Trong bối cảnh quan hệ Hàn Quốc-Trung Quốc rơi xuống mức thấp nhất trong 25 năm qua sau khi Seoul quyết định triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của Mỹ, kéo theo một loạt hành động trả đũa kinh tế từ phía Bắc Kinh, chuyến thăm của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in tới Trung Quốc từ ngày 13-16/12 được cả hai tận dụng như một cơ hội quý nhằm hàn gắn những rạn nứt, gây dựng lại lòng tin, hướng đến mục tiêu chung duy trì an ninh và sự ổn định chiến lược ở khu vực Đông Bắc Á.

Việc Tổng thống Moon Jae-in và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhất trí thúc đẩy mối quan hệ song phương nhằm đảm bảo ổn định lâu dài trong cuộc hội đàm vừa qua tại Bắc Kinh là một bằng chứng cho thấy chính sách ngoại giao thực dụng, mềm dẻo của ông Moon Jae-in nhằm khôi phục lại mối quan hệ chiến lược với Bắc Kinh đang phát huy tác dụng.

Trên thực tế, ngay từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1992, Hàn Quốc và Trung Quốc đã lựa chọn xu hướng xây dựng mối quan hệ dựa trên giao lưu hữu nghị, hợp tác cùng thắng, bởi hai nước có mối  ràng buộc mật thiết cùng những lợi ích chung tại một khu vực luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ mâu thuẫn do những vấn đề lịch sử, tranh chấp lãnh thổ hay vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Moon Jae-in đã không ngừng nỗ lực nhằm tìm ra một sự “khởi đầu mới” trong mối quan hệ với Trung Quốc, vì sự thịnh vượng chung của 2 nước cũng như trên toàn khu vực.

Với lợi thế gần gũi về địa lý, quan hệ thương mại giữa Hàn Quốc và Trung Quốc đã phát triển vượt bậc, có thời kỳ kim ngạch thương mại lên tới 300 tỷ USD/năm, đưa Bắc Kinh trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Seoul. Tuy nhiên, mối quan hệ này bất ngờ bị xấu đi nghiêm trọng sau khi chính quyền cựu Tổng thống Park Geun-hye quyết định triển khai THAAD trên lãnh thổ Hàn Quốc.

Dù Seoul luôn khẳng định việc triển khai THAAD là nhằm đối phó với chương trình tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên, song Bắc Kinh lại coi đây là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Những đòn trả đũa kinh tế không chính thức của Trung Quốc, như cấm xuất khẩu hay cấm du lịch, gây ra những thiệt hại không nhỏ đối với cả 2 nước, trong đó ước tính Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Hàn Quốc bị sụt giảm tới 6.500 tỷ won (khoảng 5,98 tỷ USD). Không những thế, mối quan hệ căng thẳng giữa hai nước có vai trò quan trọng trong khu vực cũng đe dọa làm tổn hại hòa bình ở cả Hàn Quốc và Trung Quốc nói riêng cũng như toàn khu vực nói chung.

Vì vậy, ngay từ khi lên nắm quyền hồi tháng 5 vừa qua, Tổng thống Moon Jae-in đã không ngừng nỗ lực nhằm tìm ra một sự “khởi đầu mới” trong mối quan hệ với Trung Quốc, vì sự thịnh vượng chung của 2 nước cũng như trên toàn khu vực.

Lợi ích kinh tế kết hợp với lợi ích an ninh là động lực và lý do để hai nước đi đến sự đồng thuận về “3 không” (không triển khai thêm THAAD, không tham gia vào hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ, không thực hiện liên minh quân sự Hàn-Mỹ-Nhật), cũng như nhất trí đưa quan hệ song phương “trở lại quỹ đạo bình thường,” mở đường cho cuộc gặp song phương giữa hai nhà lãnh đạo bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) diễn ra tháng 11 vừa qua tại Đà Nẵng, Việt Nam, tiếp đó  là chuyến thăm chính thức Trung Quốc mang sứ mệnh “phá băng” của Tổng thống Moon Jae-in.

Phái đoàn doanh nghiệp và tài chính tháp tùng Tổng thống Hàn Quốc lần này lên tới 260 người, trong đó có nhiều lãnh đạo của các tập đoàn lớn như SK Group, Hyundai Motor, Samsung Electronics,… và Tổng thống Hàn Quốc đã đưa ra đề xuất gồm 3 nguyên tắc cơ bản nhằm đảm bảo và thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa 2 nước.

Một yếu tố khá quan trọng đưa Hàn Quốc và Trung Quốc xích lại gần nhau hơn, đó là theo quan điểm của Seoul, Trung Quốc không chỉ đơn thuần là một quốc gia láng giềng, có vị trí địa lý, văn hóa, lịch sử, thương mại gắn bó lâu đời mà còn là một phần của bất kỳ giải pháp ngoại giao nào đối với vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, vốn lâu nay được Hàn Quốc theo đuổi.

Tình hình Bán đảo Triều Tiên nhiều tháng nay luôn trong trạng thái “căng như dây đàn,” thậm chí có lúc cận kề “miệng hố chiến tranh” khi Triều Tiên liên tiếp thực hiện các hành động khiêu khích cũng như đạt thêm các bước tiến mới trong việc phát triển tên lửa và hạt nhân, còn Mỹ không ngừng đe dọa trút “lửa và thịnh nộ,” Hàn Quốc và Trung Quốc – 2 nước “chung vách” với Triều Tiên đều hiểu hậu quả khôn lường, cả đối với Seoul và Bắc Kinh nói riêng cũng như toàn khu vực Đông Bắc Á nói chung, trong trường hợp xung đột leo thang nghiêm trọng dẫn tới một cuộc chiến tranh hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên.

Do đó, lâu nay hai nước vẫn kiên trì lập trường phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên, chủ trương giải quyết vấn đề thông qua đối thoại, phản đối việc sử dụng vũ lực cũng như kiên quyết không để xảy ra chiến tranh.

Quan điểm này đã một lần nữa được khẳng định lại trong cuộc hội đàm giữa Tổng thống Moon Jae-in và Chủ tịch Tập Cận Bình khi hai bên cũng đã nhất trí 4 nguyên tắc cơ bản trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân của Triều Tiên. Việc Hàn Quốc và Trung Quốc cùng bắt tay hợp tác tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho vấn đề này có thể giúp thúc đẩy Bình Nhưỡng quay trở lại bàn đàm phán phi hạt nhân hóa, mang lại hy vọng về việc củng cố hòa bình trong khu vực Đông Bắc Á.

Còn với Bắc Kinh, việc hàn gắn mối quan hệ “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” với Seoul trong thời gian qua cũng là nhu cầu cấp thiết sau khi Trung Quốc bắt đầu nếm trải những cú “phản đòn” đầu tiên của loạt biện pháp trừng phạt mà nước này áp đặt, bởi Hàn Quốc là đối tác quan trọng cung cấp các nguyên liệu thô cùng với các trang thiết bị phục vụ sản xuất  cho Trung Quốc.

Phối hợp giữa Hàn Quốc và Trung Quốc trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên vừa có thể tác động tới Triều Tiên, vừa phần nào giúp kiềm chế Mỹ. Đó là chưa kể, việc thúc đẩy quan hệ với Hàn Quốc có thể giúp Trung Quốc mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình trong khu vực.

Việc hàn gắn mối quan hệ “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” với Seoul trong thời gian qua cũng là nhu cầu cấp thiết sau khi Trung Quốc bắt đầu nếm trải những cú “phản đòn” đầu tiên của loạt biện pháp trừng phạt mà nước này áp đặt.

Mặc dù chuyến thăm của Tổng thống Moon Jae-in Trung Quốc đã mang lại nhiều kết quả khả quan, song việc hai bên không đưa ra tuyên bố chung cũng cho thấy căng thẳng vẫn còn âm ỉ và vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết dứt điểm, đặc biệt liên quan đến việc triển khai THAAD.

Dẫu vậy, cuộc gặp giữa Tổng thống Moon Jae-in và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kéo dài hơn 1 giờ so với dự kiến cũng được coi là tín hiệu tốt thể hiện nỗ lực và quyết tâm của hai bên nhằm khôi phục lòng tin hướng tới cải thiện quan hệ.

Những diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường trên Bán đảo Triều Tiên đang đòi hỏi cả Trung Quốc và Hàn Quốc thể hiện vai trò trung tâm trong duy trì hòa bình và ổn định ở Đông Bắc Á. Việc Trung Quốc và Hàn Quốc tạm gác bất đồng, giải tỏa căng thẳng, cùng bắt tay nhau vì lợi ích chung đã mở ra một chặng đường mới trong lộ trình đưa quan hệ giữa hai quốc gia Đông Bắc Á trở lại đúng hướng sau hơn 1 năm băng giá.

Điều quan trọng hiện nay là hai nước cần có những hành động cụ thể để chứng minh cho ý chí và quyết tâm của mình./.

Bức tranh chính trị nước Pháp năm 2017 đã có những thay đổi sâu sắc với việc vị Tổng thống trẻ nhất trong lịch sự đất nước Emmanuel Macron nhậm chức hồi tháng Năm. Những gì diễn ra trong năm cũng phản ánh những ưu tiên lớn nhất của Tổng thống Macron nhằm thực hiện những cam kết tranh cử, đó là lấy lại lòng tin của người dân, vượt qua chia rẽ trong xã hội và xây dựng một nước Pháp hùng mạnh.

“Sứ mệnh” hàn gắn chia rẽ trong xã hội Pháp ngay từ đầu đã được xem là thách thức lớn nhất của vị Tổng thống chưa có nhiều kinh nghiệm, không đại diện cho những chính đảng truyền thống, mặc dù đảng “Nước Pháp tiến lên” của ông Macron với quan điểm đại diện cho tất cả người dân và tất cả các đảng phái chính trị đã mau chóng nhận được sự ủng hộ rộng rãi và chiến thắng trong cuộc bầu cử hạ viện tháng 6 vừa qua.

Nước Pháp từ nhiều năm nay vẫn luôn bị chia rẽ bởi những vấn đề tác động mạnh đến kinh tế-xã hội, xuất phát từ sự đối kháng truyền thống giữa cánh tả và cánh hữu cùng sự bất đồng về chính trị, xã hội và văn hóa nảy sinh giữa những người ủng hộ một “xã hội mở” với những người chỉ muốn một “xã hội khép chặt” theo chủ nghĩa dân tộc.

Bên cạnh đó, xã hội Pháp đang xuất hiện ngày càng nhiều những “hố sâu ngăn cách” bởi sự khác biệt và bất bình đẳng giữa những nhóm công dân, từ người giàu-người nghèo tới người bản xứ-người nhập cư…

Thắng lợi của Tổng thống Macron và đảng của ông không giúp cho xã hội Pháp ngừng bị chia rẽ, nhất khi sau khi Tổng thống ký ban hành đạo luật cải cách lao động ngày 22/9, cho phép các chủ doanh nghiệp linh hoạt hơn khi đàm phán lương và điều kiện làm việc với người lao động, cũng như thuận lợi hơn khi sa thải nhân công. Đây là một trong những kế hoạch cải tổ sâu rộng mà Tổng thống Macron theo đuổi nhằm thúc đẩy tăng trưởng và đảo chiều xu thế thất nghiệp gia tăng, hiện ở mức khoảng 10%, gấp đôi so với các nền kinh tế hàng đầu châu Âu khác như Anh và Đức. Những biện pháp này được cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác của Pháp  tích cực hoan nghênh.

Báo cáo thường niên về năng lực cạnh tranh toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) nhận định những chính sách tăng cường tính linh hoạt của lực lượng lao động mà Tổng thống Pháp đưa ra là chìa khóa thúc đẩy một nền kinh tế cạnh tranh.

Ngược lại, đạo luật này vấp phải sự phản đối của các tổ chức công đoàn và người lao động, vốn cho rằng luật mới quá ưu ái giới chủ và đe dọa các quyền cơ bản của người lao động, khiến họ luôn sống trong tình trạng bấp bênh. Hàng loạt cuộc biểu tình và đình công của người lao động ở Pháp đã được tổ chức tại hầu hết các thành phố lớn, thu hút hàng trăm nghìn người tham gia. Hậu quả là các hãng hàng không phải hủy hàng trăm chuyến bay, hoạt động giảng dạy tại nhiều trường học bị gián đoạn, thậm chí có những cuộc biểu tình biến thành bạo lực, tạo nguy cơ gây bất ổn xã hội.

