Cái gọi là “Trật tự thế giới tự do” dường như đã trở nên hùng mạnh hơn bao giờ hết với việc Chiến tranh Lạnh kết thúc và sự sụp đổ của Liên Xô. Nhưng giờ đây, 1/4 thế kỷ sau đó, tương lai của nó lại trở nên không chắc chắn.

Việc Mỹ quyết định từ bỏ vai trò “Sen đầm thế giới” mà nước này đảm đương trong hơn bảy thập kỷ qua đánh dấu một bước ngoặt. Trật tự thế giới tự do giờ đây không thể tự tồn tại được nữa, do các nước khác không những không còn quan tâm mà còn thiếu phương tiện để duy trì nó.

Richard N. Haass, Chủ tịch Hội đồng các Quan hệ đối ngoại, tác giả cuốn “Một thế giới hỗn loạn,” đã đưa ra nhận định như vậy trong bài viết “Trật tự thế giới tự do-Hãy yên giấc ngàn thu.”

Bản dịch bài viết được đăng tải độc quyền trên VietnamPlus, thông qua dự án Project Syndicate.

Sau quãng thời gian kéo dài liên tục trong gần 1.000 năm, theo như cách nói châm biếm của Voltaire – nhà triết học đồng thời là nhà văn người Pháp, Đế chế La Mã thần thánh mờ nhạt đã không còn thần thánh, không còn là La Mã, cũng như không còn là một đế quốc nữa.

Giờ đây, khoảng hai thế kỷ rưỡi sau đó, nếu diễn giải theo cách nói của Voltaire, thì vấn đề rắc rối hiện nay là trật tự thế giới tự do hiện không mang tính tự do, không mang phạm vi toàn cầu, cũng như không còn trật tự nữa.

Mỹ, phối hợp chặt chẽ với Anh và các nước khác, đã thiết lập ra trật tự thế giới tự do tiếp sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Mục đích của việc làm này là đảm bảo rằng những điều kiện mà chúng đã dẫn đến hai cuộc chiến tranh thế giới trong 30 năm trước đó sẽ không bao giờ xuất hiện trở lại.

Nhằm mục tiêu đó, các nước “dân chủ” bắt đầu lập ra một hệ thống quốc tế tự do, theo nghĩa là nó dựa trên sự cai trị của pháp luật và tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia. Các quyền con người sẽ được bảo vệ. Tất cả những điều này sẽ được áp dụng đối với toàn bộ hành tinh đồng thời việc tham gia hệ thống này được để ngỏ cho tất cả các quốc gia và mang tính tự nguyện.

Các thể chế được xây dựng nhằm bảo vệ hòa bình (Liên hợp quốc), phát triển kinh tế (Ngân hàng Thế giới), và thương mại và đầu tư (Quỹ Tiền tệ Quốc tế và cái mà nhiều năm sau này trở thành Tổ chức Thương mại Thế giới).

Tất cả những điều này và nhiều thứ khác nữa đã được hỗ trợ bởi sức mạnh kinh tế và quân sự của Mỹ, bởi một mạng lưới các liên minh trải khắp châu Âu và châu Á, và bởi vũ khí hạt nhân, thứ có tác dụng răn đe những hành vi xâm lăng. Trật tự thế giới tự do khi đó không chỉ dựa trên những ý tưởng mà các nền dân chủ theo đuổi mà còn dựa trên quyền lực cứng nữa.

Cái gọi là Trật tự thế giới tự do dường như đã trở nên hùng mạnh hơn bao giờ hết với việc Chiến tranh Lạnh kết thúc và sự sụp đổ của Liên Xô. Nhưng giờ đây, 1/4 thế kỷ sau đó, tương lai của nó lại trở nên không chắc chắn. Quả thực, ba thành phần cấu thành lên nó – chủ nghĩa tự do, tính chất phổ quát, và việc duy trì bản thân trật tự đó – đang gặp phải những thách thức như chưa bao giờ gặp phải trước đây trong lịch sự tồn tại 70 năm của nó.

Chủ nghĩa tự do đang lùi bước. Các nền dân chủ đang cảm nhận những tác động của chủ nghĩa dân túy đang tăng lên. Các đảng chính trị cực đoan đã xuất hiện trở lại ở châu Âu. Việc nước Anh bỏ phiếu rời khỏi châu Âu là bằng chứng cho thấy ảnh hưởng của giới lãnh đạo đã mất đi như thế nào.

Thậm chí, nước Mỹ hiện đang trải nghiệm những cuộc công kích chưa từng có từ chính vị tổng thống của mình nhằm vào phương tiện truyền thông, tòa án, và các cơ quan thực thi pháp luật của chính nước Mỹ. Các chế độ độc tài thậm chí đã trở nên mất cân bằng hơn trong tư duy. Các quốc gia như Hungary và Ba Lan dường như không còn quan tâm đến số phận của các nền dân chủ non trẻ của họ nữa.

Ngày càng khó nói về thế giới như thể nó đã từng là một khối như trước đây. Chúng ta đang chứng kiến sự xuất hiện của các trật tự – hay như được nói đến nhiều ở Trung Đông, là tình trạng mất trật tự – mang tính khu vực với những đặc tính riêng của mỗi khu vực.

Chủ nghĩa tự do đang lùi bước. Các nền dân chủ đang cảm nhận những tác động của chủ nghĩa dân túy đang tăng lên

Những nỗ lực nhằm xây dựng các khuôn khổ toàn cầu đang thất bại. Chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch đang nổi lên; vòng đàm phán thương mại toàn cầu mới nhất không hề mang lại thành quả nào. Hiện có rất ít quy định quản lý việc sử dụng mạng không gian.

Đồng thời, sự đối đầu giữa các siêu cường đang quay trở lại. Sự nổi lên của chủ nghĩa dân túy một phần là hành động phản ứng trước việc thu nhập dậm chân tại chỗ cũng như công ăn việc làm bị mất, phần lớn điều này có nguyên nhân từ sự xuất hiện của công nghệ mới nhưng lại được rộng rãi coi là bắt nguồn từ việc nhập khẩu và người nhập cư.

Chủ nghĩa dân tộc là một công cụ ngày càng được các nhà lãnh đạo tăng cường sử dụng nhằm hỗ trợ cho quyền lực của họ, đặc biệt trong bối cảnh gặp khó khăn về kinh tế và chính trị. Các thể chế toàn cầu đã thất bại trong việc thích nghi với những sự cân bằng quyền lực mới cũng như những công nghệ mới.

Tuy nhiên, sự suy yếu của trật tự thế giới tự do, hơn bất cứ điều gì khác, có nguyên do từ sự thay đổi thái độ của Mỹ. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã quyết định phản đối hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương và rút khỏi hiệp định chống biến đổi khí hậu Paris. Nước này còn đe dọa từ bỏ Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ cũng như thỏa thuận hạt nhân Iran.

Mỹ đã đơn phương áp đặt thuế đánh vào sản phẩm thép và nhôm, dựa vào lý do biện minh (an ninh quốc gia) mà các quốc gia khác cũng có thể sử dụng và điều này có nguy cơ đặt thế giới vào một cuộc chiến tranh thương mại. Chính quyền Mỹ đã nêu những câu hỏi về cam kết của Mỹ đối với NATO và các quan hệ đồng minh khác. Và chính quyền này hiếm khi nói về dân chủ hay quyền con người. “Nước Mỹ trên hết” và trật tự thế giới tự do dường như không thể tương thích với nhau.

Mỹ đã đơn phương áp đặt thuế đánh vào sản phẩm thép và nhôm, dựa vào lý do biện minh mà các quốc gia khác cũng có thể sử dụng

Quan điểm của tôi không có ý chọn riêng nước Mỹ ra để chỉ trích. Các cường quốc quan trọng khác hiện nay, trong đó có EU, Nga, Trung Quốc, Ắn Độ và Nhật Bản, cũng có thể bị chỉ trích về những gì họ làm, không làm, hoặc về cả hai. Nhưng nước Mỹ còn là một quốc gia khác trong đó. Mỹ là kiến trúc sư chính của trật tự thế giới tự do và là người hỗ trợ chính đối với trật tự đó. Mỹ cũng là một nước được hưởng lợi chính từ trật tự đó.

Việc Mỹ quyết định từ bỏ vai trò mà nước này đảm đương trong hơn bảy thập kỷ qua như vậy đánh dấu một bước ngoặt. Trật tự thế giới tự do giờ đây không thể tự tồn tại được nữa, do các nước khác không những không còn quan tâm mà còn thiếu phương tiện để duy trì nó. Hậu quả sẽ là một thế giới ít tự do hơn, ít thịnh vượng hơn, và ít hòa bình hơn đối với người Mỹ cũng như đối với những người thuộc những quốc gia khác./.

Ngày 1/4/2013, một kỷ lục Guiness được xác nhận khi người hâm mộ Trương Quốc Vinh gấp 1.956.912 con hạc giấy để hóa cho thần tượng của mình nhân kỷ niệm tròn 10 năm ngày anh từ giã chốn nhân gian.

Năm nay là năm thứ 15 điện ảnh Hong Kong vắng bóng anh, tài năng mà nhiều người cho rằng trước đây cũng như sau này sẽ không còn xuất hiện nữa…

Cuộc đời Trương Quốc Vinh tựa như một giấc mộng phù hoa. Trong khoảng thời gian từ thập niên 70-80, anh tự hào được coi là một trong những người khai sinh ra Cantopop, đưa nghệ thuật Hong Kong ra khắp Đông Á. Sau này, “tứ đại thiên vương” được nhắc đến nhiều hơn cả là khi Trương Quốc Vinh đã từ giã sân khấu để tập trung cho điện ảnh.

Bắt đầu từ vai chàng cảnh sát Tống Tử Kiệt của đạo diễn Ngô Vũ Sâm, rồi rất nhiều vai diễn để đời khác trong thập niên 90, qua những thước phim đẹp ma mị của Vương Gia Vệ. Và cả hình ảnh “nàng Ngu Cơ” trong vở kinh kịch nổi tiếng “Bá Vương Biệt Cơ” mà anh thủ vai chính trong tác phẩm điện ảnh cùng tên đã đưa tên tuổi Gor Gor ra với thế giới.

Rồi anh trở lại sân khấu, dần từ bỏ hình ảnh chàng thư sinh để lột xác với hình tượng phi giới tính mà đã manh nha khởi nguồn từ World Tour 1997, được đẩy lên cao với Passion Tour 2000.

Khi đó, Trương Quốc Vinh đã mang guốc đỏ lên sân khấu, để tóc dài chấm hông, sử dụng phục trang khêu gợi do nhà tạo mẫu nổi tiếng Jean Paul Gaultier thiết kế, dù trước đó ông chưa từng nhận thiết kế phục trang riêng cho bất kỳ nghệ sĩ nào. Trừ Madonna, và Leslie là người thứ hai.

Trong bất kỳ lĩnh vực nào, Leslie cũng cống hiến say mê và nghiêm túc. Anh là ngôi sao hiếm hoi không cần trợ lý, thường chỉ đi với Đường Hạc Đức – người tình tri kỷ của mình đến trường quay hoặc sân khấu, rồi tự hóa trang cũng như chuẩn bị mọi thủ tục cần thiết cho bản thân.

Ngay cả trong những năm tháng cuối đời, khi sức khỏe thuyên giảm, mất chứng khó ngủ dẫn đến bạo bệnh, Trương Quốc Vinh cũng vẫn chưa bao giờ đi trễ, luôn xuất hiện với hình ảnh sạch sẽ, gọn gàng, tinh tươm nhất trước mỗi buổi trả lời phỏng vấn.

Ngày 1/4 định mệnh…

Những gì đã diễn ra trong đầu Trương Quốc Vinh trong cái ngày 1/4/2003 định mệnh đó sẽ mãi là ẩn số, dù tất cả đều hiểu rằng anh là nạn nhân của bệnh trầm cảm. Ngày hôm đó, Trần Thục Phân, quản lý của Leslie gọi điện cho anh và hỏi tại sao mãi chưa thấy anh đâu thì Leslie trả lời: “Chị cứ đứng ở cửa khách sạn 5 phút rồi sẽ thấy tôi. Tôi xuống ngay”.

Chị Trần sau đó đúng là đã thấy Leslie, nhưng là sau khi anh đằm mình từ tầng 24 khách sạn Mandarin Oriental rồi từ trần không lâu sau đó tại bệnh viện The Mary Queen, như một trò đùa ác ý của Thượng Đế vào ngày “Cá tháng Tư.”

Sau 15 năm, chưa bao giờ người hâm mộ Trương Quốc Vinh ngừng nhung nhớ anh. Thậm chí, số lượng người hâm mộ trẻ còn tăng lên rõ rệt và tất cả đều chung một oán trách cuộc đời rằng tại sao họ biết tới anh quá muộn, khi anh đã ra đi rồi. Mỗi dịp 1/4, dòng người lại kéo về khách sạn Mandarin Oriental đặt những vòng hoa, tấm thiệp gửi lời tới người trên thiên đàng. Biển hoa và những ánh nến còn được thấy vô vàn ở Đại lộ danh vọng Hong Kong, cùng chung lời cầu nguyện cho Leslie.

Còn người tri kỷ của anh, anh Đường thì vẫn cô đơn sau từng ấy năm, vẫn dùng số điện thoại mà sinh thời Leslie sử dụng, vẫn thờ tro cốt của Leslie trong nhà riêng.

Trong các tác phẩm điện ảnh mà Leslie tham gia, đếm không xuể những nhân vật phải đón nhận cái kết buồn thảm nhất. Từ Tống Tử Kiệt (Anh hùng bản sắc), Húc Tử (A Phi Chính Truyện), Trình Điệp Y (Bá Vương Biệt Cơ), Rick Pang (Súng thần), Trần Chấn Bang (Yên Chi khâu)…

Dường như có bao đau đớn trên cuộc đời này, Leslie đều muốn nhận lấy nó về mình, cả trên màn ảnh lẫn ngoài đời thực.

Vai diễn, hay cuộc đời?

Sự nghiệp điện ảnh thành công của Trương Quốc Vinh được tô điểm đậm nhất có lẽ là nhờ vai diễn Trình Điệp Y trong “Bá Vương Biệt Cơ” của đạo diễn Trần Khải Ca, vai diễn đã giúp anh được đề cử ở hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại liên hoan phim Cannes năm 1993. Thậm chí, có giám khảo còn bỏ phiếu cho anh ở hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, nhưng đáng tiếc chiến thắng cuối cùng không thuộc về Leslie.

Dù vậy, bộ phim “Bá Vương Biệt Cơ” thì đã xuất sắc nhận giải Cành cọ vàng và cho đến nay vẫn là tác phẩm điện ảnh Hoa ngữ duy nhất có được vinh dự ấy.

Trước khi nhận vai, Leslie đã bỏ ra nửa năm sang Bắc Kinh học Kinh Kịch. Trong phim, anh còn phải nói và hát tiếng Đại lục thay vì tiếng Quảng Đông khi đảm nhiệm vai người ca kỹ Trình Điệp Y, người sống suốt cuộc đời với nỗi băn khoăn về giới tính và tình yêu của mình.

Nói chính xác, anh đã nhập vào mình ba tâm hồn: một là của người phụ nữ luôn đau khổ và dằn vặt với tình yêu đơn phương dành cho bạn diễn từ thuở hàn vi Tiểu Lâu, một là của người đàn ông mãi sau cùng khi cận kề cái chết mới tỉnh giấc mộng với câu thoại trích ra từ vở kịch “Bá Vương Biệt Cơ” – “bản chất ta là nam không phải là nữ,” và một tâm hồn còn lại là của nàng Ngu Cơ, vai diễn mà Điệp Y đã gắn bó suốt cuộc đời cho đến tận những hơi thở cuối cùng.

