Việc Mỹ và Trung Quốc không đạt được thỏa thuận cụ thể nào sau vòng đàm phán thương mại thứ 11 kéo dài hai ngày tại thủ đô Washington không phải một kết quả đáng ngạc nhiên mà đã được dự báo từ khi hai bên chưa bắt đầu cuộc thương lượng.

Rào cản mới xuất hiện với việc Mỹ chỉ trích Trung Quốc đi ngược lại những cam kết trong đàm phán, khiến cuộc đàm phán “đã hoàn tất đến 90%” bị thụt lùi, và điều đó làm thay đổi thỏa thuận một cách căn bản, buộc Tổng thống Donald Trump áp dụng trở lại biện pháp tăng thuế.

Quyết định của Mỹ tăng thuế từ 10% lên 25% đối với lượng hàng hóa trị giá 200 tỷ USD nhập khẩu từ Trung Quốc được coi như “giọt nước làm tràn ly”

Quyết định của Mỹ tăng thuế từ 10% lên 25% đối với lượng hàng hóa trị giá 200 tỷ USD nhập khẩu từ Trung Quốc, có hiệu lực từ ngày 10/5, được coi như “giọt nước làm tràn ly,” khiến khả năng hai bên có thể tiến tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến thương mại kéo dài trong hơn 1 năm qua giống như hành trình “mò kim đáy biển.”

Tăng thuế là động thái leo thang căng thẳng lớn nhất mà Tổng thống Trump thực hiện với Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại hiện tại, một lần nữa cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của ông chủ Nhà Trắng trong việc thực hiện chương trình nghị sự bảo hộ thương mại ông theo đuổi kể từ khi lên nắm quyền.

Tổng thống Trump tuyên bố việc áp mức thuế quan mới sẽ đem lại lợi ích cho nước Mỹ, giúp quốc gia này trở lên vững mạnh hơn chứ không phải yếu đi, và nếu không đạt được thỏa thuận, ông sẵn sàng tiến xa hơn.

Đúng như tuyên bố, chưa đầy 24 giờ sau khi Washington tăng thuế nhập khẩu đối với lượng hàng hóa Trung Quốc trị giá 200 tỷ USD, Tổng thống Trump đã ra lệnh áp một đợt thuế mới đối với toàn bộ hàng hóa còn lại nhập khẩu từ Trung Quốc có giá trị khoảng 300 tỷ USD, bất chấp những cảnh báo của giới chuyên gia cũng như các đồng minh trong đảng Cộng hòa rằng mức thuế quan mới có thể khiến Trung Quốc đáp trả và đẩy cuộc chiến thương mại tưởng như sắp kết thúc này leo thang trở lại.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc đưa ra quyết định trên đã được chính quyền Tổng thống Trump cân nhắc và tính toán kỹ lưỡng cả về mặt lợi ích chính trị cũng như lợi ích kinh tế.

Trong bức tranh tổng thể về đối nội, trong bối cảnh Tổng thống Trump đang phải đối mặt với áp lực từ nhiều phía, thì việc duy trì và thậm chí gia tăng sức ép với Trung Quốc về mọi mặt là một trong những vấn đề hiếm hoi mà ông nhận được sự đồng tình của cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa.

Tổng thống Trump có vẻ đang ưu tiên áp dụng chính sách “bên miệng hố chiến tranh” nhằm “dồn Trung Quốc vào đường cùng”

Chính vì vậy, để xoa dịu những chỉ trích về khả năng thương thuyết, sự mất kiên nhẫn và nghi hoặc từ trong nội bộ về khả năng Mỹ chiến thắng trong cuộc chiến gây thiệt hại lớn này, cũng như tiếp tục nhận được sự ủng hộ của cử tri, Tổng thống Trump có vẻ đang ưu tiên áp dụng chính sách “bên miệng hố chiến tranh” nhằm “dồn Trung Quốc vào đường cùng” để giành lợi ích lớn nhất.

Với Tổng thống Trump, việc giảm thâm hụt thương mại với Trung Quốc đã là một biểu tượng chính trị và ông khó có thể đồng ý một thỏa thuận không cho phép ông tuyên bố chiến thắng trên vấn đề đó.

Xét về mặt kinh tế, Tổng thống Trump và các cố vấn của ông hiện đang rất tự tin rằng chính sách thuế quan của Washington sẽ giúp cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước, đồng thời mang lại lợi ích đáng kể cho người nông dân và các doanh nghiệp Mỹ.

Báo cáo mới nhất của Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 9/5 cho thấy thâm hụt thương mại giữa Washington và Bắc Kinh trong tháng này đã giảm xuống mức thấp nhất trong 3 năm qua, theo đó hàng hóa Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc tăng, trong khi lượng hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc lại giảm. Kết quả này phần nào củng cố thêm lòng tin vào tính hiệu quả của các biện pháp thuế quan như một “công cụ quyền lực” nhằm giải quyết những bất đồng thương mại với các nước.

Bên cạnh đó, Tổng thống Trump tin rằng với sức mạnh và sự tăng trưởng hiện nay của nền kinh tế, Mỹ có thể chống trả tất cả các biện pháp trả đũa thương mại cả các nước, trong đó có Trung Quốc. Chính vì vậy, Washington sẽ có lập trường mạnh bạo hơn với Trung Quốc và “hoàn toàn không vội” để hoàn tất một thỏa thuận nửa vời, mà thay vào đó, phải là một thỏa thuận rốt ráo và cụ thể. Thậm chí, có những tín hiệu chỉ ra rằng dường như chính quyền Tổng thống Trump đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến dài lâu với Bắc Kinh khi cho biết sẽ sớm đưa ra một chương trình mới hỗ trợ người nông dân Mỹ.

Chính sách tăng thuế của Tổng thống Trump bị coi là “con dao hai lưỡi” 

Mặc dù vậy, việc hai bên không đạt được thỏa thuận tại vòng đàm phán lần này rõ ràng có nguy cơ đẩy cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung vào vòng xoáy rủi ro mới. Chính sách tăng thuế của Tổng thống Trump vẫn bị coi là “con dao hai lưỡi.”

Đơn cử như với ngành nông nghiệp Mỹ, một trong những ngành chịu tổn thương lớn nhất kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ-Trung bùng phát. Giá đậu nành của Mỹ hiện đã giảm xuống thấp nhất trong vòng 10 năm qua khi Trung Quốc giảm bớt sức mua những mặt hàng nông sản chủ chốt từ Mỹ. Chắc chắn ngành nông nghiệp của Mỹ sẽ còn phải hứng chịu nhiều khó khăn hơn nữa trong thời gian tới. Trong khi đó, đây được xem là một chủ đề quan trọng có thể chi phối nỗ lực của ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2020.

Bà Jessica Wasserman, chuyên gia thuộc công ty Greenspoon Marder LLP, nhận định rằng Trung Quốc biết rõ nông nghiệp của Mỹ sẽ là ngành thua thiệt nhất khi Bắc Kinh trả đũa Washington bằng thuế quan, trong khi ngành này lại rất có tầm ảnh hưởng đối với nghị viện Mỹ và cũng là ngành đã ủng hộ và bỏ phiếu cho ông Trump bước vào Nhà Trắng.

Đó là chưa kể những tác động tiêu cực đối với các doanh nghiệp hay người tiêu dùng Mỹ nếu cuộc chiến thương mại leo thang với các biện pháp trả đũa của Trung Quốc, đặc biệt khi người tiêu dùng Mỹ hiện đang phải trực tiếp gánh những chi phí phát sinh từ việc tăng thuế.

Trên thực tế, bản thân việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới “đình chiến thương mại” từ cuối năm ngoái để đàm phán, và triển vọng khá sáng sủa rằng hai bên có thể đạt được một thỏa thuận thương mại thông qua “những tín hiệu lạc quan” phát đi sau các vòng đàm phán gần đây, phần nào cũng tạo lòng tin cho giới đầu tư và góp phần duy trì đà tăng trưởng ổn định cũng như mức thất nghiệp thấp cho nền kinh tế Mỹ trong quý 1 vừa qua. Nay vòng xoáy thuế quan mới giữa hai nước sẽ ảnh hưởng nặng nề tới lạm phát và thị trường lao động của Mỹ.

Cuộc chiến thương mại kéo dài với Mỹ sẽ khiến Trung Quốc phải chịu thiệt hại lớn hơn bởi nền kinh tế nước này dựa nhiều vào xuất khẩu hơn

Đối với Trung Quốc, cuộc chiến thương mại kéo dài với Mỹ sẽ khiến Bắc Kinh phải chịu thiệt hại lớn hơn bởi nền kinh tế nước này dựa nhiều vào xuất khẩu hơn.

Theo nhà kinh tế tại Viện Chính sách kinh tế (EPI), trung tâm nghiên cứu phân tích của Mỹ, ông Robert E Scott, trong năm 2018, Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ với tổng giá trị hàng hóa là 540 tỷ USD, chiếm 4% của nền kinh tế, trong khi chỉ nhập khẩu hàng hóa của Mỹ có giá trị 120 tỉ USD. Như vậy, Trung Quốc bị tổn thương nhiều hơn 7 lần so với Mỹ khi thương mại bị gián đoạn trong cuộc tranh chấp này.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc có thể giảm 1,6% trong năm nay nếu mức thuế trừng phạt của Mỹ tiếp tục đẩy các công ty của Trung Quốc ra khỏi thị trường Mỹ.

Đương nhiên việc Mỹ và Trung Quốc không đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh thương mại là “tin xấu” đối với nền kinh tế thế giới. Cuộc chiến thuế quan mới nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới được Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Christine Lagarde coi là “mối đe dọa chính đối với kinh tế thế giới,” và IMF đã một lần nữa phải hạ mức dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2019 xuống còn 3,3%.

Mặc dù đàm phán thương mại Mỹ-Trung Quốc đã đi tới giai đoạn cuối cùng, song giới phân tích đều nhận định vòng đàm phán then chốt trước vạch đích sẽ là khó khăn nhất bởi những rào cản còn lại trên hành trình này đều mang tính lợi ích cốt lõi và thực sự không dễ vượt qua.

Trung Quốc khó có thể dễ dàng chấp nhận những đòi hỏi từ phía Mỹ đối với những thay đổi mang tính hệ thống, như cải tổ cơ cấu kinh tế, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, hạn chế việc tiếp cận thì trường tài chính… bởi những yếu tố này sẽ tạo cho Mỹ ưu thế cạnh tranh lớn hơn trong tương lai, thậm chí có thể phần nào giúp Mỹ “kiểm soát” nền kinh tế Trung Quốc.

Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc tuyên bố rằng những khác biệt còn lại giữa Trung Quốc và Mỹ là “những vấn đề về nguyên tắc rất quan trọng,” mà theo ông, Trung Quốc”chắc chắn không thể nhượng bộ ở những vấn đề nguyên tắc đó.”

Có thể thấy lập trường đàm phán quá khác biệt đang cản trở hai bên thu hẹp được bất đồng và tiến tới một thỏa thuận, chấm dứt thế “đối đầu” giữa hai cường quốc kinh tế thế giới kéo dài hơn 1 năm qua. Giờ đây, cuộc chiến thương mại giữa hai nước lại bước vào một giai đoạn mới khốc liệt hơn bao giờ hết./.

Cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất nhì thế giới lại nóng trở lại sau khi Trung Quốc tuyên bố sẽ áp mức thuế cao đối với lượng hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trị giá 60 tỷ USD vào tháng tới, động thái được xem là “đáp trả” việc Mỹ khởi động từ ngày 10/5 một loạt biện pháp tăng thuế đánh vào hàng hóa của Trung Quốc.

Giới chuyên gia nhận định đợt leo thang thuế quan mới nhất giữa Mỹ và Trung Quốc khiến cho hai siêu cường kinh tế này ngày càng khó thu hẹp những bất đồng để đạt được một thỏa thuận thương mại.

Diễn biến nhanh và bất ngờ trong tiến trình đàm phán đã đi tới chặng cuối giữa Mỹ và Trung Quốc cho thấy bước đi của hai bên trong việc đạt được một thỏa thuận thương mại suốt gần một năm qua đang chệch hướng.

Đợt leo thang thuế quan mới nhất giữa Mỹ và Trung Quốc khiến cho hai siêu cường kinh tế này ngày càng khó thu hẹp những bất đồng để đạt được một thỏa thuận thương mại.

Chỉ trước đó 12 ngày, các nhà đàm phán Mỹ và Trung Quốc lạc quan thông báo về những “tiến triển tốt đẹp” đạt được sau vòng đàm phán cấp cao mới đây tại Trung Quốc, làm dấy lên hy vọng về khả năng hai bên có thể ký kết một thỏa thuận nhằm chấm dứt tranh cãi về thương mại ngay trong tuần vừa qua.

Tuy nhiên, tiến trình thương thảo tưởng chừng đang đi tới hồi kết đã bất ngờ trở lại vạch xuất phát khi hai bên “trắng tay” rời bàn đàm phán.

Đổ lỗi cho Trung Quốc “quay lưng” với những cam kết đưa ra trong dự thảo thỏa thuận thương mại được hai bên bỏ công xây dựng sau 10 vòng đàm phán, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức tuyên bố tăng thuế từ 10% lên 25% đối với số hàng hóa nhập khẩu từ Bắc Kinh với tổng trị giá 200 tỷ USD, bất chấp các đoàn đàm phán hai nước đang nỗ lực tìm giải pháp.

Mỹ cũng công bố kế hoạch đánh thuế 25% đối với lượng hàng hóa Trung Quốc trị giá khoảng 300 tỷ USD, với hơn 3.800 mặt hàng. Nếu biện pháp thuế này được áp đặt, hầu như toàn bộ hàng hóa của Trung Quốc sẽ phải chịu các mức thuế cao nếu muốn thâm nhập thị trường Mỹ.

Không chờ đợi thêm, Trung Quốc sau đó ít ngày cũng tuyên bố sẽ tăng mức áp thuế đối với lượng hàng hóa trị giá 60 tỷ USD nhập khẩu từ Mỹ lên các mức 10%, 20% và 25%, so với mức hiện nay là 5% và 10%. Danh mục hàng hóa Mỹ chịu mức thuế cao nhất lên tới 25% chủ yếu là nông sản, bao gồm thịt, rau củ quả đông lạnh và các loại gia vị.

Liên tục các “đòn đánh” thuế quan vốn luôn bị coi là “hại người hại mình” được hai bên công bố có thể xem là “phần nổi” của cuộc cạnh tranh lớn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và cũng là hai cường quốc có tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Hầu như toàn bộ hàng hóa của Trung Quốc sẽ phải chịu các mức thuế cao nếu muốn thâm nhập thị trường Mỹ.

