tại Hà Nội cho biết táo Juliet rất được ưa chuộng tại Việt Nam. Đây là sản phẩm táo hữu cơ hiếm hoi và mặc dù là táo hữu cơ nhưng lại rất thơm, giòn, màu đỏ-vàng rất đẹp, tuy size quả hơi nhỏ hơn so với các loại táo khác. Năm 2016, Klever tiêu thụ 200 tấn táo này và năm 2017, lượng táo tiêu thụ dự kiến tăng khoảng 50% so với năm trước. Nhận thấy người tiêu dùng Việt Nam rất ưa thích sản phẩm này, tiềm năng thị trường lớn, Klever đã đàm phán với Cardell Export để tăng thêm lượng hàng nhập khẩu nhưng chưa có kết quả do hãng chưa có kế hoạch tăng diện tích trồng.

“Chúng tôi hiện mới trồng Juliet trên 350ha, còn khoảng 200ha nữa đang chờ, nhưng do tín hiệu thị trường không rõ ràng nên chúng tôi chưa có ý định mở rộng sản xuất,” ông Corbiel cho biết.

Cùng chung nhận định với Cardell Export, ông chủ Vin Descombe, một hãng rượu vang lâu đời nổi tiếng của Pháp và đã có mặt tại Việt Nam cũng cho rằng thị trường mở rộng đồng nghĩa với áp lực cạnh tranh tăng lên do có nhiều đối thủ hơn.

“Chúng tôi vừa mất hợp đồng lâu năm với Hãng hàng không Vietnam Airlines do hãng này thay đổi chính sách thị trường. Mở cửa là chấp nhận cạnh tranh nhiều hơn,” bà Descombe tâm sự.

Thực tế trên cho thấy, việc mở cánh cửa thị trường Việt Nam đối với hàng nông sản Pháp đã là một câu chuyện dài và khó. Nhưng mở được rồi và trụ lại, lại là một câu chuyện dài và khó khác, mà sự thành công nhiều khi không phải cứ nỗ lực là đạt./.

Những diễn biến trên chính trường Liban đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy căng thẳng mới…

Những diễn biến bất ổn trên chính trường Liban sau khi Thủ tướng nước này Saad al-Hariri đột ngột từ chức đang đẩy cả khu vực Trung Đông vào một vòng xoáy căng thẳng mới, tiếp tục tạo thêm nguy cơ gây mất ổn định tại một trong những “điểm nóng” của thế giới này.

Không chỉ bộc lộ rõ những mâu thuẫn dai dẳng “Hồi giáo hệ” giữa hai dòng Sunni và Shiite, cuộc khủng hoảng tại Liban được xem là “mặt trận mới” trong cuộc tranh giành địa-chính trị gay gắt tại Trung Đông giữa Saudi Arabia và Iran, hai cường quốc trong khu vực luôn đối đầu với nhau.

Việc Thủ tướng Liban Saad Hariri bất ngờ bay sang Saudi Arabia và tuyên bố từ chức trong một phát biểu được truyền hình trực tiếp từ thủ đô Riyadh với lý do “tính mạng bị đe dọa,” đồng thời chỉ trích Iran cùng với phong trào Hezbollah “đang kiểm soát Liban và gây bất ổn toàn bộ khu vực,” đã thực sự “gây sốc” bởi trước đó ông từng thể hiện một quan điểm tương đối ôn hòa.

Cuộc khủng hoảng tại Liban còn được xem là “mặt trận mới” trong cuộc tranh giành địa-chính trị gay gắt tại Trung Đông giữa Saudi Arabia và Iran

Dù gia tộc của ông Hariri có quan hệ mật thiết với Saudi Arabia, bản thân Thủ tướng Liban là người Hồi giáo Sunni và cũng có quốc tịch Saudi Arabia, song những năm qua, có vẻ nhà lãnh đạo này vẫn giữ không để Beirut bị lôi kéo vào cuộc đối đầu giữa phe Hồi giáo Shitte do Iran đứng đầu và phe Hồi giáo Sunni của Saudi.

Chính phủ liên minh tại Liban do ông đứng đầu tập hợp cả những thành viên Hezbollah, phong trào chính trị-vũ trang của người Hồi giáo dòng Shiite ở Liban và được Iran hậu thuẫn.