Sự chia rẽ thậm chí còn thể hiện ngay cả đối với những kế hoạch được Tổng thống Macron xác định là “vì người dân,” như “Kế hoạch huy động toàn xã hội” nhằm cải thiện dịch vụ cơ bản, bao gồm y tế, giáo dục và nhà ở, bên cạnh việc khuyến khích tuyển dụng lực lượng lao động chuyên môn thấp tại các địa phương nghèo và khó khăn. Thông qua kế hoạch này, nhà lãnh đạo Pháp mong muốn mọi người dân đều được tiếp cận những dịch vụ xã hội có chất lượng giống nhau.

Tuy vậy, việc thực hiện kế hoạch này thậm chí bị nhiều lãnh đạo địa phương nghi ngờ khi mà Tổng thống đang có ý định cắt giảm tiền trợ giúp thuê nhà trong các khu nhà ở xã hội, cũng như giảm số người hưởng hợp đồng lao động tạm thời vốn từ trước đến nay được Nhà nước trợ cấp tài chính.

Có thể thấy loạt kế hoạch cải cách đầy tham vọng của Tổng thống Macron từ lao động, thuế tới cắt giảm ngân sách đều hướng tới mục tiêu “hồi sinh” nền kinh tế ì ạch nhiều năm của Pháp, song nó động chạm tới quá nhiều vấn đề nhạy cảm và có thể gây xáo trộn xã hội. Dung hòa được những mâu thuẫn nảy sinh trong vấn đề này sẽ là “bài toán” mà Tổng thống Pháp phải tìm được lời giải nếu muốn thúc đẩy thành công những cải cách của mình trong năm 2018.

Bên cạnh những chia rẽ chưa thể hóa giải, nước Pháp năm 2017 vẫn thể hiện sức mạnh đoàn kết trên nhiều phương diện, đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố, trong bối cảnh “bóng ma” khủng bố gây chấn động nước Pháp từ năm 2015 vẫn tiếp tục hiện hữu sau các cuộc tấn công của những phần tử cực đoan nhằm vào lực lượng an ninh tại trung tâm thương mại Carrousel du Louvre, đại lộ Champs-Elysée và sân bay quốc tế Orly hồi đầu năm.

Dư luận đồng tình với việc Tổng thống Macron ngày 30/10 ký ban hành đạo luật chống khủng bố mới nhằm thay thế tình trạng khẩn cấp đã kéo dài 2 năm, sau 6 lần gia hạn. Tin tưởng khả năng “đảm bảo hoàn toàn an ninh của công dân” theo luật mới, người dân Pháp gạt bỏ những e ngại đụng chạm đến quyền tự do cá nhân khi luật trao nhiều quyền lực dài hạn cho các nhà chức trách như lục soát nơi ở, đóng cửa các địa điểm tôn giáo và hạn chế đi lại đối với những người bị tình nghi là phần tử cực đoan…

Một động thái khác thể hiện tinh thần đoàn kết của người dân và chính quyền Pháp, đó là những nỗ lực chống biến đổi khí hậu – “cuộc chiến quan trọng nhất thời hiện đại” như Tổng thống Macron đã khẳng định.

Trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh “Một hành tinh” do Pháp tổ chức ngày 12/12 dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc và Ngân hàng Thế giới, hàng loạt các biện pháp cụ thể đã được Pháp đưa ra nhằm hiện thực hóa Hiệp định Paris 2015. Trước tiên là cam kết hỗ trợ 1,5 tỷ euro mỗi năm kể từ 2020 cho các nước đang phát triển thích ứng với biến đổi khí hậu. Pháp cũng đầu tư 30 triệu euro cho chương trình “Make our planet great again” (Làm cho hành tinh chúng ta vĩ đại trở lại).

Trên bình diện quốc tế, uy tín của nước Pháp không ngừng tăng lên. Cùng với Đức, Pháp là một trụ cột của Liên minh châu Âu (EU). Việc ông Emmanuel Macron – người ủng hộ EU một cách tích cực, chủ trương phải mở cửa – thắng cử trước đối thủ Marine Le Pen – người theo chủ nghĩa dân tộc quá khích, luôn muốn Pháp rút ra khỏi EU – đã cho thấy một nước Pháp đoàn kết trong vấn đề trọng đại: sự tồn tại của EU.

Ngay sau lễ nhậm chức, Macron đã khẳng định vị trí của nước Pháp là ở trong EU để bảo vệ những giá trị của mình trên thế giới, đồng thời đề xuất kế hoạch cải cách EU đầy tham vọng và táo bạo được thực hiện trong 10 năm tới. Những bước đi này cũng Pháp cho thấy Paris đang khẳng định vị thế là một trong những đầu tàu lãnh đạo của EU.

Đặc biệt, vai trò tích cực của nước Pháp trong các vấn đề quốc tế đã được thể hiện rõ chỉ trong hơn 6 tháng kể từ khi ông Macron nhậm chức. Chuyến công du của Tổng thống Macron tới Qatar và các nước Trung Đông-Bắc Phi hồi tháng 6 ngay sau khi cuộc khủng hoảng ngoại giao Vùng Vịnh bùng nổ, hay chuyến thăm bất ngờ tới Saudi Arabia hồi tháng 11 vừa qua trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Saudi Arabia với Iran, nhà lãnh đạo Pháp thực sự đã tạo “dấu ấn” như một nhà trung gian hòa giải luôn xuất hiện đúng lúc. Cuộc khủng hoảng chính trị ở Libya được tháo ngòi có phần đóng góp quan trọng của Pháp…

Cách tiếp cận cân bằng của ông Macron trong các vấn đề gay góc như hồ sơ hạt nhân Iran, cuộc xung đột Syria hay tranh cãi xung quanh vấn đề Jerusalem, trong đó luôn đề cao các giải pháp đối thoại, hòa bình để giải quyết căng thẳng, đang khiến uy tín và vị thế của nước Pháp tăng mạnh.

Vai trò kết nối và dẫn dắt của Tổng thống Macron trong các mối quan hệ quốc tế cũng bộc lộ rõ sau các cuộc tiếp xúc cấp cao hiệu quả giữa ông với các nguyên thủ lớn trên thế giới, từ Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Tổng thống Nga Vladimir Putin…

Rõ ràng trong năm 2017, trên trường quốc tế, nước Pháp đang dần lấy lại hình ảnh là một cường quốc, một ủy viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có tầm ảnh hưởng lớn, có tiếng nói quan trọng và quyết định. Đây có thể xem là động lực đối với Tổng thống Macron trong tiến hành hiện thực hóa những cải cách quan trọng nhằm hoàn thành mục tiêu đưa nước Pháp hùng mạnh trở lại./.

Tại sao Tổng thống Mỹ Donald Trump lại chọn thời điểm này để đưa ra quyết định về Jerusalem là điều vẫn đang được phỏng đoán. Nếu như ông Trump lập luận rằng việc công nhận thành phố này là thủ đô của Israel là một “bước quá muộn để thúc đẩy tiến trình hòa bình và để phấn đấu tiến tới một thỏa thuận lâu dài” thì ngày càng có vẻ như hành động của ông sẽ chỉ đem đến hiệu ứng ngược lại.

Richard N. Haass, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, tác giả cuốn sách “Một thế giới hỗn loạn” đã đưa ra những nhận định về lý do đằng sau quyết định của ông Trump về Jerusalem cũng như những hậu quả của quyết định này.

Bản dịch bài viết của chuyên gia Richard N. Haass được đăng tải độc quyền trên VietnamPlus, thông qua dự án Project Syndicate.

Tròn 50 năm kể từ Cuộc chiến tranh sáu ngày – cuộc xung đột vào tháng 6/1967 mà giống như bất kỳ một sự kiện nào khác, nó tiếp tục xác định tình trạng bế tắc giữa Israel và Palestine hiện nay. Sau khi chiến sự kết thúc, Israel đã kiểm soát toàn bộ Bờ Tây, Dải Gaza, ngoài Bán đảo Sinai và Cao nguyên Golan.

Trở lại thời điểm đó, thế giới coi kết quả quân sự này chỉ là tạm thời. Nghị quyết 242 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, bối cảnh cho cái sau này trở thành một giải pháp ngoại giao cho vấn đề người Palestine mất Tổ quốc, đã được thông qua khoảng 5 tháng sau khi chiến tranh kết thúc. Tuy nhiên, giống như những gì vẫn thường xảy ra, điều ban đầu chỉ là tạm thời đã kéo dài cho đến nay.

Đây là bối cảnh mà trên đó Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Trump tuyên bố rằng Mỹ không đưa ra lập trường về quy chế cuối cùng của Jerusalem, bao gồm “những đường biên giới cụ thể thuộc chủ quyền của Israel” ở đó. Ông nói rõ rằng Mỹ ủng hộ giải pháp hai nhà nước nếu cả hai phía đồng ý. Và ông quyết định chưa bắt đầu trên thực tế chuyển đại sứ quán Mỹ khỏi Tel Aviv, thậm chí cho dù ông chỉ cần đơn thuần thay tên cho tòa lãnh sự của Mỹ hiện tại ở Jerusalem.

Ý định thay đổi chính sách của Mỹ trong khi lập luận rằng không thay đổi gì nhiều đã không thuyết phục được nhiều người. Đa số người Israel hài lòng với lập trường mới của Mỹ, còn phần lớn người trong thế giới Arab và những nơi khác thì tỏ ra tức giận.

Tại sao ông Trump lại chọn thời điểm này để đưa ra quyết định này là điều vẫn còn được phỏng đoán. Tổng thống đưa ra ý kiến rằng đây đơn thuần chỉ là sự thừa nhận một thực tế và rằng thất bại về chính sách của những người tiền nhiệm trong vấn đề này đã không đem lại bất kỳ lợi ích ngoại giao nào. Điều này là đúng, mặc dù lý do mà chính sách ngoại giao đã thất bại trong những thập niên qua không liên quan gì đến chính sách của Mỹ đối với Jerusalem, và tất cả chỉ liên quan đến sự chia rẽ giữa người Israel và người Palestine và những hố ngăn cách giữa hai bên.

Những người khác quy cho quyết định này lý do là những vấn đề chính trị nội bộ của nước Mỹ, một kết luận được hỗ trợ bởi việc Mỹ đã đưa ra quyết định đơn phương mà không hề yêu cầu có hành động đáp lại nào từ phía Israel (ví dụ như yêu cầu kiềm chế xây dựng các trại định cư chẳng hạn) cũng như không đưa ra bất kỳ đề nghị ủng hộ nào đối với người Palestine (chẳng hạn, ủng hộ quyền của họ đối với Jerusalem).

Điều làm cho tuyên bố của ông Trump tiềm ẩn nguy cơ phản tác dụng là việc chính quyền của ông đã dành phần lớn thời gian trong năm cầm quyền đầu tiên để hình thành một kế hoạch nhằm giải quyết xung đột Israel-Palestine

Mặc dù quyết định này đã dẫn đến một số hành động bạo loạn, nó có vẻ giống như mất đi một cơ hội hơn là việc tạo ra một cuộc khủng hoảng. Điều làm cho tuyên bố này không chỉ gây tranh cãi mà còn tiềm ẩn nguy cơ phản tác dụng là việc chính quyền Trump đã dành phần lớn thời gian trong năm cầm quyền đầu tiên để hình thành một kế hoạch nhằm giải quyết cuộc xung đột Israel-Palestine. Tuyên bố của Trump có thể đã làm suy yếu chính những triển vọng vốn đã rất hạn chế của kế hoạch nói trên.

Những gì mà chính quyền Trump dường như ghi nhớ trong đầu là trao cho những người đứng ngoài cuộc, và đặc biệt là Saudi Arabia, một vai trò trung tâm trong việc kiến tạo hòa bình. Đường hướng này được làm rõ bởi quan điểm cho rằng Saudi Arabia và các chính phủ Arab khác hiện lo ngại với mối đe dọa rõ ràng từ Iran hơn là với bất kỳ điều gì liên quan đến Israel. Do vậy, người ta giả định rằng các nước Arab này hiện sẵn sàng gạt sang một bên tình trạng thù địch lâu đời của họ đối với Israel, là nước cũng có chung phần lớn quan điểm của họ đối với Iran.

Tiến bộ đạt được trong vấn đề Israel-Palestine sẽ tạo ra một môi trường chính trị trong thế giới Arab mà nó cho phép họ làm chính điều này. Hy vọng trong chính quyền Trump là Saudi Arabia sẽ sử dụng các nguồn tài chính của họ để thuyết phục người Palestine đồng ý hòa giải với Israel theo những điều kiện mà Israel chấp nhận.