Giới phân tích luôn cho rằng “cuộc chiến thuế quan” giữa Mỹ và Trung Quốc khó giải quyết bởi mỗi bước đi của hai bên, kể cả gia tăng áp lực hay nhượng bộ,” đều là cách để thể hiện vị thế của mình.  Không loại trừ rằng “đòn đánh” thuế quan mới của Mỹ nhằm vào Trung Quốc tiếp tục là bước thăm dò kế tiếp mà Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần áp dụng để biết khả năng ứng phó của Trung Quốc đến đâu, nói cách khác, là xác định được “giới hạn đỏ” của Trung Quốc.

“Chiến thuật thăm dò” này có vẻ đã được ông Trump áp dụng từ năm 2018 khi khơi mào cuộc chiến thuế quan.

Đây có thể là lý do nhà lãnh đạo Mỹ, một mặt tỏ ra cứng rắn với những đòn thuế quan mới, một mặt vẫn để ngỏ cánh cửa hòa giải với Trung Quốc khi bày tỏ hy vọng về một cuộc gặp “hữu ích” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) diễn ra ở Nhật Bản vào tháng tới. Như mọi lần, ông Trump đồng thời bày tỏ lạc quan về việc giải quyết bất đồng thương mại giữa hai nước.

Về phía Trung Quốc, mặc dù quyết liệt tung đòn đáp trả nhưng Bắc Kinh dường như đang muốn hòa hoãn khi đặt ra thời điểm ngày 1/6 để mức áp thuế cho lượng hàng trị giá 60 tỷ USD của Mỹ có hiệu lực. Việc chưa vội áp đặt ngay lập tức thời hạn thực thi biện pháp đáp trả thuế được cho là để hai bên có thêm thời gian tìm kiếm một thỏa thuận “đình chiến.”

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng Trung Quốc muốn kéo dài thời gian để tìm phương sách đối phó hiệu quả với những biện pháp mạnh tay mới của Mỹ, trong bối cảnh tác động của các biện pháp trước đây rõ ràng đang khiến Bắc Kinh bị tổn hại nặng nề. Một số chuyên gia cho rằng Trung Quốc có thể tìm kiếm những quân bài mặc cả mới trên bàn đàm phán.

Chưa thể nói trước về triển vọng thu hẹp bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc khi mà tiến trình đàm phán chông gai giữa hai nước trong gần một năm qua lắm lúc tưởng chừng như tiến tới một cái kết có hậu, song lại bế tắc ngay trước “vạch đích.”

Các đòn trả đũa mà Trung Quốc và Mỹ áp đặt lẫn nhau có thể khiến tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của hai nền kinh tế nhất nhì thế giới cùng giảm 0,5%.

Tuy nhiên, những tác động đối với nền kinh tế hai bên là có thể thấy rõ. Theo các chuyên gia, các đòn trả đũa mà Trung Quốc và Mỹ áp đặt lẫn nhau có thể khiến tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của hai nền kinh tế nhất nhì thế giới cùng giảm 0,5%. Các nhà kinh tế cũng nhận định chiến thương mại Mỹ-Trung leo thang sẽ tác động tiêu cực đối với kinh tế toàn cầu vốn đã bị dự báo tăng trưởng chậm lại trong năm nay.

Các đòn thuế quan mới mà hai bên áp đặt đối với nhau đang đẩy cuộc đàm phán giải quyết bất đồng thương mại giữa hai bên chệch khỏi đường ray.

Theo chuyên gia phân tích Nick Marro thuộc tạp chí Economist, cơ hội để hai bên đạt được thỏa thuận đã giảm đáng kể, và nguy cơ các cuộc đàm phán đổ vỡ đang tăng lên. Ông cho rằng việc tăng thuế của Mỹ kéo theo đòn trả đũa của Trung Quốc đã hủy hoại “thời cơ tích cực” tích lũy được trong các cuộc gặp trước đây giữa hai cường quốc.

Nhiều nhà phân tích cũng nói rằng kịch bản tốt nhất đối với cả hai bên là tiếp tục đàm phán, song việc nâng thuế lần này của Mỹ nhiều khả năng sẽ khiến hai cường quốc kinh tế thế giới có thể không bao giờ đạt được thỏa thuận. Trong khi đó, ông Stefan Legge, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế tại Đại học St. Gallen ở Thụy Sĩ, dự báo xung đột thương mại sẽ kéo dài chừng nào cả hai nền kinh tế còn có thể chịu được.

Các chuyên gia cho rằng, để không bị ‘lỗi nhịp’ trong cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4, các quốc gia cần phải phát phát triển một hạ tầng số hiện đại. Trong đó, mạng di động 5G sẽ chính là xương sống kết nối hạ tầng ấy.

5G siêu tốc độ, nhanh hơn 20 – 30 lần so với 4G, là độ trễ vô cùng thấp, là kết nối được hàng nghìn tỷ thiết bị, chuyển tải toàn bộ thế giới vật lý vào thế giới ảo, thay đổi cơ bản cuộc sống loài người khi vạn vật được kết nối. Theo dự báo, trên thế giới, 5G sẽ tạo ra thêm 20 triệu việc làm mới và giá trị kinh tế 12.000 tỷ USD vào năm 2035.

Tại Việt Nam, vào ngày 10/5, Viettel đã chính thức “nổ phát súng” đầu tiên với việc thực hiện thành công cuộc gọi 5G, đánh dấu sự kiện “chuyến tàu 5G” lăn bánh với nhiều kỳ vọng…

Theo ông Hà Minh Tuấn – Phó tổng giám đốc Tổng công ty Mạng lưới Viettel, vào năm 1991, Radiolinja là mạng di động đầu tiên triển khai 2G GSM cho thương mại và tới năm 1993, Việt Nam có cuộc gọi 2G đầu tiên. Khi Viettel thương mại hóa 2G vào năm 2004, thì thế giới đã có 453 mạng 2G ở 215 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Với 3G, năm 2001, nhà mạng NTT Docomo lần đầu tiên đưa vào thương mại thì tới 2009 Việt Nam mới có cuộc gọi 3G đầu tiên. Trong khi đó, với 4G, mạng đi đầu là TeliaSonera vào năm 2009 tại Na Uy và Thụy Điển thì tới 2011, Việt Nam mới có cuộc gọi 4G đầu tiên. Và với Viettel, nhà mạng này triển khai 4G vào năm 2017 khi thế giới đã có 608 mạng ở 212 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Với việc cuộc gọi 5G đầu tiên thành công ở Việt Nam được thực hiện, ông Denis Brunetti, Chủ tịch Ericsson Việt Nam, Myanmar, Campuchia và Lào khẳng định, sự kiện đánh dấu Việt Nam trở thành một trong những quốc gia thử nghiệm thành công sớm nhất mạng 5G trên thế giới. Và, đây là lần đầu tiên Việt Nam có thể đi cùng với thế giới trong làm chủ và ứng dụng công nghệ mới nhất.

“Bằng việc sớm mang các dịch vụ 5G đến Việt Nam, Viettel và Ericsson đang xây dựng nền tảng đổi mới sáng tạo cho Cách mạng công nghiệp 4.0, góp phần tạo nên làn sóng phát triển kinh tế xã hội mới. 5G sẽ là cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng, tạo động lực và cho phép Việt Nam thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) về công nghệ cao để đạt được nhiều thành tựu lớn ở phạm vi toàn cầu,” ông Denis Brunetti nói.

Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao nỗ lực triển khai, làm chủ công nghệ của Viettel chỉ trong thời gian ngắn kể từ ngày nhận giấy phép.

Thử nghiệm 5G năm 2019 và triển khai thương mại năm 2020 là một tuyên bố của ngành ICT Việt Nam về việc từ nay chúng ta sẽ không tiếp tục đi sau mà sẽ cùng nhịp với các nước đầu tiên trên thế giới.

“Thử nghiệm 5G năm 2019 và triển khai thương mại năm 2020 là một tuyên bố của ngành ICT Việt Nam về việc từ nay chúng ta sẽ không tiếp tục đi sau mà sẽ cùng nhịp với các nước đầu tiên trên thế giới. ICT là nền tảng thúc đẩy Cách mạng Công nghiệp 4.0 trong mọi lĩnh vực, bởi vậy phải đi trước, phải được đầu tư trước. Bộ Thông tin và Truyền thông khi cấp phép cho các doanh nghiệp đã giao các nhiệm vụ về thử nghiệm công nghệ 5G ở khu vực tần số cao. Ngày 10/5, chỉ chưa đến 4 tháng sau khi cấp phép, Viettel đã thử nghiệm 5G và cũng đồng thời báo cáo bước đầu thực hiện những nhiệm vụ đánh giá công nghệ 5G giúp cho chúng ta có thêm thông tin để có thể quyết định đúng đắn triển khai mạng 5G trên diện rộng” Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận xét.

Ông Lê Đăng Dũng, quyền Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho rằng, sự kiện khẳng định khả năng làm chủ và triển khai những công nghệ mới nhất của Viettel, ghi tên Việt Nam vào danh sách những quốc gia thử nghiệm thành công 5G sớm trên thế giới, khẳng định Việt Nam đang đồng hành với thế giới trong xu hướng công nghệ tiên tiến nhất.

Trước đó, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng thực hiện cấp phép triển khai thử nghiệm mạng và dịch vụ viễn thông 5G cho MobiFone. Trong thời gian tới, nhà mạng này sẽ triển khai thử nghiệm 5G tại Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Việc sớm triển khai 5G tại Việt Nam là cơ hội to lớn về dịch vụ kết nối, cơ hội để thay đổi thứ hạng viễn thông mà còn là cơ hội để phát triển ngành công nghiệp Viễn thông – Công nghệ thông tin nước nhà.

Với nhu cầu rất lớn về thiết bị mạng lưới và đặc biệt lớn về thiết bị đầu cuối, nhu cầu mang tính quyết định của an toàn, an ninh mạng về ứng dụng… sẽ tạo ra một thị trường vô hạn cho các công ty công nghệ Việt Nam.

Tại buổi thử nghiệm, ‘5G của Viettel’ đã cho kết quả rất tốt khi tốc độ kết nối với thiết bị đầu cuối đạt từ từ 1,5 – 1,7 Gbps – tương đương với tốc độ của cáp quang thương mại.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, thử nghiệm 5G của Viettel tập trung vào việc làm thế nào để nâng cao chất lượng mạng di động băng rộng trên toàn quốc và chỉ rõ vai trò của 5G trong mạng di động băng rộng.

Theo ông Hùng, một trong những ứng dụng quan trọng giai đoạn đầu của 5G là nhà máy thông minh, là khu công nghệ cao. Ở đó rất nhiều công nghệ mới sử dụng 5G đang được thử nghiệm. Viettel và các nhà mạng khác phải sớm thử nghiệm để năm 2020 phủ sóng 5G toàn bộ các khu công nghệ cao, các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, các nhà máy sản xuất thông minh,…

Viettel và các nhà mạng phải sớm thử nghiệm để năm 2020 phủ sóng 5G toàn bộ các khu công nghệ cao, các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, các nhà máy sản xuất thông minh…

Riêng với Viettel, theo lộ trình năm 2019 thực hiện cuộc gọi đầu tiên và thử nghiệm diện hẹp; năm 2020 sẽ triển khai thương mại hóa tới các thành phố lớn; triển khai thương mại hóa trên 63 tỉnh, thành phố…

Ông Tào Đức Thắng – Phó Tổng Giám đốc Viettel chia sẻ thêm, từ năm 2020 – 2021, Viettel sẽ tập trung phủ sóng 5G nơi có lưu lượng cao, nơi có nhu cầu internet mà không triển khai cáp quang được. Viettel cũng sẽ triển khai các dịch vụ gia tăng trên 5G như kết nối vạn vật và rất mong có sự tham gia của các nhà cung cấp thứ cấp (như nhà cung cấp dịch vụ bãi đỗ xe, môi trường…) trong việc sử dụng các thiết bị IoT 5G kết nối. Bên cạnh đó, các dịch vụ gián tiếp như thực tế ảo, thực tế tăng cường,… vài năm tới sẽ nở rộ trên nền tảng 5G.

“Viettel đã phát triển các sản phẩm big data, AI cho y tế, công nghiệp, nông, lâm nghiệp,… các sản phẩm này đang chờ có kết nối 5G để phát huy hiệu quả cao nhất,” đại diện Viettel cho biết.

Về câu chuyện làm chủ công nghệ, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh chúng ta đang nhìn thấy sự dịch chuyển từ châu Âu về châu Á. Nếu như những ngày đầu của 2G hầu như không có công ty nào của châu Á sản xuất thiết bị thì đến 5G các nhà cung cấp thiết bị đã nghiêng về châu Á. Việt Nam chúng ta đã sản xuất được thiết bị 4G, mục tiêu đến 2020 sẽ sản xuất được tất cả loại thiết bị mạng lưới viễn thông trong đó có 5G.

Theo ông Lê Đăng Dũng, khi thử nghiệm 5G, do cùng đồng hành với thế giới triển khai nên đội ngũ chuyên gia và kỹ sư của Viettel không tận dụng được các kinh nghiệm quốc tế để ứng phó với các tình huống gặp phải. Những vấn đề phát sinh trong quá trình lắp đặt, tích hợp và tối ưu mạng 5G mới mẻ với các kỹ sư Viettel đồng thời cũng mới mẻ với các chuyên gia quốc tế.

Tuy nhiên, lãnh đạo Viettel tiết lộ đơn vị này cũng đang nghiên cứu công nghệ 5G để chế tạo thiết bị của riêng mình bởi lẽ các quốc gia đang dùng 5G để chạy đua về công nghệ và không chuyển giao.

Khác với 2G, 3G, 4G là những bước tiến hóa về công nghệ. Nhưng 5G là công nghệ đột phá. Đó là thế hệ mạng di động băng rộng hoàn toàn mới, thay đổi cả về kiến trúc và công nghệ

“Khác với 2G, 3G, 4G là những bước tiến hóa về công nghệ. Nhưng 5G là công nghệ đột phá. Đó là thế hệ mạng di động băng rộng hoàn toàn mới, thay đổi cả về kiến trúc và công nghệ. Có thể nói 5G là mạng di động cho tương lai bởi năng lực của nó vượt xa yêu cầu của người dùng di động thông thường. Để khai thác hiệu quả 5G, chúng tôi đang tiếp tục phát triển các ứng dụng mới, đang xây dựng mô hình kinh doanh mới theo cách hoàn toàn khác so với 3G, 4G trước đây,” ông Dũng chốt lại.

Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã kéo dài hơn một năm qua với những màn trả đũa theo kiểu “ăn miếng trả miếng” sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp dụng mức thuế quan mới đối với hai mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu.