Trong phim, có một đoạn thoại khi Viên Đại Nhân xem Điệp Y diễn và tự thốt lên: “Một nụ cười mang đến cả mùa xuân. Một giọt lệ làm đen tối đất trời.” Sau này, khi nhắc tới Trương Quốc Vinh, những người hâm mộ anh cũng dùng lại câu nói đó để nói về sự hoàn hảo trong con người nghệ sĩ của Gor Gor.

Trình Điệp Y mà Trương Quốc Vinh thể hiện là một người đàn ông hay phụ nữ thì đều rất đẹp. Tiếng nói thanh thoát, bước đi nhỏ nhẹ, dáng điệu khoan thai, cái nhìn chan chứa tình, gương mặt sáng như một vầng trăng và giọng hát lảnh lót mà sâu lắng.

Hình tượng Điệp Y phần nào đó giống với Trương Quốc Vinh, nhất là với hình ảnh anh tự trang điểm, hay những khi giận dỗi vu vơ Tiểu Lâu, giọng nói bay bổng mà ấm áp, hay như khi anh chăm sóc người mà mình yêu thương. Làm bất cứ điều gì, Trương Quốc Vinh hay Điệp Y đều đặt cả tấm lòng của mình vào đó.

Riêng đạo diễn Trần Khải Ca, ngoài nỗi tiếc nuối vì Trương Quốc Vinh đã không giành được giải thưởng cá nhân tại Cannes 1993, thì còn nói: “Tôi luôn nghĩ Trương Quốc Vinh thuộc về thời đã qua. Đó là vì anh có một đôi mắt chỉ có thể thấy trong những giấc mơ phù hoa về quá khứ của chúng ta.”

Đôi mắt ấy đã giúp Trương Quốc Vinh lên hàng sao hạng A khắp châu Á với khả năng diễn mà như không diễn. Nhưng dẫu sao đó vẫn là một đôi mắt buồn, nhiều tâm tư, như đạo diễn Ngô Vũ Sâm của “Anh hùng bản sắc” từng nói, Trương Quốc Vinh là người có nhiều nỗi lòng thầm kín chẳng bày tỏ cùng ai.

Song đối với Trương Quốc Vinh, bộ phim và vai diễn anh yêu thích nhất trong sự nghiệp của mình lại là “Xuân Quang Xạ Tiết” trong vai Hà Bảo Vinh, đóng cặp với tài tử Lương Triều Vỹ trong vai Hà Diệu Huy. Đây có lẽ là một trong những bộ phim chuyện tình đồng tính hay nhất khi hai diễn viên chính đều là những ngôi sao sáng nhất điện ảnh Hong Kong cũng như châu Á lúc bấy giờ.

Trong phim, Trương Quốc Vinh vẫn tên là Vinh, là một playboy sống khá bạt mạng với mối tình phức tạp với Diệu Huy. Khi được Diệu Huy nuông chiều hết mực, hết lần này đến lần khác chủ động chia tay, bỏ đi rồi lại quay về như chưa có chuyện gì xảy ra với câu nói quen thuộc “Chúng mình làm lại từ đầu đi,” thì Vinh chẳng hề trân quý những điều ấy. Để rồi đến khi chính Huy không còn muốn liên lạc nữa, bắt đầu thấy trong tim hiện bóng một chàng trai khác – Trương, từng là đồng nghiệp của anh, thì Vinh lại là người đau đớn hơn cả.

Hóa ra, tình yêu giữa đàn ông với đàn ông cũng phức tạp và lắm bi kịch chẳng khác gì giữa đàn ông và đàn bà. Kết thúc phim, Huy, người vốn dĩ được cho là phải hy sinh, đau khổ hơn Vinh suốt cả chiều dài cuộc tình lại là người thảnh thơi, hạnh phúc hơn.

Anh nghĩ: “Với tôi, hạnh phúc bên nhau có thể là giữa hai người, cũng có thể là giữa một người và quá khứ của anh ta. Tôi nghĩ, một lúc nào đó khi một người có thể yên bình với quá khứ của bản thân, đó là thời điểm cho sự bắt đầu của một mối quan hệ mới, có thể đem đến hạnh phúc trong tương lai.” Huy đã quên được Vinh, còn Vinh sau những tháng ngày ăn chơi trác táng, khi nhìn lại thấy mình thật cô đơn và ngốc nghếch, anh trở lại căn phòng ọp ẹp nơi họ đã có những tháng ngày hạnh phúc ở Argentina và bật khóc như một đứa trẻ.

Bộ phim là một kiệt tác điện ảnh của đạo diễn gạo cội Vương Gia Vệ. Những cảnh quay chậm, nhiều màu sắc, sâu lắng từ Hong Kong cho tới Argentina, còn hai nhân vật chính thì đắm mình trong những cuộc độc thoại nội tâm. Huy và Vinh đã yêu nhau ở Hong Kong. Chăn gối vẫn còn thơm mùi cơ thể của họ.

Rồi đến chuyến đi tìm kiếm chân trời mới ở Argentina, khi “không chịu nổi sự nhàm chán,” Vinh lại bỏ Huy đi. Khi Huy tưởng như đã thoát ra khỏi được cuộc tình mệt mỏi đấy, Vinh lại tìm anh, lại “làm lại từ đầu.”

Tất nhiên Huy chẳng đồng ý ngay cho đến khi nhìn thấy một Vinh bệ rạc, xơ xác, đầm đìa máu gõ cửa nhà và ôm chầm lấy anh. Huy kiếm tiền, còn Vinh thì nằm nhà chơi và hút thuốc. Khi Huy ốm, Vinh vẫn dựng người yêu của mình dậy nấu ăn chỉ vì anh quá đói. Nhưng Huy cũng đã ích kỷ và chỉ muốn chiếm hữu Vinh. Anh thậm chí đã rất khó chịu và ghen tuông vô lối chỉ vì Vinh ra ngoài buổi tối mua thuốc lá.

Nhân vật Bảo Vinh có thể khác với Trương Quốc Vinh ở ngoài đời nhưng lại giống ở sự cô đơn dai dẳng, giống ở tính cách có phần vẫn trẻ con, bồng bột, nhiều hờn dỗi. Bộ phim ra mắt năm 1997, cũng là năm đặc biệt không chỉ với Hong Kong – “Rồng đổi màu,” mà còn với riêng sự nghiệp của Trương Quốc Vinh.

Anh chính thức trở lại sân khấu với liveshow World Tour. Tại đó, lần đầu tiên anh lên tiếng công khai chuyện tình tri kỷ của mình với Đường Hạc Đức, hát tặng người bạn đời và mẹ của mình ca khúc kinh điển “Ánh trăng nói hộ lòng tôi.”

Cuộc tình trường tồn cùng thời gian

Trước khi gặp lại anh Đường năm 1983 trong một buổi gặp gỡ bạn thân tại nhà riêng, ngoài mối tình đầu thời niên thiếu với cô gái Tuyết Lê, Trương Quốc Vinh còn từng thất bại trong cuộc tình nam – nữ với Mao Thuấn Quân khi bị cô từ chối lời cầu hôn. Những thông tin về việc Trương Quốc Vinh hẹn hò Đường Hạc Đức bắt đầu được đồn đoán từ năm 1989, tức là 4 năm sau khi họ đã chính thức yêu nhau.

Trong giới giải trí lúc đó ai cũng biết anh Đường, người đưa đón Trương Quốc Vinh tới trường quay, đứng đằng sau hậu thuẫn cho ngôi sao điện ảnh này. Khi đó, Đường đã nghỉ việc giám đốc ngân hàng để lui về quản lý tài chính cho người yêu.

Ai cũng hiểu giữa họ là mối quan hệ thế nào, nhưng không ai nói ra. Chỉ mãi tới năm 1997, trong liveshow World Tour của mình, Trương Quốc Vinh mới lần đầu tiên thổ lộ tình cảm của mình với Đường Hạc Đức trước khi dành tặng anh ca khúc “Ánh trăng nói hộ lòng tôi.”

“Tôi muốn dành tặng ca khúc này tới mẹ và người bạn quan trọng nhất cuộc đời tôi. Khi tôi lâm vào tình cảnh khó khăn nhất, anh đã đưa cho tôi nhiều tháng tiền lương của mình để giúp tôi vượt qua. Giờ đây tôi sẽ hát tặng gia đình và người bạn mà tôi yêu thương nhất,” Trương Quốc Vinh chia sẻ.

Sau này, khi trả lời phỏng vấn, Trương Quốc Vinh còn nửa đùa nửa thật “Không ai tin là tôi chung thủy với anh ấy như thế, một người đẹp như tôi lại có thể ở bên mãi một người đã 15 năm rồi. Trên thế gian này chỉ có một điều duy nhất chắc chắn, đó là tình yêu của anh ấy dành cho tôi.”

Quan niệm tình yêu của Trương Quốc Vinh rất đơn giản: “Khi yêu ai đó, người bạn yêu là nam hay nữ có là vấn đề gì. Mọi mối quan hệ đều là một điều tự nhiên, dù là đàn ông hay đàn bà, ý tôi là khi hai người yêu nhau thì chỉ có tình yêu là điều ý nghĩa.”

Có lần, đám săn tin đuổi theo cả hai để chụp ảnh. Lúc này Trương Quốc Vinh đột ngột nắm chặt lấy tay Đường Hạc Đức và tiếp tục đi tiếp về nhà như một cách thách thức dư luận và báo chí với tuyên bố rằng họ yêu nhau.  

Một trong những bức ảnh cuối cùng của Leslie là khi họ chụp cùng trong một chuyến du lịch Paris, trên tay hai người đang cầm hai cây kem, nụ cười nở trên môi dưới ánh nắng hè Paris. Tiếc thay nắng ấm và nụ cười nhanh chóng trở thành những ngày u ám đầy nước mắt với Đường Hạc Đức khi Trương Quốc Vinh tự vẫn, để lại khoảng trống mênh mông trong cuộc đời anh.

15 năm qua, Đường Hạc Đức vẫn sống ở căn nhà nơi cả hai từng chung sống hạnh phúc, vẫn dùng sim điện thoại cũ của Leslie, vẫn lái chiếc xe biển số 3 số cuối là 339, trong tiếng Quảng Đông 399 phát âm gần giống “Suốt đời suốt kiếp.”

Mỗi dịp 1/4, 12-9 (sinh nhật Trương Quốc Vinh), Đường đều chia sẻ những dòng cảm xúc đầy tâm trạng trên mạng xã hội. Kỳ Giáng sinh năm ngoái, anh còn đăng tải hình ảnh một cây thông lên Instagram với dòng chữ: “Cây thông giáng sinh mà anh ấy tự trang trí.”

Ngày giỗ Trương Quốc Vinh năm ngoái, Đường Hạc Đức đăng tải hình ảnh hai người chụp chung kèm tiêu đề: “Nửa đêm rồi, trần nhà hiện lên một đoạn phim. Không thể nào xua đi thước phim ấy trong lòng.”

Trong lễ kỷ niệm 10 năm ngày mất Trương Quốc Vinh, Đường khiến rất nhiều người xúc động với những bộc bạch: “Mười năm cách biệt muôn trùng, dù không cố nhớ nhưng lòng chẳng quên.”

Rồi “Dù cho cuộc đời có đến một đoạn kết, nhưng tình yêu này là vĩnh viễn.”

Mối tình trường cửu của Trương Quốc Vinh – Đường Hạc Đức lẽ nào như đôi uyên ương hồ điệp sinh nhầm thời dữ?

Thay cho lời kết, xin mượn lời của anh Đường thay mặt cho tấm lòng của rất nhiều người yêu Trương Quốc Vinh trung thành trên khắp thế giới: “Trời đất lâu bền rồi sẽ tận, tình này muôn thuở vẫn miên man.”

Những người làm nghề du lịch thường đi du lịch như thế nào, có gì đặc biệt và khác biệt với dân “ngoại đạo”? Chắc chắn, do đặc thù công việc, họ sẽ có rất nhiều kinh nghiệm, trải nghiệm và “bí kíp” bổ ích.

Cùng lắng nghe chia sẻ bàn tròn của những người đã từng đặt chân đến cả trăm quốc gia, hay được ví như “cán bộ đường lối” ở các nước trong khu vực châu Á, để xem có những câu chuyện gì thú vị, tìm hiểu cách họ khám phá thế giới ra sao để vừa an toàn, vừa vui lại vừa “chất”…

“Đi du lịch sung sướng thì cũng… bình thường thôi”

– Xin anh, chị có thể chia sẻ cách mà những người làm nghề du lịch như anh, chị khi đi khám phá thế giới có gì khác biệt và đặc biệt hơn những người được coi là “ngoại đạo”?

Chị Vũ Minh Châu (Giám đốc Công ty Dịch vụ và thương mại Việt Nam-Nhật Bản): Cũng như tất cả mọi người đang làm các công việc khác, người làm du lịch như tôi cũng rất yêu thích khám phá thế giới, không phải với tư cách công việc mà với tư cách một du khách.

Điều khác biệt nếu có thì nằm ở chỗ, do bản thân tôi là người trong nghề, nên tiêu chí lựa chọn điểm đến, yêu cầu về dịch vụ và cách thức tiếp cận dịch vụ sẽ không giống như đại đa số các du khách khác.

Mỗi lần đi du lịch tôi đều có kế hoạch trước, có thể ngắn gọn hay dày đặc tùy thuộc vào từng chuyến đi khác nhau, và luôn có ba bước.

Bước 1: Chọn điểm đến. Tôi ít khi chọn một điểm đến chỉ vì điểm đến đó đang “hot” trên truyền thông hay đơn giản đó là điểm đến nhiều người lựa chọn. Tôi chọn điểm đến theo cảm giác mà mình đang muốn có, theo tâm trạng và theo tính chất những người tham gia.

Ví dụ, khi cần một điểm đến sau thời gian làm việc vất vả và cần nghỉ ngơi, tôi thường chọn những khu nghỉ dưỡng trên núi, thật gần gũi thiên nhiên, yên tĩnh để đơn thuần hít thở không khí trong lành, tái tạo năng lượng và đọc sách thư giãn.

“Tôi ít khi chọn một điểm đến chỉ vì điểm đến đó đang ‘hot’ trên truyền thông hay đơn giản đó là điểm đến nhiều người lựa chọn.“

Khi đi với nhóm bạn đồng niên vui vẻ, tôi lại chọn những bờ biển nắng ấm, có không gian trẻ trung đầy âm nhạc và các hoạt động giải trí. Khi đưa bố mẹ đi nghỉ, tôi chọn những điểm đến có những di tích lịch sử, có bề dày văn hóa, nghệ thuật…

Bước 2: Lên kế hoạch về thời lượng chuyến đi, các dịch vụ cần hỗ trợ và những điểm đến không thể bỏ qua. Ở bước này, tôi kết hợp cả hai cách thức tiếp cận dịch vụ đã nêu ở trên, tinh lọc những điểm mạnh của từng cách thức và hạn chế những hậu quả xấu.