Giữ quan điểm duy trì một mối “quan hệ hữu nghị” với Hezbollah bởi điều này có lợi cho sự ổn định của Liban, chính ông Hariri đã ủng hộ đối thủ chính trị Michel Aoun, một đồng minh của phong trào Hezbollah, trở thành Tổng thống Liban. Đây có thể là lý do chính khiến Saudi Arabia, vốn coi Hezbolah là “tổ chức khủng bố” và luôn cứng rắn trong kiềm chế phong trào này, “không hài lòng” với ông Hariri.

Vì vậy, không ít ý kiến cho rằng chính Saudi Arabia đã gây áp lực buộc ông Saad Hariri phải từ chức, thậm chí Saudi Arabia còn bị cho là đang giam giữ Thủ tướng Liban. Nói một cách khác, Saudi Arabia là “tổng đạo diễn” đứng sau cuộc khủng hoảng ở Liban. Tuyên bố mới nhất của ông Hariri rằng ông từ chức là nhằm “tạo một sự chấn động tích cực” để toàn thể người Liban nhận ra những mối đe dọa đang phải đối mặt nếu tiếp tục ủng hộ Hezbollah, cũng được cho là do Saudi Arabia “giật dây.”

Saudi Arabia ngay lập tức “đổ lỗi” cho phong trào Hezbollah và Iran về biến động chính trị tại Liban, cáo buộc họ đã “cướp mất nền chính trị Liban” và khiến nước này tuyên chiến với Saudi Arabia.

Có lẽ đây là cách để Saudi Arabia nhổ “cái gai” Hezbollah ở Liban, khi cuộc chiến tại Syria đang đi tới hồi kết và Hezbollah bắt đầu tập trung trở lại vấn đề chính trị, trong đó có việc tìm cách gia tăng ảnh hưởng trong chính phủ và hạn chế quyền lực của Thủ tướng Hariri cùng khối Sunni.

Trong khi đó, vai trò của Thủ tướng Hariri trong điều hành chính sách đối ngoại và an ninh của Liban đang có dấu hiệu suy giảm. Kể từ khi lên nắm quyền cách đây 1 năm, chính phủ mới của ông vẫn không thể ổn định tình hình chính trị trong nước do mâu thuẫn giữa các phe phái trong khi nền kinh tế vốn lụn bại do nợ nần và tham nhũng tràn lan chưa có dấu hiệu được khôi phục. Do đó, ông Hariri không còn đủ khả năng bảo vệ quyền lực của khối Sunni tại Liban.

Cho dù tính toán của Saudi Arabia thực sự là gì thì việc khuấy động tình hình chính trị tại Liban vẫn có đích đến cuối cùng là Iran

Tuy nhiên, cho dù tính toán của Saudi Arabia thực sự là gì thì việc khuấy động tình hình chính trị tại Liban vẫn có đích đến cuối cùng là Iran, đối thủ chính của Riyadh tại Trung Đông.

Quan hệ chất chứa căng thẳng giữa Saudi Arabia và Iran, xuất phát từ sự chia rẽ giữa hai dòng Hồi giáo Sunni và Shiite cùng mâu thuẫn giữa dân tộc Arab và Ba Tư trong quá khứ, càng được khoét sâu bởi tham vọng tranh giành quyền lực và ảnh hưởng địa-chính trị trong khu vực của Riyadh và Tehran.

Được coi là 2 “cường quốc” khu vực Trung Đông, đại diện có ảnh hưởng nhất của hai dòng Hồi giáo đối nghịch, Iran và Saudi Arabia tham gia giải quyết hầu hết các vấn đề nóng của khu vực và luôn đứng về các bên đối lập trong các cuộc xung đột ở Trung Đông.

Lịch sử cũng đã nhiều lần chứng kiến những đợt căng thẳng bùng phát giữa hai nước đe dọa đẩy mâu thuẫn giáo phái ở Trung Đông thành xung đột bạo lực, như khi Riyadh và Tehran cắt đứt quan hệ ngoại giao hồi tháng 1/2016 sau vụ Saudi Arabia hành quyết một giáo sỹ Hồi giáo dòng Shiite.

Cuộc chiến dai dẳng ở Yemen dẫn tới cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ trong khu vực hiện này cũng chính là phản ánh bước leo thang trong cuộc đối đầu căng thẳng giữa Iran và Saudi Arabia.