Các cuộc đàm phán giữa hai bên vẫn đang tiếp tục diễn ra tại Thủ đô Washington trong bối cảnh căng thẳng leo thang trở lại.

Washington châm ngòi, Bắc Kinh nhượng bộ

Ngày 8/3/2018 Tổng thống Mỹ Trump công bố sẽ áp mức thuế quan 25% đối sản phẩm thép và 10% đối với nhôm nhập khẩu trong nỗ lực nhằm cắt giảm thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các nước.

Trung Quốc, nhà sản xuất lớn nhất thế giới đối với hai sản phẩm trên, cung cấp khoảng 2% sản lượng thép và 10% nhôm nhập khẩu của Mỹ.Trước ngày áp dụng mức thuế quan mới đối với thép và nhôm nhập khẩu, Tổng thống Trump công bố hoãn việc áp mức thuế quan trên đối với một số quốc gia, nhưng không bao gồm Trung Quốc.

Đáp trả hành động trên của Mỹ, Bắc Kinh tuyên bố sẽ áp thuế 15-25% đối với danh sách 128 sản phẩm của Mỹ, bao gồm thịt lợn và trái cây, nếu đàm phán với Washington thất bại.

Ngày 3/4/2018 , Washington công bố danh sách hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc trị giá 50 triệu USD sẽ bị áp thuế của Mỹ, trong đó có mặt hàng điện tử, phụ tùng máy bay và thuốc với cáo buộc Trung Quốc ăn cắp sở hữu trí tuệ của Mỹ. Mỹ cho rằng Washington đang chịu thua thiệt do Trung Quốc ép buộc các công ty và doanh nghiệp của Mỹ chuyển giao công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ.

Về phía Trung Quốc, mặc dù khẳng định không muốn một cuộc chiến thương mại, nhưng Bắc Kinh cũng đáp trả với một danh mục các mặt hàng xuất khẩu chủ đạo của Mỹ như đậu tương, ô tô và máy bay hạng nhẹ tổng trị giá khoảng 50 tỷ USD sẽ chịu mức thuế nhập khẩu cao hơn khi vào thị trường Trung Quốc.

Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã kéo dài hơn một năm qua với những màn trả đũa theo kiểu “ăn miếng trả miếng”

Tuy nhiên, hai nước đã công bố một thỏa thuận dự thảo vào ngày 19/5/2018, theo đó Bắc Kinh đồng ý giảm thặng dư thương mại “đáng kể” với Mỹ.

Trung Quốc cho biết sẽ giảm mức thuế quan đối với hàng nhập ôtô, quần áo, đồ gia dụng, mỹ phẩm và cá. Tới ngày 6/6/2018, Bắc Kinh đề nghị mua thêm gần 70 tỷ USD hàng hóa Mỹ nếu Washington không áp thuế quan đối với 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.

Những đòn trả đũa thuế quan lẫn nhau đã tác động tới nền kinh tế của cả hai cường quốc này. Đối với Mỹ, các chuyên gia kinh tế nhận định kinh tế Mỹ sẽ phải gánh chịu tổn thất nghiêm trọng do tranh chấp thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.

Trung Quốc đang đánh mất đà tăng trưởng vì phải đối mặt với cuộc chiến thương mại với Mỹ, gia tăng các khoản nợ lớn và đồng nội tệ giảm giá.

Căng thẳng leo thang

Bất chấp những nỗ lực nhượng bộ từ phía Bắc Kinh, Mỹ vẫn tiếp tục thực hiện chính sách áp thuế của mình và ngày 6/7/2018, Mỹ đã áp mức thuế 25% đối với khoảng 34 tỷ USD hàng máy móc, thiết bị điện tử và thiết bị công nghệ cao của Trung Quốc.

Đáp lại, Bắc Kinh lần lượt áp dụng mức thuế quan với quy mô và phạm vi tương đương đối với hàng nông sản, xe hơi và thủy sản của Mỹ. Trung Quốc đã khiếu nại việc Mỹ đánh thuế tại WTO và cho rằng Mỹ đã vi phạm những quy định đã thống nhất của tổ chức quốc tế này.

Ngày 23/8/2018, Mỹ áp dụng thuế quan đối với 16 tỷ USD hàng hóa khác của Trung Quốc. Ngược lại, Trung Quốc áp dụng mức thuế 25% đối với 16 tỷ USD hàng hóa của Mỹ, bao gồm xe máy Harley-Davidson, rượu bourbon và nước cam. Khoảng một tháng sau đó, Washington đã đánh thuế 10% đối với 200 tỷ USD hàng nhập khẩu của Trung Quốc và Bắc Kinh cũng áp thuế quan đối với hàng hóa trị giá 60 tỷ USD của Mỹ.

Thỏa thuận “đình chiến”

Ngày 1/12/2018, Tổng thống Mỹ Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đồng ý với một thỏa thuận đình chiến thương mại bên lề hội nghị thượng đỉnh G20 tại Argentina. Washington trì hoãn việc tăng mức thuế quan từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc trong ba tháng, bắt đầu từ ngày 1/1/2019. Trung Quốc cũng đồng ý mua một lượng hàng hóa “rất đáng kể” của Mỹ.

Vài tuần sau đó, Trung Quốc thông báo sẽ trì hoãn việc áp thuế quan thêm đối với ô tô và phụ tùng ôtô do Mỹ sản xuất trong ba tháng, bắt đầu từ ngày 1/1/2019, đồng thời cho phép nhập khẩu gạo của Mỹ. Tháng 1 và tháng 2/2019, Bắc Kinh và Washington bắt đầu tiến hành các vòng đàm phán thương mại.

Ngày 25/2/2019, Tổng thống Trump hoãn kế hoạch áp thuế bổ sung đối với các mặt hàng của Trung Quốc dự kiến bắt đầu ngày 1/3 do tuyên bố hai bên đạt được những tiến bộ.Việc Mỹ và Trung Quốc đạt thỏa thuận ngừng tăng thuế, tiếp tục đàm phán nhằm giải quyết căng thẳng thương mại không chỉ là tín hiệu tích cực đối với quan hệ Mỹ-Trung mà còn là một tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế thế giới.

Tuy nhiên, những phản ứng từ Nhà Trắng lại cho thấy thâm hụt cán cân thương mại và lợi ích kinh tế không phải vấn đề duy nhất khiến mối quan hệ hai nước bất đồng, bởi lâu nay Mỹ vẫn yêu cầu Trung Quốc phải có những thay đổi quyết liệt về mặt cấu trúc.

Do đó, thỏa thuận “đình chiến thương mại” này được cho không phải là một giải pháp dài lâu, các vấn đề sâu xa, phức tạp cản trở hai bên “bắt tay hòa hoãn” vẫn còn nguyên vẹn. Đó là lý do mà tranh chấp thương mại Mỹ-Trung cho tới nay vẫn luôn là câu chuyện dài kỳ và phức tạp.

Cuộc chiến thương mại lại “nóng” lên

Ngày 5/5/2019, vài ngày trước khi các cuộc đàm phán thương mại vòng 11 bắt đầu tại Washington, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ tăng mức thuế quan lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung vào ngày 10/5, đồng thời đe dọa sẽ “sớm” áp thuế 25% đối với 325 tỷ USD hàng hóa khác của Trung Quốc khi cho rằng quá trình đàm phán vẫn “tiếp diễn, nhưng quá chậm” và Trung Quốc tìm cách đàm phán lại những cam kết đạt được trong các cuộc đàm phán trước đó.

Phía Bắc Kinh lên tiếng cảnh báo họ sẽ không chịu áp lực trước các cuộc đàm phán sẽ diễn ra vào ngày 9/5 và sẽ đưa ra các biện pháp đối phó cần thiết. Ngày 9/5 vừa qua, Washington và Bắc Kinh tiếp tục vòng đàm phán thương mại có tính chất quyết định “được ăn cả, ngã về không” nhằm đạt được một thỏa thuận trong tình cảnh “ngàn cân treo sợi tóc” sau tuyên bố sẽ áp thuế 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc từ ngày 10/5.

Phía Bắc Kinh lên tiếng cảnh báo họ sẽ không chịu áp lực trước các cuộc đàm phán sẽ diễn ra vào ngày 9/5 và sẽ đưa ra các biện pháp đối phó cần thiết.

Đặc phái viên Thương mại của Trung Quốc, Phó Thủ tướng Lưu Hạc, đã quay trở lại bàn đàm phán diễn ra tại thủ đô Washington trong bầu không khí căng thẳng với sức ép lớn khi các nhà đàm phán Mỹ cáo buộc Trung Quốc “quay lưng” lại các cam kết đã đạt được trong các vòng đàm phán trước đây.

Ngày 9/5 các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã kết thúc ngày đàm phán đầu tiên trong kế hoạch 2 ngày của vòng tham vấn kinh tế và thương mại cấp cao lần thứ 11 diễn ra tại Washington và hai bên sẽ gặp lại nhau trong ngày 10/5. Tuy nhiên, cả hai bên đều không tiết lộ thông tin với báo giới khi rời phòng họp.

Quyết định của Tổng thống Mỹ áp thuế 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc chính thức có hiệu lực từ ngày 10/5.

Có thể nói hai bên đang bước vào “cuộc đọ sức” quyết liệt để thăm dò “điểm giới hạn” của nhau và chắc chắn rằng những bất đồng, khác biệt trong những “vấn đề gai góc” giữa hai cường quốc kinh tế thế giới này khó có thể giải quyết được trong một sớm một chiều.

Với chủ đề “Cách tiếp cận của Phật giáo về sự lãnh đạo toàn cầu và trách nhiệm cùng chia sẻ vì xã hội bền vững,” Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc – Vesak 2019 diễn ra từ ngày 12-14/5/2019 tại Trung tâm Văn hoá Phật giáo Tam Chúc (thị trấn Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam).

Đây là lần thứ ba Giáo hội Phật giáo Việt Nam đăng cai tổ chức Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (lần đầu tiên vào năm 2008, lần thứ hai vào năm 2014).

ĐÓNG GÓP VÀO HOẠT ĐỘNG CHUNG CỦA LIÊN HỢP QUỐC

Tháng 12/1999, Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết chính thức lấy Ngày Trăng tròn (Full Moon) tháng Năm hàng năm là Ngày quốc tế Vesak. Đại lễ Vesak Liên hợp quốc (hay còn gọi là Đại lễ Tam hợp) được tổ chức nhằm kỷ niệm ngày Đức Phật sinh, Đức Phật thành đạo và Đức Phật nhập niết bàn.

Việc Việt Nam đăng cai tổ chức Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2019 khẳng định vai trò, vị thế và những đóng góp của Việt Nam trong các hoạt động chung của Liên hợp quốc

Từ năm 2000 đến nay, sự kiện được tổ chức thường niên với mục đích ghi nhận và tôn vinh những giá trị và đóng góp của Phật giáo về tư tưởng, đạo đức và tinh thần cho nhân loại.

Theo Thượng tọa Thích Đức Thiện (Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật Giáo Việt Nam, Tổng Thư ký Vesak 2019), Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc là sự kiện đối ngoại quan trọng góp phần nâng cao vai trò của Phật giáo Việt Nam trong hội nhập quốc tế; khẳng định truyền thống lịch sử, giá trị nhân bản của Phật giáo – một tôn giáo hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam đăng cai tổ chức Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (Vesak 2019) cũng khẳng định vai trò, vị thế và những đóng góp của Việt Nam trong các hoạt động chung của Liên hợp quốc; góp phần vun đắp quan hệ của Việt Nam với các nước, vùng lãnh thổ trên thế giới vì mục tiêu hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển.

Thượng tọa Thích Đức Thiện cho biết, dự kiến, Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (Vesak 2019) sẽ đón hơn 1.650 đại biểu (là các chức sắc và lãnh đạo các giáo hội, hệ phái Phật giáo, các nhà nghiên cứu Phật giáo…) đến từ hơn 100 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Đặc biệt, Vesak 2019 có tham dự, phát biểu của nhiều nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao các nước: Tổng thống Myanmar, Thủ tướng Nepal, Phó Tổng thống-Chủ tịch Thượng viện Ấn Độ, Chủ tịch Thượng viện Bhutan…

Bên cạnh đó, ban tổ chức cũng dự kiến, sẽ có khoảng 20.000 đồng bào Phật tử và nhân dân Việt Nam tham dự.

So với hai lần Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc được tổ chức tại Việt Nam trước đây, năm nay, chương trình có quy mô lớn hơn. Vesak 2008 (kéo dài từ ngày 14-17/5/2008 tại Hà Nội) có sự tham gia của hơn 4.000 khách mời chính thức, trong đó có gần 2.000 khách quốc tế đến từ 74 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trong lần thứ hai tổ chức tại Việt Na, Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (diễn ra diễn ra từ ngày 7-11/5/2014 tại Ninh Bình) hội tụ hơn 2000 đại biểu quốc tế đến từ 95 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới và hơn 10.000 phật tử trong và ngoài nước.

“Việc tổ chức thành công hai lần Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc đã khẳng định uy tín của Việt Nam nói chung và Phật giáo Việt Nam nói riêng trong cộng đồng quốc tế. Phật giáo Việt Nam không chỉ có bề dày lịch sử mà còn có chiều sâu giáo lý. Khách quốc tế đến Việt Nam bày tỏ sự ấn tượng sâu sắc về phương pháp hành đạo, tinh thần nhập thế, kết hợp đạo và đời của Phật giáo Việt Nam cũng như niềm tin của tăng ni, phật tử đối với Phật pháp và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đến đời sống tinh thần của nhân dân,” Tổng Thư ký Vesak 2019 nhấn mạnh.

Đến Vesak 2019, Hòa thượng Thích Thiện Nhơn (Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam) cho rằng, chủ đề “Cách tiếp cận của Phật giáo về sự lãnh đạo toàn cầu và trách nhiệm cùng chia sẻ vì xã hội bền vững” của Vesak 2019 cho thấy tầm vóc và ý thức trách nhiệm của Phật giáo trước tình hình thế giới hiện nay với nhiều biến động trên các phương diện đời sống; qua đó cho thấy thái độ tích cực cũng như niềm tin về khả năng của Phật giáo trong việc góp phần hóa giải những xung đột, vấn nạn toàn cầu hiện nay.

“Vesak 2019 hướng tới góp phần tăng cường sự hợp tác giữa các cộng đồng và tổ chức Phật giáo thế giới nhằm tìm kiếm và ứng dụng các giải pháp Phật giáo đối với chương trình phát triển bền vững toàn cầu của Liên hợp quốc đến năm 2030 với các mục tiêu xóa bỏ nghèo đói, đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và nâng cao phúc lợi, đảm bảo giáo dục chất lượng, bình đẳng giới, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, tiêu thụ và sản xuất bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu, đảm bảo nguồn tài nguyên và đa dạng sinh học, thúc đẩy xã hội hòa bình, đem lại sức sống mới cho quan hệ đối tác toàn cầu để phát triển bền vững,” Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho biết.