Thời lượng chuyến đi cần phù hợp với đối tượng đi du lịch, tình trạng sức khỏe và cả tính chất công việc của các thành viên chuyến đi. Người già thì ít phù hợp với những bãi biển nóng bỏng; trẻ sơ sinh nếu đến những vùng thời tiết khắc nghiệt sẽ vất cả cho cả bé và bố mẹ; người quá bận rộn mà cố đi một chuyến quá dài sẽ ảnh hưởng hoặc công việc hoặc chất lượng chuyến đi, do phát sinh các việc cần giải quyết khi bản thân đang đi nghỉ.

Tôi thường đi du lịch với người thân, bạn bè nên luôn tìm các điểm đến phù hợp cho từng nhóm khác nhau. Cũng may, tôi là người dễ thích nghi nên từ nhóm người già đến nhóm trẻ em, tôi đều dễ dàng hòa nhập và thưởng thức.

Có điều, việc đặt trước những dịch vụ cơ bản của chuyến đi như phương tiện di chuyển (vé máy bay/ tàu xe…), và điểm lưu trú là rất quan trọng. Những dịch vụ khác có thể linh động hoặc đặt thêm khi tới địa phương, nhưng hai yếu tố cơ bản trên không đặt trước thì nguy cơ “vỡ tour” rất cao.

Nếu quan sát kỹ về những lùm xùm kêu ca của du khách về việc bị “chặt chém” hoặc không ưng ý thì đa phần vấn đề nằm ở hai dịch vụ này. Cũng vì thế, tôi thường dành một khoản khá dày dặn cho khách sạn và phương tiện di chuyển.

Phương tiện di chuyển tốt và an toàn, sẽ mang lại sức khỏe và tinh thần tốt để hưởng thụ chuyến du lịch; khách sạn tốt mang lại sự yên tâm và cơ hội tái tạo sức lực cho toàn bộ những ngày trong chuyến đi. “Một đêm nằm bằng một năm ở” là như vậy.

“Tìm hiểu trước, đi, quan sát rồi lựa chọn là mấu chốt của chuyến đi như ý.”

Ngoài ra, đồ ăn hoặc các trải nghiệm tại điểm đến thì tùy vào độ hiểu biết điểm đến mà tôi lựa chọn đặt dịch vụ trước hay để đến nơi mới mua dịch vụ. Thường những chỗ đến lần đầu tiên, tôi sẽ đặt cả dịch vụ ăn uống trước cho 1-2 ngày đầu, rồi sau đó tự khám phá sau.

Với những khám phá tại địa phương, tôi vừa dựa vào danh sách điểm đến được khuyến nghị trước để tham khảo, đồng thời quan sát rồi mới quyết định có lựa chọn những điểm đó không.

Có lợi thế mắt quan sát của dân trong nghề nên tôi thường kết hợp danh sách có trước với tình hình thực tế khá ổn. Có những điểm đến rất nổi tiếng nhưng tôi vẫn không chọn, đơn giản vì nếu chỉ đến vì người ta từng đến thì chuyến đi của mình lại trở thành chuyến đi hộ cho người ta mất rồi. Ngược lại, có những điểm đến không nổi tiếng nhưng được người dân địa phương yêu thích, có khi lại chính là hồn cốt của chuyến đi.

Tìm hiểu trước, đi, quan sát rồi lựa chọn là mấu chốt của chuyến đi như ý.

Anh Phùng Quang Thắng (Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lữ hành Việt Nam): Những người làm nghề như chúng tôi đi du lịch sẽ rất khác với những người khác.

Điểm thứ nhất, những ai làm du lịch rồi thường hướng đến du lịch thông minh. Có nghĩa là, chọn thời điểm thích hợp nhất, là những mùa thấp điểm thì sẽ có cơ hội trải nghiệm du lịch tốt hơn, dịch vụ cũng tốt hơn, giá cả rẻ hơn… Tất nhiên, còn tùy thuộc vào sở thích từng nhóm người, từng người.

Trước mỗi chuyến đi, tôi thường nghiên cứu rất kỹ và cập nhật tình hình những điều kiện khách quan điểm đến, từ thời tiết, tình trạng các khu du lịch, thông tin xã hội của khu vực sẽ đến.

Thứ hai, tôi quan tâm những điểm đến có tính khám phá và thích tìm hiểu những thông tin về văn hóa, lịch sử, thông tin điểm đến.

“Tôi thích đi kiểu ‘du lịch balo’ chứ đi du lịch sung sướng thì cũng bình thường thôi. Vì đi kiểu này trải nghiệm được nhiều hơn, dịch vụ phổ thông được nhiều người sử dụng.”

Thứ ba, tôi thích đi kiểu “du lịch balo” chứ đi du lịch sung sướng thì cũng bình thường thôi. Vì đi kiểu này trải nghiệm được nhiều hơn, dịch vụ phổ thông được nhiều người sử dụng. Đi balo cũng sẽ giúp mình “va chạm” nhiều, tạo cảm giác thích thú hơn. Một ngày “đi balo” tôi có thể đi bộ được 20km.

Tuy nhiên, điều kiện để đi du lịch balo ở mỗi nước một khác nhau. Điều quan trọng nhất là phải đánh giá được tình hình ở khu vực đó an toàn hay không an toàn, bằng cách thường xuyên cập nhật thông tin. Tôi cũng thường phải xét đến khả năng khai thác thông tin qua mạng internet về điểm đến như thế nào, có dễ dàng cho mình không. Ví dụ nếu sang Trung Quốc, tôi sẽ phải sử dụng những dịch vụ mạng của họ nếu muốn có mạng di động.

Chị Trần Việt Hương (Giám đốc Trung tâm Điều hành Hướng dẫn viên Việt Nam): Riêng cá nhân tôi, tôi thích đi những điểm đến mới, có tính trải nghiệm cao, tìm hiểu sâu đời sống của người dân địa phương ở đó. Vì thế, khi đi đến các điểm du lịch mới tôi hay dành thời gian đi chợ, ăn uống tại những quán dành cho người bản địa và đến các làng nghề truyền thống…

Tôi cũng thường tham dự các lễ hội địa phương hay học nấu ăn và ở trong các home stay. Bởi nó mang lại những trải nghiệm rất thật.

Tôi chọn hình thức đi này chi phí dễ phát sinh nên thường tìm hiểu thông tin rất kỹ, đặt trước các dịch vụ có thể đặt, sử dụng phương tiện vận chuyển công cộng tối đa khi đi và kết bạn với người địa phương. Làm những điều đó sẽ hỗ trợ cho chuyến đi tốt hơn rất nhiều.

– Theo anh, chị, người Việt Nam hiện đang có xu hướng đi du lịch như thế nào?

Chị Vũ Minh Châu (Giám đốc Công ty Dịch vụ và thương mại Việt Nam-Nhật Bản): Theo tôi quan sát, dường như du khách Việt Nam đang có hai cách tiếp cận dịch vụ du lịch cơ bản: thứ nhất là mua các tour du lịch trọn gói của các công ty du lịch mà họ tin tưởng; hai là hoàn toàn ngược lại, họ nghe nói về một điểm đến nào đó rồi xách balo lên đi mà không đặt dịch vụ hay tìm hiểu kỹ trước.

Hai cách thức này đem lại hai kết quả khá trái ngược. Với cách thứ nhất, nếu du khách lựa chọn nhà cung cấp có uy tín, họ sẽ được hưởng dịch vụ đầy đủ, an toàn và tuần tự. Mặt trái của cách thức này là du khách phụ thuộc hoàn toàn vào công ty du lịch, từ chất lượng dịch vụ, điểm đến cho đến thời gian. Đôi khi họ có thể cảm thấy hơi gò bó. Nếu nhà cung cấp thiếu chuyên nghiệp hoặc năng lực yếu kém thì còn mang lại những cảm giác tiêu cực hơn nữa.

Với cách thứ hai, nếu thời điểm du lịch không vào mùa cao điểm, du khách thực sự có năng lực tổ chức tốt và may mắn thì chuyến đi của họ vẫn diễn ra ổn thỏa.

Tuy nhiên, hầu hết cách thức này đem lại sự bất an đặc biệt trong chính nội địa Việt Nam khi còn tồn tại nhiều điểm du lịch “chặt chém” khách khi khách không đặt dịch vụ trước, khách gặp khó khăn hoặc thậm chí có những chiêu trò ép khách để thu lời mà chất lượng dịch vụ thì vô cùng tồi tệ.

Ấn tượng sâu đậm từ cuộc sống của người dân bản địa

– Làm nghề này, cả cuộc đời anh, chị là những chuyến đi và tôi cho rằng điều đó thật may mắn. Từng khám phá nhiều vùng đất có lịch sử, văn hóa và thắng cảnh đặc biệt trên thế giới, có nơi nào và câu chuyện gì khiến anh, chị thấy ấn tượng nhất?

Chị Vũ Minh Châu (Giám đốc Công ty Dịch vụ và thương mại Việt Nam-Nhật Bản): Đây là câu hỏi khó vì so sánh vẻ đẹp là sự so sánh khó khăn nhất. Tuy nhiên, dù đã đi rất nhiều nước trên thế giới rồi nhưng Nhật Bản có lẽ là nơi in nhiều dấu ấn sâu đậm nhất đối với tôi. Vì ngoài giá trị về điểm đến du lịch thì thái độ sống của con người Nhật Bản và sự đồng cảm gần gũi giữa hai đất nước khiến tôi ấn tượng sâu sắc hơn cả.

Ấn tượng trong tôi về Nhật Bản không hùng vỹ, to lớn mà trái lại, là những điều hết sức dung dị, có ở khắp nơi trên đất nước xinh đẹp này. Nhật Bản được đánh giá là sạch sẽ nhất nhì thế giới nhưng lại ít khi thấy thùng rác nơi công cộng. Bởi người dân luôn mang rác về nhà, phân loại rồi mới đổ rác theo ngày và theo loại rác quy định của từng ngày trong tuần.

 “…cái hồn cốt của một dân tộc tinh tế và trân trọng thiên nhiên, hòa hảo với con người đều trở thành tài nguyên du lịch vô giá mang dấu ấn rất riêng của Nhật Bản.”

Đặc biệt, ý thức đóng góp cho xã hội của người Nhật hết sức nghiêm túc. Rất nhiều người già 70-80 tuổi vẫn tình nguyện làm việc ở các khu du lịch, từ nhổ cỏ, chăm cây, quét dọn cho đến làm hướng dẫn viên không chuyên nhưng vô cùng tâm huyết…

Có lẽ, chính nhờ những điều giản dị mà phổ biến cuộc sống của người dân Nhật Bản như vậy mà đây đã trở thành đất nước có thể khai thác du lịch ở bất cứ đâu trên toàn quốc. Thậm chí, ở bất cứ ngôi làng nhỏ sâu trong núi hay một góc phố nào, cái hồn cốt của một dân tộc tinh tế và trân trọng thiên nhiên, hòa hảo với con người đều trở thành những tài nguyên du lịch vô giá mang dấu ấn rất riêng của Nhật Bản.

Anh Phùng Quang Thắng (Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lữ hành Việt Nam): Ngoài chủ quan ở cách nhìn, quan trọng là người dân bản địa tác động đến nhìn nhận và cảm nhận của tôi. Trong rất nhiều nước, đất nước Nhật Bản là đất nước rất đặc biệt, vì vẫn giữ được những nét văn hóa rất đặc trưng của người Nhật và thậm chí là đặc trưng của từng địa phương.

Với tôi, cảm nhận rất quan trọng. Khi đến Thổ Nhĩ Kỳ, là đất nước có nhiều điều đặc biệt và khác biệt. Tôi từng đứng trên eo biển Bosphorus dài 31km, eo biển chia cắt phần thuộc châu Âu (Rumelia) của Thổ Nhĩ Kỳ với phần thuộc châu Á (Anatolia) của nước này. Thổ Nhĩ Kỳ có khoảng 40 thành phố dưới lòng đất và hiện chỉ mở cửa một số thành phố cho du khách thăm quan thôi. Ở đó có đầy đủ dịch vụ cho con người, kể cả nhà thờ.

Nhưng có lẽ, cảm nhận mang tính khám phá nhất với tôi có lẽ là các dòng tôn giáo ở vùng Trung Đông đó, nó tạo cho con người những nét sống khác nhau mà chỉ khi được tiếp xúc tôi mới có những cảm nhận và tìm hiểu sâu sắc nhất.

Một nền du lịch copy

– Ở góc độ doanh nghiệp du lịch, anh, chị thấy điểm yếu nhất của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là gì?

Anh Phùng Quang Thắng (Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lữ hành Việt Nam): Điểm yếu nhất của các doanh nghiệp du lịch Việt Nam là hay đi copy, chứ ít chịu đầu tư để tạo ra một sản phẩm mới và khác biệt.

Khi đã làm kinh tế, cái quan trọng nhất của du lịch là sản phẩm, đã làm kinh tế thì phải có sản phẩm để bán đúng không ạ? Thực tế, chỉ có những doanh nghiệp vừa vừa hoặc lớn mới có kinh phí để đầu tư nghiên cứu sản phẩm, còn rất nhiều doanh nghiệp nhỏ chỉ đi copy. Sản phẩm du lịch bị copy nhanh lắm. Do đó, các cấp quản lý cần làm sao để hệ thống đó cùng vận hành, tạo sức cạnh tranh lành mạnh.

Tôi lấy ví dụ, khi nền kinh tế Việt Nam mở cửa, ngành du lịch hội nhập nhanh nhất và sớm nhất là trong công nghệ khách sạn, nhưng hội nhập về công nghệ lữ hành thì đi sau rất nhiều.

Hội nhập về công nghệ lữ hành là những dịch vụ liên quan đến lữ hành được tiêu chuẩn hóa theo thế giới và khu vực, từ vấn đề quản lý đến sản phẩm, trình độ nhân lực trong các doanh nghiệp. Tất nhiên, để có chuẩn cho lữ hành thì không phải dễ vì thậm chí nó nằm ở từng con người. Ví dụ như chuẩn hóa đội ngũ hướng dẫn viên, thì hướng dẫn viên đã đạt trình độ quốc tế chưa để có thể hội nhập quốc tế.

Chị Vũ Minh Châu (Giám đốc Công ty Dịch vụ và thương mại Việt Nam-Nhật Bản): Là một đơn vị đặc thù bán buôn (wholesale), tôi nhận thấy có 3 điểm hạn chế của doanh nghiệp chúng tôi và đồng nghiệp cùng ngành.

Một là, tôi đồng tình với ý kiến của anh Phùng Quang Thắng, đó là sự thiếu sáng tạo. Rất ít các doanh nghiệp chịu khó đi mở đường, khai phá, tìm tòi sản phẩm mới. Cả công ty du lịch làm nội địa, inbound và outbound đều dựa trên những sản phẩm du lịch sẵn có. Không hiếm để nhận thấy có những sản phẩm du lịch mà 10 năm không có gì thay đổi mới mẻ, cả về tuyến điểm, dịch vụ, hay cách thức tiếp cận.

Hai là, truyền thông lu mờ, không có bản sắc. Có lẽ do ảnh hưởng của luật sở hữu trí tuệ Việt Nam còn dễ dãi, nên các hình ảnh sử dụng để truyền thông cho các tour du lịch cả nội địa lẫn inbound, outbound ở Việt Nam đều đa phần lấy từ một nguồn: interrnet. Nếu như ở một số nước phát triển, các nhà in không nhận in ấn phẩm không chứng minh được nguồn gốc hình ảnh, thì ở Việt Nam điều này diễn ra rất bình thường.

Ba là, thiếu thông tin. Không khó tìm ra những công ty du lịch bán sản phẩm du lịch mà chính nhân viên tư vấn, người làm tour hoặc thậm chí chưa ai ở công ty đó từng đến điểm đến đó.