Vấn đề rắc rối ở chỗ kế hoạch duy nhất mà chính quyền Israel hiện này có khả năng chấp nhận sẽ chỉ đem lại cho người Palestine ít hơn rất nhiều những gì mà họ đòi hỏi trong quá khứ. Nếu đúng như vậy, bản thân các nhà lãnh đạo Palestine có thể nhận thấy an toàn hơn nếu họ từ chối thay vì ký tên vào một kế hoạch mà nó chắc chắn sẽ làm nhiều người dân của họ thất vọng và đẩy họ vào vị trí dễ bị tấn công bởi Hamas và các nhóm cấp tiến khác.

Người Saudi Arabia, tương tự như vậy, có thể cũng không muốn dính líu gì đến một kế hoạch mà nó sẽ có thể được cho là một sự phản bội. Ưu tiên hàng đầu của ban lãnh đạo Saudi Arabia mới dưới thời Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman là củng cố quyền lực, một công việc mà vị Thái tử này hiện đang làm bằng việc gắn ông với nỗ lực tấn công vào nạn tham nhũng trong vương quốc của ông cũng như theo đuổi một chính sách đối ngoại theo đường lối dân tộc chủ nghĩa, chống lại Iran.

Tuy nhiên, cả hai nỗ lực trên hiện không hoàn toàn diễn ra theo đúng kế hoạch. Nỗ lực chống tham nhũng, trong khi rất được lòng dân, hiện có nguy cơ bị mất cái đà quyết liệt ban đầu của nó do việc thực hiện việc trừng phạt những kẻ vi phạm một cách có chọn lựa (điều này cho thấy nó liên quan đến quyền lực hơn là đến cải cách) và những thông tin về lối sống của chính Hoàng Thái tử.

Còn những nỗ lực chống lại Iran lại được gắn liền với cái đã trở thành một cuộc chiến tranh không được lòng dân ở Yemen cũng như những rắc rối về ngoại giao ở Lebanon và Qatar. Trong khi đó, những kế hoạch cải cách đất nước đầy tham vọng đang tỏ ra nói dễ hơn làm, và chắc chắn sẽ làm cho thêm nhiều phần tử bảo thủ xa lánh.

Vấn đề rắc rối đối với ông Trump và Jared Kushner, con rể của ông và là người đang lãnh đạo chính sách của Mỹ trong lĩnh vực này, là Saudi Arabia có khả năng sẽ không phải là một đối tác ngoại giao như những gì mà Nhà Trắng hy vọng. Nếu vị Hoàng Thái tử mới lo ngại về vị trí chính trị của ông ở trong nước, ông sẽ không muốn đứng cùng hàng ngũ với một vị Tổng thống Mỹ được coi là quá gần gũi với một nước Israel hiện không sẵn sàng đáp ứng thậm chí những đòi hỏi tối thiểu của người Palestine về Tổ quốc của họ.

Tất cả những điều này đưa chúng ta trở lại Jerusalem. Ông Trump lập luận rằng việc công nhận thành phố này là thủ đô của Israel là một “bước quá muộn để thúc đẩy tiến trình hòa bình và để phấn đấu tiến tới một thỏa thuận lâu dài.” Ngày càng có vẻ như hành động của ông Trump sẽ chỉ đem lại một hiệu ứng ngược lại./.

Bức tranh thế giới năm 2017 trong phần lớn các báo cáo do Liên hợp quốc và các tổ chức trực thuộc công bố tiếp tục nhiều gam màu tối hơn gam màu sáng: tình trạng mất an ninh leo thang, bất bình đẳng gia tăng, xung đột lan rộng và hiện tượng biến đổi khí hậu vẫn hết sức nghiêm trọng…

Trong bối cảnh đó, Liên hợp quốc, kết thúc năm đầu tiên dưới sự dẫn dắt của vị Tổng Thư ký mới Antonio Guterres, đã đạt được nhiều “bước tiến” đáng ghi nhận, song cũng không tránh khỏi những “bước lùi” trong quá trình hoạt động dựa trên 3 trụ cột và cũng là mục tiêu, nhiệm vụ bao trùm của Liên hợp quốc gồm: duy trì hòa bình và an ninh, ngăn chặn xung đột, thúc đẩy hữu nghị và đoàn kết giữa các dân tộc; thúc đẩy hợp tác và hỗ trợ phát triển quốc tế; bảo đảm quyền con người.

Trước hết, phải nói đến những thành tựu đáng kể mà Liên hợp quốc đạt được trong năm qua bất luận ngân sách ngày càng eo hẹp trong khi thế giới có quá nhiều “điểm nóng” cần sự hỗ trợ của tổ chức đa phương này. Nổi bật là việc đẩy mạnh tiến trình thực thi các mục tiêu phát triển bền vững với một loạt chương trình phát triển được thông qua và thực hiện; ngăn chặn và giải quyết một số cuộc khủng hoảng và xung đột trên thế giới.

Dưới sự dẫn dắt của Liên hợp quốc, 2 năm sau khi 193 quốc gia thông qua các mục tiêu phát triển bền vững, thế giới nhìn chung đã gặt hái được những kết quả rõ ràng cho kế hoạch hành động cụ thể gồm 17 mục tiêu và 169 chỉ tiêu toàn cầu, từ giải quyết nạn nghèo đói tới thúc đẩy hòa bình và cải thiện y tế.

Trong năm 2017, có 44 nước thành viên đã trình bày báo cáo quốc gia tự nguyện hoặc các kế hoạch thực thi các Mục tiêu phát triển bền vững. Một số quốc gia đạt được những thành tích nổi bật như: Costa Rica đã lồng ghép thành công năng lượng tái sinh vào mạng lưới điện quốc gia trong 113 ngày liên tục hay Ấn Độ đã khởi động nỗ lực xây dựng thành phố vệ sinh thông minh đầu tiên trên thế giới.

Tuy nhiên, những thành tích đáng khích lệ của chương trình nghị sự phát triển bền vững 2030 vẫn còn xa mới đạt được mục tiêu khi mà các cuộc xung đột, thiên tai, nghèo đói ngày càng nghiêm trọng tại nhiều nơi trên thế giới.

Trong năm 2017, Liên hợp quốc cũng tiếp tục phát huy vai trò trung gian hòa giải giữa các bên xung đột và đã đạt được một số thành tích nhất định.

Nổi bật nhất là Liên hợp quốc đã và đang tích cực hỗ trợ tiến trình hòa bình tại Colombia sau khi chính phủ nước này và Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC) đạt được thỏa thuận hòa bình, chấm dứt hơn 50 năm xung đột.

Sự “bất lực” của Liên hợp quốc thể hiện rõ nhất qua vấn đề Triều Tiên

Tuy nhiên, tại nhiều “điểm nóng” khác như cuộc xung đột tại Syria, chương trình hạt nhân Iran, và đặc biệt là chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, vai trò của Liên hợp quốc có vẻ mờ nhạt. Nỗ lực của Liên hợp quốc tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các vấn đề kể trên thậm chí đôi khi phải chịu bước thụt lùi khi các ủy viên Hội đồng Bảo an, cơ quan quyền lực nhất Liên hợp quốc, thường xuyên không tìm được tiếng nói chung, dẫn đến cản trở giải pháp của nhau.

Sự “bất lực” của Liên hợp quốc thể hiện rõ nhất qua vấn đề Triều Tiên khi trong vòng một năm, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã ra tổng cộng 3 nghị quyết liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa của Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, những nghị quyết đó chưa giúp giải quyết căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, mà trái lại còn có vẻ khiến Bình Nhưỡng càng quyết tâm theo đuổi tham vọng trở thành cường quốc hạt nhân.

Bên cạnh đó, Liên hợp quốc cũng ngày càng gặp nhiều khó khăn trong cả hai lĩnh vực là cơ chế vận hành và nguồn lực cho các hoạt động. Trước áp lực của chính quyền Mỹ, nước đóng góp tài chính nhiều nhất cho ngân sách Liên hợp quốc (chiếm khoảng 22%), ngân sách hoạt động của Liên hợp quốc (hoàn toàn riêng biệt với ngân sách phục vụ cho việc gìn giữ hòa bình) đã bị cắt giảm gần 600 triệu USD cho tài khóa 2017-2018 (bắt đầu từ ngày 1/7/2017).

Chưa hết, mới trong tháng 12 này, có tin Mỹ đã đề xuất giảm ngân sách cho Liên hợp quốc thêm 250 triệu USD, tương đương 5% ngân sách của tổ chức này.

Hiện nhiều tổ chức của Liên hợp quốc thường xuyên rơi vào tình trạng tài chính eo hẹp, không đủ để trang trải cho các hoạt động thiết yếu trong khi các cuộc xung đột dai dẳng khiến ngày càng nhiều người dân cần sự trợ giúp từ Liên hợp quốc. Đơn cử như Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) liên tục thông báo thiếu kinh phí để hỗ trợ trẻ em tại Syria hay tại các khu vực xung đột ở Cộng hòa Trung Phi.

Bên cạnh đó, việc Mỹ quyết định rút khỏi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) từ năm 2019 đe dọa sẽ làm gián đoạn một số dự án quan trọng của tổ chức này.

Cũng trong năm 2017, Liên hợp quốc đã nỗ lực khởi động tiến trình tự cải tổ chính mình, vốn trong tình trạng “giậm chân tại chỗ” bấy lâu.

Đây là ưu tiên hành động của Tổng Thư ký Antonio Gutters ngay từ những ngày đầu ông đảm đương trọng trách mới, đồng thời là nội dung được nêu bật tại kỳ họp cấp cao thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc diễn ra vào tháng 9 vừa qua.

Bên lề kỳ họp, tuyên bố chính trị 10 điểm do Mỹ soạn thảo ủng hộ các nỗ lực của Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres về cải cách tổ chức này đã nhận được chữ ký tán thành của khoảng 130/193 thành viên, trong đó có các nước lớn như Đức, Nhật Bản, Ấn Độ và Brazil.

Tuy nhiên, việc Nga và Trung Quốc, hai ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an, không tán thành đề xuất của Mỹ khiến cho tuyên bố chính trị này cũng chỉ là một quyết tâm trên giấy. Mặt khác, những đề xuất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc cắt giảm chi tiêu của Mỹ cho các chương trình của Liên hợp quốc có nguy cơ cản trở các cuộc cải cách LHQ và gây ra lỗ hổng tài chính khó có thể san lấp.

Cuối cùng là thách thức lớn trong lĩnh vực biến đổi khí hậu. Liên hợp quốc đã phải chứng kiến một “bước lùi” nghiêm trọng trong năm 2017 khi Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu do Liên hợp quốc khởi xướng.

Liên hợp quốc đã phải chứng kiến một “bước lùi” nghiêm trọng trong năm 2017 khi Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu  

Tuy nhiên, bất chấp sự rút lui của Mỹ, đại diện của gần 200 quốc gia tham dự Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 23) diễn ra tại thành phố Bonn của Cộng hòa Liên bang Đức tháng 11 vừa qua đã đi đến nhất trí giữ vững cam kết đầy tham vọng đạt được tại Pháp cách đây 2 năm về mục tiêu chống biến đổi khí hậu.

Tiến trình “Đối thoại Talanoa,” có nghĩa là chia sẻ kinh nghiệm, sẽ được các nước cùng khởi động trong năm 2018 nhằm xem xét lại các kế hoạch giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính, hướng tới mục tiêu tham vọng của Hiệp định Paris 2015.

Việc soạn thảo bộ quy tắc chi tiết thực thi Hiệp định Paris 2015 cũng đã đạt được nhiều tiến triển tại COP 23. Dự kiến, bộ quy tắc này sẽ ra mắt vào cuối năm 2018, qua đó trở thành công cụ thông báo cũng như theo dõi lượng khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính của mỗi quốc gia.

Có thể nói năm 2017 được xem là năm khởi đầu cho một thời kỳ phát triển mới của Liên hợp quốc với việc tổ chức này có nhà lãnh đạo mới. Đây cũng là giai đoạn quan trọng trong việc thực thi 17 mục tiêu của Chương trình nghị sự phát triển bền vững đến năm 2030.

“Vạn sự khởi đầu nan,” những thành tích mà Liên hợp quốc đạt được trong năm 2017 tuy còn khiêm tốn, song cũng đã giúp Liên hợp quốc duy trì được vị thế là tổ chức đa phương quan trọng nhất hành tinh trong bối cảnh thế giới đang rối ren và nhiều quốc gia có xu hướng hoài nghi hiệu quả hoạt động của các thiết chế đa phương.