Theo đó, Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2019 tại Việt Nam sẽ bao gồm nhiều diễn đàn, hội thảo chuyên đề về Phật học xoay quanh các chủ đề: Cách tiếp cận của Phật giáo về gia đình hòa hợp; Cách tiếp cận của Phật giáo về giáo dục; Phật giáo và cách mạng 4.0; Cách tiếp cận của Phật giáo về tiêu thụ có trách nhiệm.

Bên cạnh đó, Vesak 2019 còn có các hoạt động văn hóa tâm linh nhằm khắc họa sự thanh bình trong sự đa dạng văn hóa trên nền tảng tư tưởng giáo lý của đạo Phật: Lễ tắm Phật truyền thống; Đàn lễ cầu nguyện âm siêu dương thái, quốc thái dân an, đất nước hội nhập phát triển theo nghi lễ Phật giáo truyền thống đặc trưng ba miền Bắc, Trung, Nam; Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới; Các triển lãm ảnh về các chùa di sản thế giới của Việt Nam…

Chủ đề của Vesak 2019 cho thấy tầm vóc và ý thức trách nhiệm của Phật giáo trước tình hình thế giới hiện nay, thái độ tích cực cũng như niềm tin về khả năng của Phật giáo trong việc góp phần hóa giải những xung đột, vấn nạn toàn cầu.

Trong Thông điệp Đại lễ Phật đản 2019, Trưởng lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ – Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định lịch sử hơn 2000 năm Phật giáo Việt Nam đã minh chứng về một nền Phật giáo nhập thế với tinh thần “hộ quốc an dân.”

“Trong giai đoạn lịch sử Việt Nam giành được nền độc lập tự chủ vào đầu thế kỷ thứ 10, trải qua các triều đại (Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần), Phật giáo đã trở thành nền tảng tư tưởng chủ đạo trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, là bộ phận chủ yếu góp phần tạo nên bản lĩnh, bản sắc văn hoá tinh thần của dân tộc Việt Nam. Các vị thiền sư cao tăng đồng thời cũng là những nhà lãnh đạo kiệt xuất, nhà ngoại giao xuất sắc của thời đại, là những người có công lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước,” thông điệp nêu rõ.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam kế thừa và phát huy những giá trị tinh hoa của Phật giáo Việt Nam trong lịch sử, luôn luôn đồng hành cùng dân tộc. “Nhìn lại quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, chúng ta có thể vui mừng trước những đóng góp tích cực, chủ động và có trách nhiệm của Việt Nam với cộng đồng quốc tế đã được Liên hợp quốc ghi nhận và đánh giá cao. Việc Giáo hội Phật giáo Việt Nam đăng cai tổ chức Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm nay một lần nữa khẳng định điều đó,” thông điệp nêu rõ.

KẾT NỐI DI SẢN

Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc – Vesak 2019 cũng là dịp để quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Ông Bùi Hữu Dược – Vụ trưởng Vụ Phật Giáo (Ban Tôn giáo Chính phủ) nhấn mạnh, từ khi du nhập vào Việt Nam (khoảng hơn 2000 năm trước), Phật giáo luôn là nhân tố thúc đẩy hòa bình và hòa hợp trong xã hội, có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Hàng nghìn đại biểu quốc tế đến Việt Nam tham dự Vesak đã cho thấy, Việt Nam là một nước chủ nhà có uy tín, vị thế và quan hệ rộng mở trong cộng đồng quốc tế.

Việc Việt Nam ba lần là nước chủ nhà, đăng cai tổ chức Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc khẳng định chủ trưởng của Đảng và Nhà nước: Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trên thế giới, Việt Nam tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo và truyền thống, sự đa dạng văn hóa của các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Ngoài ra, số lượng hàng nghìn đại biểu quốc tế đến Việt Nam tham dự Vesak đã cho thấy, Việt Nam là một nước chủ nhà có uy tín, vị thế và quan hệ rộng mở trong cộng đồng quốc tế.

“Chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam là tôn trọng và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân thực hiện quyền tự do tôn giáo và tín ngưỡng, thúc đẩy hòa hợp, tôn trọng, đoàn kết giữa tất cả các tôn giáo, cũng như phát huy các giá trị văn hóa và đạo đức của tất cả các tôn giáo, góp phần vào mục tiêu phát triển đất nước và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân,” đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ khẳng định.

Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2019 là dịp quan trọng để quảng bá hình ảnh một Việt Nam tươi đẹp, thân thiện, có trách nhiệm và yêu chuộng hòa bình đến bạn bè quốc tế.

Ông Lê Xuân Huy – Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nam cho biết, Việt Nam nói chung và tỉnh Hà Nam nói riêng có tiềm năng lớn trong việc phát triển du lịch tâm linh.

Với cảnh quan hùng vĩ, bao quanh là núi và hồ nước, khu du lịch văn hóa tâm linh chùa Tam Chúc được mệnh danh là vịnh Hạ Long trên cạn. Nơi này đã được công nhận là Khu du lịch Quốc gia (theo Quyết định số 201/QĐ-TTG ngày 22/1/2013 của Thủ tướng Chính phủ).

Khu du lịch văn hóa tâm linh chùa Tam Chúc có tổng diện tích khoảng 5.000ha (trong đó, hồ nước: 1.000ha, núi đá rừng tự nhiên: 3.000ha, các thung lũng: 1.000ha) với cảnh quan hùng vĩ: “Tiền lục nhạn, hậu thất tinh” (“tiền lục nhạn” nghĩa là mặt trước chùa có sáu quả núi giữa lòng hồ, tương truyền rằng đây là sáu quả chuông của nhà trời đưa xuống; “hậu thất tinh” có nghĩa là phía sau có bảy ngọn núi có thể phát sáng khi có ánh sáng vào ban đêm).

Trên trục thần đạo quần thể chùa Tam Chúc gồm: chùa Ngọc, điện Tam Thế, điện Pháp Chủ, điện Quan Âm, Cổng Tam Quan, Trung tâm hội nghị Quốc tế.

Với chiều cao 39m và diện tích sàn 5.400m2, điện Tam Thế có sức chứa 5.000 Phật tử hành hương lễ phật. Chùa Ngọc nguy nga tọa lạc trên đỉnh núi Thất Tinh, từ trên nhìn xuống có thể chiêm ngưỡng được vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của khu du lịch Tam Chúc.

Ngoài ra, khu du lịch văn hóa tâm linh chùa Tam Chúc có 12.000 bức tranh đá miêu tả sự tích của Đức Phật, một vườn cột đá khổng lồ với 1.000 cột đá (dự kiến khi hoàn thành, đây sẽ là một trong những vườn cột kinh lớn nhất thế giới).

Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2019 là dịp quan trọng để quảng bá hình ảnh một Việt Nam tươi đẹp, thân thiện, có trách nhiệm và yêu chuộng hòa bình đến bạn bè quốc tế.

“Việc đón tiếp hơn 1.650 đại biểu quốc tế và khoảng 20.000 tăng ni, phật tử trong nước về dự Vesak 2019 là cơ hội tốt để quảng bá, giới thiệu về Khu du lịch văn hóa tâm linh chùa Tam Chúc nói riêng và tiềm năng du lịch phát triển du lịch tâm linh của Việt Nam nói chung. Chúng tôi đã liên kết, phối hợp với các địa phương (Hà Nội, Ninh Bình, Quảng Ninh…) để kết nối các di sản, tạo thành hành trình du lịch văn hóa tâm linh với những điểm đến: chùa Hương, Bái Đính, Tam Chúc, Yên Tử… Đây đều là những nơi có cảnh quan hùng vĩ, nhiều chứng tích ghi dấu sự phát triển của Phật giáo Việt Nam, thu hút du khách hành hương, vãn cảnh, bái Phật,” ông Huy nói.

Trong dịp này, nhiều tour du lịch tâm linh bên lề Vesak 2019 cũng được tổ chức: Hà Nội-Tam Chúc-Hà Nam-Ninh Bình-Tràng An-Bái Đính-Hạ Long-Tây Yên Tử-Bắc Giang (từ 4-5 ngày); Hà Nội-Tam Chúc (2 ngày); Hà Nội-Tam Chúc-Bái Đính-Tràng An (2-3 ngày).

Đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, về công tác hậu cần, ẩm thực, đã thiết lập phân khu riêng biệt rộng hơn 4.000m2 dành cho việc nấu, chế biến các món chay; hoàn thành khu nhà ăn rộng 3.200m2 dành cho tiệc buffet của các đại biểu trong suốt ba ngày diễn ra Đại lễ. Thực phẩm rau, củ, quả, gạo và các thức ăn đều từ nguồn thực phẩm sạch.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã làm việc với Bộ Công an, Công an các tỉnh/thành phố (Hà Nam, Hà Nội, Ninh Bình) xây dựng kế hoạch, phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ…

Nhân dịp Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc lần thứ 16 năm 2019 được tổ chức tại Việt Nam, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thanh Mẫn đã gửi thông điệp chúc mừng.

Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc được tổ chức hàng năm với sự tham gia của đông đảo các tông phái Phật giáo đến từ nhiều quốc gia trên thế giới, là cơ hội, nhịp cầu hữu nghị giúp cộng đồng hiểu được các giá trị tốt đẹp của Phật giáo.

Thông điệp nêu rõ, Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc là lễ hội văn hóa, tôn giáo quốc tế, được Liên hợp quốc lựa chọn, tôn vinh vì những giá trị đạo đức, văn hóa và tư tưởng sâu sắc trong giáo lý của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni về hòa bình, nhân ái, vị tha và hòa hợp. Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc được tổ chức hàng năm với sự tham gia của đông đảo các tông phái Phật giáo đến từ nhiều quốc gia trên thế giới, là cơ hội, nhịp cầu hữu nghị giúp cộng đồng hiểu được các giá trị tốt đẹp của Phật giáo.

“Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với những thách thức lớn về khủng bố, bạo lực, xung đột sắc tộc, tôn giáo, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, đói nghèo… việc thực hành các giáo lý của Phật giáo là một trong những con đường giúp xã hội giải quyết các vấn đề nêu trên, góp phần nhân lên những giá trị tốt đẹp của nhân loại, vì một thế giới hòa bình và tiến bộ,” trích thông điệp của Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam./.

Thời kỳ hưng thịnh của ngành công nghiệp giải trí Hong Kong diễn ra trong những năm 1970 – 1980, với động lực là sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng. Trước một nền kinh tế thịnh vượng nhưng lại có bản sắc chính trị không rõ ràng, ngành công nghiệp đang bùng nổ này đã trở thành một lực lượng văn hóa góp phần xác định và định hình bản sắc của hàng triệu người Hong Kong.

Vào thời kỳ đỉnh cao, những ngôi sao Hong Kong là những cái tên của mọi nhà trong cộng đồng người Trung Quốc trên toàn thế giới, và là niềm tự hào của xứ Cảng Thơm. Tuy nhiên, trong thập kỷ qua, với việc người hâm mộ chuyển sự chú ý sang nhạc pop Hàn Quốc và các nghệ sỹ địa phương tiến vào thị trường đại lục màu mỡ hơn, sự huy hoàng này đang dần chìm vào dĩ vãng, kéo theo sự biến mất của một yếu tố quan trọng trong bản sắc của người Hong Kong.

Hãy cùng nhìn lại sự trỗi dậy và suy tàn của làng giải trí và vận mệnh của những thần tượng nhạc pop ở Hong Kong trong những năm vinh quang khi ngành công nghiệp này từng được mệnh danh là “Hollywood của phương Đông”.

Hong Kong bước vào kỷ nguyên vàng của showbiz như thế nào?

Trong những năm 1980 và 1990, ngành công nghiệp điện ảnh của Hong Kong được xếp thứ ba trên thế giới, chỉ sau Bollywood và Hollywood. Tại thời điểm đó, những cái tên như Thành Long, Lý Tiểu Long và nhà làm phim Vương Gia Vệ đã trở thành những ngôi sao quốc tế.

Nhưng trước đó một thập kỷ, tức là trước khi những đỉnh cao như vậy xuất hiện, showbiz Hong Kong đã nở rộ.

Nhạc pop tiếng Quảng Đông (Canto-pop) đã nổi lên vào giữa những năm 1970 khi “Ca thần” Hứa Quán Kiệt (nghệ danh tiếng Anh là Sam Hui Koon-kit) bắt đầu hát những bản tình ca bằng tiếng Quảng Đông. Kết hợp những giai điệu của âm nhạc phương Tây với lời bài hát tiếng Quảng Đông hiện đại, phong cách âm nhạc này lập tức chiếm được cảm tình của người Hong Kong.

Ngành công nghiệp giải trí của xứ Cảng Thơm, bao gồm truyền hình, điện ảnh và âm nhạc cũng kết hợp với nhau để tạo thành một đế chế tập thể. Những cuộc đối đầu nổ ra giữa những ông lớn truyền hình tại đây, như TVB và tiền thân của ATV đã trở thành sân khấu cho sự bùng nổ của Canto-pop.

Trong những năm 1980, các nghệ sĩ điện ảnh, truyền hình và âm nhạc như Trương Quốc Vinh, Trương Mạn Ngọc, và Mai Diễm Phương đã truyền bá văn hóa Hong Kong đến toàn thế giới. Trong một ngành công nghiệp nơi những ngôi sao có thể vụt sáng cũng như vụt tắt chỉ trong một ngày, những siêu sao đời đầu của Hong Kong vẫn được nhiều người yêu mến và kính trọng, ngay cả khi họ đã qua đời.

Năm 1992, Đông Phương Nhật Báo – một tờ báo bằng tiếng Trung đã dùng cụm từ “Tứ đại thiên vương” để chỉ những ngôi sao lớn nhất trong ngành giải trí tại thời điểm đó: Trương Học Hữu, Lưu Đức Hoa, Lê Minh và Quách Phú Thành. Giống như nhiều ngôi sao khác cùng thời, họ thống trị địa hạt của mình bằng tài năng âm nhạc, diễn xuất, nhảy múa và thậm chí là cả sản xuất như trong trường hợp của Lưu Đức Hoa.

Khi lịch sử bước sang một thiên niên kỷ mới, những ngôi sao như Trần Dịch Tấn, Dương Thiên Hoa, Tạ Đình Phong và Dung Tổ Nhi lần lượt nổi lên và chiếm lĩnh trái tim của thế hệ trẻ tại Hong Kong.