Sự phó thác du khách cho những bên cung cấp dịch vụ ở địa phương sở tại nơi gửi khách đến vô hình chung đưa du khách vào trạng thái hết sức hên xui: gặp được nhà cung cấp tốt thì tour diễn ra ổn thỏa, còn gặp nhà cung cấp tồi thì tiền mất tật mang. Việc thiếu thông tin còn có thể dẫn đến những thiệt thòi cho du khách khi dễ gặp phải khó khăn do không được tư vấn kỹ càng về phong tục tập quán hay tình trạng nơi điểm đến.

Chị Trần Việt Hương (Giám đốc Trung tâm Điều hành Hướng dẫn viên Việt Nam): Theo tôi, sản phẩm du lịch, truyền thông ra nước ngoài, công nghệ trong quản trị doanh nghiệp là ba yếu tố được xem là cần phải đầu tư và thay đổi lớn nếu muốn phát triển của ngành du lịch Việt Nam.

– Xin cảm ơn những chia sẻ của anh, chị./.

Ngày 16/3, Facebook đã tự mình châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng được coi là tồi tệ nhất trong 15 năm qua của mạng xã hội này khi “tự thú” trên blog rằng dữ liệu của hơn 50 triệu tài khoản người dùng đã bị thu thập bất hợp pháp.

Chỉ vài giờ sau, giới truyền thông Mỹ và châu Âu đồng loạt đưa tin rằng Cambridge Analytica, một công ty dữ liệu nổi tiếng của Anh được êkíp tranh cử của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc bầu cử Mỹ năm 2016 và phe thắng thế trong cuộc vận động Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (Brexit) thuê, đã tiếp cận những dữ liệu người dùng Facebook từ đầu năm 2014 và sử dụng chúng để xây dựng một chương trình siêu phần mềm dự đoán, gây ảnh hưởng đến các lá phiếu bầu.

Vụ việc đã nhanh chóng được thổi bùng lên thành một vụ bê bối vi phạm dữ liệu khổng lồ làm chao đảo Gã khổng lồ truyền thông xã hội và khiến chính trường Mỹ cũng như châu Âu chấn động.

Cambridge Analytica là ai?

Công ty phân tích dữ liệu của Anh, Cambridge Analytica, là trung tâm tranh cãi tại Mỹ và Anh sau khi hai tờ báo New York Times và Observer (Người quan sát) đưa tin vào hôm Chủ Nhật (18/3) rằng công ty này thu thập dữ liệu cá nhân về người sử dụng Facebook bắt đầu vào năm 2014.

Được biết đến với sự hỗ trợ cho chiến dịch tranh cử Tổng thống năm 2016 của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Cambridge Analytica hiện đang phải đối mặt với một cuộc điều tra của Chính phủ Anh, nơi đặt trụ sở chính của công ty này (London), và trả lời các câu hỏi từ các cơ quan chức năng Mỹ và yêu cầu đòi kiểm toán của Facebook cùng tuyên bố công ty dữ liệu này phải chịu trách nhiệm chính trong vụ vi phạm dữ liệu.

Dưới đây là một số điều cần biết về công ty đang khiến ông chủ Facebook Mark Zuckerberg đau đầu khi mất hơn 9 tỷ USD giá trị tài sản chỉ trong 2 ngày cùng sức ép đòi từ chức.

Cambridge Analytica là một nhánh của Tập đoàn SCL, một nhà thầu cho các cơ quan chính phủ và nhà quân sự. Tập đoàn này tuyên bố họ hoạt động trên tất cả mọi lĩnh vực từ nghiên cứu an ninh lương thực, chống ma túy đến các chiến dịch chính trị. Theo trang web của mình, SCL được thành lập cách đây hơn 25 năm.

Cambridge Analytica được thành lập vào khoảng năm 2013 với trọng tâm là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, với sự hỗ trợ 15 triệu USD từ nhà tài trợ tỷ phú Gordoner Robert Mercer theo Cộng hòa và cựu cố vấn Nhà Trắng Steve Bannon. 

Theo tờ New York Times, Cambridge Analytica được thành lập vào khoảng năm 2013 với trọng tâm là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, cùng sự hỗ trợ 15 triệu USD từ nhà tài trợ tỷ phú Gordoner Robert Mercer theo Cộng hòa và cựu cố vấn Nhà Trắng Steve Bannon.

Giám đốc điều hành của công ty là ông Alexander Nix, một chuyên gia tài chính người Anh và từng là Giám đốc điều hành công ty mẹ SCL.

Cũng theo New York Times, công ty này có đội ngũ nhân viên chủ yếu là người Anh, từng trợ giúp chiến dịch tranh cử tổng thống của ứng cử viên đảng Cộng hòa, thượng nghị sỹ Ted Cruz trước khi giúp đỡ cho ông Trump.

Cambridge Analytica xác định họ là một công ty nghiên cứu thị trường, cung cấp các số liệu nghiên cứu về người tiêu dùng, quảng cáo nhằm phục vụ cho cả khách hàng chính trị gia lẫn doanh nghiệp.

Kênh 4 của Anh đưa tin hôm thứ Hai (19/3), dựa trên video được ghi lại bí mật cho biết Cambridge Analytica đã bí mật quản lý các chiến dịch tranh cử của Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta trong cuộc bầu cử năm 2013 và 2017. Cambridge Analytica bác bỏ thông tin này.

Theo thông tin trên trang web của Cambridge Analytica, công ty này có năm văn phòng tại New York, Washington, London, Brazil và Malaysia.

Theo tờ Times, sau khi trợ giúp ông Trump vào được Nhà Trắng năm 2016, Giám đốc điều hành của Cambridge Analytica, Alexander Nix, đã được nhiều khách hàng để ý nhiều hơn. Công ty khuếch trương quảng cáo rằng họ có thể phát triển hồ sơ tâm lý của người tiêu dùng, cử tri và có thể dùng hệ thống hồ sơ này như một loại “nước sốt bí mật” để thu hút người tiêu dùng, cử tri hiệu quả hơn so với quảng cáo truyền thống.

Các chuyên gia tư vấn và trợ giúp chiến dịch đối thủ bày tỏ sự nghi ngờ về tuyên bố của Cambridge Analytica. Phía đội ngũ hỗ trợ tranh cử của ông Trump cũng lên tiếng bác bỏ sử dụng dữ liệu của của Cambridge Analytica.

Brad Parscale, người điều hành hoạt động kỹ thuật số của ông Trump vào năm 2016, cho biết chiến dịch này không sử dụng dữ liệu của Cambridge Analytica, mà chỉ dựa vào dữ liệu của cử tri từ hoạt động của Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa.

Vụ vi phạm dữ liệu người dùng Facebook bị phát giác thế nào?

Theo tờ New York Times và Observer, Cambridge Analytica bắt đầu tiếp cận với dữ liệu của 50 triệu người sử dụng Facebook từ 2014 mà không được phép của cả người dùng lẫn Facebook.

Dữ liệu được thu thập bởi một ứng dụng được phát triển bởi một học giả Anh, Aleksandr Kogan.

Theo Facebook, khoảng 270.000 người đã tải về ứng dụng này và đăng nhập bằng các thông tin Facebook của họ. Ứng dụng này tập hợp dữ liệu của người dùng và dữ liệu về bạn bè của họ, và sau đó ông Kogan đã truyền dữ liệu cho Cambridge Analytica.

Hôm thứ Bảy 17/3, phía Cambridge Analytica cho biết ban đầu họ không biết ông Kogan đã vi phạm các điều khoản của Facebook, và công ty đã xóa dữ liệu khi phát hiện ra vụ việc vào năm 2015.

Tuy nhiên, theo điều tra của New York Times và Observer, các dữ liệu không hề bị xóa. Cambridge Analytica nói rằng cáo buộc trên là không đúng. Facebook cho biết họ đang điều tra để xác minh tính chính xác của vụ việc.

Dữ liệu được thu thập bởi một ứng dụng được phát triển bởi một học giả Anh, Aleksandr Kogan.

New York Times còn cho biết các bản sao của dữ liệu mà Cambridge Analytica thu thập được vẫn có thể được tìm thấy trực tuyến và nhóm phóng viên điều tra của tờ báo này đã tiếp cận được một số dữ liệu thô.

Ngay sau khi xảy ra vụ việc, Facebook cho biết họ đang yêu cầu Cambridge Analytica trả lời các câu hỏi về vấn đề sử dụng dữ liệu người dùng mạng xã hội này, sau khi nhận được sự đảm bảo từ Cambridge Analytica vào năm 2015 rằng họ đã xóa tất cả dữ liệu.

Facebook cũng đã thuê kiểm toán viên pháp lý từ công ty Stroz Friedberg để giúp đỡ xử lý vụ việc.

Trong khi điều tra, Facebook cho biết họ đang đóng băng tài khoản mạng xã hội của Cambridge Analytica, công ty mẹ SCL, ông Kogan và một cá nhân khác là ông Christopher Wylie- một cựu nhân viên của Cambridge Analytica, vì vi phạm các quy tắc của Facebook.

Tuy nhiên, cuộc điều tra của Facebook có thể bị đình lại do các cuộc điều tra của chính quyền Anh, Mỹ và EU. Cơ quan quản lý thông tin của Anh đang mở cuộc điều tra vào văn phòng của Cambridge Analytica ở London và yêu cầu kiểm toán viên của Facebook tạm thời không can dự vào vụ việc cho đến khi phía Anh hoàn thành tiến trình điều tra.

Các tiểu bang Massachusetts và Connecticut của Mỹ cũng đã mở các cuộc điều tra về cách thức xử lý dữ liệu của Facebook, và cơ quan tư pháp ở California, nơi Facebook có trụ sở, cho biết họ quan ngại trước vụ vi phạm dữ liệu.

Trong bài đăng ngày 20/3 trên trang mạng Twitter, Điều phối viên Brexit của Nghị viện châu Âu (EP) Guy Verhofstadt kêu gọi EP tiến hành điều tra vụ rò rỉ thông tin cá nhân của người dùng Facebook mà ông gọi là một vụ “bê bối” này. Ông Verhofstadt cho biết sẽ cập nhật thông tin về tiến trình điều tra.

Ủy viên EU phụ trách về tư pháp Vera Jourova cũng đã hối thúc giới chức bảo vệ thông tin độc lập ở châu Âu điều tra làm rõ vụ việc. Bà Jourova và các quan chức này sẽ gặp nhau tại Brussels (Bỉ) trong ngày 20/3.

Bà Jourova dự kiến sẽ gặp ban lãnh đạo Facebook trong chuyến thăm Mỹ vào tuần này để tìm hiểu thêm thông tin. Trong khi đó, Ủy viên EU phụ trách về kỹ thuật số Mariya Gabriel cho biết các quan chức EU đang theo dõi vụ việc, đồng thời khẳng định bảo vệ thông tin cá nhân là “giá trị cốt lõi” của EU.

Trước đó, ngày 19/3, Ủy ban về quyền tự do dân sự thuộc EP đã gửi thư yêu cầu Facebook ra đối chứng trước cơ quan này.

Bão tố bắt đầu đổ xuống Facebook

Mặc dù luôn tuyên bố mình cũng là một nạn nhân của của Cambridge Analytica khi bị công ty dữ liệu Anh lừa dối, song điều đó không giúp Facebook thoát khỏi “búa rìu” dư luận và chính giới Mỹ, Anh, EU.

Các nghị sỹ Mỹ cho rằng Facebook phải chịu trách nhiệm khi là người quản lý mạng xã hội mang tên mình cũng như đã cam kết với nhà chức trách, người dùng về việc bảo mật dữ liệu người dùng nhưng nay lại bị bên thứ ba tiếp cận bất hợp pháp.

Cổ phiếu của Facebook đã tiếp tục giảm thêm 2,5% vào chốt phiên 20/3 tại thị trường New York sau khi giảm 6% trong ngày giao dịch trước đó. Như vậy, trong 2 ngày qua, giá trị cổ phiếu của Facebook đã sụt giảm 60 tỷ USD. Bản thân giám đốc điều hành Mark Zuckerberg, người nắm giữ 400 triệu cổ phiếu Facebook đã bị “bốc hơi” hơn 9 tỷ USD giá trị tài sản.

Theo trang tin The Verge, phía Facebook mới đây đã có cuộc họp ban lãnh đạo, trong đó có phần chất vấn trách nhiệm cá nhân giám đốc điều hành Mark Zuckerberg trong việc để xảy ra vụ bê bối.

Cho đến nay, Mark Zuckerberg và những người liên quan ở Facebook vẫn chọn cách giữ im lặng giữa bão tố.

Bản thân các nhân viên mạng xã hội lớn nhất thế giới cũng rất bất ngờ khi không hề biết và nhận được những chỉ đạo của Zuckerberg để xử lý vụ vi phạm dữ liệu.

Cho đến nay, Mark Zuckerberg và những người liên quan ở Facebook vẫn chọn cách giữ im lặng giữa bão tố.

Trong khi đó, giới phân tích công nghệ Mỹ đã xuất hiện các tiếng nói đòi Zuckerberg từ chức giám đốc điều hành để nhường chức cho COO Sheryl Sandberg. Thậm chí trên mạng xã hội Twitter còn xuất hiện hashtag #DeleteFacebook kêu gọi mọi người xóa tài khoản Facebook để phản đối vụ bê bối vi phạm dữ liệu.

Có thể nói, vụ bê bối dữ liệu người dùng Facebook liên quan đến các hoạt động chính trị đang làm dấy lên những lo ngại về việc mạng xã hội này đang ngày càng bị lợi dụng trở thành công cụ cho các chiến dịch chính trị và tính an toàn của các dữ liệu cá nhân người dùng trên hệ thống mạng xã hội lớn nhất thế giới.

“Một tổng thống mạnh mẽ – Một nước Nga mạnh mẽ” – khẩu hiệu tranh cử ấy đã giúp đương kim Tổng thống Vladimir Putin giành chiến thắng trong cuộc đua vào Điện Kremlin năm 2018, đảm đương trọng trách tiếp tục đưa nước Nga vượt qua thách thức để tiến lên phía trước.

Người dân Nga đã trao trọn niềm tin và hy vọng cho nhân vật từng có vai trò quyết định “hồi sinh” nước Nga từ tình trạng kiệt quệ và rệu rã hồi cuối thập niên 90 của thế kỷ 20 trở lại vị thế một cường quốc có ảnh hưởng như ngày nay.

Chiến thắng cách biệt và đầy thuyết phục của ông Putin trong cuộc bầu cử với 76,66% số phiếu ủng hộ, gấp 6,5 lần so với người đứng thứ hai, là kết quả mang tính lịch sử trong sự nghiệp chính trị của Tổng thống Putin. Trước đó, tỷ lệ ủng hộ cao nhất của ông Putin trong một cuộc bầu cử tổng thống là gần 72% năm 2004, còn trong lần tranh cử đầu tiên năm 2000, ông chỉ giành được hơn 52% số phiếu ủng hộ.

Vượt xa 7 đối thủ còn lại dù là ứng cử viên độc lập, ông Putin ở độ  tuổi 66 đã cho thấy ông không chỉ là một nhà lãnh đạo uy tín, mà thậm chí còn là “biểu tượng tinh thần” của nước Nga. Lời kêu gọi của ông Putin “hãy ra khỏi nhà và tới những điểm bỏ phiếu” để quyết định tương lai đất nước đã được cử tri Nga hưởng ứng nhiệt tình, góp phần đưa tỉ lệ đi bầu trong cuộc bầu cử năm nay đạt trên 67% (cao hơn nhiều so với cuộc bầu cử tổng thống 6 năm trước và bầu cử Đuma quốc gia năm 2016).