Trong năm 2017, mối quan hệ giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc đã có những thay đổi lớn. Sau nhiều năm căng thẳng do những mâu thuẫn và xung đột lợi ích tưởng chừng không thể hóa giải, quan hệ Mỹ-Trung đang định hình theo hướng thực chất và mang tính xây dựng hơn, trên cơ sở “hợp tác cùng thắng” để cùng bảo đảm lợi ích chung lẫn sự cân bằng chiến lược.

Việc lãnh đạo hai nước có chuyến thăm qua lại lẫn nhau trong năm và nhiều cuộc tiếp xúc tại các diễn đàn đa phương, cho thấy quan hệ Mỹ-Trung đang bước vào một giai đoạn mới.

Kể từ khi ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ hồi tháng 1 năm nay, Washington đang thích ứng với một Trung Quốc ngày một mở rộng tầm ảnh hưởng. Mỹ cũng đã theo đuổi cách tiếp cận thực dụng và linh hoạt trong chính sách ngoại giao với Trung Quốc, xuất phát từ nhận thức rằng Trung Quốc đã trở thành cường quốc quân sự và kinh tế có khả năng thách thức vai trò dẫn dắt của Mỹ không chỉ ở châu Á mà còn cả trên thế giới.

Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách quân sự với Mỹ, vốn từng một thời được coi là không thể vượt qua. Trong lĩnh vực kinh tế, Trung Quốc là một đối thủ ngang sức với Mỹ. Không chấp nhận việc chỉ là “công xưởng của thế giới,” Trung Quốc đang làm xói mòn vị thế hàng đầu của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ cao. Ngoài ra, cán cân thương mại chênh lệch 250 tỷ USD có lợi cho phía Trung Quốc cũng đang gây ra nhiều hậu quả đối với Mỹ.

Trong lúc làn sóng bảo hộ mậu dịch gia tăng ở Mỹ và châu Âu trong năm qua, Trung Quốc lại thúc đẩy và cổ súy cho toàn cầu hóa và các sáng kiến tự do hóa thương mại. Sáng kiến “Vành đai và Con đường” đầy tham vọng của Trung Quốc với kế hoạch chi hàng nghìn tỷ USD để kết nối các khu vực của châu Á với Trung Đông, châu Âu và châu Phi, sẽ củng cố hơn nữa khả năng của Bắc Kinh để cạnh tranh với Mỹ trên toàn cầu. Đầu tư của Bắc Kinh đang làm thay đổi quan hệ của Trung Quốc với các nước vốn có giá trị chiến lược với Mỹ. Trong bối cảnh như vậy, chính quyền Mỹ hiện nay chọn giải pháp chung sống với “một Trung Quốc mạnh.”

Ở chiều ngược lại, Bắc Kinh cũng đang theo đuổi chính sách không đối đầu với Wasington bởi Trung Quốc cũng rất cần một mối quan hệ ổn định và hợp tác với Mỹ để hiện thực hóa các chiến lược tham vọng của mình. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định “có cả nghìn lý do để cải thiện quan hệ Trung-Mỹ mà không có lý do nào để làm nó xấu đi.”

Trên thực tế thì Mỹ và Trung Quốc là hai nền kinh tế lớn thứ nhất và thứ hai thế giới, chiếm tới 1/3 kinh tế toàn cầu. Với kim ngạch thương mại-dịch vụ năm ngoái đạt trên 110 tỷ USD, đầu tư hai chiều đạt 170 tỷ USD, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ và Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc.

Đầu tư của Bắc Kinh đang làm thay đổi quan hệ của Trung Quốc với các nước vốn có giá trị chiến lược với Mỹ

Mối quan hệ Mỹ-Trung vì thế mà ngày càng phụ thuộc vào nhau bởi những lợi ích đan xen, trong khi những bất đồng và căng thẳng giữa hai nước, như một cuộc chiến tranh thương mại, đều có thể dẫn tới những hậu quả to lớn không chỉ với Bắc Kinh và Wasington, mà còn với cả thế giới. Điều này dẫn tới hai cường quốc phải lựa chọn giải pháp cùng bắt tay hợp tác trong các lĩnh vực đem lại lợi ích và đối thoại để cùng kiểm soát bất đồng.

Việc lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc tại cuộc gặp thượng đỉnh hồi tháng Tư năm nay nhất trí thiết lập 4 cơ chế đối thoại cấp cao mới, gồm đối thoại ngoại giao-an ninh, đối thoại kinh tế toàn diện, đối thoại thực thi luật pháp và an ninh mạng, đối thoại xã hội và giao lưu nhân dân, được xem là bước đi tích cực tạo nền tảng cần thiết để hai bên loại bỏ sự nghi ngờ, tăng cường lòng tin và tìm kiếm sự đồng thuận.

Trên thực tế, từ 3 thập niên qua, có những lúc quan hệ hai nước căng thẳng, nhưng đều được giải quyết ôn hòa và không làm tổn hại đến trao đổi thương mại giữa hai bên. Xu hướng này đang được Mỹ và Trung Quốc áp dụng khá tích cực khi cả hai bên thường xuyên có động thái “xoa dịu” lẫn nhau mỗi khi căng thẳng hay bất đồng trong quan hệ song phương gia tăng tới mức có thể vượt tầm kiểm soát.

Trong các vấn đề quốc tế, có thể thấy rõ Mỹ và Trung Quốc luôn tìm cách né tránh xung đột trực tiếp với nhau. Dù hai bên vẫn tiếp tục thăm dò sức mạnh của nhau để bảo vệ và mở rộng tầm ảnh hưởng trên thế giới bằng các biện pháp quân sự, kinh tế và chính trị, nhưng thái độ và giọng điệu của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc không quá gay gắt.

Bất chấp còn nhiều mâu thuẫn về giải pháp xử lý vấn đề Triều Tiên, tình hình Biển Hoa Đông và Biển Đông, nhưng dường như Trung Quốc và Mỹ đều cố gắng giảm tới mức thấp nhất nguy cơ gây tổn hại.

Về ngắn hạn, quan hệ Mỹ và Trung Quốc được cải thiện đem lại những lợi ích nhất định cho cả hai nước nói riêng, cũng như tạo thuận lợi trong việc giải quyết một số vấn đề quốc tế nói chung. Tuy nhiên, điều quan trọng là duy trì được sự ổn định của mối quan hệ này trong bao lâu, khi mà sự thiếu lòng tin chiến lược, khác biệt về hệ tư tưởng… là điều không dễ dàng vượt qua. Bên cạnh cơ hội hợp tác, mối quan hệ giữa hai cường quốc rõ ràng vẫn đứng trước nhiều thách thức, nhiều bất đồng liên quan đến các vấn đề như thương mại, an ninh mạng, hay những quan điểm khác biệt về các vấn đề khu vực và quốc tế nổi cộm… vẫn tồn tại.

Trong khi đó, dù chưa thể hiện chi tiết đường hướng chính sách mới đối với châu Á, nhưng tầm nhìn chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương được Tổng thống Trump đề cập mới đây chắc chắn sẽ tác động tới môi trường xung quanh Trung Quốc, và vì vậy chắc chắn sẽ dẫn đến những đối sách mới từ phía Bắc Kinh. Tuy nhiên, xu thế né tránh đối đầu, kiềm chế khác biệt để hợp tác trong những lĩnh vực có cùng lợi ích vẫn sẽ được hai bên cố gắng duy trì./.

Một xu thế không thể đảo ngược trong những ngày cuối năm 2017 là sự sụp đổ tất yếu của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Syria và Iraq. Ngay sau tin quân đội Syria quét sạch các tay súng IS ra khỏi lãnh thổ là tuyên bố của Thủ tướng Iraq khẳng định nước này đã giành chiến thắng hoàn toàn trước IS.

Cũng chỉ 2 tháng trước, âm mưu của IS thiết lập một “vương quốc Hồi giáo” ở khu vực Đông Nam Á đã bị đập tan với việc quân đội Philippines giải phóng thành phố Marawi ở miền Nam sau 5 tháng giao tranh dữ dội với nhóm phiến quân Maute trung thành với IS tại đây.

Tuy nhiên, tình trạng an ninh được thắt chặt hơn bao giờ hết ở Mỹ, ở châu Âu trong mùa lễ hội Giáng sinh và Năm Mới, một lần nữa lại cho thấy nguy cơ xảy ra những vụ tấn công khủng bố mang “dấu ấn” IS ở nhiều nơi trên thế giới là có thật và nghiêm trọng. Thất bại của IS ở Trung Đông trong năm 2017 không đồng nghĩa với việc thế giới đã thoát khỏi mối nguy khủng bố.

Chiến thuật “mới” mà cũ

Ba năm sau khi IS tuyên bố thành lập cái gọi là “Vương quốc Hồi giáo” trên những vùng lãnh thổ chiếm đóng được trải dài từ Iraq tới Syria, sự sụp đổ của tổ chức khủng bố khét tiếng này trong năm 2017 đã được dự đoán trước.

Ước tính khoảng 60.000 tay súng thánh chiến đã bị tiêu diệt kể từ năm 2014, trong đó có nhiều thủ lĩnh cấp cao. Các thành trì lớn của IS như Mosul ở Iraq và Raqqa ở Syria đều đã được giải phóng. Thậm chí, báo cáo của IHS Markit khẳng định trong năm 2018, IS sẽ mất toàn bộ những vùng lãnh thổ từng chiếm giữ ở Trung Đông.

Thất bại của IS ở Trung Đông trong năm 2017 không đồng nghĩa với việc thế giới đã thoát khỏi mối nguy khủng bố

Tình cảnh bị đè bẹp như vậy đã buộc IS phải áp dụng chiến lược “jihad tự trị,” âm thầm chuyển hướng từ kêu gọi các đối tượng cực đoan ở Tây Âu đến Trung Đông tham chiến sang thực hiện những vụ tấn công khủng bố tại chính quê nhà. Loạt vụ khủng bố làm rúng động châu Âu năm 2017, như những vụ tấn công kiểu “sói đơn độc” đâm xe tại Barcelona (Tây Ban Nha) hay trên cầu Westminster trước tòa nhà quốc hội Anh ở London, rồi đánh bom liều chết tại buổi hòa nhạc ở thành phố Manchester, và mới nhất là vụ lao xe bán tải khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 12 người bị thương tại khu Manhattan ở New York, Mỹ… đã minh họa rất rõ chiến thuật “mới” này của IS.

Rõ ràng IS đang tìm kiếm một động lực để hồi sinh từ đống tro tàn của “Vương quốc Hồi giáo” đã mất ở Trung Đông, mà các vụ khủng bố là cách để thể hiện IS vẫn là một thế lực dù có thể không còn kiểm soát lãnh thổ trên thực tế.

IS không còn lựa chọn nào khác ngoài từ bỏ một “nhà nước” thực tế để trở lại là một mạng lưới khủng bố quốc tế như trước. Trong chiến lược được “định hình lại” này, IS dựa vào mạng Internet để tồn tại và duy trì cái gọi là “Nhà nước Hồi giáo ảo,” hay một kiểu “Nhà nước Hồi giáo tinh thần”. Giống như al-Qaeda sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, IS hiện cũng sử dụng truyền thông xã hội làm phương tiện liên lạc và tuyên truyền chính yếu.

Mối nguy vẫn tiếp tục lan rộng

Một giai đoạn bạo lực mới do IS phát động dự kiến sẽ tiếp diễn trong thời gian tới ở Iraq và Syria, cũng như lan sang các nước như Afghanistan, Pakistan, Libya, Somalia, Ai Cập… Các tay súng thánh chiến được cho sẽ tản khắp Trung Đông, tìm đến những khu vực bất ổn hòng tạo ra những điểm nóng căng thẳng và xung đột vũ trang mới.

Vụ tấn công đẫm máu hồi tháng 11 trên bán đảo Sinai (Ai Cập) chắc chắn chỉ là sự khởi đầu. Thậm chí, Giám đốc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB), Aleksandr Bortnikov cảnh báo IS đã lập một “mạng lưới khủng bố toàn cầu mới” sau thất bại ở Trung Đông. Các “chân rết” của IS đã “bám chắc” ở Afghanistan, Yemen, châu Phi và có thể tìm cách gia tăng ảnh hưởng sang Ấn Độ, Trung Quốc, Iran và Trung Á.

Đặc biệt, Đông Nam Á hiện đang được coi là “căn cứ địa” mới của IS. Bất chấp việc quân đội Philippines đã đập tan nhóm phiến quân ở Marawi, chiến thắng có ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực chống khủng bố khu vực, song cũng giống như ở Trung Đông, mối đe dọa khủng bố tại Đông Nam Á còn xa mới kết thúc.