SỰ SA SÚT

Mặc dù ngành công nghiệp giải trí đã chứng tỏ rằng nó là một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa Hong Kong – nó đã giúp đưa các thế hệ người Hong Kong đến gần nhau hơn tại các buổi hòa nhạc và các bữa tiệc trong các chương trình trao giải cuối năm – nhưng, trong vòng hai thập kỷ qua, doanh thu bán đĩa nhạc hàng năm tại đây đã giảm từ 1.6 tỷ HKD xuống còn 200 triệu HKD.

Đáng buồn thay, đây không phải là xu hướng riêng của âm nhạc. Ngành công nghiệp điện ảnh cũng đã chứng kiến sự sa sút trong thập kỷ vừa qua. Đầu những năm 90, Hong Kong có hơn 400 bộ phim được sản xuất hàng năm, nhưng đến năm 2017, con số này giảm xuống chỉ còn 60 bộ phim. Năm 1996, 5 trong số 10 bộ phim có doanh thu cao nhất tại Hong Kong đều là những sản phẩm của điện ảnh nội địa. Hai mươi năm sau, chỉ có một phần tư số phim sản xuất tại Hong Kong lọt được vào top 10.

Một số người cho rằng sự suy giảm này là do các tài năng đã đổ về Trung Quốc đại lục, nơi có cơ hội làm giàu lớn hơn. Canto-pop dần bị lu mờ bởi nhạc pop tiếng Hoa phổ thông (Mando-pop) khi đại lục mở cửa và bồi dưỡng những ngôi sao của riêng mình, cũng như được chống lưng bởi một thị trường nội địa rộng lớn.

Sự mờ nhạt của showbiz Hong Kong đã dẫn đến nhiều sản phẩm hợp tác giữa các ngôi sao xứ Cảng Thơm với các đối tác đại lục. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn với ngành giải trí tại đây là thị hiếu của người hâm mộ dường như đã chuyển hướng sang Hàn Quốc trong những năm gần đây, đẩy Canto-pop vốn đang gặp nhiều khó khăn vào cuộc cạnh tranh với K-pop hào nhoáng và được lòng khán giả hơn.

Với những ngôi sao có vẻ ngoài hoàn hảo, những nhóm nhạc nam và nữ, cũng như vũ đạo bắt mắt, K-pop là môt sự tương phản rõ rệt về mặt năng lượng với những bản ballad tình yêu đầy rung động của Canto-pop.

Sự hâm mộ trên toàn cầu với K-pop cũng rất đáng kinh ngạc: một nghiên cứu năm 2012 của ngân hàng Eximbank Hàn Quốc cho thấy cứ với mỗi 708 HKD được chi cho sản xuất, giá trị xuất khẩu giải trí của Hàn Quốc sẽ tăng 3.200 HKD.

Cơ sở người hâm mộ K-pop ở Hong Kong lớn mạnh đến mức lễ trao Giải thưởng âm nhạc châu Á Mnet của Hàn Quốc đã bắt đầu được tổ chức tại đây từ năm 2012.

NGƯỜI HÂM MỘ ĐÃ BUÔNG BỎ QUÁ KHỨ?

Trong khi doanh số âm nhạc giảm mạnh, sự phát triển của âm nhạc phản kháng có thể đánh dấu một sự hồi sinh khác thường cho những bài hát tiếng Quảng Đông, biến những gì từng được coi là những giai điệu tình yêu Canto-pop sến sẩm thành châm biếm chính trị.

Bài hát “Raise the Umbrella” do Lo Hiu-pan viết cho các cuộc biểu tình năm 2014 đã được bình chọn là bài hát nổi tiếng nhất năm tại Giải thưởng Âm nhạc của Đài phát thanh thương mại hồi tháng 12.

Phong trào trên cũng giúp bài hát “Boundless Oceans, Vast Skies” (tạm dịch: Đại dương mênh mông, Bầu trời rộng lớn) – bản hit năm 1993 của ban nhạc Canto-pop Beyond’s một lần nữa sống lại cùng những đứa trẻ bướng bỉnh tại Hong Kong.

Trong những năm gần đây, tên tuổi của những nghệ sỹ được yêu thích nhất của Hong Kong từ những năm 1990 và đầu những năm 2000 cũng đã được hâm nóng lại, mang tới niềm vui cho những người hâm mộ cuồng nhiệt và hoài cổ.

Lần lượt trong năm 2015 và 2016, những ca sỹ nổi tiếng như Đàm Vịnh Lân và Lâm Tử Tường đã biểu diễn tại các buổi hòa nhạc kỷ niệm 40 năm ở sân vận động Hong Kong Coliseum.

Vào đầu năm 2018, những siêu sao kỳ cựu như Tạ Đình Phong, Trần Dịch Tấn và Lý Khắc Cần đã đưa những bài hát xưa được yêu thích trở lại sân khấu Giải thưởng Bảng xếp hạng bài hát được yêu thích nhất của Đài phát thanh thương mại.

Và từ năm 2016, tất cả các thành viên của “Tứ đại thiên vương”, giờ đã gần 50 tuổi, cũng đã có những buổi biểu diễn kỷ niệm luôn trong tình trạng cháy vé.

Gần đây nhất, người hâm mộ đã tranh nhau mua vé xem tour biểu diễn vòng quanh thế giới My Love Andy Lau của Lưu Đức Hoa, tới mức khiến cho hệ thống đặt vé bị sập, thậm chí dẫn đến một vụ tấn công bằng dao nhằm vào một người hâm mô 58 tuổi đến từ đại lục để chiếm vị trí thứ hai của ông này trong đoàn người xếp hàng trước quầy vé.

Thật không may, Lưu Đức Hoa đã phải tuyên bố hủy những buổi biểu diễn sau đó của mình giữa một màn biểu diễn do bị viêm họng, nhưng anh vẫn nhận được nhiều sự động viên và ủng hộ từ khán giả. Sáu buổi biểu diễn của Lưu Đức Hoa đã thu hút hàng chục nghìn người, chứng tỏ sức hút và tầm vóc của anh giữa vô vàn ngôi sao khác hiện nay.

Gần đây hơn, vụ bê bối ngoại tình làm báo giới tốn giấy mực liên quan tới Hứa Chí An, chồng của nữ hoàng Canto-pop Trịnh Tú Văn cũng chứng tỏ được mức độ nổi tiếng mà cô vẫn duy trì được từ khi ra mắt vào cuối thập niên 80 đến nay.

Quân đoàn người hâm mộ của cô đã chỉ trích mạnh mẽ Hứa Chí An sau khi video ghi lại cảnh anh ngoại tình với ngôi sao Huỳnh Tâm Dĩnh của đài TVB bị phát hiện. Một số người lo rằng vụ ồn ào này sẽ ảnh hưởng tới loạt 13 buổi biểu diễn đã bán hết vé của Trịnh Tú Văn vào tháng 7 tới.

Trịnh Tú Văn đã chính thức lên tiếng tha thứ cho chồng sau khi Hứa Chí An có buổi họp báo đẫm nước mắt thừa nhận sai lầm và xin lỗi, nhưng những gợn sóng từ vụ việc này vẫn còn đó – một số người bày tỏ sự nuối tiếc về cái kết của “câu chuyện cổ tích cuối cùng tại Hong Kong”, trong khi đài TVB phải chật vật bố trí lại thời gian lên sóng của những bộ phim có sự góp măt của Huỳnh Tâm Dĩnh.

CON ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC

Mặc dù các nghệ sỹ hiện nay thiếu sự toàn diện của các siêu sao trong quá khứ, những ca sỹ như Đặng Tử Kỳ, được biết đến với nghệ danh G.E.M đã mang đến cho người hâm mộ hy vọng về tương lai. Được mệnh danh là “Taylor Swift của Trung Quốc,” chất giọng đầy nội lực cùng ca từ mạnh mẽ đã giúp cô trở thành ngôi sao lớn nhất của thị trường nhạc pop xuất khẩu kể từ sự kiện chuyển giao chủ quyền năm 1997.

Khi Cổ Thiên Lạc, nam diễn viên kỳ cựu kiêm chủ tịch Hội Nghệ sĩ biểu diễn Hong Kong giành giải thưởng Ca sỹ nam được yêu thích tại lễ trao Giải thưởng Bảng xếp hạng ca khúc được yêu thích năm 2018 – giải thưởng âm nhạc danh giá nhất tại Hong Kong – người hâm mộ đã có thêm lý do để hy vọng, dẫu vẫn còn đó những người hoài nghi về thành tựu này.

“Tôi thực sự thích ca hát, nhưng tôi không biết hát,” Cổ Thiên Lạc thừa nhận trong bài phát biểu nhận giải. “Điều tôi thực sự muốn nói là, cảm ơn những người hâm mộ đã bình chọn cho tôi. Tôi biết rằng những ca khúc của mình không phải là điều mà mọi người yêu thích nhất ở tôi.”

Ngôi sao 48 tuổi được biết đến nhiều hơn ở địa hạt diễn xuất đã trở lại ngành công nghiệp âm nhạc trong năm 2018 với bản song ca “One Man, One Woman and a Bathroom” (tạm dịch: Một người đàn ông, một người phụ nữ và một buồng tắm) cùng ca sỹ Tạ An Kỳ. Cổ Thiên Lạc cũng nhắc đến những ca sĩ mới và đầy tham vọng, nhấn mạnh vào “niêm đam mê cuồng nhiệt” của họ và hy vọng của anh vào tương lai của ngành giải trí Hong Kong.

“Đừng từ bỏ, nền âm nhạc Hong Kong và những bài hát tiếng Quảng Đông phụ thuộc vào các bạn.”

Giai đoạn đầu, Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam gặp không ít khó khăn do tâm lý người tiêu dùng sính ngoại và thích sử dụng hàng trôi nổi giá rẻ. Người dân thiếu thông tin về hàng Việt nên việc thay đổi thói quen rất khó. Thế nhưng, hành trình 10 năm của cuộc vận động ý nghĩa này đã tạo sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và tiêu dùng của người dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo báo cáo của các sở, ngành Thành phố Hồ Chí Minh, sau 10 năm thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam,” cơ cấu hàng Việt đa dạng, hoạt động tiếp thị được doanh nghiệp Việt chú trọng cả ở kênh phân phối hiện đại lẫn mạng lưới chợ truyền thống. Đặc biệt, hiện tâm lý người tiêu dùng rất tự nhiên đón nhận hàng Việt như một nhu cầu thiết yếu trong mua sắm hàng ngày.

Từ thói quen đến ưu tiên tiêu dùng

Nhiều người nội trợ cho rằng 10 năm trở về trước, hàng Việt chưa phong phú chủng loại, đa dạng mẫu mã nên người dân có xu hướng tìm đến hàng ngoại để bù đắp. Nhưng hiện nay, hàng Việt đã phát triển, đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng. Với nhiều người, việc mua sắm, sử dụng hàng Việt không còn là lời kêu gọi mà dần trở thành thói quen. Nhiều thương hiệu hàng Việt chất lượng đã tìm được chỗ đứng trên thị trường.

Nghệ sỹ Hạnh Thúy, đại diện Câu lạc bộ Đại sứ Hàng Việt chia sẻ trước khi có Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam,” gia đình chị sử dụng hàng Việt như thói quen và chỉ chọn hàng hóa phù hợp, đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên, từ khi có cuộc vận động thì các thành viên trong gia đình nhận thức rõ hơn về việc sử dụng và ưu tiên lựa chọn hàng Việt.

Với nhiều người, việc mua sắm, sử dụng hàng Việt không còn là lời kêu gọi mà dần trở thành thói quen

Thậm chí, nhiều người dân ủng hộ hàng Việt còn vận động lẫn nhau cùng sử dụng. Điều này khẳng định Cuộc vận động đã phát huy được hiệu quả, tạo sức lan tỏa lớn trong cộng đồng. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một bộ phận người dân cảm thấy chưa có thông tin để nhận diện thương hiệu, họ không phân biệt được hàng giả-hàng thật. Đây là thiệt thòi đối với người tiêu dùng vùng sâu, vùng xa và cũng là thách thức đối với cả đơn vị sản xuất kinh doanh lẫn cơ quan quản lý Nhà nước trong nỗ lực hỗ trợ hàng Việt tiếp cận người tiêu dùng.

Ngoài siêu thị, mạng lưới chợ truyền thống là kênh người tiêu dùng không thể bỏ vì thói quen tiêu dùng và có sự tương tác. Do đó, để người dân nhận diện thương hiệu hàng Việt, phân biệt được hàng giả-hàng thật, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa, đòi hỏi phải có hoạt động thiết thực trong tiếp cận người tiêu dùng. Trước bối cảnh này, Ban quản lý các chợ truyền thống tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức nhiều hoạt động quảng bá hàng Việt và tăng cường kiểm tra, giám sát hệ thống lưu thông hàng hóa trên thị trường.

Đơn cử như với tình trạng cân thiếu, lừa dối nguồn gốc xuất xứ sản phẩm, gây mất lòng tin của người tiêu dùng…, Ban quản lý các chợ tại nhiều quận, huyện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã bố trí cân đối chứng; nâng cao nhận thức không thách giá và cách thức phục vụ lịch sự cho thương nhân, tiểu thương; thường xuyên tổ chức cập nhật kiến thức cho thương nhân, tiểu thương trong tư vấn hàng Việt, doanh nghiệp, nhãn hàng…

Theo bà Hà Hiền, tiểu thương chợ Bà Chiểu, tuy những hoạt động này chỉ góp một phần rất nhỏ nhưng lại tạo ra sự thay đổi lớn, hỗ trợ tiểu thương nâng cao nhận thức về hàng Việt, xu hướng kinh doanh văn minh và hiện đại để giữ vị thế của mạng lưới chợ truyền thống. Hiện nay, chợ truyền thống thấy khá sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh, hàng hóa đa dạng, đem lại nhiều trải nghiệm cho khách hàng.

Cánh tay nối dài của doanh nghiệp

Trong 10 năm qua, kể từ khi Bộ Chính trị công bố Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam,” Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao đã là đối tác chính thức của Bộ Công Thương với 2 chương trình lớn: “Đưa hàng Việt về nông thôn” và “đưa hàng Việt phục vụ công nhân.”

Tuy nhiên, muốn hội nhập hiệu quả hơn với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và thâm nhập sâu hơn, bền vững hơn với thị trường thế giới, Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao đã khởi động xây dựng Bộ tiêu chí Hàng Việt Nam chất lượng cao-chuẩn hội nhập song song với Hàng Việt Nam chất lượng cao do người tiêu dùng bình chọn. Bộ tiêu chuẩn với sự đồng hành từ đầu của Bộ Khoa học và Công nghệ (quản lý nhà nước về tiêu chuẩn) nhằm khuyến khích doanh nghiệp chọn, xây dựng cho mình các tiêu chuẩn Việt Nam và cả quốc tế.