Trong nhiệm kỳ mới, Tổng thống Putin có khá nhiều việc phải làm “để đưa nước Nga vững bước trên con đường phát triển”, trở thành một “nước Nga mạnh mẽ”, có khả năng “tự quyết định tương lai của mình” như cương lĩnh tranh cử mà ông đề ra.

Một lần nữa, người dân Nga lại trao cho ông Putin sứ mệnh nặng nề khi chặng đường phía trước là hàng loạt thách thức to lớn về đối nội và đối ngoại, từ nền kinh tế tăng trưởng chưa vững chắc do vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu năng lượng, vẫn có khoảng 20 triệu người sống dưới mức đói nghèo, sự chênh lệch về mức sống giữa các vùng miền cho tới sức ép ngày càng lớn từ các nước phương Tây hay quan hệ gia tăng căng thẳng với Mỹ…

Chính sách của nhà lãnh đạo Nga trong 6 năm tới sẽ xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của người dân Nga, vốn luôn đặt niềm tin ông sẽ tiếp tục chèo lái để bảo vệ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của “xứ sở Bạch Dương,” tiếp tục duy trì vị thế và ảnh hưởng của nước Nga trên trường quốc tế, đưa đất nước phát triển hùng mạnh và thịnh vượng.

Vượt xa 7 đối thủ còn lại dù là ứng cử viên độc lập, ông Putin đã cho thấy ông không chỉ là một nhà lãnh đạo uy tín, mà thậm chí còn là “biểu tượng tinh thần” của nước Nga.

Trong những nhiệm vụ khó khăn đó, việc đưa nước Nga gia nhập nhóm 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ khó thành hiện thực trong 10 năm tới, nếu Nga chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng thấp như hiện nay. Ông Putin sẽ phải thảo luận kỹ với nội các về những biện pháp để đạt mục tiêu đưa “tăng trưởng kinh tế Nga cao hơn mức trung bình của thế giới”, và GDP tăng gấp 1,5 lần hiện nay, trong khi chưa có dấu hiệu cho thấy môi trường bên ngoài của Nga sẽ được cải thiện đáng kể trong tương lai gần, đặc biệt là ở hướng Tây.

Nhiệm vụ thứ hai không kém phần quan trọng nhưng lại đầy khó khăn là cải cách cơ cấu kinh tế, thúc đẩy đổi mới và sáng tạo, tăng hàm lượng công nghệ trong các sản phẩm/hàng hóa “made in Russia” (được sản xuất tại Nga). Với mức giá dầu như hiện nay, chính quyền Tổng thống Putin sẽ có quyết tâm và động lực cải cách mạnh mẽ hơn nữa để nước Nga thời đại 4.0 không rơi vào “tình trạng lạc hậu công nghệ, dẫn đến làm suy yếu, xói mòn tiềm năng con người, làm giảm an ninh và các cơ hội kinh tế của đất nước”. Có vẻ như Tổng thống Putin đã nhận ra vật cản trên con đường tiến lên “công nghệ hóa” chính là cơ chế-chính sách.

Trong Thông điệp liên bang lần thứ 14, người đứng đầu nước Nga đã kêu gọi trong thời gian sớm nhất phải xây dựng cơ sở pháp lý và loại bỏ mọi rào cản đối với việc phát triển và sử dụng kỹ thuật robot, trí tuệ nhân tạo, giao thông không người lái, thương mại điện tử, công nghệ xử lý dữ liệu lớn và các công nghệ tiên tiến khác. Ông đặt nhiệm vụ Nga phải trở thành một trong những trung tâm xử lí và và lưu trữ những khối lượng lớn dữ liệu thông tin. Người dân của nước Nga thời đại 4.0 cũng sẽ được đảm bảo tiếp cận nhanh chóng với Internet tốc độ cao thông qua hệ thống cáp quang và mạng lưới vệ tinh của Nga.

Tổng thống Putin nhấn mạnh những thay đổi trên thế giới mang tính văn minh và quy mô của thách thức này đòi hỏi nước Nga phải có câu trả lời cũng mạnh mẽ như vậy, dựa trên sự đoàn kết xã hội, sức mạnh của toàn dân và phát huy được những tiềm năng to lớn. Sự tụt hậu được xác định là nguy cơ chính và là kẻ thù đối với sự phát triển của đất nước. Do đó, Tổng thống Putin sẽ ưu tiên cho việc phát triển công nghệ, hiện đại hóa nền kinh tế, cơ sở hạ tầng và quản lý nhà nước nhằm tận dụng được tiềm năng của cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới.

Bên cạnh đó, trong nhiệm kỳ 6 năm tới, ông Putin sẽ không quên tiếp tục khơi dậy lòng yêu nước, các giá trị đạo đức – tinh thần Nga truyền thống đến toàn thể người dân Nga. Trong 14 năm đảm nhiệm cương vị Tổng thống và 4 năm làm Thủ tướng của một quốc gia có diện tích lãnh thổ lớn nhất thế giới, với hơn 170 dân tộc anh em, nói hơn 100 thứ ngôn ngữ khác nhau, ông Putin đã làm khá tốt điều này.

Trong nhiệm kỳ 6 năm tới, ông Putin sẽ không quên tiếp tục khơi dậy lòng yêu nước, các giá trị đạo đức – tinh thần Nga truyền thống đến toàn thể người dân Nga.

Về chính sách an ninh – quốc phòng, Nga sẽ tiếp tục triển khai Học thuyết quân sự được Tổng thống Putin thông qua cuối năm 2014 và Chiến lược An ninh quốc gia năm 2016. Nga sẽ đáp trả các nguy cơ và thách thức an ninh – quân sự một cách tương xứng, song có thể bằng những biện pháp “bất đối xứng.” Ngoài ra, Nga đang chế tạo các hệ thống vũ khí mới đáp trả việc Mỹ đơn phương rút khỏi Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo (ABM) ký năm 1972, cũng như triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) bên ngoài lãnh thổ Mỹ, gần biên giới Nga. Kế hoạch hiện đại hóa quân đội Nga sẽ tiếp tục được thực hiện, với việc triển khai Chương trình trang bị vũ khí trị giá hàng trăm tỷ USD trong giai đoạn 2018-2028.

Về đường lối đối ngoại, ít khả năng chính quyền của Tổng thống Putin sẽ sớm soạn thảo một chiến lược đối ngoại mới, do Nga cơ bản đã chủ động đề ra các biện pháp ứng phó tương đối phù hợp, trên cơ sở đánh giá khá sát tình hình thế giới và khu vực trong mấy năm gần đây. Người dân Nga nhìn chung có thể tự hào về vai trò gia tăng của Nga trong giải quyết những vấn đề quốc tế quan trọng nhất. Do đó, nhiều khả năng Nga sẽ tiếp tục triển khai Khái niệm chính sách đối ngoại năm 2016 (vốn được soạn thảo dựa trên hàng loạt các văn kiện quan trọng khác hoạch định đường lối đối nội, đối ngoại, an ninh quốc phòng của nước Nga), với đường lối đối ngoại tự chủ và hướng tới một thế giới đa cực. Tuy nhiên, về mặt chiến thuật hoặc trong trung hạn, Nga có thể sẽ đưa ra những điều chỉnh theo một số hướng.

Trước hết là việc đẩy mạnh chiến lược “xoay trục sang hướng Đông”. Trong bối cảnh hiện nay, Nga sẽ dành nhiều sự quan tâm hơn đến các nước châu Á, cũng như chú ý hơn đến các tổ chức khu vực gắn liền với lục địa Á – Âu như Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Ông Putin sẽ thúc đẩy sáng kiến “Đại Á – Âu,” tìm kiếm sự đồng thuận và ủng hộ của các nước trên toàn lục địa Á – Âu để tạo ra một không gian kinh tế mở, qua đó đưa Nga trở thành một cường quốc Á-Âu thực thụ.

Trong nhiệm kỳ thứ 4 của mình, không loại trừ khả năng, Tổng thống Putin có thể hoàn thành mục tiêu mà ông đã ấp ủ và theo đuổi trong nhiệm kỳ 3, đó là nâng cấp quan hệ với ASEAN lên tầm “đối tác chiến lược.” Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga-Việt cũng sẽ có thêm nhiều động lực mới để phát triển khi Tổng thống Putin, người vốn được coi là “kiến trúc sư” của quan hệ Nga-Việt trong giai đoạn mới, tái đắc cử.

Tuy nhiên, việc triển khai hoạt động hợp tác, đối ngoại của Nga với các tổ chức như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Liên minh châu Âu (EU) nói chung, với Mỹ, Anh, Ukraine, Ba Lan, các nước Baltic nói riêng sẽ gặp muôn vàn khó khăn, vì “cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng.”

Mặc dù Nga luôn để ngỏ cánh cửa đối thoại và hợp tác với Mỹ và đồng minh, song cơ hội để cải thiện quan hệ song phương là khá thấp. Nước Nga, với thế và lực đang gia tăng, sẽ kiên quyết bảo vệ lợi ích của mình ở những khu vực ảnh hưởng truyền thống. Trong khi Mỹ và phương Tây lại không muốn chấp nhận thực tế sự lớn mạnh của nước Nga hiện nay, coi sự khôi phục sức mạnh và ảnh hưởng của Nga là “mối đe dọa,” là “nguy cơ đối với an ninh quốc gia,” là “thách thức về quân sự.” Trên thực tế, lâu nay Mỹ và phương Tây đã áp dụng nhiều biện pháp để ngăn chặn sự “trỗi dậy” của Moskva, kể cả can thiệp nhằm làm suy yếu nhà nước Nga, gây chia rẽ xã hội Nga.

Về phần mình, khi cần bảo vệ lợi ích, danh dự cũng như chủ quyền đất nước, Chính quyền của Tổng thống Putin sẵn sàng chơi sòng phẳng, “ăn miếng trả miếng,” từ đó vòng xoáy “kiềm chế, ngăn chặn” sẽ được lặp lại.  Khả năng cải thiện quan hệ căng thẳng hiện nay giữa Nga với phương Tây vẫn còn xa vời.

Ngoài ra, với tư cách là ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc Nga sẽ tiếp tục đóng góp vào các hồ sơ quốc tế nóng, phối hợp với các nước để đối phó với những mối đe dọa phức tạp đang ngày càng gia tăng hiện nay, bảo đảm an ninh chung. Điều này sẽ củng cố hơn nữa vai trò và vị thế của nước Nga trên trường quốc tế.

Có thể nói, tìm ra được những khẩu hiệu thu hút cử tri đã khó, thực hiện tốt được những khẩu hiệu đó còn khó hơn. Cương lĩnh tranh cử của ông Putin và những hướng đi chính trong chính sách đối nội và đối ngoại của Nga những năm sắp tới đã được thể hiện rõ trong Thông điệp liên bang 2018 và bây giờ là lúc ông Putin bắt tay vào thực hiện các cam kết, để hoàn thành sứ mệnh to lớn mà người dân Nga, với niềm tin và hy vọng, đã trao gửi cho ông./.

Năm 2018 đánh dấu bước ngoặt trong cam kết hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam với 16 hiệp định thương mại tự do đã đàm phán, trong đó có 10 hiệp định đang thực thi.

Gần đây nhất, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)đã được 11 nền kinh tế thành viên ký kết thỏa thuận, mở ra một thị trường thương mại tự do có quy mô lớn nhất toàn cầu.

Các hiệp định thương mại tự do được ví như “đường cao tốc” đưa hàng hóa của Việt Nam tiếp cận thị trường rộng lớn, giúp gia tăng xuất khẩu, đẩy mạnh tăng trưởng GDP.

Thêm vào đó, Việt Nam có điều kiện mở rộng và cơ cấu lại thị trường xuất nhập khẩu của mình, theo hướng cân bằng, giảm thiểu phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống như trước.

Tuy nhiên,“miếng bánh hội nhập không dễ xơi,” đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, bởi bên cạnh đó còn có những hàng rào phi thuế quan như “chiếc khiên”che chắn, bảo hộ từ các nước đối tác.

Khối ngoại hái “trái ngọt”?

Hội nhập kinh tế quốc tế đóng vai trò trọng trong chính sách đối ngoại của Chính phủ. So với các nước ASEAN, Việt Nam chủ động và tích cực đàm phán, ký kết Hiệp định thương mại tự do – FTA nhiều nhất (ký kết với 56 quốc gia).

Theo giới chuyên gia, các FTA thế hệ mới “nuôi tham vọng” xử lý cả những vấn đề thương mại ở sau biên giới (như đầu tư, lao động, môi trường, minh bạch hóa, chống tham nhũng, cải cách thể chế…). Điều này hứa hẹn mở ra “làn sóng” hội nhập lần thứ hai cho Việt Nam.

Song, tiến sỹ Nguyễn Văn Long, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương thẳng thắn, “các FTA có phạm vi toàn diện vượt ra ngoài khuôn khổ tự do hóa thương mại. Tham gia vào đó, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội song cũng phải đối mặt với không ít thách thức.”

Các FTA thế hệ mới “nuôi tham vọng” xử lý cả những vấn đề thương mại ở sau biên giới

Báo cáo từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tăng trưởng kim ngạnh xuất khẩu của Việt Nam đạt mức cao trên 16%/năm (giai đoạn 2009 – 2016). Tuy nhiên xét về cơ cấu, thành quả này chủ yếu đến từ khu vực đầu tư nước ngoài trực tiếp (FDI). Tỷ trọng xuất khẩu của họ lập thành tích “tăng đều và liên tục”, từ mức 47,0% (năm 2000) lên 57,2% (năm 2007) và 76,6% (năm 2017).

“Khu vực đầu tư nước ngoài đã tận dụng được cơ hội từ hội nhập và các hiệp định thương mại.” Bên cạnh đó tiến sỹ, Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) chỉ ra thêm một nghịch lý, trong khi hoạt động nhập khẩu của khối ngoại gắn nhiều hơn với nhu cầu sản xuất gia công – chế biến xuất khẩu, thì khối nội ngược lại nghiêng về nhu cầu tiêu dùng trong nước. Dẫn tới, thâm hụt thương mại của nền kinh tế chủ yếu đến từ khu vực nội địa.

“Khu vực sản xuất trong nước thiếu tính cạnh tranh,” ông Cung chỉ rõ.

Khi sân chơi được san phẳng?

Hiện nay, mức độ tự do hóa thuế quan giữa Việt Nam với những đối tác tham gia các FTA đã ở mức khá cao (cụ thể,Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN_ATIGA trên 90% dòng thuế đã về 0%; ASEAN-Trung Quốc trên 80%; ASEAN-Hàn Quốc khoảng 80%; ASEAN-Nhật Bản hơn 60%).

Tới đây, thời điểm hoàn thành một số FTA sẽ nâng mức độ tự do hóa cao hơn với mức trung bình 90% dòng thuế nhập khẩu, (riêng ATIGA là 98% hoàn thành vào năm 2018; ASEAN – Trung Quốc vào năm 2020, ASEAN – Hàn Quốc vào năm 2021). Bên cạnh đó, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (28 nước thành viên Liên minh Châu Âu) và Hiệp định CPTPP là hai hiệp định có phạm vi và mức độ cam kết cao nhất từ trước tới nay, cũng sớm có hiệu lực trong thời gian tới.