Trong vài năm nay, Iran đã từng bước trở lại vị thế cường quốc có ảnh hưởng với vai trò chính trị và quân sự ngày càng lớn trong khu vực, nhất là sau khi Tehran đạt được thỏa thuận hạt nhân lịch sử với các cường quốc thuộc Nhóm P5+1 hồi tháng 7/2015. Với thỏa thuận này, các lệnh trừng phạt nhằm vào Tehran được dỡ bỏ và Iran thoát khỏi sự cô lập của cộng đồng quốc tế.

Trong khi đó, Saudi Arabia đang lâm vào khó khăn trong cuộc cạnh tranh với Iran. Trong các cuộc xung đột tại Iraq, Syria, Liban và Yemen, các lực lượng do Iran hậu thuẫn đang chiếm lợi thế trước các lực lượng Sunni do Saudi Arabia ủng hộ. Lợi thế này của Iran càng được khẳng định khi cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng bước vào giai đoạn cuối, các lực lượng thân Iran đang làm chủ chiến trường Iraq và Syria, trái lại các lực lượng Sunni do Saudi hậu thuẫn cơ bản không có vai trò tại Iraq, Syria và trên hết đang phải vật lộn để tồn tại.

Bên cạnh đó, Saudi Arabia đang sa lầy trong cuộc chiến tại Yemen, chiến dịch bao vây và cô lập Qatar chưa mang lại kết quả như mong đợi, thậm chí Qatar không hạ cấp mà còn thắt chặt hơn nữa quan hệ với Iran…

Chưa kể sự cạnh tranh kinh tế giữa 2 nước với tư cách cùng là các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới. Giới quan sát nhận định khủng hoảng chính trị tại Liban là đòn tiếp theo của Saudi Arabia để đối phó với Iran trong cuộc cạnh tranh quyền lực khu vực. Đồng thời với việc đổ lỗi cho Iran về bất ổn chính trị tại Liban, Saudi Arabia còn cáo buộc Iran có hành động “gây hấn quân sự trực tiếp” trong một vụ bắn tên lửa từ Yemen vào lãnh thổ Saudi Arabia.

Khuấy động tình hình chính trị ở Liban, Saudi Arabia được cho là đã “bắn một mũi tên trúng nhiều đích.” Nếu Hezbollah trở thành lực lượng kiểm soát chính trị tại Liban, điều này sẽ gây ra thách thức đối với Israel, Mỹ và đồng minh, nhất là nguy cơ dẫn tới xung đột quân sự Israel-Hezbollah.

Nói cách khác, Saudi Arabia muốn đẩy Israel và Hezbollah vào một cuộc xung đột mới để giảm sức ép cạnh tranh với Iran, tạo không gian và nhiều điều kiện hơn cho giới lãnh đạo ở Riyadh tập trung vào giải quyết các vấn đề nội bộ, nhất là thúc đẩy chiến dịch chống tham nhũng và củng cố quyền lực.

Khuấy động tình hình chính trị ở Liban, Saudi Arabia được cho là đã “bắn một mũi tên trúng nhiều đích”  

Tính toán này được cho là còn nhằm lôi kéo Mỹ duy trì can dự tại khu vực, tăng cường kiềm chế Iran tại Liban khi cuộc chiến chống IS tại Syria và Iraq đang đi vào hồi kết. Gây áp lực với Hezbollah tại Liban cũng là cách làm giảm sức mạnh của Hezbollah tại Syria, bởi phong trào này đang là lực lượng chiến đấu có hiệu quả tại Syria. Sau khi đánh bại IS, Hezbollah có thể sẽ là lực lượng chủ công chống lại các lực lượng phiến quân Sunni do các nước Arab, trong đó có Saudi Arabia, hậu thuẫn tại Syria.

Có thể thấy các cuộc xung đột tại Iraq, Syria, Yemen và Liban đều có cùng một nhân tố chung là sự đối đầu giữa Saudi Arabia và Iran. Trong nhiều năm qua, những tham vọng về lợi ích địa chiến lược cùng mối bất hòa giữa hai cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite và Sunni đã không ngừng châm ngòi cho ngọn lửa thù hận và bạo lực tại khu vực Trung Đông, vốn bị chiến tranh và xung đột tàn phá.

“Trò chơi vương quyền” đó đang lặp lại tại Liban, như đổ thêm dầu cho “chảo lửa” Trung Đông, vốn đã sôi sục do mối hiểm họa IS, xung đột Syria hay khủng hoảng Yemen… Chưa thể có hòa bình cho Trung Đông nếu các quốc gia trong đó không nỗ lực tìm cách cùng tồn tại hòa bình./.