Bà Trần Thị Thu Hương, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ quận 5, cho biết xác định cuộc vận động là hoạt động thiết thực và quan trọng đối với đời sống an sinh xã hội, Ban chỉ đạo Cuộc vận động tại quận 5 đã thực hiện phân loại đối tượng để tuyên truyền hiệu quả. Giải pháp tuyên truyền, cung cấp thông tin linh động đã và đang góp phần đưa hàng Việt đến tay người tiêu dùng, thúc đẩy thực hiện cuộc vận động đi vào chiều sâu, lan tỏa khắp các địa bàn dân cư.

Do đặc thù địa bàn quận 5 có nhiều người Hoa làm ăn, sinh sống nên Ban chỉ đạo Cuộc vận động đã biên soạn văn bản tiếng Hoa và chuyển ngữ những chương trình hành động trong tuyên truyền; tập trung triển khai các hội thi, sân chơi văn hóa, văn nghệ… gắn với hàng Việt; kết nối nhiều tổ chức, cá nhân đồng hành cùng doanh nghiệp đưa sản phẩm đến tại địa phương như các phường, khu dân cư đông…, bà Hương dẫn chứng.

Tương tự, tại các quận, huyện khác trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, ngoài hoạt động tuyên truyền triển khai cuộc vận động, nhiều đơn vị còn sáng kiến ra tổ chức những chương trình hành động thiết thực như phát phiếu quà tặng, đổi rác sinh hoạt lấy quà… nhằm khuyến khích người dân cập nhật thông tin, tiếp cận, tiêu dùng hàng Việt. Đặc biệt, một số ban chỉ đạo tại các quận, huyện còn tổ chức cho người dân tham quan quy trình sản xuất kinh doanh hàng Việt, tiếp sức doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận người tiêu dùng.

Chợ vải Soái Kình Lâm thuộc Thương xá Đồng Khánh là một ví dụ. Nếu trước đây, ở lĩnh vực vải sợi, thị phần hàng Việt còn rất khiêm tốn thì cuộc khảo sát mới đây của Ban ngành cho thấy hàng Việt đã chiếm khoảng 75% mặt hàng kinh doanh. Kết quả này đã chỉ ra rằng qua hành trình 10 năm tuyên truyền, vận động thương nhân, tiểu thương thành lập cửa hàng liên kết, hợp tác thúc đẩy quảng bá hàng Việt đã phát huy hiệu quả.

Ông Phạm Thiết Hòa, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết trước nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng cao của doanh nghiệp, hoạt động kết nối cung cấp thông tin ngày càng được các tổ chức xúc tiến tăng cường.

Trong giai đoạn 5 năm (2014-2019), các tỉnh, thành khu vực phía Nam đã tổ chức thực hiện gần 2.450 sự kiện xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, dịch vụ, hàng Việt

Cụ thể, Trung tâm xúc tiến các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam đã kết nối thông tin thông qua việc liên kết trang website, thường xuyên đăng tải báo cáo về nghiên cứu thị trường, chương trình hoạt động, sự kiện của các tỉnh, thành phố để giới thiệu cho doanh nghiệp tại địa phương và trong khu vực tiếp cận thị trường.

Mặt khác, báo cáo của Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) với vai trò Trưởng Ban điều phối “Chương trình hợp tác trên lĩnh vực xúc tiến thương mại-đầu tư giữa các đơn vị xúc tiến thương mại-đầu tư các tỉnh, thành phố phía Nam” cũng cho thấy, trong giai đoạn 5 năm (2014-2019), các tỉnh, thành khu vực phía Nam đã tổ chức thực hiện gần 2.450 sự kiện xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, dịch vụ, hàng Việt tại thị trường trong nước và quốc tế./.

Hiện nay, sản phẩm trong nước vẫn chiếm ưu thế trên thị trường với tỷ lệ người tiêu dùng yêu thích và thường mua dùng tương ứng 89% và 93%. Chất lượng và tính an toàn khi sử dụng là hai yếu tố được người tiêu dùng quan tâm hơn cả. Tuy nhiên, việc vẫn có nhiều người tiêu dùng yêu thích sản phẩm ngoại nhập đang đặt ra thách thức, đòi hỏi hàng Việt phải cải thiện năng lực cạnh tranh và hội nhập tốt hơn.

Yêu cầu hàng hóa tiêu chuẩn

Kết quả khảo sát Cuộc điều tra Hàng Việt Nam chất lượng cao năm 2019 do Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao thực hiện cho thấy, người tiêu dùng ngày nay đặc biệt quan tâm đến các yếu tố thông tin sản phẩm rõ ràng, có thể truy xuất nguồn gốc, dễ tìm mua hay thương hiệu nổi tiếng. Bên cạnh đó, yếu tố giá cả, khuyến mãi chỉ còn sức hút với một bộ phận nhỏ người tiêu dùng và không phải là lựa chọn tiên quyết.

Không ít trường hợp hàng Việt không có tiêu chuẩn hoặc thiếu chứng nhận tiêu chuẩn nên dù chất lượng tốt vẫn phải chịu cảnh “rớt từ vòng gửi xe” khi tìm đường hội nhập

Cụ thể, có khoảng 88% người tiêu dùng nhận biết logo Hàng Việt Nam chất lượng cao, kế đến là chứng nhận ISO, VietGAP, Hàng Việt Nam chất lượng cao-Chuẩn hội nhập… Gần 90% người tiêu dùng tham gia khảo sát đồng tình với quan điểm “sản phẩm đạt các chứng nhận tiêu chuẩn làm tôi yên tâm khi mua dùng.”

Không ít trường hợp hàng Việt không có tiêu chuẩn hoặc thiếu chứng nhận tiêu chuẩn nên dù chất lượng tốt vẫn phải chịu cảnh “rớt từ vòng gửi xe” khi tìm đường hội nhập. Bên cạnh đó, tình trạng sản phẩm tốt mà không có bất kỳ chứng nhận tiêu chuẩn nào cũng bị các nhà phân phối trong nước lẫn đối tác nước ngoài từ chối vẫn diễn ra phổ biến.

Trong bối cảnh hội nhập, vai trò của tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn, chất lượng rất quan trọng đối với sản phẩm, hàng hóa, nhất là để hàng Việt có thể chinh phục người tiêu dùng trong nước. Do vậy, muốn cạnh tranh trên thị trường, các doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận, làm theo tiêu chuẩn và đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng toàn cầu.

Bà Nguyễn Phi Vân, Chủ tịch Công ty Retail & Franchise Asia, dự báo người tiêu dùng tương lai quan tâm đến các yếu tố mua trải nghiệm hơn là mua sản phẩm, tìm giải pháp để đơn giản cuộc sống. Họ sẵn sàng bỏ tiền để mua thời gian, việc mua sắm góp phần làm cho thế giới tốt đẹp hơn. Doanh nghiệp buộc phải tư duy lại bản đồ phát triển thị trường, chất lượng an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế, sức khỏe và trách nhiệm môi trường, công nghệ… Đây còn là những yêu cầu chuyển động đương nhiên doanh nghiệp phải tự vượt qua mà không có sự bảo hộ và hỗ trợ.

Có hơn 1 triệu tiêu chuẩn (quốc tế, khu vực, quốc gia, cơ sở) được xây dựng, công bố và áp dụng trên thế giới

Hàng hóa ngày nay muốn bán được, muốn đi xa và lên được kệ hàng thế giới bắt buộc phải đạt tiêu chuẩn với sự hỗ trợ mang tính quyết định của công nghệ. Thống kê những năm gần đây cho thấy hơn 80% giá trị, lượng giao dịch thương mại quốc tế chịu sự tác động của tiêu chuẩn. Ngoài ra, có 84% tổ chức thương mại sử dụng tiêu chuẩn trong các chiến lược, hoạt động xuất khẩu của mình.

Ông Nguyễn Hoàng Linh, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho hay có hơn 1 triệu tiêu chuẩn (quốc tế, khu vực, quốc gia, cơ sở) được xây dựng, công bố và áp dụng trên thế giới; trong đó, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình và thủ tục đánh giá sự phù hợp có thể trở thành rào cản kỹ thuật đối với hàng hoá trong nhiều trường hợp xuất nhập khẩu. Tiêu chuẩn mang lại lợi ích cho tất cả các bên gồm: người tiêu dùng, doanh nghiệp, Chính phủ, nhất là tạo ra lòng tin thị trường thương mại tự do.

Cải tiến mô hình kinh doanh

Theo thống kê, kênh siêu thị là nơi được người tiêu dùng ưu tiên đến nhất khi chọn mua nhu yếu phẩm, văn phòng phẩm, đồ gia dụng, kế đến là hệ thống cửa hàng tự chọn, cửa hàng tiện lợi (gồm tạp phẩm của hộ gia đình). Chợ truyền thống tuy có giảm vị thế ở một số mặt hàng nhưng vẫn chiếm ưu thế ở ngành hàng thực phẩm tươi sống. Kênh trực tuyến dù đứng cuối bảng nhưng vẫn cho thấy xu hướng mua sắm online ngày càng khởi sắc, nhất là hàng may mặc, mỹ phẩm, văn phòng phẩm, điện tử… hầu hết phục vụ nhu cầu người tiêu dùng trẻ.

Tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều chủ tiệm tạp hóa (trực tiếp và trực tuyến) bắt đầu hiểu vai trò của dữ liệu khách hàng, giá trị thương hiệu và khả năng kiểm soát giá trị doanh nghiệp. Mô hình “tiệm tạp hóa” ở Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung có xu hướng thay đổi, bắt đầu quan tâm đến việc tối ưu hóa kinh doanh như: không còn giữ nhiều vốn lưu động để tăng tồn kho; cân đối dòng tiền ra–vào hiệu quả; cẩn thận hơn trong việc lựa chọn nhà cung cấp; chú ý chọn sản phẩm có tính thanh khoản…

Nhiều đơn vị kinh doanh mô hình “tiệm tạp hóa” đã từng bước chú trọng tìm nguồn cung cấp rẻ, ổn định và cơ hội mua bán trên mạng để tăng doanh số.

Với mạng lưới chợ truyền thống, bà Nguyễn Thị Huyền Trân, Phó Ban quản lý chợ nguyễn Tri Phương, Thành phố Hồ Chí Minh cho hay trước tình trạng thực phẩm bẩn tràn lan, người tiêu dùng tìm đến sản phẩm chất lượng và đảm đảm an toàn. Ban quản lý chợ đã hình thành khu vực chuyên kinh doanh hàng hóa đạt chuẩn để đáp ứng thị hiếu tiêu dùng. Khu vực này chuyên kinh doanh các mặt hàng thịt lợn, trứng, rau… có bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc sản phẩm được người tiêu dùng ủng hộ.

Cụ thể, đối với mặt hàng rau xanh, ngày thường đạt sức tiêu thụ từ 200-300 kg/ngày; riêng dịp lễ, Tết thì hơn 500 kg/ngày. Bên cạnh đó, khảo sát của Ban quản lý chợ cũng cho thấy người tiêu dùng sẵn sàng chi tiền để ưu tiên mua sắm sản phẩm chất lượng và đảm bảo an toàn.

Theo nghiên cứu khảo sát thị trường năm 2018 tại các hệ thống bán lẻ của Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại Thành phố Hồ Chí Minh (Saigon Co.op), hàng Việt được đánh giá ba khía cạnh. Khoảng 94% người tiêu dùng cho rằng hàng Việt kinh doanh tại Saigon Co.op đã thay đổi mẫu mã, hình thức; khoảng 91% cho rằng hàng Việt cải tiến chất lượng tốt hơn theo xu hướng thị trường và xu hướng đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng; khoảng 88% hàng việt có hàm lượng sáng tạo công nghệ cao và thành công khi thâm nhập vào thị trường ngách.

Ông Nguyễn Anh Đức – Phó Tổng giám đốc thường trực Liên hiệp Thương mại Hợp tác xã Thành phố Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) chia sẻ kết quả trên đạt được là nhờ vào các chương trình hành động thiết thực; trong đó có thể kể đến việc Saigon Co.op tập trung kết nối nguồn cung tận nơi – phân phối hàng hóa đến tận tay người tiêu dùng.

Trong bối cảnh hội nhập, doanh nghiệp cần có chiến lược kết nối thị hiếu tiêu dùng

Giải pháp này không chỉ góp phần giải quyết đầu ra, xóa bỏ tình trạng “giải cứu.” Saigon Co.op không ngừng phát triển đa dạng mô hình bán lẻ khác nhau để tạo “sân chơi” hàng Việt thông qua triển khai ứng dụng công nghệ thông tin; xuất khẩu hàng Việt ra thị trường toàn cầu qua các hợp tác quốc tế…

Hiện đơn vị này còn trở thành “bà đỡ” cho nhiều mặt hàng đang từng bước xây dựng thương hiệu và đứng vững trên thị trường, nhất là sản phẩm nông sản và đặc sản Việt.

Trong bối cảnh hội nhập, doanh nghiệp cần có chiến lược kết nối thị hiếu tiêu dùng, nhất là khi ngày càng nhiều người dân ưu tiên sử dụng sản phẩm tự nhiên, bản địa, an toàn thực phẩm, organic… Doanh nghiệp cần tạo ra những trải nghiệm đáp ứng nhu cầu tiện ích cho người tiêu dùng hơn là chỉ nghĩ về việc bán sản phẩm, dịch vụ.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần tham gia hành trình số hóa thúc đẩy thay đổi mô hình sản xuất kinh doanh, hướng đến những giải pháp kết nối người tiêu dùng hiệu quả, dù online hay offline./.

Khi môi trường thay đổi, chỉ những doanh nghiệp có nội lực mới trụ vững và phát triển. Để phát triển và vượt qua những khó khăn phía trước, doanh nghiệp Việt không có con đường nào khác ngoài việc phải nâng cao năng lực nội tại và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nắm bắt tín hiệu thị trường

Ông Nguyễn Ngọc Hòa – Phó giám đốc Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá qua 10 năm thực hiện Cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ tại Việt Nam, hay nói cách khác là nền sản xuất công nghiệp-thương mại Việt Nam đã có chỗ đứng trên thị trường nội địa và quốc tế. Mặc dù vậy, một số mặt hàng vốn là thế mạnh của Việt Nam lại vẫn gặp nhiều thách thức như nông-đặc sản. Mục tiêu đề ra là đưa hàng Việt chinh phục người Việt và vươn xa thị trường xuất khẩu.