Khi mặt bằng thuế quan được “san phẳng” là cơ hội tuyệt vời để Việt Nam tăng sức cạnh tranh về giá

Các thành viên ký kết FTA cùng Việt Nam đều là những đối tác thương mại quan trọng (chiếm trên 80% tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam), nên khi mặt bằng thuế quan được “san phẳng” là cơ hội tuyệt vời để Việt Nam tăng sức cạnh tranh về giá. Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt cũng thuận lợi hơn trong việc tham gia sâu vào các chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.

Theo các cam kết, nhiều ngành hàng xuất khẩu có lợi thế của Việt Nam được hưởng ưu đãi cao tại các FTA, như công nghiệp nhẹ và nông, thủy sản. Đây là những ngành hàng có lợi thế so sánh, năng lực cạnh tranh và không bị giới hạn bởi nguồn cung… sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp sẽ sản xuất và xuất khẩu sang các thị trường FTA.

Tuy nhiên không quá lạc quan, ông Long cũng cảnh báo, nền kinh tế có đến 96% doanh nghiệp là nhỏ và siêu nhỏ, nguy cơ cạnh tranh ngay trên sân nhà không phải là nhỏ.

“Việc tự do hóa thuế nhập khẩu sẽ dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng nguồn hàng nhập khẩu từ các nước đối tác FTA vào Việt Nam, khi giá thành của họ rẻ hơn, chất lượng và mẫu mã đa dạng, phong phú hơn. Thêm vào đó, hàng rào kỹ thuật của ta nếu không hiệu quả, Việt Nam còn có thể trở thành thị trường tiêu thụ các sản phẩm chất lượng kém, ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng trong khi lại không bảo vệ được sản xuất trong nước,” ông Long nói.

Chưa kể đến các hàng rào phi thế quan, các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường, chất lượng sản phẩm và quy tắc xuất xứ hàng hóa… theo các FTA cũng trở thành thách thực sự đối với nền sản xuất cũng như xuất khẩu của Việt Nam.

Hơn thế nữa, việc quy định các tiêu chuẩn thuộc quyền của nước nhập khẩu, nếu một nước đối tác lạm dụng điều này nhằm tạo ra hàng rào ngăn cản hàng hóa xâm nhập vào thị trường của họ, thì cũng “khó lòng mà ngăn cản.”

Mặc dù vậy, giới chuyên môn trong nước vẫn đặt kỳ vọng rất lớn, các FTA có mức độ cam kết sâu, bao gồm cả những yêu cầu bắt buộc về thể chế kinh tế, sẽ tác động tích cực đến việc xây dựng và vận hành thể chế, hình thành nên những nguồn lực quốc gia đủ mạnh để đảm bảo thực thi đồng bộ và hiệu quả các cam kết trong tương lai./.

Sau ba ngày họp với chủ đề “Tăng cường an ninh và thịnh vượng ở khu vực,” Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN-Australia đã kết thúc ngày 18/3 tại thành phố Sydney.

Việc hai bên ra Tuyên bố chung Sydney và ký kết Bản ghi nhớ giữa ASEAN và Australia về hợp tác chống khủng bố quốc tế, cũng như công bố 13 sáng kiến/dự án hợp tác theo các lĩnh vực cho thấy cam kết mạnh mẽ của Australia đối với ASEAN và mối quan hệ hơp tác lâu dài giữa hai bên lần này đã được thể hiện bằng những hành động cụ thể theo đúng tinh thần của mối quan hệ Đối tác Chiến lược.

Australia – đối tác bên ngoài đầu tiên của ASEAN

Cách đây 44 năm, Australia đã trở thành đối tác bên ngoài đầu tiên của Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Australia và mỗi quốc gia trong khu vực Đông Nam Á cũng đều có mối quan hệ hợp tác song phương rất mạnh mẽ.

Mối quan hệ này được hình thành ở thời điểm nhiều quốc gia trong khu vực đang có những bước đi đầu tiên với tư cách là các quốc gia độc lập để cùng cải thiện cuộc sống của người dân. Australia đã luôn song hành cùng ASEAN để đạt các mục tiêu của khối.

Hợp tác của Australia và ASEAN ngày nay diễn ra sâu rộng trên nhiều lĩnh vực. Sách Trắng về Chính sách Ngoại giao công bố năm 2017 của Chính phủ Australia đã tái khẳng định ưu tiên cao mà Australia dành cho việc hỗ trợ ASEAN cũng như mối quan hệ song phương giữa Australia và các quốc gia Đông Nam Á.

Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng dù quan hệ ASEAN-Australia có lịch sử lâu đời song trong bối cảnh hiện nay vẫn thiếu những hành động mạnh mẽ và thiết thực để củng cố các cam kết song phương.

Thách thức của Australia và ASEAN là thể hiện cho đối tác thấy được sự cần thiết và vị thế của mình. Bởi vậy, cả hai bên cần phải làm rõ những quan điểm về nhau và xác định làm thế nào để mối quan hệ này cùng đạt được các lợi ích cụ thể.

Dù quan hệ ASEAN-Australia có lịch sử lâu đời song trong bối cảnh hiện nay vẫn thiếu những hành động mạnh mẽ và thiết thực để củng cố các cam kết song phương. 

Gần đây, nhiều ý kiến liên tục nhắc tới việc chia sẻ các giá trị và cam kết chung dựa trên trật tự luật pháp quốc tế. Không phải mọi ưu tiên của ASEAN và Australia đều tương đồng, song bất chấp khó khăn, Australia và ASEAN vẫn duy trì quan hệ đối tác có tính xây dựng cao.

Những sáng kiến như cuộc gặp cấp cao vừa diễn ra lần này có thể được xem là cơ hội để hóa giải những khúc mắc và hiểu lầm, nếu có. Những vấn đề gây tranh cãi hay chồng lấn lợi ích ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cần tới sự tham vấn giữa Australia, ASEAN và nhiều đối tác khác. Nếu các khúc mắc này được giải quyết hiệu quả, quan hệ Australia-ASEAN sẽ được nhận được những lực đẩy lớn.

Australia-ASEAN thắt chặt hợp tác, đối phó các thách thức

Đối với Australia, lý do để Thủ tướng Malcolm Turnbull quyết định mời các nhà lãnh đạo ASEAN tới nước này là bởi Australia đang cảm thấy thiếu an toàn hơn. Tình hình an ninh bất ổn trên thế giới và những thay đổi chính sách từ Nhà Trắng đã khiến Australia phải tìm kiếm các đồng minh mới nhằm củng cố an ninh quốc gia. Vì vậy, Đông Nam Á – khu vực láng giềng lân cận, sẽ là lựa chọn tuyệt vời nhất dành cho Australia.

Còn đối với các nhà lãnh đạo ASEAN, việc tham dự hội nghị cấp cao ASEAN tại Australia xuất phát từ nhu cầu đi ra thế giới để tìm kiếm thêm các đồng minh mới.

Ngoài ra, cả Australia và ASEAN đang phải đối diện với những nguy cơ mà không riêng một nước nào có thể giải quyết. Để bảo vệ người dân khỏi tội phạm và khủng bố thì việc chia sẻ thông tin, kỹ năng và kiến thức là những việc làm tốt nhất. Australia và ASEAN đều mong muốn tăng cường hợp tác hơn nữa để chống lại những mối đe dọa này.

Tại lễ ký Bản ghi nhớ ASEAN–Australia về Hợp tác chống khủng bố quốc tế, Thủ tướng Malcolm Turnbull nhấn mạnh đây là một sáng kiến mang dấu ấn của hội nghị, là bước phát triển cụ thể của Tuyên bố chung ASEAN-Australia năm 2016 về Hợp tác chống khủng bố quốc tế.

Việc ký Bản ghi nhớ này, theo Thủ tướng Turnbull, cũng là để thể hiện sức mạnh và tình đoàn kết khu vực trong nỗ lực đảm bảo cuộc sống bình yên hơn cho người dân.

Bản ghi nhớ tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho việc tăng cường hợp tác giữa ASEAN và Australia về chống khủng bố, thông qua một loạt các chương trình hợp tác cụ thể như nâng cao năng lực thực thi pháp luật trong chống khủng bố, kiểm soát di chuyển xuyên biên giới của khủng bố, áp dụng công nghệ điện tử trong công tác nghiệp vụ, chia sẻ thông tin tình báo, chống tài trợ khủng bố…

Hai vấn đề được các nhà lãnh đạo ASEAN và Australia dành nhiều thời gian trao đổi nhất tại phiên họp toàn thể là tăng cường hợp tác kinh tế và chống khủng bố.

Thủ tướng Turnbull đã nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Australia đối với an ninh và thịnh vượng ở khu vực. Ông nêu rõ hội nghị lần này sẽ là cơ hội để hai bên đẩy mạnh hợp tác, làm sâu sắc thêm và tạo động lực mới cho quan hệ đối tác đã có quá trình phát triển vững mạnh hơn 44 năm qua.

Hai vấn đề được các nhà lãnh đạo ASEAN và Australia dành nhiều thời gian trao đổi nhất tại phiên họp toàn thể là tăng cường hợp tác kinh tế và chống khủng bố. 

Chia sẻ quan điểm này, các nước cho rằng ASEAN và Australia là đối tác cùng chung lợi ích ở khu vực, khẳng định cam kết tăng cường hợp tác xây dựng một khu vực hòa bình và thịnh vượng cho người dân ASEAN; đánh giá cao sự phối hợp và ủng hộ tích cực của Australia đối với các nỗ lực xây dựng cộng đồng ASEAN và hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2025 cũng như trong triển khai các kế hoạch kết nối và thu hẹp khoảng cách phát triển của ASEAN.

Về phần mình, Australia khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong một cấu trúc khu vực mở, minh bạch và hoạt động dựa trên luật lệ, đồng thời tiếp tục tăng cường cơ chế đối thoại ở các cấp với ASEAN về các vấn đề chiến lược ở khu vực, như tại Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+)…

Về kinh tế, trong năm ngoái, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Australia và ASEAN đạt gần 73 tỷ AUD. Đầu tư trực tiếp từ Australia vào ASEAN đạt 72,43 tỷ USD năm 2016, đứng thứ 6 trong danh sách các nhà đầu tư vào ASEAN. Tại hội nghị lần này, các nước nhất trí tiếp tục nỗ lực thúc đẩy thương mại và đầu tư rộng mở ở khu vực, ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ cũng như làm sâu sắc hơn liên kết kinh tế giữa ASEAN và Australia.

Hai bên khẳng định tăng cường hợp tác hướng đến tăng trưởng bền vững và sáng tạo, trong đó chú trọng tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs), tạo công ăn việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp cho người dân, thúc đẩy phát triển nền kinh tế số v.v. ASEAN và Australia cũng cam kết đẩy mạnh trao đổi và kết nối các doanh nghiệp hai bên, gia tăng trao đổi thương mại và đầu tư trong khuôn khổ Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Australia.

Các nhà lãnh đạo bày tỏ vui mừng trước việc ký kết thành công Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) vừa qua, coi đây là bước tiến đáng khích lệ nhằm duy trì đà liên kết kinh tế và mở cửa ở khu vực. ASEAN và Australia cũng đồng thời tái khẳng định quyết tâm đẩy mạnh đàm phán để hoàn tất Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) theo đúng thời hạn đề ra.

Cả Australia và các nước thành viên ASEAN đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi quân sự hóa tại khu vực Biển Đông đang tranh chấp.

Ngoài hợp tác kinh tế và chống khủng bố, một chủ đề khác gây được sự quan tâm lớn của dự luận quốc tế tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Australia lần này là các cuộc thảo luận về tình hình an ninh trên các vùng biển ở khu vực. Cả Australia và các nước thành viên ASEAN đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi quân sự hóa tại khu vực Biển Đông đang tranh chấp.

Căng thẳng tại Biển Đông vẫn tiếp tục là mối quan ngại to lớn đối với các nhà lãnh đạo khu vực, Australia và ASEAN tái khẳng định “tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn trên biển, tự do hàng hải và hàng không trong khu vực.”

Các nhà lãnh đạo cũng bày tỏ mong muốn “nhanh chóng hoàn tất một Bộ Quy tắc ứng xử (COC) hiệu quả” trên Biển Đông.

Phát biểu tại phiên họp hẹp của Hội nghị khi là một trong 4 nhà lãnh đạo ASEAN được mời phát biểu chính, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ tình hình an ninh trên các vùng biển ở khu vực tuy bề mặt ổn định nhưng bên trong vẫn có sóng ngầm, còn nhiều nguy cơ tiềm ẩn gây bất ổn.

Thủ tướng nhấn mạnh trong hợp tác biển, trước hết cần tuân thủ luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 và thượng tôn pháp luật phải trở thành nền tảng cho xây dựng lòng tin và giữ gìn ổn định ở khu vực. Thủ tướng cho rằng các nước cần áp dụng cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ đối với hợp tác biển, từ khía cạnh đảm bảo an ninh biển đến bảo vệ môi trường và nghiên cứu khoa học biển.

Thủ tướng hoan nghênh nỗ lực của Việt Nam và Australia cùng Liên minh châu Âu (EU) đồng chủ trì Nhóm công tác Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) về An ninh biển giai đoạn 2018-2020 theo kế hoạch đã thống nhất của ARF, coi đây là đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác và xây dựng lòng tin ở khu vực.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chia sẻ Việt Nam hoan nghênh các sáng kiến hợp tác và kết nối giữa hai vùng biển rộng lớn Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương hướng tới tầm nhìn chung về một khu vực rộng mở, dựa trên luật pháp quốc tế, nơi ASEAN phát huy vai trò trung tâm thúc đẩy hợp tác cùng phát triển vì an ninh và thịnh vượng chung.

Cũng tại hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo ASEAN và Australia đã bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về căng thẳng leo thang do chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, đồng thời kêu gọi Triều Tiên ngay lập tức tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình đối với tất cả các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Tuyên bố của ASEAN và Australia cũng cho rằng chương trình phát triển hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Bình Nhưỡng “đe dọa tới an ninh khu vực cũng như toàn cầu.”

Có thể khẳng định những kết quả cụ thể đạt được tại hội nghị ở Sydney lần này sẽ là những định hướng phát triển quan trọng cho quan hệ đối tác ASEAN-Australia trong giai đoạn mới. Với quyết tâm của cả hai phía, cũng như truyền thống quan hệ tốt đẹp lâu đời, quan hệ ASEAN-Australia chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển vững mạnh trong thời gian tới./.

Tháng 4/1988, trong không khí hừng hực cả nước hướng về quần đảo Trường Sa, một đoàn báo chí với đầy đủ các loại hình được gấp rút tập hợp ra Trường Sa tác nghiệp. Sau hành trình vật lộn với sóng dữ và sự dọa dẫm của tàu Trung Quốc, đoàn phóng viên đã đến vùng biển đảo thiêng của Tổ quốc để ghi lại những hình ảnh về con người, cảnh vật nơi đây, lắng nghe những câu chuyện hy sinh thầm lặng của những người lính đảo.

Mười ngày ngắn ngủi ấy là những kỷ niệm khó quên trong đời làm báo của những phóng viên, cán bộ tham gia đoàn. Sau 30 năm, những hình ảnh và cảm xúc về chuyến đi dường như vẫn vẹn nguyên.

VietnamPlus xin trân trọng giới thiệu dòng hồi tưởng của nhà báo Nguyễn Vinh Quang, nguyên Tổng Biên tập Báo Ảnh Việt Nam (TTXVN) và là một thành viên trong đoàn, về chuyến đi đặc biệt ấy.