Khu vực Đông Nam Á hiện đang được coi là “căn cứ địa” mới của IS

Marawi trên thực tế chỉ là một mặt trận, do địa bàn hoạt động chính của Maute là khu vực ngã ba biên giới giữa Sabah (Malaysia)-Sulawesi (Indonesia)-Mindanao (Philippines). Lực lượng tham gia vây hãm Marawi là kết hợp giữa thành viên của nhóm khủng bố Abu Sayyaf và các tay súng ngoại quốc.

Thủ lĩnh mới của nhóm này, Amin Baco, được cho có quan hệ gần gũi với nhiều nhóm thánh chiến khét tiếng khác như Jemmah Islamiya, Laskar Jundullah hay KOMPAK. Chắc chắn sự liên kết ngày càng chặt chẽ giữa các nhóm khủng bố ở Đông Nam Á đang tạo ra nguy cơ lớn và hiện hữu. Trong bối cảnh đó, những “điểm nóng” đáng lưu ý ở khu vực thời gian tới sẽ là Marawi ở Philippines, Rakhine ở Myanmar và các tỉnh miền Nam Thái Lan.

Bên cạnh đó, việc những phần tử thánh chiến người nước ngoài từng tham chiến ở Syria và Iraq hồi hương cũng là mối đe dọa rất lớn với lực lượng an ninh các nước sở tại. Hàng nghìn tay súng được cho đã trở lại châu Âu những tháng vừa qua, và con số này dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng. Mối nguy khủng bố cũng theo chân các tàn quân IS lan tới nhiều khu vực trên thế giới.

Cần giải pháp toàn diện và bền vững

Có thể thấy chiến thắng trước IS ở Trung Đông hiện không đi kèm một giải pháp chính trị và tình hình thực tiễn hậu IS mới là phần khó khăn nhất trong cuộc chiến chống khủng bố. Bất ổn chính trị tiếp diễn ở Iraq, đặc biệt sau khi vùng tự trị người Kurd công khai ý định tuyên bố độc lập, hay cuộc xung đột ở Syria đến nay vẫn chưa thể xác định được một giải pháp hòa bình mà tất cả các bên liên quan chấp nhận…, vẫn sẽ là những mảnh đất màu mỡ để những tư tưởng cực đoan thù hận nảy mầm và phát triển.

Bản thân khu vực Trung Đông cũng xuất hiện bối cảnh mới, khi mà sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa hai dòng Hồi giáo chính là Shiite và Sunni với đại diện chính là Iran và Saudi Arabia đã trở nên gay gắt hơn, thông qua những cuộc chiến “ủy nhiệm” ở Liban, Yemen, Syria, kéo theo sự can dự của các cường quốc bên ngoài, càng làm tình hình trở nên phức tạp. Chắc chắn việc IS mất đi tư cách “nhà nước” vật lý là một diễn biến địa chính trị quan trọng, có thể nói mang tính bước ngoặt trong khu vực. Song, trong bối cảnh các nước liên quan chưa thể đạt được một lập trường thống nhất, rất khó để loại trừ hoàn toàn gốc rễ của IS tại đây.

Thế giới cần một cách tiếp cận tỉnh táo hơn, đồng bộ hơn để hóa giải nguy cơ từ IS trong dài hạn

Trong khi đó, trên bình diện quốc tế, một số chuyên gia thậm chí đặt câu hỏi phải chăng chính các nước Tây Âu đang góp phần làm tăng “hiệu ứng truyền thông” cho những vụ tấn công khủng bố vừa qua của IS? Chỉ cần không cẩn trọng dẫn đến phản ứng thái quá, với những chính sách phân biệt đối xử hoặc gây ra tâm lí bài Hồi giáo nghiêm trọng, IS sẽ có được động lực lớn dưới danh nghĩa “vệ đạo.” Do vậy, thế giới cần một cách tiếp cận tỉnh táo hơn, đồng bộ hơn để hóa giải nguy cơ từ IS trong dài hạn, thay vì chỉ tập trung cho những chiến dịch trấn áp mạnh tay và trên quy mô lớn.

Việc đánh bại IS ở Iraq và Syria là một chiến thắng có ý nghĩa quan trọng trong cuộc chiến dài hạn chống khủng bố toàn cầu. Song IS sẽ tiếp tục là mối đe dọa đáng kể, thậm chí còn là một thách thức về ý thức hệ lâu dài. Trong bối cảnh đó, ngoài những biện pháp an ninh đơn thuần, cộng đồng quốc tế cần hành động nhiều hơn nữa, từ giải quyết những vấn đề liên quan đến hệ tư tưởng cực đoan mù quáng, đến thu hẹp bất đồng và khoảng cách giữa các nền văn hóa và tôn giáo./.

Chuyến công du chớp nhoáng của Tổng thống Nga Vladimir Putin tới 3 quốc gia gồm Syria, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đã thể hiện sức ảnh hưởng của Nga với tư cách là đối tác tin cậy để giải quyết các vấn đề “nóng” ở “chảo lửa” Trung Đông, từ cuộc chiến chống tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Syria cho tới tình hình đang sục sôi sau khi Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.

Trong chuyến thăm “lịch sử” tới căn cứ quân sự Hmeimim ở Syria, việc Tổng thống Putin bất ngờ ra lệnh rút “một phần quan trọng” lực lượng quân sự Nga đang hoạt động tại quốc gia Trung Đông này về nước được coi là “một mũi tên, nhiều đích nhắm.”

Trước hết, ông Putin muốn tuyên bố với nhân dân Nga và các nước trong khu vực rằng “sứ mệnh” của quân đội Nga tại Syria đã hoàn thành. Lực lượng khủng bố đã bị đánh bại, nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Syria được bảo đảm, chính quyền hợp pháp của Damascus trụ vững và đã đến lúc cần một giải pháp chính trị.

Tuy nhiên, để tiến trình chính trị diễn ra thành công đòi hỏi phải có sự tham gia của các lực lượng chính trị khác nhau ở Syria, do đó việc Moskva tuyên bố rút quân sẽ tước mất con “át chủ bài” mà phe đối lập thường sử dụng để tẩy chay các cuộc hòa đàm tại Geneva (Thụy Sĩ) và Astana (Kazakhstan).

Tuyên bố rút quân khỏi Syria cho thấy Nga là bên chủ động, làm chủ “cuộc chơi” và giữ vai trò dẫn dắt tiến trình hòa bình tại Syria

Bên cạnh đó, tuyên bố của nhà lãnh đạo Nga còn chứng minh rằng Moska sẽ không “sa lầy” tại Syria, đồng thời gửi thông điệp mạnh mẽ tới liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu rằng không họ có lý do gì nữa để ở lại Syria. Điều quan trọng hơn là chiến thắng của quân đội Nga ở Syria đã chặn đứng làn sóng “Mùa xuân Arab” tại khu vực Bắc Phi và Trung Đông. Chắc chắn, những hành động của Tổng thống Putin ở Syria sẽ giúp ông “ghi điểm” với cử tri trong cuộc bầu cử tổng thống Nga vào tháng 3/2018.

Tuyên bố rút quân của Tổng thống Nga cho thấy Nga là bên chủ động, làm chủ “cuộc chơi” và giữ vai trò dẫn dắt tiến trình hòa bình tại Syria. Nga hiện là cường quốc trung gian duy nhất có liên hệ với mọi bên trong cuộc xung đột Syria, bởi ngoài hợp tác với Iran để phối hợp giải quyết cuộc khủng hoảng Syria, Nga cũng kết nối với Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia từng chống đối chính quyền Damascus, thành nhóm bộ ba Nga-Iran-Thổ Nhĩ Kỳ xúc tiến vòng đàm phán Astana về Syria. Từ thắng lợi quân sự, Moskva trở thành một bên đối thoại bắt buộc mà các nước bảo trợ cho phe đối lập ở Syria phải thích nghi.

Trong khi đó, chuyến thăm của ông Putin tới Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, từng là hai đồng minh chủ chốt và đối tác chiến lược của Mỹ ở Trung Đông-Bắc Phi, một lần nữa cho thấy sức mạnh và vị thế của Nga tại khu vực này ngày càng gia tăng. Chỉ trong cuộc hội đàm ngắn ngủi với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng là cuộc gặp lần thứ 8 giữa hai bên trong năm nay, hai nhà lãnh đạo đã dễ dàng tìm được tiếng nói chung về nhiều vấn đề quan trọng trong quan hệ song phương cũng như các vấn đề khu vực.

Lãnh đạo hai nước nhất trí nỗ lực hỗ trợ tiến trình hòa bình tại Syria, đồng thời lên án quyết định của Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Điều đáng nói, Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đồng minh thân cận lâu năm của Mỹ trong khu vực, song giờ đây, Ankara đang nỗ lực thúc đẩy quan hệ hợp tác toàn diện với Moskva, thậm chí đạt được thỏa thuận mua tên lửa giàn S-400 của Nga. Sự hợp tác chặt chẽ giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên cũng như góp phần giải quyết những vấn đề an ninh khu vực.

Khác với Thổ Nhĩ Kỳ, mối quan hệ giữa Nga và Ai Cập được củng cố và phát triển từ năm 2013 sau khi làn sóng “Mùa Xuân Arab” càn quét Cairo. Vì vậy, chuyến thăm Ai Cập lần này của Tổng thống Putin được xem như chất “xúc tác” đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.

Với việc thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Ai Cập trị giá 21 tỷ USD được ký kết, cũng như khả năng nối lại tuyến đường hàng không giữa Nga và Ai Cập vốn bị ngưng trệ từ tháng 11/2015 sau vụ tấn công khủng bố dẫn đến tai nạn máy bay chở khách Nga trên bán đảo Sinai, hợp tác giữa hai nước được dự báo sẽ phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

Trước đó, chuyến thăm của Tổng thống Nga tới Iran hồi tháng 11 và chuyến thăm đầu tiên của Quốc vương Saudi Arabia Salman bin Abdulaziz al Saud tới Nga hồi tháng 10 cho thấy Nga và các nước Trung Đông đang ngày càng thúc đẩy quan hệ vì lợi ích chung, đồng thời chính sách của Nga đối với khu vực Trung Đông cũng đang được điều chỉnh theo hướng Nga ngày càng can dự tích cực hơn vào khu vực có ý nghĩa địa-chính trị quan trọng này.

Bản thân việc Nga xích lại gần cả Iran và Saudi Arabia, hai cường quốc Trung Đông luôn đối đầu và cạnh tranh lẫn nhau, có thể khiến Nga trở thành nhà trung gian hòa giải hay một “vị trọng tài” dàn xếp những bất đồng trong khu vực. Và nếu Nga đảm đương được vai trò này, không những uy tín và vị thế của Nga ngày một nâng cao, mà những ý đồ nhằm cô lập và gây áp lực với Nga cũng không còn tác dụng.

Thời gian qua, Nga vừa duy trì quan hệ tốt đẹp với nhiều quốc gia Trung Đông theo dòng Hồi giáo Shi’ite như Iran, Iraq và Syria, đồng thời cũng tham gia đàm phán trực tiếp với Saudi Arabia và các nước vùng Vịnh theo dòng Hồi giáo Sunni. Cả Ai Cập và Israel hiện giờ đều có đường dây liên lạc riêng với điện Kremlin.

Nga ngày càng giữ vai trò tích cực hơn trong các vấn đề Trung Đông, đồng thời từng bước thể hiện sức mạnh của một cường quốc thế giới

Moskva cũng đã chủ trì các cuộc họp giữa các phe phái Libya, các đảng chính trị Palestine, các đại diện người Kurd và các thành viên phe đối lập Syria; các nhà lãnh đạo Trung Đông cũng thường xuyên tới Moskva để tham khảo ý kiến với điện Kremlin…. Thực tế trên cho thấy Nga ngày càng giữ vai trò tích cực hơn trong các vấn đề Trung Đông, đồng thời từng bước thể hiện sức mạnh của một cường quốc thế giới.

Bình luận về chuyến công du của Tổng thống Putin tới 3 nước Trung Đông-Bắc Phi lần này, chuyên gia nổi tiếng về Trung Đông, giáo sư Michael Horowitz của Khoa khoa học chính trị tại Đại học Pennsylvania (Mỹ) cho rằng chỉ ít ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump “chọc giận” thế giới Hồi giáo bằng tuyên bố về Jerusalem, thì nhà lãnh đạo Nga xuất hiện như “một đối tác thông minh và đáng tin cậy.”

Kết quả của chuyến thăm vừa qua một lần nữa khẳng định Nga đã vươn tầm ảnh hưởng của mình ra khắp khu vực này, thậm chí trở thành đối tác đáng tin cậy không thể thiếu đối với nhiều quốc gia Trung Đông./.