“Trò chơi vương quyền” tại Liban đang đổ thêm dầu vào “chảo lửa” Trung Đông…

Album “Ai bằng anh” vừa được trình làng và trở thành lời “chào sân” đầy ấn tượng của PB Nation. Ở đó, họ phô diễn tài năng ở tất cả các mặt sáng tác, sản xuất và trình diễn. Và kể từ đây, PB Nation được “khai sinh” như một cá tính độc đáo, được bảo chứng của Pop Việt, đầy tươi mới và giàu năng lượng.

10 năm trước, Hà Lê và Phúc Bồ gặp nhau tại Hà Nội. Lúc đó mỗi người một việc. Hà Lê là một vũ công, Phúc Bồ đang vẫy vùng trong giới nhạc Underground (được mặc định là nhạc không chính thống). Họ quen biết nhưng chưa từng nghĩ đến chuyện kề vai sát cánh trong một nhóm nhạc.

Tuy nhiên, cũng chung kết cục đa phần nhóm nhạc Indie vào thời điểm đó, khi cuộc thi kết thúc, PB Nation cũng “rã đám.” Hoàng Tôn tiếp tục theo đuổi sự nghiệp solo, Lê Trình quay về con đường làm DJ… Hà Lê và Phúc Bồ, họ không đi đâu cả, họ ở lại với PB Nation.

Xuất thân là những nghệ sỹ Underground, cả Phúc Bồ và Hà Lê (dù nổi tiếng hơn với vai trò vũ công) đều được cộng đồng đó công nhận là những tài năng. Tuy nhiên, PB Nation không thường giới thiệu mình với công chúng như vậy, mà đơn giản và trực diện hơn: “Chúng tôi xuất thân từ văn hoá HipHop, là fan cuồng của dòng nhạc HipHop, Funk, Jazz, Breakbeats…,” mà như Hà Lê từng chia sẻ trước đây, “Hip Hop không chỉ là dòng nhạc nhóm theo đuổi, nó còn là văn hóa mà chúng tôi yêu thích, đam mê.”

Và có vẻ như, “mảnh đất ngầm” quả thực không đủ với hai cá tính âm nhạc độc đáo luôn thừa năng lượng này. Khán giả thấy PB Nation khắp mọi nơi, từ sóng truyền hình của Bài Hát Việt đến Lễ trao giải Âm nhạc Cống hiến, cũng như làm khách mời các chương trình truyền hình thực tế khác. Đi đến đâu, họ cũng mang đến sự mới mẻ, náo nhiệt, chất phóng khoáng của Hip Hop đường phố nhưng cũng rất đặc sắc và chất lượng âm nhạc thì luôn được đảm bảo.

Năm 2016, nhạc sỹ Quốc Trung đã gọi tên PB Nation là “Lucky duck” (chú vịt may mắn) của Monsoon Music Festival 2016. Sự kiện này có 2 ý nghĩa với PB Nation, nó vừa là sự công nhận đối với nhóm nhạc, mặt khác, cho thấy được tìm năng của một trong những nhân tố hấp dẫn của VPop.

Và PB Nation đã không làm cho khán giả thất vọng. Họ mang đến bầu không khí sôi động như thường thấy, và “thổi bay” những khán giả vẫn yêu thích EDM, HipHop và Funk. Ở trên sân khấu này, họ cũng đã trình diễn một trong những ca khúc hay nhất của album đầu tay của mình, gồm cả “Ai bằng anh,” “I Believe” và “Chợ tình.

Chinh chiến ở nhiều “sân chơi” khác nhau và có một “quá khứ” lẫy lừng (Phúc Bồ là người đứng sau thành công của nhiều ca sỹ nổi tiếng như Đàm Vĩnh Hưng, Hiền Thục, Thủy Tiên,… là nhà sản xuất đầu tiên của Việt Nam thắng giải Nhà sản xuất âm nhạc xuất sắc tại lễ trao giải MAMA 2015), PB Nation chính thức chào sân VPop bằng đĩa nhạc đầu tay có tên “Ai bằng anh” (2017).