Sau khi cưỡng chiếm Hoàng Sa năm 1974, Trung Quốc lên kế hoạch chiến lược, rình rập các cơ hội dùng vũ lực cưỡng chiếm nốt Trường Sa, hai quần đảo đều thuộc chủ quyền của Việt Nam.

Những ngày tháng đầu năm 1988, tại quần đảo Trường Sa, Trung Quốc lần lượt chiếm đóng trái phép các đảo đá Chữ Thập (31/1), đá Châu Viên (18/2), đá Gaven (26/2), đá Tư Nghĩa (28/2), đá Xubi (23/3) và đỉnh điểm của chiến dịch cướp các đảo đá này là vào rạng sáng 14/3/1988, Trung Quốc điều các tàu chiến đến các đảo đá Cô Lin-Gạc Ma-Len Đao.

Quanh các đảo đá Cô Lin-Gạc Ma-Len Đao tại thời điểm đó đang hiện diện các tàu vận tải của Hải quân Việt Nam phục vụ việc xây dựng đảo. Các tàu chiến Trung Quốc cùng lúc khai hỏa tấn công các tàu HQ505 ở Cô Lin, HQ605 ở Len Đao, HQ604 ở Gạc Ma.

Các tàu vận tải quân sự HQ604, HQ605 của Hải quân Việt Nam không có vũ khí chiến đấu bằng pháo lớn, tên lửa nhanh chóng bị bắn chìm, riêng tàu HQ505 ở Cô Lin, sau khi bị tàu Trung Quốc bắn cháy đã lao lên đảo đá Cô Lin, trở thành cột mốc chủ quyền sống của Việt Nam tại đây.

Lính Trung Quốc thậm chí dùng pháo lớn nã đạn thẳng vào các chiến sỹ công binh của Hải quân Việt Nam đang làm nhiệm vụ xây dựng đảo ở Gạc Ma. 64 chiến sỹ công binh hải quân của Việt Nam đã hy sinh trong cuộc tàn sát đẫm máu không cân sức. Trung Quốc đã cưỡng chiếm Gạc Ma của Việt Nam từ đó.

Những ngày tháng Ba trở nên nóng rực, khét lẹt khói súng của kẻ xâm lược, máu của người Việt Nam một lần nữa lại đổ xuống vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Những ngày tháng Ba trở nên nóng rực, khét lẹt khói súng của kẻ xâm lược…

Trong không khí hừng hực cả nước hướng về Trường Sa, một đoàn báo chí với đầy đủ các loại hình được gấp rút tập hợp ra quần đảo Trường Sa tác nghiệp: Thư ký tòa soạn Lê Phức, phóng viên Nguyễn Vinh Quang (Báo Ảnh Việt Nam, thuộc Thông tấn xã Việt Nam); phóng viên ảnh Đình Trân (Thông tấn xã Việt Nam); Ngọc Đản (báo Nhân Dân); Đinh Thế Lộc (Đài Tiếng nói Việt Nam); Trần Bình Minh, Trang Liêm, Nguyễn Văn Vinh (Đài Truyền hình Việt Nam); Lê Mạnh Thích và một nhà quay phim của Xưởng phim Tài liệu Khoa học Trung ương; một nhà quay phim của Xưởng phim Quân đội; Trung Hiền (báo Tiền Phong).

Sau mấy ngày, các thành viên trong đoàn đã tề tựu đông đủ tại Vũng Tàu. Nhập đoàn có thêm hai đồng nghiệp từ Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại thời điểm đó, hầu hết các thành viên trong đoàn báo chí đều chưa trải nghiệm đi biển xa. Một lớp huấn luyện kỹ năng, kinh nghiệm xử lý các tình huống trên biển được triển khai nhanh với những kiến thức sơ đẳng về an toàn hàng hải, tình huống xấu có thể xảy ra khi đi biển, say sóng và cách chống đỡ…

Mọi sự chuẩn bị đã sẵn sàng, đột nhiên thời tiết không chiều lòng người: mưa to gió lớn, ngoài khơi biển động mạnh, sóng gió cấp 7, cấp 8… Mọi kế hoạch chững lại. Chờ đợi sang đến ngày thứ 3, ai nấy đều sốt ruột, kiến nghị dù khó khăn thế nào cũng lên đường.

Đạo diễn phim tài liệu Lê Mạnh Thích, thay mặt anh em báo chí, hội ý với thuyền trưởng Mạnh Quý của tàu Mỹ Á (con tàu cứu hộ sẽ đưa đoàn ra Trường Sa) và sỹ quan tham mưu của Bộ Tư lệnh Hải quân (người dẫn đoàn) thông báo nguyện vọng của cả đoàn. Tất cả thống nhất hạ quyết tâm lên đường.

Ngay chiều hôm đó, trong mưa gió, chúng tôi đặt chân lên tàu Mỹ Á, hướng Trường Sa nhổ neo thẳng tiến. Sau vài giờ đồng hồ, khi tàu đã xa bờ, sóng gió hiện dần trên gương mặt các thành viên trong đoàn. Những phóng viên dạn dày trong khói lửa chiến tranh nhưng chưa từng vượt sóng biển mặt dần biến sắc. Một hai người đã bắt đầu trả lại bữa cơm chiều cho biển cả.

Tôi may mắn hơn phần lớn anh em trong đoàn chưa bị sóng gió quật ngã, chạy qua lại giúp các anh Lê Phức, Đình Trân, Ngọc Đản, Hoàng Như Thính cùng cabin đã bị sóng dữ cho nằm bệt. Nửa đêm, tôi lần lên buồng lái, ngạc nhiên thấy thủy thủ lái tàu đeo cái xô trước ngực, hiểu ý, anh chàng thủy thủ nói: “sóng cấp 6, cấp 7, đeo sẵn, nhỡ có nôn cũng đỡ dơ, quen rồi…”

Một đêm vật lộn với sóng dữ nhanh chóng qua đi. Sáng hôm sau, bầu trời và biển cả vẫn một màu xám xịt. Ngồi trên boong, thấy con tàu Mỹ Á trong biển trời mênh mông như một cái lá bị sóng biển quăng lên quật xuống, tới chân sóng, nhìn lên chỉ thấy khoảng trời bé tí, lẫn vào giữa 2 vách nước dựng như thành cao gần 5-7 mét. Anh Lê Mạnh Thích cho biết cả đoàn chỉ còn vài ba người không bị sóng quật ngã.

Khi hoa tiêu của tàu trên cột tiêu hô lớn “Trường Sa lớn trước mặt rồi,” cả đoàn bừng tỉnh như chưa từng có những giây phút ngất ngây vì sóng dữ

Hết mưa là nắng hửng lên thôi. Vật vã là thế nhưng khi hoa tiêu của tàu trên cột tiêu hô lớn “Trường Sa lớn trước mặt rồi,” cả đoàn bừng tỉnh như chưa từng có những giây phút ngất ngây vì sóng dữ. Không ai bảo ai, tất cả nhao về hướng đảo Trường Sa lớn – thủ phủ của huyện đảo Trường Sa. Các tay máy quay, máy ảnh lục tục chuẩn bị máy móc, sẵn sàng cho những khuôn hình đầu tiên về con người, cảnh vật nơi bắt đầu vùng biển đảo thiêng của Tổ quốc.

Trường Sa ngày ấy chưa có cầu tàu. Con tàu Mỹ Á phải neo đậu ngoài xa. Chúng tôi di chuyển vào bờ trên những xuồng phao của lính đảo ra đón. Nước Biển Đông mát lạnh, theo sóng hắt lên mặt giúp mọi người tỉnh táo, hoạt bát hẳn.

Lên đảo, sau giây phút tay bắt mặt mừng, các nhà báo ai vào việc nấy. Với nhiệm vụ của một phóng viên ảnh, tôi tranh thủ từng phút ghi vào khuôn hình những gương mặt các chủ nhân của đảo cùng cảnh vật nơi đây. Trường Sa lớn lúc đó còn nguyên sơ, tôi càng cảm nhận sự vĩ đại của tiền nhân và những người con đất Việt đã khám phá gìn giữ biển trời Trường Sa đến hôm nay.

Đêm đầu tiên gần như không ngủ, tôi chờ bình minh, ghi lại ánh dương đầu của ngày mới trên đảo. Ra bờ biển, tôi đã thấy anh Lê Phức lúi húi chọn góc bấm máy nơi vọng gác tiền tiêu rồi…

Rời đảo Trường Sa lớn, hành trình tiếp theo của chúng tôi hướng tới đảo Cô Lin, nơi con tàu HQ505 sau khi bị tàu chiến Trung Quốc bắn cháy đã lao lên đảo, trở thành cột mốc chủ quyền sống giữ đảo Cô Lin cho đến hôm nay.

Trên đường đi, được biết tình hình nơi vừa xảy ra cuộc thảm sát Gạc Ma, tại khu vực các đảo đá Cô Lin-Gạc Ma-Len Đao vẫn rất căng thẳng. Các tàu chiến Trung Quốc thường xuyên rình rập, uy hiếp các chốt canh giữ đảo của Hải quân Việt Nam.

Dọc hải trình, đột ngột xuất hiện một tàu chiến của Trung Quốc chạy song song rất gần với tàu Mỹ Á, có thể quan sát thấy lính Trung Quốc đang rê ụ pháo hướng về tàu Mỹ Á ngông nghênh dọa dẫm, uy hiếp. Không khí chiến sự lan tỏa trên tàu.

Đạo diễn Lê Mạnh Thích họp các anh em trong đoàn phổ biến: tình huống xấu nhất địch có thể nổ súng, cố gắng không để bị rơi vào tay giặc, phải giữ gìn, cần thiết thì hủy tài liệu.

Thuyền trưởng Mạnh Quý phổ biến cách sử dụng áo phao khi xuống biển, bơi đứng để tránh cá mập ăn thịt… Không khí căng thẳng chừng hơn 15 phút thì tàu chiến Trung Quốc tăng tốc biến mất.

Thời gian trôi nhanh, con tàu HQ505 hiện dần trong tầm nhìn. Khi con tàu Mỹ Á tiệm cận gần đến tàu HQ505 là lúc các nhà báo đã sẵn sàng chuyển sang tàu HQ505 tác nghiệp, vẫn bằng xuồng phao để di chuyển từ tàu này sang tàu kia.

Đứng trên con tàu HQ505 còn khét mùi thuốc súng, gần như cháy rụi mọi thứ, tôi hình dung thời khắc thuyền trưởng Vũ Huy Lễ lệnh cho tàu ủi bãi lên đảo đá Cô Lin khi bị bắn cháy phải thật nhanh và quyết đoán thế nào.

Điều gì đã làm nên sự vĩ đại đó nếu không phải là lòng quả cảm và tình yêu vô hạn với đất nước của những người lính…

Trong khi các phóng viên ghi hình, phỏng vấn các chiến sỹ tàu HQ505, tàu chiến Trung Quốc số hiệu 854 gặp dọc đường lại xuất hiện. Vẫn hung hăng rê ụ pháo hướng về chúng tôi dọa dẫm một hồi rồi biến mất. Mấy chiến sỹ tàu HQ505 bình thản nói: “Chúng vẫn giở trò đó hằng ngày nhưng chẳng dám làm gì đâu.”

Tại thời điểm đó, chủ quyền của đất nước tại đảo Cô Lin chỉ được bảo vệ bởi 9 chiến sỹ và vị thuyền trưởng Vũ Huy Lễ với mấy khẩu AK, cùng những hành trang tối giản nhất trên con tàu cháy rụi. Đến giờ này tôi vẫn luôn tự hỏi: điều gì đã làm nên sự vĩ đại đó nếu không phải là lòng quả cảm và tình yêu vô hạn với đất nước của những người lính.

Lướt nhanh một vòng từ tháp canh của tàu, xuống sàn tàu ngắm nhìn những chú cá biển do các chiến sỹ tự đánh bắt đang phơi trong nắng rát Trường Sa làm thức ăn dự trữ, thấy các chiến sỹ chắt chiu từng giọt nước ngọt mới thấu hiểu, chia sẻ với những khó khăn gian khổ của các chiến sỹ đang từng giây phút chiến đấu hy sinh bảo vệ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Chia tay những người anh hùng giản dị trong đời thường nhưng anh dũng, kiên cường trong chiến đấu trên tàu HQ505 ở Cô Lin, chúng tôi đi tiếp đến đảo Sinh Tồn – đảo xanh giữa trùng khơi. Chúng tôi ở cùng chiến sỹ đảo Sinh Tồn một đêm, gặp gỡ đảo trưởng Thái Văn Khôi, người đã 13 năm gắn bó với hòn đảo này, thăm mộ mấy chiến sỹ mới hy sinh đắp bằng cát và vỏ ốc khi chưa kịp chuyển về đất mẹ.

Mười ngày ngắn ngủi lênh đênh trên một phần quần đảo Trường Sa, chúng tôi đã đi qua những đảo Thuyền Chài, Phan Vinh,… nghe những câu chuyện hy sinh thầm lặng của những người lính đảo Trường Sa tạo nên những kỷ niệm nhớ đời của nghề, cùng với đó là bài học không thể quên trong lịch sử dựng nước và giữ nước của cha ông và của chính những thế hệ người chiến sỹ hôm nay./.

Mời độc giả cùng chiêm ngưỡng bộ ảnh quý giá này của hai nhà báo Vinh Quang và Lê Phức (Báo Ảnh Việt Nam, TTXVN):

Đảo Phan Vinh – mang tên Anh hùng lực lượng vũ trang Phan Vinh. (Ảnh: Vinh Quang)

Pong tong trên đảo Thuyền Chài. 30 năm trước, các chiến sỹ bảo vệ đảo trong điều kiện khó khăn, khắc nghiệt giữa đại dương như vậy. (Ảnh: Vinh Quang)

Con tàu HQ505 sau khi bị tàu chiến Trung Quốc bắn cháy đã lao lên đảo Cô Lin, trở thành cột mốc chủ quyền sống của Việt Nam. Đảo Cô Lin vì thế được giữ vững đến hôm nay.

Tàu HQ 503 đến thăm đảo Cô Lin.

Khi đó chưa có cầu tàu, các chiến sỹ đảo Sinh Tồn vẫn phải dùng xuồng nhỏ ra đón khách thăm đảo hay vận chuyển hàng tiếp tế từ đất liền ra đảo.

Sách báo luôn là những món quà tinh thần quan trọng nhất với những người lính đảo. Trong ảnh: niềm vui của chiến sỹ đảo Sinh Tồn khi nhận được những món quà sach báo mới nhất từ đất liền. (Ảnh: Vinh Quang)

Bữa ăn nhanh ngay bên ụ pháo của chiến sỹ đảo Trường Sa lớn. (Ảnh: Vinh Quang)

Hành trang người lính đảo. (Ảnh: Lê Phức)

Nụ cười không bao giờ tắt trên gương mặt những người lính đảo. (Ảnh: Vinh Quang)

Nắng cháy lưng trần chiến sỹ trên đảo Trường Sa lớn. (Ảnh Vinh Quang)

Vận chuyển hàng từ đất liền ra đảo Trường Sa lớn.

Cuộc sống vẫn sinh sôi bên cột mốc chủ quyền trên đảo Sinh Tồn.

Được tắm nước ngọt luôn là niềm vui hạnh phúc của lính đảo Trường Sa.

Bên cột mốc chủ quyền Trên đảo Trường Sa lớn.