Những năm gần đây, số lượng người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế ngày một tăng, khoảng 76 triệu người. Hàng năm, số tiền chi trả cho các đối tượng tham gia lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng… Tuy nhiên, lợi dụng kẽ hở, một số đối tượng cũng đang ra sức trục lợi bảo hiểm, chiếm đoạt số tiền không nhỏ và xảy ra ở hầu hết ở các loại hình, chính sách bảo hiểm.

Chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế là những chính sách lớn, trụ cột của hệ thống an sinh, tác động tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Hiệu quả của hệ thống an sinh này thì đã rõ, tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, giải quyết và chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho thấy tình trạng lạm dụng, trục lợi với nhiều hình thức, nhiều mức độ khác nhau với chiều hướng ngày càng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp.

Một số quy định chưa chặt chẽ về bảo hiểm xã hội là kẽ hở để làm giả giấy tờ, hồ sơ trục lợi cả tỷ đồng 

Qua thanh, kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm cho thấy các thủ đoạn để trục lợi các loại bảo hiểm ngày càng đa dạng, tinh vi. Các tổ chức, cá nhân lợi dụng kẽ hở của pháp luật và một số quy định chưa chặt chẽ về bảo hiểm xã hội để thực hiện những hành vi lạm dụng, trục lợi, đặc biệt là các chế độ ốm đau, thai sản.

Ông Trần Đức Long, Vụ trưởng Thanh tra – Kiểm tra (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) cho biết, tình trạng thu gom sổ bảo hiểm xã hội của người lao động đã nghỉ việc mà không nhận lại sổ, sau đó lập hồ sơ bảo hiểm xã hội khống, chiếm đoạt tiền bảo hiểm xã hội diễn ra ở nhiều nơi.

Theo quy định, khi người lao động nghỉ việc, doanh nghiệp có trách nhiệm chốt sổ bảo hiểm xã hội và trả cho người lao động. Nếu sau 12 tháng, người lao động không đến nhận sổ thì doanh nghiệp trả cho cơ quan bảo hiểm xã hội lưu giữ nhằm bảo vệ quyền lợi của họ. Nhưng thực tế, các doanh nghiệp không có ý thức chốt và trả sổ bảo hiểm xã hội; người lao động cũng ít khi nhận sổ bảo hiểm sau khi nghỉ việc do thời gian làm việc ngắn hoặc đi xa… Điều này đã tạo điều kiện cho các đối tượng thông đồng với doanh nghiệp thu gom, mua sổ bảo hiểm xã hội, sau đó làm giả, lập khống hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp một lần nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm xã hội.

Không những chiếm dụng sổ bảo hiểm xã hội của người lao động, nhiều đối tượng còn lập hồ sơ giả hoặc làm sai lệch nội dung hồ sơ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp; dùng hồ sơ giả hoặc hồ sơ đã bị làm sai lệch nội dung lừa dối cơ quan chức năng để hưởng các chế độ bảo hiểm.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, cơ quan Công an thành phố đã thụ lý và điều tra vụ việc hai vợ chồng đối tượng Phạm Thị Ngọc Hằng và Lê Thành Thắng (hộ khẩu thường trú tại số 85, đường Trịnh Hoài Ðức, phường Hiệp Phú, quận 9, thành phố Hồ Chí Minh) lập 10 công ty “ma” ở sáu quận, huyện trong thành phố để trục lợi chế độ thai sản lên tới hơn 1,3 tỷ đồng.

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hải Dương đã thụ lý và điều tra đối tượng Nguyễn Thị Phương (nguyên là cán bộ nhân sự Công ty trách nhiệm hữu hạn may mặc MAKALOT) vì đã cùng đồng bọn thực hiện lập khống 36 hồ sơ người lao động, làm giả 44 hồ sơ thanh toán, quyết toán chế độ thai sản tại Bảo hiểm xã hội huyện Thanh Hà (Hải Dương) để chiếm đoạt số tiền 867 triệu đồng.

Ngoài chiếm đoạt các chế độ bảo hiểm xã hội, nhiều doanh nghiệp còn trốn đóng các loại bảo hiểm cho người lao động. Tình trạng nợ đọng bảo hiểm còn phổ biến, thậm chí doanh nghiệp đã thu tiền nộp bảo hiểm của người lao động nhưng không đóng về cơ quan chức năng, gây khó khăn trong việc giải quyết các chính sách cho người lao động

Tham gia trục lợi quỹ bảo hiểm y tế không chỉ có người dân, đại lý thu bảo hiểm y tế mà còn có cả các sở sở y tế 

Hiện nay, thông tuyến khám chữa bệnh đã dẫn đến việc người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế đi khám bệnh nhiều lần trong một ngày tại nhiều cơ sở y tế khác nhau hoặc việc người bệnh mượn thẻ, tẩy xóa thông tin trên thẻ bảo hiểm y tế của người khác để thực hiện việc khám chữa bệnh dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý.

Hành vi trục lợi bảo hiểm y tế gây bức xúc khi gần 2.800 người có thẻ bảo hiểm y tế nhưng lại có hơn 160.000 lượt khám (bất kể ngày cuối tuần, lễ và Tết). Trung tâm Giám định bảo hiểm y tế và thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc phát hiện gần 200 trường hợp thường xuyên đến khám tại 4 cơ sở khám chữa bệnh trở lên với số tiền lên tới hơn 7,7 tỷ đồng.

Cá biệt, có trường hợp bệnh nhân là cán bộ hưu trí ở Thành phố Hồ Chí Minh đã đi khám 58 lần tại 15 cơ sở y tế với tổng chi phí hết hơn 30 triệu đồng. Mỗi ngày ông H. khám 2-3 lần tại các cơ sở y tế được chẩn đoán và cấp thuốc điều trị các bệnh lý khác nhau như tăng huyết áp, bệnh hô hấp…

Ngoài đi khám nhiều lần để trục lợi, giả mạo hồ sơ, thẻ bảo hiểm y tế hoặc sử dụng thẻ bảo hiểm y tế giả, thẻ đã bị thu hồi, thẻ bị sửa chữa, thẻ của người khác trong khám chữa bệnh để hưởng chế độ bảo hiểm y tế trái quy định là những thủ đoạn của người dân và các đại lý thu bảo hiểm y tế.

Tại Quảng Ninh, cơ quan công an và bảo hiểm xã hội cũng đã phát hiện những thủ đoạn trục lợi từ chính đại lý thu bảo hiểm y tế. Cơ quan công an đã khởi tố vụ án bà Ngô Thị Lan, làm đại diện thu bảo hiểm y tế tự nguyện (phường Phương Ðông, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh) đã có hành vi sửa chữa, tẩy xóa thẻ bảo hiểm y tế (đối với thẻ bảo hiểm y tế cũ đã hết hạn và in đè hạn sử dụng mới) để chiếm đoạt hơn 300 triệu đồng.

Tham gia trục lợi quỹ bảo hiểm y tế không chỉ có người dân, đại lý thu bảo hiểm y tế, ngay cả trong các bệnh viện cũng xảy ra tình trạng lạm dụng kỹ thuật, xét nghiệm trong để trục lợi.

Qua thanh tra, kiểm tra đã cơ quan bảo hiểm xã hội đã phát hiện các bệnh viện lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng.

Để trục lợi từ Quỹ Bảo hiểm y tế, các bệnh viện còn chỉ định sử dụng dịch vụ kỹ thuật quá mức cần thiết, không phù hợp với chẩn đoán bệnh, sử dụng nhiều thuốc, vật tư y tế giá cao không hợp lý, không phù hợp bệnh lý để hưởng thanh toán bảo hiểm y tế.

Đặc biệt, hiện nay ngành y tế đã thực hiện chi phí tiền lương đưa vào áp giá trong các dịch vụ phẫu thuật, thủ thuật, dịch vụ cận lâm sàng… trong công tác khám chữa bệnh. Vì vậy, rất dễ dẫn đến tình trạng lạm dụng các dịch vụ cận lâm sàng để thực hiện tính chi phí dịch vụ đối với bệnh nhân khi đi khám chữa bệnh nên nguy cơ chi phí vượt trần, vượt quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế là không tránh khỏi.

Tâm lý trục lợi đương nhiên đang tương đối phổ biến. Người ta coi đó là “của chùa”, được thì tốt mà không được thì cũng không sao.

Hàng nghìn vụ việc chiếm đoạt, trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bị phát hiện trong những năm gần đây. Ông Đỗ Ngọc Thọ, Phó Trưởng Ban Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) cho rằng: “Điều nguy hiểm nhất hiện nay là tâm lý trục lợi đương nhiên đang tương đối phổ biến trong xã hội. Những đối tượng trục lợi rất nhiều thành phần, thậm chí có cả cán bộ, giáo viên, nhân viên ở Ủy bân nhân dân xã, người ta coi đó là “của chùa”, được thì tốt mà chả được thì cũng không sao.” Từ ngày 1/1/2018 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017 sẽ chính thức có hiệu lực trong đó có quy định 3 tội danh liên quan đến trục lợi, chiếm đoạt bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Luật đi vào cuộc sống với kỳ vọng sẽ trở thành “công cụ” mạnh để tăng cường biện pháp, chế tài giúp ngành bảo hiểm xã hội thực thi có hiệu quả pháp luật, bảo đảm quyền lợi cho người lao động, người tham gia bảo hiểm y tế.

Mặt khác, theo các chuyên gia, nguyên nhân chính dẫn đến việc gia tăng các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế là vì các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này còn thấp, không có tính răn đe. Điều này, dẫn đến việc các đối tượng vi phạm “nhờn thuốc”, sẵn sàng vi phạm để chiếm đoạt số tiền không nhỏ.

Những hành vi trục lợi bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội đều có dấu hiệu của việc làm giả hồ sơ, giấy tờ nên nếu không có sự phối hợp điều tra của cơ quan công an thì sẽ rất khó để xác định các hành vi vi phạm pháp luật. Sự vào cuộc của các cơ quan công an đã giúp cơ quan bảo hiểm xã hội hạn chế được tình trạng trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân.

Trung tướng Trần Văn Vệ, Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an) cho biết, từ năm 2012-2017, lực lượng cảnh sát điều tra đã phát hiện và xử lý 70 vụ việc, trong đó đã khởi tố điều tra 46 vụ, 126 bị can, tổng thiệt hại 65 tỷ đồng và đã thu hồi được 19 tỷ đồng.

“Chúng tôi đã rút ra phương thức, thủ đoạn hoạt động của đối tượng trong lĩnh vực trục lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giúp ngành bảo hiểm xã hội tìm ra cơ chế, tổ chức hoạt động đảm bảo quản lý hiệu quả, chi đúng người, đúng việc,” Trung tướng Trần Văn Vệ nói.

Từ ngày 1/1/2018, 3 tội danh liên quan đến trục lợi, chiếm đoạt bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế sẽ bị xử phạt hình sự. Quy định mới được kỳ vọng sẽ trở thành “công cụ” hạn chế hành vi gian lận, trục lợi.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2018 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017 sẽ chính thức có hiệu lực trong đó có quy định 3 tội danh liên quan đến trục lợi, chiếm đoạt bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Luật đi vào cuộc sống với kỳ vọng sẽ trở thành “công cụ” mạnh để tăng cường biện pháp, chế tài giúp ngành bảo hiểm xã hội thực thi có hiệu quả pháp luật, bảo đảm quyền lợi cho người lao động, người tham gia bảo hiểm y tế.

Ông Phạm Lương Sơn, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhấn mạnh: “ Chúng tôi có một niềm tin rằng với chế tài đó thì đủ sức răn đe và cũng là một trong những công cụ, điểm tựa để cả lực lượng cảnh sát và công an các địa phương cũng như lực lượng thanh tra, kiểm tra của ngành bảo hiểm xã hội sẽ hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ, mục tiêu đã đặt ra.”

Để ngăn ngừa trục lợi, ngoài việc cần chế tài mạnh, các cơ quan chức năng quản lý Nhà nước cũng cần phải thường xuyên giám sát, tăng cường công tác thanh, kiểm tra, phải làm sao để các hành vi trục lợi bảo hiểm bị lên án về mặt đạo đức, trừng trị nghiêm khắc về mặt pháp luật./.

Sau bốn năm loay hoay với các sản phẩm tầm trung, ngày 3/12 vừa rồi, Mỹ Tâm ra mắt album phòng thu thứ 9 trong sự nghiệp, với cái tên đơn giản: “Tâm9.” Đĩa nhạc gây ấn tượng về mọi mặt: từ giai điệu, lời ca, phối khí, cách hát và quan trọng nhất, đó là gieo lên niềm hy vọng về một ngôi sao ca nhạc đã đạt đến đỉnh cao, nhưng không có dấu hiệu dừng lại.