Album đầu tay của PB Nation bao gồm 7 ca khúc, là sản phẩm âm nhạc hoản chỉnh và thống nhất, mà ở đó nhóm đã đảm nhận cả ba vai trò sáng tác, sản xuất và thể hiện. “Ai bằng anh” là một bữa tiệc âm nhạc “ồn ào” gồm cả HipHop, Funk, Electro, Tropical House…

“Chúng tôi kích thích những chuyển động khác biệt. Chúng tôi sống để bay vào những cuộc phiêu lưu. Chúng tôi kết nối, chúng tôi sáng tạo và chúng tôi là sự cách tân. Chúng tôi là PB Nation” – Nhóm nhạc giới thiệu về chuyến phiêu lưu đầu tiên của mình trong đĩa nhạc đầu tay “Ai bằng anh.

”Có thể nói, cả 7 ca khúc trong album đầu tay của PB Nation đều có những điểm thú vị và hấp dẫn riêng. Ca khúc chủ đề “Ai bằng anh” là một bản nhạc kết hợp giữa Electro và Funk một cách nhuần nhuyễn.“Chợ tình” và “Hoạ” liên tiếp mở ra không gian âm nhạc đầy tươi mới và sáng tạo với chất Tropical House và những nhịp Synth bắt tai. “I think you know”  và “Real U” tiếp tục là những bản nhạc điện tử lôi cuốn và hấp dẫn. Trong khi đó, hai bản nhạc “I Believe” và “Nếu như bọn mình” mang đến chất pop trẻ trung, hấp dẫn. Đây cũng là hai ca khúc có ca từ lãng mạn, với phần điệp khúc đầy thú vị.

Với “chuyến bay đầu tiên” – “Ai bằng anh” là một cột mốc mới trong sự nghiệp của PB Nation. Thậm chí, có thể xem đây như “hộ chiếu” cho thấy Pop Việt luôn có những bất ngờ và gây hứng thú cho khán giả. Thành công của “Ai bằng anh” là bày ra một bữa tiệc âm nhạc sôi động, gây choáng ngợp về mặt sản xuất nhưng lại tiết chế, khiến cho khán giả cảm thấy thoải mái và luôn muốn hoà vào không gian mà mình tạo ra.

Với đĩa nhạc đầu tiên, Phúc Bồ và Hà Lê hiện diện như hai gã thích “bay” và “Ai bằng anh” là chuyến phiêu lưu đầu tiên của họ. Tuy nhiên, “chuyến bay” đầu tiên trong âm nhạc của PB Nation còn ấn tượng hơn khi Sony Music “ông lớn” đứng sau thành công các “sao bự” quốc tế như Adele, Beyonce…là hãng phát hành.



Là “gà” của hãng Sony Music, nghĩa là âm nhạc của PB Nation đã thu hút được “nhà đầu tư” có tiếng nói trong ngành công nghiệp ghi âm, cũng có nghĩa là, họ có cơ hội tiến ra biển lớn. Cũng có nghĩa, những tác phẩm âm nhạc của PB Nation có thể xuất hiện ở nhiều thị trường khác nhau. Chính BP Nation cũng phải thừa nhận đây là “một cơ hội quan trọng nhất trong cuộc đời.”

Giờ đây, khán giả cũng có thể dễ dàng tìm thấy đĩa nhạc “Ai bằng anh” trên những ứng dụng nghe nhạc lớn nhất như Apple Music, Spotify… Dù với tính chất tiếp thị, hay chỉ là động thái đưa sản phẩm lên kênh bán hàng trực tuyến cũng cho thấy PB Nation không chỉ là những gã “thích bay” mà còn tính toán đường đi nước bước rõ ràng cho con đường âm nhạc lâu dài của mình.

Tuy nhiên, tham vọng của Phúc Bồ nói riêng và BP Nation không chỉ như thế. Họ muốn chạm tay vào loa vàng Grammy. Trước đây, nhạc sỹ Thanh Bùi cũng từng chia sẻ một cách thẳng thắn về ước mơ vươn đến giải thưởng âm nhạc lớn nhất thế giới này. Đây không phải là “giấc mơ” về danh tiếng hay giải thưởng, đây là động lực để họ dấn thân, là mục đích khi sáng tạo các tác phẩm nghệ sỹ “Made in Vietnam” để công chúng toàn cầu biết đến và yêu thích.

Có thể, giấc mơ Grammy vẫn nằm ở đâu đó trên hành trình chinh phục của Phúc Bồ và Hà Lê nhưng không thể phủ nhận rằng thứ âm nhạc họ đang tạo ra, đang làm mới từng ngày thực sự hấp dẫn./.

Nội dung: Marcus Phan Dàn trang: Thi Uyên Ảnh và video: Nhân vật cung cấp