Theo tin từ Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải đã trút hơi thở cuối cùng vào hồi 1 giờ 30 phút ngày 17 tháng 3 năm 2018 tại quê nhà Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải là người có tầm nhìn chiến lược, góp phần quan trọng vào sự phát triển của hệ thống kinh tế Việt Nam. Trong tâm thức của nhiều chuyên gia kinh tế đầu ngành, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải luôn được đánh giá cao, nhất là khi nền kinh tế Việt Nam trong những năm tháng khó khăn của thời kỳ đầu hội nhập và mở cửa.

Đưa nền kinh tế vượt khủng hoảng, tăng trưởng ổn định

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải là người được đào tạo bài bản tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov của Liên bang Xô viết. Sau tốt nghiệp, ông về làm tại Vụ Tổng hợp Kinh tế quốc dân (thuộc Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) giữ chức Trưởng phòng.

Sau đó, ông làm tại Ban Kinh tế của Trung ương Cục và vào Nam chiến đấu (“đi B”). Sau năm 1975, ông làm việc tại Ủy ban Kế hoạch của Thành phố Hồ Chí Minh rồi sau này lên làm Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Thời gian kế tiếp, ông đảm nhiệm chức vụ Phó Thủ tướng rồi Thủ tướng Chính phủ. Ở cương vị này, ông là người cải tổ Tổ nghiên cứu của Thủ tướng Võ Văn Kiệt và xây dựng nên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng trong 9 năm (1997-2006).

Chính phủ do Thủ tướng Phan Văn Khải đứng đầu đã nỗ lực đưa ra các giải pháp giải quyết khủng hoảng để nó không lan rộng.

Khi ông nhậm chức Thủ tướng (1997), kinh tế Đông Nam Á đang lâm vào khủng hoảng tài chính, Hàn Quốc và một số nước châu Á chịu tổn thất nặng nề. Trước tình hình đó, Chính phủ do Thủ tướng Phan Văn Khải đứng đầu đã nỗ lực đưa ra các giải pháp giải quyết khủng hoảng để nó không lan rộng.

Những biện pháp tạm thời và có chiều sâu tiếp đó đã giúp giữ được nền kinh tế của Việt Nam lúc ấy dù tăng trưởng thấp 4,8% nhưng vẫn là tăng trưởng tốt, không chịu ảnh hưởng xấu như các nước: Hàn Quốc, Thái Lan…

Không chỉ vậy, trong suốt thời gian giữ cương vị Thủ tướng của ông (1997-2006), bình quân tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam là cao nhất và ổn định nhất (trung bình 7%/năm).

Nền kinh tế vừa giữ được tốc độ tăng trưởng cao, đảm bảo được ổn định vĩ mô, vừa tạo được nhiều nhân tố mới cho tăng trưởng; tỷ lệ nợ công luôn đạt dưới 50% GDP.

Những quyết sách cởi trói cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển

Một đóng góp quan trọng nữa của nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải vào phát triển kinh tế nước nhà chính là việc ban hành Luật Doanh nghiệp năm 1999, là cơ sở, nền tảng cho sửa đổi các chính sách kinh tế sau này.

Kinh qua công tác tại Ủy ban Kế hoạch Thành phố Hồ Chí Minh, rồi Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải có nhiều cơ hội tiếp xúc và có sự thấu hiểu đối với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, cũng như các vấn đề kinh doanh.

Sau khi trở thành người đứng đầu Chính phủ, doanh nghiệp-doanh nhân và môi trường kinh doanh chính là một trong những mối ưu tiên hàng đầu của ông. Ông luôn xác định xây dựng hệ thống pháp luật đưa nền kinh tế phát triển theo hướng thị trường, là nền tảng quan trọng nhất để đất nước phát triển.

Luật Doanh nghiệp ra đời năm 1999 và sau đó sửa đổi năm 2005, cũng như thị trường chứng khoán ra đời năm 2000 là những minh chứng sống động cho quan điểm nhất quán và tầm nhìn của ông.

Đặc biệt, việc ban hành Luật Doanh nghiệp năm 1999 và ký quyết định hủy 268 giấy phép con (bằng khoảng 50% tổng số giấy phép) đối với doanh nghiệp của Thủ tướng Phan Văn Khải đã góp phần quan trọng, to lớn, giúp kinh tế tư nhân được giải phóng, khuyến khích sự sáng tạo và sự năng động của người dân.

Luật Doanh nghiệp ra đời năm 1999 và sau đó sửa đổi năm 2005, cũng như thị trường chứng khoán ra đời năm 2000 là những minh chứng sống động cho quan điểm nhất quán và tầm nhìn của ông.

Ngoài ra, ông cũng đặt nền móng cho cuộc cải cách giảm bớt sự can thiệp của Nhà nước, bộ, ngành vào nền kinh tế, từng bước hình thành nền kinh tế thị trường, mở rộng quyền tự do cho các doanh nghiệp. Nhờ đó, kinh tế đã có bước phát triển mạnh.

Khởi đầu chiến lược hội nhập và phát triển kinh tế của Việt Nam

Bên cạnh những đóng góp to lớn vào phát triển kinh tế, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải còn có công lớn trong việc thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Là một nhà kinh tế với kiến thức chuyên môn sâu, một lãnh đạo được đào tạo bài bản, ông rất tự tin khi tham gia các hoạt động đối ngoại. Ông cùng tập thể các nhà lãnh đạo Việt Nam xây dựng một chiến lược hội nhập và phát triển kinh tế của Việt Nam sau giai đoạn Việt Nam bình thường hóa quan hệ với các nước lớn, gia nhập ASEAN.

Dưới thời của ông, Việt Nam và Hoa Kỳ đã hoàn tất đàm phán và ký Hiệp định Thương mại song phương (BTA), đánh dấu bước tiến lịch sử trong quá trình bình thường hóa quan hệ hoàn toàn giữa hai nước.

Cũng dưới sự lãnh đạo của ông, các bộ, ngành của Việt Nam đã hoàn tất đàm phán để Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO cuối năm 2006, chính thức hóa quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở phạm vi toàn cầu và tạo vị thế mới cho nền kinh tế Việt Nam phát triển trong những năm sau đó.

Là một nhà kinh tế với kiến thức chuyên môn sâu, một lãnh đạo được đào tạo bài bản, ông rất tự tin khi tham gia các hoạt động đối ngoại.

Con người nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải, cả về tư cách, tri thức và tấm lòng đối với đất nước đều rất đáng quý. Vĩnh biệt Thủ tướng Phan Văn Khải, vĩnh biệt nhà lãnh đạo kiến tạo những bước đi đầu trong việc xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam./.

Nước Nga bước vào “Ngày yên lặng” (17/3) trước khi diễn ra cuộc bỏ phiếu quan trọng bầu tổng thống mới – vị “thuyền trưởng” sẽ chèo lái “con thuyền” nước Nga trong vòng 6 năm tới, giai đoạn được dự báo sẽ phải đối mặt với không ít sóng gió. Trong suốt một tháng qua, các ứng cử viên đã tận dụng triệt để giai đoạn vận động tranh cử trên các phương tiện thông tin đại chúng, tham gia tranh luận và trình bày các đề xuất của mình với đông đảo cử tri qua các phương tiện truyền thông.

Cuộc đua đến Điện Kremlin năm nay diễn ra rất sôi động với sự tham gia của 8 ứng cử viên đại diện cho những quan điểm chính trị khác nhau, trong đó có không ít gương mặt mới. Ngoại trừ đương kim Tổng thống Vladimir Putin, ứng cử viên độc lập, không công bố cương lĩnh tranh cử cũng không tham gia tranh luận trực tiếp, 7 ứng cử viên còn lại đã có những màn “đấu khẩu” kịch tính trên các phương tiện truyền thông đại chúng, đồng thời tiến hành chiến dịch tranh cử rầm rộ nhằm thu hút lá phiếu của cử tri.

Cuộc đua đến Điện Kremlin năm nay diễn ra rất sôi động với sự tham gia của 8 ứng cử viên đại diện cho những quan điểm chính trị khác nhau

Dù mới lần đầu tham gia, song ứng cử viên Ksenia Sovchak, một nhân vật khá nổi tiếng trong vai trò nhà báo, người dẫn chương trình truyền hình, đã tạo được “dấu ấn” bằng những tuyên bố và hành động mạnh mẽ. Nữ ứng cử viên duy nhất này đề xuất chương trình tranh cử gồm 123 bước nhằm “biến Nga trở thành nhà nước liên bang tự do, dân chủ, thịnh vượng và người dân sống theo những quy luật và giá trị phổ quát của châu Âu, và là một phần không thể tách rời lục địa này.”

Tư tưởng “thân phương Tây” của bà vấp phải sự phản ứng kịch liệt của ứng cử viên được coi là mang tư tưởng dân tộc cực đoan – Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do Vladimir Zhirinovsky. Nhân vật “lão làng” lần thứ 6 tham gia tranh cử tổng thống này đã có những lời lẽ chỉ trích được coi là “cay nghiệt” nhằm vào bà Sovchak ngay trong buổi tranh luận trực tiếp trên truyền hình.

Chương trình tranh cử “100 bước: Đã đến lúc tạo bước đột phá mạnh mẽ tiến lên phía trước” của ông Zhirinovsky, trong đó tập trung giải quyết những vấn đề quốc kế dân sinh, đồng thời cam kết xây dựng một nhà nước Nga được cộng đồng quốc tế tôn trọng và bảo vệ quyền lợi của người Nga bất cứ nơi nào trên thế giới, cũng thu hút được sự chú ý của cử tri. Không phải ngẫu nhiên trong suốt quá trình chiến dịch tranh cử, nhân vật nổi tiếng với nhiều phát ngôn gây tranh cãi này luôn đứng ở vị trí thứ 2 hoặc thứ 3 về tỷ lệ ủng hộ của cử tri.

Không có những tuyên bố ồn ào, gây sốc, song sự xuất hiện của ứng cử viên đảng Cộng sản Nga Pavel Grudinin được kỳ vọng sẽ tạo ra nhân tố “bất ngờ” trong cuộc bỏ phiếu vào ngày 18/3 tới. Điều này hoàn toàn có khả năng xảy ra khi ông Grudinin đưa ra “Chương trình 20 bước” với những cam kết quốc hữu hóa các nguồn tài nguyên và ngành công nghiệp chiến lược chủ chốt như đường sắt, viễn thông và ngân hàng, đồng thời cung cấp các chính sách hỗ trợ và thuế cho doanh nghiệp vừa và nhỏ…, nhận được sự hưởng ứng của một bộ phận không nhỏ cử tri.

Nhìn chung, các ứng cử viên bằng cách này hay cách khác đều đã nỗ lực thể hiện hết khả năng của mình. Tuy nhiên, cho tới sát ngày bầu cử, kết quả thăm dò dư luận cho thấy vẫn chưa có nhân vật nào tạo được bước đột phá để đuổi kịp Tổng thống đương nhiệm Putin về tỷ lệ ủng hộ.

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan thăm dò công luận Nga, ông Putin được khoảng 70% số cử tri ủng hộ

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan thăm dò công luận Nga (VSIOM), ông Putin được khoảng 70% số cử tri ủng hộ. Đứng thứ hai là ứng cử viên đảng Cộng sản Nga Grudinin với 7%, còn đại diện đảng Dân chủ Tự do Nga được 5%. Các ứng cử viên còn lại chỉ được từ 2% số cử tri ủng hộ trở xuống.

Mặc dù không công bố cương lĩnh tranh cử, song trên thực tế, uy tín của Tổng thống Putin luôn ở mức cao trong suốt nhiều năm qua nhờ có những đóng góp to lớn trong việc khôi phục hình ảnh nước Nga, từ tình trạng rối ren, kiệt quệ vào đầu những năm 90 trở thành một cường quốc có ảnh hưởng và vị thế ngày càng tăng trên trường quốc tế.

Sau gần 2 thập niên, nước Nga dưới sự lãnh đạo của ông Putin đã hoàn toàn “lột xác” trên mọi lĩnh vực đời sống, kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh. Những số liệu thống kê đã cho thấy những thay đổi nhanh chóng của nước Nga theo hướng tích cực.

Trước khi Tổng thống Putin đắc cử vào năm 2000, Nga có mức GDP bình quân đầu người là 9.899 USD tính theo sức mua tương đương (PPP). Con số này tăng gần gấp 3 lần vào năm 2017 và hiện ở mức 27.900 USD. GDP cũng tăng lên khoảng 1.300 tỷ USD năm 2017 từ mức 200 tỷ năm 1999. Tỷ lệ lạm phát giảm từ 36,5% xuống còn 2,2%, dự trữ ngoại hối tăng từ 12 tỷ USD lên 454 tỷ USD, nợ công giảm 92,1% xuống còn 8,4%…

Đặc biệt, nước Nga dưới sự chèo lái của Tổng thống Putin đã đứng vững trước hàng loạt thử thách khắc nghiệt nhất, từ giá dầu thế giới sụt giảm mạnh tác động đáng kể tới nguồn thu chủ chốt của nền kinh tế vốn gần như phụ thuộc hoàn toàn vào xuất khẩu năng lượng tới hàng loạt biện pháp bao vây, cô lập, trừng phạt Nga mà Mỹ và phương Tây áp đặt.

Kinh tế Nga đã vượt qua cuộc khủng hoảng năm 2008 và đợt suy thoái 2014-2016, đời sống người dân ngày càng được cải thiện, mức lương trung bình hàng tháng tăng gấp 11 lần, lương hưu tăng hơn 1.000 %. Tiếng nói và uy tín của Nga trên trường quốc tế ngày càng cao. Moskva đã tham gia tích cực và chủ động, đóng vai trò quyết định trong việc giải quyết nhiều vấn đề khu vực và quốc tế.

Sự hồi sinh mạnh mẽ của nước Nga, những thành tựu trong chính sách đối nội cũng như đối ngoại khiến người dân Nga yêu mến và trao trọn niềm tin cho Tổng thống Putin

Có thể nói, tài năng và bản lĩnh của nhà lãnh đạo Nga đã được chứng minh trên thực tế. Sự hồi sinh mạnh mẽ của nước Nga, những thành tựu quan trọng trong chính sách đối nội cũng như đối ngoại khiến người dân Nga yêu mến và trao trọn niềm tin cho Tổng thống Putin. Sau khi Tổng thống Putin đọc Thông điệp liên bang hàng năm ngày 1/3 vừa qua, trong đó đề ra 12 nhiệm vụ then chốt để đưa nước Nga vững bước trên con đường phát triển và trở nên hùng mạnh hơn, cử tri xứ sở Bạch Dương càng thêm tin tưởng và ủng hộ nhà lãnh đạo kỳ cựu này.

Cuộc đua vào Điện Kremlin năm nay được đánh giá là bài thử thách bản lĩnh của các ứng cử viên bởi nước Nga, dù đã vượt qua được giai đoạn khó khăn nhất, song vẫn phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt khi chiếc “vòng kim cô” trừng phạt của phương Tây chống Nga đang ngày càng siết chặt, mối quan hệ Nga-Mỹ ngày càng căng thẳng…

Trong bối cảnh đó, ứng cử viên được người dân Nga tin tưởng “chọn mặt gửi vàng” trong cuộc bầu cử ngày 18/3 sẽ phải gánh vác trọng trách nặng nề, đưa nước Nga tiếp tục phát triển giàu mạnh và củng cố hơn nữa vị thế trên trường quốc tế./.