Ở Tâm, người ta thấy một nghệ sĩ có tầm nhìn – luôn biết rõ ưu, khuyết của mình, hoà nhịp tự nhiên với thị trường và kiên định, quyết liệt với tư duy ca nhạc đầy hiệu quả mà cô đã chọn. Mỹ Tâm làm việc cật lực, phá kỷ lục CD của chính mình, không phải vì doanh thu (tính ra cũng phải vài tỉ bạc trong chưa đầy 1 tuần). Phần lời lãi cô ngắm tới là trái tim trung thành của một biển người hâm mộ khắp cả nước.

Sau lưng Tâm có rất nhiều người, nhưng nếu nói đến người quan trọng nhất đã làm nên sự nghiệp của Mỹ Tâm, thì người đó chính là Mỹ Tâm.

“Một câu… chuyện buồn!”

Nếu Mỹ Tâm rào trước “Đâu chỉ riêng em” và “Đừng hỏi em” là các single đầu tiên của Vol 9, hẳn nhiều người (trong đó có tôi) đã rất chưng hửng. Vì thú thực, bỏ qua 2 MV màu mè đi kèm, tôi cho rằng hai ca khúc này không khá hơn những “Em phải làm sao,” “Vì mình còn yêu,” “Hãy về với nhau”… là bao.

Những năm gần đây, Mỹ Tâm ra mắt nhiều bài hát “khó hiểu” – với phần phối khí gợi nhớ đến sự sơ sài của V-Pop những năm đầu thập niên 2000, nhưng giai điệu thì thua xa những ca khúc hoàng kim của chính Mỹ Tâm thời ấy. Những “Thứ tha,” “Anh/Em thì không,” hay chuyện Mỹ Tâm hát bolero, ai là fan cuồng của cô thì ca ngợi chứ những khán giả bình thường thấy… quá bình thường. Ngẫm vậy, để hiểu vẫn còn có một bộ phận khán giả, luôn trông chờ một điều gì đó đúng hơn với trình độ của Mỹ Tâm ở Vol 9.

Nhưng nghe trọn vẹn “Tâm9,” tôi thở phào nhẹ nhõm. Vẫn là sự chia li, nhưng là những 13 lát cắt của chia li, sâu lắng vừa phải, và không não nề. Với những album trước, đặc biệt là Vol 4, Tâm cũng đã “chia li” nhiều, nhưng trong những bài hát của cô và trong cách hát của cô, tôi cảm giác Mỹ Tâm chỉ đang hát về tình yêu, chứ không phải hát như một người đang yêu. Các lần chia li trước, Tâm quá chung chung, những câu chuyện cô kể đều có nội dung hơi đơn giản, và dường như nhân vật cô gái làm chủ bài hát chỉ biết than thở, xót thương cho số phận của mình, còn khán giả thì không hiểu rõ ngọn ngành để còn biết đường mà đồng cảm với cô.

Thậm chí, nhiều khi người nghe tự hỏi: chẳng lẽ sự chia tay đối với Mỹ Tâm chỉ toàn có đau khổ thôi, không có gì khác? Nhưng lần này, với Vol 9, Mỹ Tâm đã thực sự biết giận dữ, biết buông, biết ghen, biết vị tha, biết muộn màng, biết quên, biết hy vọng, biết “mong cho anh,” biết “lạnh lung,” và đặc biệt là biết… chinh phục những fan khó tính.

Mỹ Tâm hát cho mình. Sau đó là hát cho fan. Mỹ Tâm không sợ sai. Hơn nữa, trong công việc cô phải uyển chuyển và kiên định thế nào thì mới được “thầy yêu, bạn mến” cho đến tận bây giờ. Những cái đó, chính là đẳng cấp.

Trong từng bài hát, hình ảnh nhân vật nam chính đã khiến “nhiều lần tim Tâm tổn thương” hiện lên rõ mồn một. Nếu trong những lần trước đây, người nghe chỉ biết anh ta hay “dối gian,” thì lần này, người nghe được chứng kiến anh ta “khoác lên chiếc áo vô tội,” “khiến Tâm tin rằng anh không có lỗi,” “khiến Tâm tin anh thay đổi.” Những “lá thư nằm trên gối,” những “tấm thiệp viết vài dòng,” những “tin nhắn đang chờ” cũng là những từ khoá nổi bật xuyên suốt album, giúp xâu chuỗi lại cảm xúc đa dạng của nhân vật nữ chính – cô gái đang ra sức níu kéo tình yêu bằng nhiều biện pháp: lúc thì “lặng im như không biết gì,” xong lại “mong cho anh trọn vẹn đến trăm năm.”

Nếu trước đây, Tâm chỉ biết ngắm “mưa rơi trên nỗi đau nào” rồi “nghẹn ngào vì bao khát khao,” nhưng không rõ nỗi đau từ đâu, khát khao gì, thì bây giờ, khán giả của cô như được tường tận sự tình, biết anh biết ả, và thực sự đồng hành cùng cô trải qua tất cả những cung bậc khác nhau của “một câu chuyện buồn.”

Tạo trải nghiệm live ở phố đi bộ cũng là một chiến thuật tiếp cận khán giả thông minh, bởi, nhiều bài trong vol 9 nghe xuất sắc hơn cả khi Tâm live. Đặc biệt phải kể đến hai ca khúc bốc lửa nhất album là “Lạnh lùng” và “Đau thế mà” do chính Mỹ Tâm sáng tác và đặt để rất đúng chỗ những quãng phiêu, quãng gằn “chất” nhất trong giọng hát của mình. Nghe cái cách Mỹ Tâm tưng tửng diễn giải ca khúc “đau thấy mồ” của mình, người ta nhìn thấy thêm một lớp lang nữa, đó là sự hài hước nhẹ bẫng, ẩn đằng sau những đau đớn não nề.

Bên cạnh phần giai điệu bắt tai không thể bàn cãi, cùng với lối hát hết mình, hát như muốn bộc bạch tất cả, không giữ sức, cũng không buồn lấp liếm những hạn chế trong giọng hát, đối với Vol 9, người viết đánh giá cao phần lời bài hát và biên tập, sắp xếp câu chuyện hết sức chỉn chu của Mỹ Tâm. Nếu mọi lần, Mỹ Tâm cho cảm giác cô vô duyên một cách bài bản, thì lần này, Tâm chân thật một cách… có hiệu quả.

“Cô ấy là ai?”

Tôi không muốn so sánh Mỹ Tâm với những ca sỹ khác, vì dù có thế nào thì các fan của Tâm vẫn cho Tâm là số một, còn chính Mỹ Tâm thì tôi tin: Tâm “biết người biết ta” và thừa hiểu mình đứng ở đâu, không vờ khiêm tốn mà cũng không tự hào thái quá.

Về hát, giọng Tâm đặc biệt và cách Tâm hát cũng rất đặc trưng. Có hôm, người viết ngồi nghe Mỹ Tâm trong một concert chung với nhiều ca sỹ khác, Mỹ Tâm vừa cất tiếng, ông bác ngồi cạnh tôi đang ngủ cũng phải bật dậy thốt lên luôn: “Mỹ Tâm à? Giọng như đàn ông, nghe cái biết ngay!”

Mỹ Tâm có nhiều thử nghiệm, lúc thêm tí rock, lúc thêm tí R&B, lúc bổ sung chút dance, bây giờ nghe đâu là soul, nhưng về cơ bản thì 9 album của cô vẫn… giống nhau. Vẫn là những ca khúc dễ nghe, dễ hát theo, dù thích hay không nhưng đã nghe một lần là có thể bất giác lẩm nhẩm tự hát lại. Nội dung thì gần 20 năm vẫn vậy: vẫn là một hoạ mi đến từ hôm qua, luôn mãi yêu, yêu dại khờ, không tin mình vẫn còn yêu, bất chấp những dối gian, và suốt ngày ước gì cho thời gian trở lại.

Có nhiều giai thoại đồn rằng Tâm rất “kén người.”Tâm rất trung thành với êkip lâu năm, rất trọng người, trọng fan, nhưng tôi nghĩ Tâm trung thành với chính trái tim của mình nhất. Chắc cô biết cái gì đã đem lại thành công cho mình nên cô bám chặt lấy nó, hoặc cũng có thể, tâm hồn âm nhạc của cô bấy lâu nay vẫn luôn mộc mạc như vậy, hoặc có thể đơn giản hơn, là… chỉ có vậy.

Bên cạnh Mỹ Tâm, tôi nghe nhiều tên tuổi khác, và tôi nhớ nhất những album bước ngoặt của từng người, như “Nắng lên” của Thanh Lam, “Chat với Mozart” của Mỹ Linh, “Khu vườn yên tĩnh” của Hồng Nhung…. Trong chuyện nghệ thuật của Mỹ Tâm, và với kỳ vọng của tôi về cô, tôi chỉ thấy thành công lớn (Ngày ấy và Bây giờ) và thành công rất lớn (Vút bay) chứ không thấy bước ngoặt.

Về hoạt động biểu diễn, Mỹ Tâm không có đối thủ ở Việt Nam, thậm chí là trong khu vực. Nếu như live show “Cho em một ngày” năm 1997 của Thanh Lam có thể coi là tour diễn đầu tiên của nhạc nhẹ Việt Nam, thì Mỹ Tâm cũng khai phá những chuẩn mực mới: live concert “vé đứng” ở sân vận động; tự viết nhạc, tự quản lý và tự đạo diễn cho chính mình; sử dụng tên tuổi của chính mình để thương lượng một cách chuyên nghiệp với các đối tác lớn; thuê công nghệ và nhân lực nước ngoài để hỗ trợ cho sản phẩm của mình; ngăn chặn nạn xài nhạc free; và một điều nữa, quan trọng nhất của một ngôi sao: đó là Tâm được làm chính mình, được tự tạo nên chính mình.

Sau lưng Tâm có rất nhiều người, nhưng nếu nói đến người quan trọng nhất đã làm nên sự nghiệp của Mỹ Tâm, thì người đó chính là Mỹ Tâm.Trên sân khấu, Mỹ Tâm có thể ăn nói và ăn mặc theo kiểu ngẫu hứng, thậm chí lắm khi chọn bài hát cũng vô tội vạ.

Không phải live show nào của Mỹ Tâm cũng hay. Có những lần (như HeartBeat), cảm giác show diễn thành công là nhờ fan rất sung và nhà tài trợ rất sộp, chứ những bài hát não nề và những liên khúc remix nhạc sàn của cô trong đêm đó thì không thể gọi là đẳng cấp. Nhưng công chúng vẫn nhìn thấy một siêu sao ca nhạc. Từ cách cô điều khiển cả biển người chỉ bằng những cử chỉ chiêu trò nhỏ nhất, cho đến những giọt nước mắt mà cô không kìm lại được. Mỹ Tâm dành cả một phân đoạn để tri ân anh Huỳnh Phúc Điền, với ca khúc “Friends” do cô viết lời, ngây ngô và chân chính, như tình cảm vẹn nguyên của một đứa trẻ chân ướt chân ráo, ngày xưa đã được vị đạo diễn tài ba dìu dắt.

Đêm hôm đó và hay là đêm vừa rồi ở phố đi bộ, cô cũng nói rất nhiều, câu cú vẫn lủng củng như mọi khi, nhưng cái đáng quý là cô đã thích nói nhiều. Mỹ Tâm đã biến sở đoản thành bí quyết, và có một niềm tin vững chắc rằng hàng chục nghìn khán giả bên dưới sẽ hưởng ứng từng lời cô nói, bất kể hay dở. Chưa kể ngay trước “Heartbeat,” cô còn mới ra mắt một MV không thể thảm hoạ hơn, với hình ảnh khó quên: cô mặc váy ngắn màu đỏ, nhún nhảy bung lụa trên đường đèo. Mỹ Tâm hát cho mình. Sau đó là hát cho fan. Mỹ Tâm không sợ sai. Hơn nữa, trong công việc cô phải uyển chuyển và kiên định thế nào thì mới được “thầy yêu, bạn mến” cho đến tận bây giờ. Những cái đó, chính là đẳng cấp.