Muốn vậy, hệ thống hệ thống phân phối, bán lẻ cần phát tín hiệu thị trường cho các đơn vị sản xuất kinh doanh về thông tin, tiêu chuẩn, xu hướng tiêu dùng…

Ông Nishitohge Yasuo, Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á, kiêm Tổng Giám Đốc Công ty Aeon Việt Nam, cho biết nhà bán lẻ này rất quan tâm đến việc tìm kiếm nhà cung ứng và thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp nội địa để đảm bảo nguồn cung ứng hàng hóa. Song song với đó, doanh nghiệp này mong muốn ngày càng có nhiều sản phẩm Việt hiện diện trên kệ hàng của Aeon tại Việt Nam cũng như thế giới.

Thời gian qua, Aeon Việt Nam không ngừng nỗ lực cung cấp những thông tin về xu hướng của người tiêu dùng Nhật Bản và một số lưu ý cho các doanh nghiệp Việt để nâng cao sức cạnh tranh; đồng thời, chia sẻ thông tin về tiêu chuẩn kỹ thuật hàng hóa để đáp ứng điều kiện được đưa vào chuỗi siêu thị Aeon Nhật Bản.

Tương tự, đại diện Central Group Việt Nam và Big C cho hay chương trình thu mua tại địa phương được nhà bán lẻ này triển khai ở khu vực miền Bắc khoảng hơn một năm trước, còn miền Trung và miền Nam được thực hiện ngay sau đó khoảng vài tháng, tạo được cơ hội cho các nhà cung cấp địa phương tiếp cận khu vực phân phối hiện đại, trong đó, nông dân giao hàng trực tiếp đến hệ thống siêu thị Big C tại địa phương, trước tiên đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng bản địa.

Tiếp theo, Big C liên kết với các hộ nông dân để sản xuất sản phẩm cung ứng tại địa phương và những vùng lân cận. Đặc biệt, cùng với sở, ngành địa phương, Big C tham gia hỗ trợ nông dân, đơn vị sản xuất kỹ thuật sản xuất, đào tạo, hướng dẫn quy trình sản xuất và cam kết bao tiêu sản phẩm.

Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần nắm bắt được “khe hở” của thị trường, thị hiếu khách hàng để tung ra những sản phẩm, dịch vụ phù hợp cả về chất lượng lẫn tiêu chuẩn (Tiến sỹ Lê Thẩm Dương)

Trong bối cảnh thị trường thương mại tự do và nền kinh tế Việt Nam nằm trong top mở cửa sâu rộng, tiến sỹ Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Tài chính, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh phân tích doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần nắm bắt được “khe hở” của thị trường, thị hiếu khách hàng để tung ra những sản phẩm, dịch vụ phù hợp cả về chất lượng lẫn tiêu chuẩn. Ngoài ra, để khắc phục điểm yếu về năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp Việt cần xây dựng hạ tầng như nguồn nhân lực, công nghệ và tài sản văn hóa công ty, thương hiệu…

Cơ hội từ chuyển đổi số

Nền kinh tế thế giới đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là lĩnh vực công nghệ đang chuyển đổi với tốc độ “vũ bão,” tạo động lực và cơ hội để cải thiện hiệu suất kinh tế vượt trội. Việc xuất hiện những mô hình kinh doanh mới ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số hóa mang lại những sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu trải nghiệm tiện ích cho người tiêu dùng.

Với kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu về kinh tế số, bà Kelly Ommundsen – Trưởng nhóm cộng đồng, Sáng kiến Kinh tế số và Hệ thống xã hội WEF cho rằng phát triển kinh tế số không dừng lại ở từng doanh nghiệp, ngành nghề hay từng quốc gia mà cần được nhìn nhận trên tổng thể vai trò của cả khu vực và đặt trong tương quan với thị trường toàn cầu. Đối với Việt Nam, cần xem xét trong xu thế chung của ASEAN về phát triển kinh tế số, từ đó có những chiến lược phát triển phù hợp.

Công nghệ số không chỉ mang đến cơ hội kinh doanh mà còn giúp doanh nghiệp vượt qua những khó khăn kể trên, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đối tượng khởi nghiệp. Cụ thể, hiện có những hệ thống, nền tảng công nghệ tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thể áp dụng hay khai thác mà không tốn kém chi phí hoặc chi phí rất thấp. Chuyển đổi số là sân chơi và công cụ mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng có thể thực hiện; trong đó, quy mô công ty không phải là vấn đề quan trọng mà trên thực tế, doanh nghiệp phải nhận thức được khuynh hướng chuyển đổi, xây dựng được năng lực ứng dụng công nghệ hiệu quả.

Mô hình phát triển bền vững cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao chuẩn mực kinh doanh, để có thể thâm nhập thị trường hiện hữu, cũng như mở ra cơ hội thị trường rộng lớn cho doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khảo sát thực tế cho thấy những mô hình kinh doanh bền vững là công cụ giúp doanh nghiệp tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội, đồng thời đang là một xu thế và là điều mà ngay cả các công ty toàn cầu chứ không phải chỉ có doanh nghiệp Việt Nam luôn tìm kiếm.

Việt Nam hiện có khoảng 90% doanh nghiệp sản xuất tư nhân được thành lập và phát triển bởi những người có trình độ chuyên môn kỹ thuật. Doanh nghiệp muốn đứng vững trong nền kinh tế và phát triển bền vững, lâu dài thì cần phải quan tâm đến thương hiệu sản phẩm, bởi thương hiệu là giá trị vô hình nhưng tỷ trọng lớn trong việc tạo lợi nhuận và giá trị cho doanh nghiệp. Các doanh nghiệp, không kể đến quy mô đều phải quan tâm đổi mới sáng tạo và bảo vệ thương hiệu sản phẩm nếu muốn doanh nghiệp mình phát triển bền vững, nhất là trước làn sóng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Nhiều doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh để tồn tại, phát triển và cạnh tranh

Từ kinh nghiệm thực tế ứng dụng công nghệ 4.0 vào hoạt động sản xuất kinh doanh, ông Lý Huy Sáng, Phó Tổng giám đốc Công ty Gốm sứ Minh Long I, cho rằng doanh nghiệp muốn quản trị công ty theo xu hướng tự động hóa phải có giải pháp kỹ thuật phù hợp, nếu không sẽ rất rủi ro vì chi phí đầu tư rất cao. Sự đột phá trong sản xuất mang lại hiệu quả lớn nhưng cũng là thách thức với doanh nghiệp khi phải tính toán kế hoạch sản xuất kinh doanh, hoạch định tài chính…

Với những công nghệ đột phá làm thay đổi mô hình sản xuất, kinh doanh và quản trị doanh nghiệp như IoT (Internet vạn vật), AR/VR (thực tế ảo/thực tế tăng cường), Blockchain (công nghệ tài chính số), Big Data (dữ liệu lớn…), nhiều doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh để tồn tại, phát triển và cạnh tranh.

Quản trị tài chính là một trong những vấn đề cốt lõi. Doanh nghiệp phải xác định không chỉ đầu tư công nghệ vào công ty là đủ mà phải tận dụng công nghệ hiệu quả và trở thành lợi thế cạnh tranh mới thành công./.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam-Thụy Điển (1969-2019), nhận lời mời của Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh, Công chúa kế vị Thụy Điển Victoria Ingrid Alice Dé siree và Phu quân thăm chính thức Việt Nam từ ngày 6-8/5/2019.

Lịch sử là một trong những nhân tố quan trọng, làm khăng khít thêm mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thụy Điển. Không chỉ khăng khít trong quá khứ, hiện nay, quan hệ giữa hai nước cũng diễn ra rất tốt đẹp, sâu sắc và toàn diện.

Tình hữu nghị bền vững theo thời gian

Thụy Điển là nước phương Tây đầu tiên công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam (tháng 11/1/1969) trong bối cảnh Việt Nam đang tiến hành cuộc kháng chiến gian khổ giành độc lập, thống nhất. Thụy Điển cũng là nước phương Tây có phong trào ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của Việt Nam mạnh nhất, sớm nhất (từ tháng 8/1966). Tháng 6/1970, Thụy Điển lập Đại sứ quán tại Hà Nội và tháng 7/1970, Việt Nam lập Đại sứ quán tại Stockholm.

Việc hai nước lần lượt mở đại sứ quán tại Thủ đô Hà Nội và Thủ đô Stockholm là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quan hệ Việt Nam-Thụy Điển, khẳng định tình đoàn kết gắn bó của Chính phủ và nhân dân hai nước trong những năm kháng chiến gian khổ.

Thụy Điển là nước phương Tây đầu tiên công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam (tháng 11/1/1969) trong bối cảnh Việt Nam đang tiến hành cuộc kháng chiến gian khổ giành độc lập, thống nhất.

Thụy Điển là nước phương Tây đi đầu trong việc hỗ trợ Việt Nam thực hiện công cuộc đổi mới ngay từ những năm đầu tiên trong các lĩnh vực cải cách kinh tế; tài chính; ngân hàng; quản lý kinh tế; hành chính; luật pháp,… và tích cực hỗ trợ Việt Nam khai thông quan hệ với các tổ chức tài chính, tiền tệ quốc tế như: Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB)… Tháng 1/2014, Quốc hội Thụy Điển đã phê chuẩn Hiệp định Đối tác và Hợp tác toàn diện Việt Nam-Liên minh châu Âu (PCA).

Trong lĩnh vực hợp tác phát triển, Thụy Điển là nước Tây Bắc Âu viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho Việt Nam (bắt đầu từ năm 1967) với tổng viện trợ trên 3,5 tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực: y tế, cải cách kinh tế, xây dựng thể chế, cải cách hành chính, luật pháp, phát triển nguồn nhân lực, môi trường và biến đổi khí hậu, chống tham nhũng, nhà nước pháp quyền…

Điển hình là một số dự án hợp tác như Bệnh viện Nhi Trung ương Hà Nội, Bệnh viện Uông Bí (Quảng Ninh), Nhà máy Giấy Bãi Bằng (Phú Thọ); các dự án trồng rừng, cải cách hành chính về luật và thuế, như dự án hỗ trợ tư pháp… góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế-xã hội cũng như thành công của Đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Năm 2018, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam-Thụy Điển đạt trên 1,4 tỷ USD, Thụy Điển xếp thứ 34/130 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam và Việt Nam đã đón khoảng 50.000 du khách Thụy Điển cho thấy dư địa mở rộng hợp tác giữa hai nước còn rất nhiều tiềm năng.

Sau năm 2013, Thụy Điển chấm dứt cung cấp viện trợ phát triển song phương cho Việt Nam, quan hệ hợp tác phát triển giữa hai nước chuyển sang quan hệ đối tác bình đẳng cùng có lợi.

Sau năm 2013, Thụy Điển chấm dứt cung cấp viện trợ phát triển song phương cho Việt Nam, quan hệ hợp tác phát triển giữa hai nước chuyển sang quan hệ đối tác bình đẳng cùng có lợi. Tuy nhiên, Thụy Điển tiếp tục viện trợ thông qua các tổ chức đa phương như Liên hợp quốc, Ngân hàng Thế giới… để hỗ trợ Việt Nam thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ ứng phó với biến đổi khí hậu, bình đẳng giới…

Nửa thế kỷ qua, quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước không ngừng củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, đầu tư, năng lượng, môi trường, văn hóa và giáo dục.

Hợp tác chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực

Cùng với sự phát triển quan hệ hợp tác kinh tế, quan hệ thương mại hai nước cũng ngày càng tăng lên. Các sản phẩm xuất khẩu chính của Thụy Điển sang Việt Nam là máy móc và phụ tùng cho ngành công nghiệp và viễn thông. Trong khi đó, các sản phẩm nhập khẩu chính của Thụy Điển từ Việt Nam là nông sản, giày dép, dệt may, đồ gỗ, điện thoại các loại và linh kiện.

Đầu tư Thụy Điển vào Việt Nam tăng trưởng mạnh thời gian qua, với 54 dự án có tổng số vốn đăng ký đạt 100,73 triệu USD (tính đến tháng 8/2017). Các dự án của Thụy Điển có mặt tại 7 tỉnh, thành là Hà Nội, Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Vĩnh Phúc, Đà Nẵng và Hưng Yên. Nhiều tập đoàn kinh tế lớn của Thụy Điển đã sớm có mặt tại Việt Nam như Ericsson, ABB, IKEA, Electrolux… Hãng sản xuất xe hơi Volvo và Hãng thời trang H&M của Thụy Điển đã mở cửa hàng tại Việt Nam…

Đầu tư Thụy Điển vào Việt Nam tăng trưởng mạnh thời gian qua, với 54 dự án có tổng số vốn đăng ký đạt 100,73 triệu USD (tính đến tháng 8/2017), đứng thứ 42/116 nước và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.

Với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác phát triển quốc tế Thụy Điển (Sida), các lĩnh vực hợp tác văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, du lịch, phát triển mạnh. Thụy Điển là một trong những nước cung cấp viện trợ phát triển nhiều nhất và có hiệu quả nhất cho ngành Văn hóa Việt Nam với những dự án trong các lĩnh vực bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, nâng cao kỹ năng và nghiệp vụ trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình và báo viết của Việt Nam.

Hai bên đã ký hai Hiệp định hợp tác trên các lĩnh vực văn hóa và truyền thông. Hợp tác trong lĩnh vực âm nhạc, phim ảnh, nhạc kịch cũng đạt được những kết quả tích cực. Viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam đã hợp tác với các trường âm nhạc Thụy Điển trong việc đào tạo âm nhạc truyền thống Việt Nam, tổ chức các khóa đào tạo viết kịch bản, đạo diễn và sản xuất phim, nâng cao kỹ năng đội ngũ giảng viên của Việt Nam.

Về giáo dục-đào tạo, Thụy Điển đã giúp Việt Nam đào tạo chuyên gia, kỹ sư, tiến sỹ trong các ngành lâm nghiệp, giấy, năng lượng (thủy điện, nhiệt điện, năng lượng hạt nhân…), công nghệ sinh học, y học, báo chí. Các trường đại học, viện nghiên cứu hai nước thiết lập mối quan hệ hợp tác chặt chẽ trong việc đào tạo và trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh, học thuật (Đại học Y Hà Nội – Viện Karolinska; Đại học Bách khoa Hà Nội – Đại học Công nghệ Hoàng gia Stockholm, Đại học Lund, Đại học Umea, Đại học hàng hải Malmo…).

Cuối năm 2013, Thụy Điển tuyên bố ưu tiên dành học bổng đào tạo đại học và sau đại học cho Việt Nam, mở ra cơ hội cho các sinh viên Việt Nam sang Thụy Điển học tập và nghiên cứu.