Tôi không mong Tâm chín, vì rõ ràng Tâm đã chín rồi, chín lâu rồi. Cách đây hơn 13 năm, trong live show “để đời” – “Ngày ấy và Bây giờ,” Mỹ Tâm từng nói: ngày ấy là những giấc mơ, bây giờ là những nỗi nhớ và tương lai là chuyện của ngày mai. Ngày mai ấy đã đến, đang đến, bởi Tâm đã không dừng lại. Tôi mong Mỹ Tâm sẽ phát triển. Vì với sức ảnh hưởng của mình, nếu Mỹ Tâm phát triển, thì nền công nghiệp âm nhạc của Việt Nam cũng sẽ phát triển./.

Trung Quốc hiện là thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới; giá trị của những công ty sáng tạo Trung Quốc hiện cao hơn nhiều lần so với các đồng nghiệp phương Tây. Thêm vào đó, Trung Quốc cũng đưa ra những chỉ đạo cho việc phát triển trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu trở thành trung tâm sáng tạo AI vào năm 2030.

Tất cả những điều đó cho thấy Chính phủ Trung Quốc đã có những kế hoạch to lớn cho tương lai của đất nước với tư cách là một cường quốc số thế giới.

Kai-Fu Lee, đồng sáng lập và là CEO của Sinovation Ventures, công ty đầu tư mạo hiểm hàng đầu ở Trung Quốc và Bắc Mỹ cùng với Jonathan Woetzel – đại cổ đông đóng ở Thượng Hải của công ty McKinsey & Company kiêm giám đốc Viện Toàn cầu McKinsey, đã có những nhận định về vai trò dẫn đầu của Trung Quốc trong kỷ nguyên kỹ thuật số.

Bản dịch bài viết của hai chuyên gia này được đăng tải độc quyền trên VietnamPlus, thông qua dự án Project Syndicate.

Trung Quốc đã xác lập vững chắc vai trò của mình là lãnh đạo toàn cầu về công nghệ số hướng tới người tiêu dùng. Trung Quốc hiện là thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới, chiếm hơn 40% các giao dịch toàn cầu, và đứng trong 3 nước đứng đầu về đầu tư mạo hiểm vào các lĩnh vực xe tự lái, in 3D, người máy, máy bay không người lái, và trí tuệ nhân tạo (AI).

Cứ ba công ty khởi nghiệp có giá trị trên 1 triệu USD thì có một là của Trung Quốc, và các công ty cung cấp dịch vụ đám mây của nước này hiện nắm kỷ lục thế giới về tính hiệu suất của hệ thống máy tính. Trong khi Trung Quốc đang bị thâm hụt về thương mại trong các ngành dịch vụ nói chung, thì nước này mới đây đã đạt được mức thặng dư trong dịch vụ số lên tới 15 tỷ USD mỗi năm.

Cứ ba công ty khởi nghiệp có giá trị trên 1 triệu USD thì có một là của Trung Quốc

Hỗ trợ cho tiến bộ gây ấn tượng của Trung Quốc trong nền kinh tế số là các công ty Internet khổng lồ như Alibaba, Baidu, và Tencent, những công ty đang thương mại hóa các dịch vụ của họ trên một quy mô lớn, và đưa ra các mô hình kinh doanh mới với thế giới. Gộp chung lại, 3 công ty này hàng tháng có từ 500 đến 900 triệu user trong từng lĩnh vực riêng của họ.

Sự phát triển mạnh mẽ của các công ty này đã được hỗ trợ bởi những quy định rất thoáng, hay có lẽ nói một cách chính xác hơn, là những quy định muộn mằn. Ví dụ, các nhà quản lý công ty chỉ đưa ra giới hạn đối việc chuyển tiền online đúng 11 năm sau khi Alipay cung cấp dịch vụ này.

Hiện tại, các công ty Internet này đang sử dụng vị trí của họ để đầu tư vào hệ sinh thái số – và vào đội ngũ ngày càng tăng các nhà khởi nghiệp ngoan cường đang làm công việc xác định hệ sinh thái số này. Alibaba, Baidu, và Tencent cùng nhau hiện tài trợ cho 30% những start-up hàng đầu của Trung Quốc, như Didi Chuxing (có doanh số 50 tỷ USD), Meituan-Dianping (30 tỷ USD), và JD.com (56 tỷ USD).

Với thị trường nội địa lớn nhất thế giới và nhận được những đầu tư lớn, các doanh nghiệp chuyên “sao chép” trước đây của Trung Quốc giờ đây đã biến thành những nhà máy điện sáng tạo.

Các doanh nghiệp này chiến đấu như những đấu sỹ trên thị trường cạnh tranh nhất thế giới, học cách phát triển những mô hình kinh doanh tinh vi (như mô hình freemium của công ty Taobao – một mô hình kinh doanh hoạt động dựa trên nguyên lý miễn phí các dịch vụ cơ bản để có được nhiều khách hàng, sau đó sẽ thu phí đối với các tính năng cao cấp), và xây các đường hào vững chắc không thể đột nhập để bảo vệ công việc kinh doanh của họ (ví dụ như Công ty Meituan-Dianping đã tạo ra một ứng dụng cung cấp thực phẩm từ khâu đầu đến khâu cuối, kể cả khâu giao hàng).

Kết quả là giá trị của những công ty sáng tạo Trung Quốc hiện cao hơn nhiều lần so với các đồng nghiệp phương Tây của họ. Ngoài ra, Trung Quốc hiện đứng đầu thế giới trong một số lĩnh vực, từ truyền hình trực tiếp (một ví dụ là Musical.ly, một ứng dụng hát nhép và chia sẻ video) tới dịch vụ xe đạp công cộng (Mobike và Ofo hiện có hơn 50 triệu khách hàng mỗi ngày ở Trung Quốc, và hiện đang mở rộng công việc kinh doanh ra nước ngoài).

Điều quan trọng nhất là Trung Quốc hiện đang đi đầu trong lĩnh vực thanh toán di động, với hơn 600 triệu người Trung Quốc sử dụng thanh toán di động có thể thực hiện các giao dịch ngang hàng với gần như không mất phí. Cơ sở hạ tầng thanh toán di động của Trung Quốc – hiện đã xử lý nhiều giao dịch hơn thị trường thanh toán di động bên thứ ba của Mỹ – sẽ trở thành một nền tảng cho nhiều sáng tạo khác.

Các doanh nghiệp chuyên “sao chép” trước đây của Trung Quốc giờ đây đã biến thành những nhà máy điện sáng tạo

Với việc các công ty Trung Quốc ngày càng có khả năng về kỹ thuật, lợi thế về thị trường của nước này đang chuyển hóa thành một lợi thế về dữ liệu – điều có ý nghĩa then chốt cho việc hỗ trợ việc phát triển AI (trí tuệ nhân tạo).

Công ty Trung Quốc Face++ mới đây đã huy động được 460 triệu USD, số tiền lớn nhất cho một công ty trong lĩnh vực AI. DJI (công ty sản xuất máy bay không người lái phục vụ tiêu dùng trị giá 14 tỷ USD), và Hikvision (công ty chuyên về do thám bằng video trị giá 50 tỷ USD) hiện là những công ty có giá trị nhất trên thế giới trong các lĩnh vực riêng của họ.

Một xu hướng đang phát triển quan trọng khác là Trung Quốc hiện đang trong xu hướng “sáp nhập online với offline” (OMO) – một xu hướng mà công ty Sinovation Ventures hiện đang đặt cọc vào cùng với AI. Thế giới vật chất đang trở thành số hóa, với việc các công ty phát hiện vị trí, việc di chuyển, và nhận dạng của từng cá nhân, và tiếp đó chuyển tải những dữ liệu để nó có thể giúp định hình những kinh nghiệm online.

Ví dụ, các kho dữ liệu OMO sẽ được trang bị các thiết bị cảm ứng mà nó có thể nhận dạng khách hàng và nhận biết hành vi có khả năng của họ một cách liên tục giống như các website thương mại điện tử đang làm hiện nay.

Tương tự như vậy, việc học ngôn ngữ OMO sẽ kết hợp các giáo viên bản xứ giảng dạy từ xa, các trợ lý địa phương giúp duy trì cho không khí học tập luôn vui nhộn, các phần mềm tự động chỉnh sửa cách phát âm, và phần cứng tự động chấm điểm bài làm ở nhà và bài thi. Với việc Trung Quốc hiện đang tiến hành xây dựng lại cơ sở hạ tầng offline của mình, nước này có thể sẽ đảm bảo một vị trí dẫn đầu về OMO.

Tuy nhiên, cho dù Trung Quốc dẫn đầu trong việc số hóa các ngành công nghiệp phục vụ tiêu dùng, việc áp dụng công nghệ số trong các ngành kinh doanh vẫn bị tụt hậu. Điều này có thể sẽ thay đổi trong thời gian tới đây. Nghiên cứu mới đây của Viện Toàn cầu McKinsey nhận thấy rằng 3 sức mạnh số hóa quan trọng – xóa bỏ trung gian (loại bỏ người trung gian), tách rời thành các phần (chia các quá trình thành các thành phần cấu thành), và phi vật chất hóa (chuyển từ hình thức vật chất sang điện tử) – có thể chiếm (hay tạo ra) 10 đến 45% toàn bộ thu nhập của ngành công nghiệp vào năm 2030.

Những ai tận dụng thành công sự chuyển đổi này có khả năng sẽ có đủ sức mạnh để gây ảnh hưởng đến bức tranh số toàn cầu, truyền cảm hứng cho các doanh nghiệp số bên ngoài biên giới của Trung Quốc. Giá trị sẽ chuyển từ những ai di chuyển chậm chạp sang những người nhanh nhẹn đi vào kỹ thuật số, được vũ trang bằng những mô hình kinh doanh mới, và chuyển đổi từ một phần của chuỗi giá trị sang một phần khác. Sự hủy diệt mang tính sáng tạo trên quy mô lớn sẽ làm mất đi tính thiếu hiệu quả và sẽ đưa Trung Quốc lên một bậc thang cạnh tranh toàn cầu mới.

Chính phủ Trung Quốc hiện có những kế hoạch to lớn cho tương lai của đất nước với tư cách là một cường quốc số thế giới. Chương trình Khởi nghiệp và Sáng tạo Đại chúng của chính phủ Trung Quốc đã dẫn đến kết quả là sự ra đời của hơn 8.000 công ty làm công việc như những chiếc lồng ấp và máy gia tốc.

Chương trình Quỹ Chỉ đạo của chính phủ đã tài trợ tổng cộng 27,4 tỷ USD cho các công ty đầu tư mạo hiểm và đầu tư tư nhân – một khoản đầu tư thụ động, nhưng kèm theo là những biện pháp thu hồi vốn đặc biệt.

Nhà cầm quyền hiện đang huy động vốn để đầu tư 180 tỷ USD vào việc xây dựng mạng lưới di động 5G của Trung Quốc trong vòng 7 năm tới, và đang hỗ trợ việc phát triển công nghệ lượng tử.

Chính phủ Trung Quốc cũng đưa ra những chỉ đạo cho việc phát triển công nghệ AI, với mục tiêu biến Trung Quốc trở thành trung tâm sáng tạo AI vào năm 2030. Hùng An, hiện đang được xây dựng, có thể là “thành phố thông minh” đầu tiên được thiết kế dành riêng cho các phương tiện tự lái. Còn tại tỉnh Quảng Đông, chính quyền đã đặt mục tiêu tham vọng là sẽ tự động hóa 80% vào năm 2020.

Với quá trình tự động hóa diễn ra nhanh chóng, khoảng 82 đến 102 triệu người lao động Trung Quốc sẽ cần phải thay đổi công việc của mình

Những kế hoạch đầy tham vọng đó không thể tránh khỏi sẽ tác động xấu đến thị trường lao động, bắt đầu là những lao động cổ cồn trắng thông thường (dịch vụ chăm sóc khách hàng và tiếp thị qua điện thoại), tiếp theo là những công việc cổ cồn xanh thông thường (như công việc lắp ráp dây truyền), và cuối cùng sẽ tác động đến những công việc không thông thông thường (như lái xe hay thậm chí X-quang).

Nghiên cứu gần đây của MGI nhận thấy rằng theo một kịch bản quá trình tự động hóa diễn ra nhanh chóng, khoảng 82 đến 102 triệu người lao động Trung Quốc sẽ cần phải thay đổi công việc của mình.

Việc tiến hành đào tạo lại sẽ là một thách thức lớn đối với chính phủ Trung Quốc, tương tự như việc ngăn không để các công ty số hàng đầu thực hiện độc quyền bóp chết sáng tạo. Nhưng việc Chính phủ Trung Quốc sẵn sàng theo đuổi kỷ nguyên kỹ thuật số, thực hiện những chính sách hỗ trợ và tránh đưa ra những quy định cực đoan, đã đặt đất nước này vào một vị trí đầy lợi thế./.