Bên cạnh đó, một số trường đại học lớn của Thụy Điển như trường Đại học Uppsala đã liên kết với trường Đại học Quốc gia Hà Nội mở các khóa đào tạo tại Việt Nam. Các lĩnh vực du lịch, nông nghiệp và phát triển nông thôn là những điểm sáng trong quan hệ hợp tác giữa hai nước.

Thụy Điển tuyên bố ưu tiên dành học bổng đào tạo đại học và sau đại học cho Việt Nam, mở ra cơ hội cho các sinh viên Việt Nam sang Thụy Điển học tập và nghiên cứu. 

Hai bên đã ký kết nhiều văn kiện hợp tác quan trọng trên nhiều lĩnh vực như: Hiệp định về nguyên tắc và thủ tục chung cho hợp tác Việt Nam – Thụy Điển; Hiệp định tránh đánh thuế song trùng; Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư; Hiệp định hợp tác văn hóa; Hiệp định hợp tác về khoa học kỹ thuật; Hiệp định hợp tác vận tải hàng không…

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Công chúa kế vị Thụy Điển và Phu quân cho thấy, Việt Nam coi trọng thức đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống với Thụy Điển; thể hiện coi trọng vai trò của Hoàng gia Thụy Điển, thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Thụy Điển phát triển tích cực…/.

Đối với những người lính đã từng “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt,” 56 ngày đêm trong lòng chảo Tây Bắc này từ lâu đã hóa thành một phần máu thịt. Họ đã dùng cả tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất của mình để đốt cháy “pháo đài bất khả xâm phạm” trên ngọn đồi A1.

Những người lính ấy bây giờ, người còn, người mất. Nhưng câu chuyện về họ sau 65 năm vẫn giống như một bản trường ca không thể phai trong lòng người hiện tại. Bản trường ca ấy tổng hòa trong mình sức mạnh của thế trận toàn dân; ý chí kiên trung bền vững của những người lính trẻ từ khắp mọi miền, mọi dân tộc; và trên hết là tính chính nghĩa và tinh thần nhân đạo của Việt Nam.

Nhân dịp kỷ niệm 65 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, VietnamPlus xin gửi tới bạn đọc những câu chuyện, cũng là góc nhìn của chính những người lính đã góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy địa cầu, chấn động năm châu”.

Mùa xuân năm 1954.

Những người lính trẻ mới mười tám, đôi mươi từ khắp các địa phương của miền Bắc nhận lệnh hành quân vào lòng chảo Mường Thanh, dốc sức cho trận đánh toàn lực vào Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Được người Pháp thời bấy giờ mệnh danh là “pháo đài bất khả xâm phạm,” tập đoàn cứ điểm này chạy suốt chiều dài cánh đồng Mường Thanh và dọc hai bờ sông Nậm Rốn. Người Pháp cũng huy động tới 12 binh đoàn, 7 đại đội bộ binh cùng nhiều tiểu đội, tiểu đoàn pháo, xe tăng và đặc biệt có không quân yểm trợ từ trên cao.

Ở phía đối diện, những người lính trẻ vượt núi vào Điện Biên không biết được những con số chi tiết ấy. Nhưng tất cả đều xác định: Đây sẽ là trận đánh khốc liệt bậc nhất trong suốt 9 năm đã qua. Không ai bảo ai, tất cả đều mang vào chiến dịch lời thề non sông: Sống và chết vì Tổ quốc thiêng liêng.

Cựu binh Quàng Văn Păn năm nay 95 tuổi, hai tai đã ù đặc, chân tay run run và đôi mắt dần mờ đục dấu vết của thời gian. Thế nhưng, mỗi khi nhắc đến chuyện tiến về Điện Biên, ông lại trở nên minh mẫn và rất mặn chuyện.

Trầm ngâm một chút, ông kể: Khi Tết 1954 vừa kết thúc, ông nhận được lệnh cùng sư đoàn 316 từ Sơn La vượt qua sống lưng Pha Đin để vào bao vây cứ điểm Điện Biên. Trước ngày lên đường, ngay cả những người lạc quan nhất cũng không dám nghĩ tới việc mình có thể sống sót trở về. “Anh em đều bảo nhau: Chết bao giờ là do Tổ Quốc. Cả sư đoàn hô vang khẩu hiệu: ‘Người chiến sỹ tiếc gì máu rơi’ mà lên đường. Cũng không ai hình dung được cứ điểm Điện Biên như thế nào, và mình sẽ chiến đấu ra sao ở đó cả,” ông Păn hồi tưởng.

Vào thời điểm này, nhiệm vụ của Sư 316 là đánh từ bên ngoài, khép kín dần vòng vây đối với “con nhím Điện Biên Phủ”. Đây được coi là lớp thòng lọng đầu tiên của toàn bộ chiến dịch. Nhớ lại những tháng ngày ấy, cựu binh Păn khẽ nhăn mặt, đôi tay gầy đen đúa bỗng run run: “Ngày đầu tiên vào Điện Biên, đơn vị tôi đóng quân ở bản Khe Chít [khu vực Bệnh viện Tỉnh Điện Biên ngày nay – PV]. Cả một thung lũng rộng bạt ngàn chỉ toàn bộ đội của mình. Vừa dừng chân thì địch phát hiện. Chúng cho máy bay quần thảo phía trên, đồng thời bắn về phía ta.”

“Anh em đều bảo nhau: Chết bao giờ là do Tổ Quốc. Cả sư đoàn hô vang khẩu hiệu: ‘Người chiến sỹ tiếc gì máu rơi’ mà lên đường. Cũng không ai hình dung được cứ điểm Điện Biên như thế nào, và mình sẽ chiến đấu ra sao ở đó cả,” ông Păn hồi tưởng.

Trong phút chốc, lòng chảo Khe Chít nồng nặc mùi thuốc súng. Tiếng đì đùng của đạn, tiếng thở gấp gáp phía sau công sự, tiếng máy bay ù ù… càng làm cho những người lính trở nên căng thẳng hơn.

“Lệnh đưa ra: Không được rút và phải kháng cự đến cùng. Chúng tôi lúc ấy không biết sẽ sống hay chết nữa. Nhưng tất cả đều hạ quyết tâm: Có chết cũng phải chết cho Tổ quốc, cho quê hương nên không ai lùi bước cả,” ông Păn khe khẽ thở dài bảo.

– “Lúc đầu, ông có sợ không?,” chúng tôi hỏi.

– Ban đầu thì cũng sợ. Nhưng khi ra trận rồi, thề với nhau như thế rồi thì chúng tôi chết hay sống cũng không nghĩ tới nữa. Chỉ biết xung phong xông lên thôi!

Thậm chí, đã nhiều lần, người lính chiến người Thái Sơn La ấy tưởng như đã vĩnh viễn nằm lại ở chiến trường. Ấy là khi đơn vị ông tấn công vào giữa đêm, Păn sa chân ngã xuống giao thông hào của Pháp. Ngửi rõ cả mùi máu mặn mòi xộc lên trong miệng, tay chân đau buốt, nhưng Păn vẫn trèo lên, lao về phía trước theo chân đồng đội.

– Ban đầu thì cũng sợ. Nhưng khi ra trận rồi, thề với nhau như thế rồi thì chúng tôi chết hay sống cũng không nghĩ tới nữa. Chỉ biết xung phong xông lên thôi!

Đó còn là lúc cả Đại đội tiếp cận đồi Him Lam. Từ các hầm công sự ở trên cao, địch nã súng từ hai bên xuống. Trong bóng tối, lửa từ các họng súng sáng lòe; đang xung phong có thể thấy rõ đồng đội ngã xuống ngay dưới chân mình…

Sau này nhìn lại, Păn cũng không lý giải được vì sao mình vẫn sống khi những làn đạn như mưa bay ngay bên cạnh. Ông cũng tự nhắc nhủ mình: Chết thì thôi. Quan trọng là phải chết trên chiến trường, chết bên những người đồng đội…

“Thời ấy, tinh thần chúng tôi cao lắm. Đối mặt với thiếu thốn đủ bề về ăn uống, đạn dược… nhưng ai cũng mơ về chiến thắng cả,” cựu binh 95 tuổi móm mém cười kể lại.

Cựu binh Nguyễn Văn Chấp (90 tuổi) đã định danh những ngày tháng ác liệt ấy bằng cái tên “những ngày đỏ lửa.” Là chiến sĩ của Đại đội 290, Tiểu đoàn 166, Trung đoàn 209, Đại Đoàn 312, đơn vị của ông nhận nhiệm vụ hết sức quan trọng là tấn công cứ điểm Him Lam, mở màn cho toàn bộ chiến dịch.

Trong đầu người lính lúc ấy, duy nhất chỉ có ý nghĩ: Làm thế nào để hạ được Him Lam thôi,” ông Chấp nhớ lại.

“Đêm trước ngày tiến công, toàn bộ đơn vị đều ý thức được mức độ khó khăn cũng như ý nghĩa của trận đánh. Anh em không ai bảo ai đều lẳng lặng viết tâm thư để lại, phòng trường hợp mình sẽ ngã xuống. Trong đầu người lính lúc ấy, duy nhất chỉ có ý nghĩ: Làm thế nào để hạ được Him Lam thôi,” ông Chấp nhớ lại.

Ông Chấp bảo mình vẫn là người may mắn khi vẫn còn có thể trở về sau trận đánh năm xưa….

65 năm sau, cựu binh Nguyễn Văn Chấp lại quay về chiến trường xưa. Và điểm đầu tiên ông tới là nghĩa trang Điện Biên, nơi những đồng đội, đồng chí của người cựu binh già đã mãi mãi nằm lại ở lứa tuổi đôi mươi.

Lần tìm từng cái tên được khắc dày đặc trên tấm bia lớn dọc hai bên hành lang, ông run lên từng chập. Những ký ức về một thời khói lửa bỗng chốc ầng ậc dâng lên trong đôi mắt đã mờ dần.

Nghĩa trang liệt sỹ Điện Biên chỉ nằm cách đồi A1 – nơi diễn ra trận đánh cuối cùng chừng vài trăm mét về phía Nam. Qua nhiều năm tháng, 644 ngôi mộ của các chiến sỹ đã được quy tập về đây, im lìm nằm dưới ráng chiều Tây Bắc đỏ rực. Ngoài một số ít đã xác định được danh tính, hầu hết các anh đều mang chung một cái tên: Vô danh…

“Tôi không thể biết, đồng đội mình là ai giữa bạt ngàn anh em ở đây. Nên lần nào lên tới Điện Biên, tôi cũng đi một vòng thắp cho mỗi người một nén hương thay cho lời chào đồng chí,” ông Chấp run run nói.

Cũng giống ông Chấp, bà Hoàn đã 83 tuổi nhưng năm nào cũng cùng cả gia đình cũng vượt gần 600km từ Hà Nội để làm giỗ cho anh trai của mình. Ngồi lặng im bên một góc nghĩa trang, bà Hoàn lẩm nhẩm khấn: “Đã hơn 60 năm rồi, em vẫn chưa tìm thấy được anh. Hôm nay, em lại đưa các cháu về nơi anh nằm, thắp chung cho anh và các đồng đội nén hương thơm. Mong anh phù hộ độ trì cho các cháu.”

Bó hương trên tay bà lần lượt vơi đi rồi hết nhẵn. Hết bó này đến bó khác cho đến khi thắp hết 644 ngôi mộ và một nén hương trên đài tưởng niệm… Mùi khói nhang, tiếng khấn khứa uẩn ức, âm thanh của điệu Hồn tử sỹ… trong một chốc khiến bà bật khóc…

Trong số ít các liệt sỹ đã được xác định danh tính, có lẽ đặc biệt nhất là hai phần mộ đôi nằm ngay lối dẫn vào đài tưởng niệm. Từ nhiều năm nay, đây đã trở thành “ngôi nhà chung” của những người lính tử trận năm nào. Ở phía ngoài cùng là mộ chung của liệt sỹ Hoàng Văn Thục (quê ở Tam Nông, Phú Thọ) và liệt sỹ Nguyễn Văn Vun (Thanh Miện, Hải Dương). Ngay bên cạnh, liệt sỹ Nguyễn Xuân Thọ (Nghi Lộc, Nghệ An) chung phần mộ với liệt sỹ Chu Văn Thảo (Từ Sơn, Bắc Ninh). Các anh đều hy sinh khi đang ở độ tuổi 23-24 – lứa tuổi phơi phới nhất của thanh xuân.

Lý giải về hai “ngôi mộ đôi” kỳ lạ này, những người dân xung quanh nghĩa trang Điện Biên lý giải: Trong quá trình tìm kiếm và quy tập hài cốt thường xuất hiện trường hợp nhiều chiến sỹ cùng hy sinh tại cùng một địa điểm. Mưa nắng và thời gian đã khiến các anh vĩnh viễn “ôm chặt” nhau ngủ. Không thể tách và cũng không ai tách nổi tình đồng đội của các anh. Thế hệ hậu sinh đành đưa họ về chung một nhà từ đấy.

Mặc dù tới từ những địa phương khác nhau, cũng không cùng ngày mất, nhưng đến giây phút cuối cùng, những chàng lính trẻ ngày nào từng khắc lên tim mình lời thề Tổ quốc đã nằm chung lại theo cách lạ kỳ như thế…

Cách đó không xa, trên điểm di tích A1 còn có một ngôi mộ tập thể vô danh khác được tìm thấy khi những nhân viên của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trồng hoa lên ngọn đồi lịch sử.

Cô hướng dẫn viên trẻ măng của bảo tàng gần như bật khóc: “Hôm ấy, chúng em nhận nhiệm vụ trồng lại hoa trên đỉnh đồi. Vừa gạt lớp đất ra vài chục phân, những nhân viên của Bảo tàng đã thấy hài cốt của các anh nằm lẫn với nhau. Gần ngay đó là khẩu súng bazoka đã gỉ nhoèn.”

Thông tin nhanh chóng được báo lên Ban quản lý. Sau khi rà soát và kiểm tra, người ta chỉ có thể xác định được đây là những gì còn lại của 4 chiến sỹ thuộc Trung đoàn 174 và 102. Không tên, không tuổi, không năm sinh. Chỉ biết họ đã cùng nhau hy sinh vào rạng sáng ngày 1/4/1954 khi sử dụng bazoka tiêu diệt một xe tăng của Pháp.

Dưới mỗi lớp đất đá này, có lẽ vẫn còn rất nhiều hài cốt của các anh. Với những người Điện Biên, sau 65 năm, họ trở thành những vị thần canh giữ cho ngọn đồi thiêng trên trận địa năm nào…

Chỉ tính riêng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Quân đội nhân dân Việt Nam đã mất đi hơn 4.000 người con ưu tú. Họ đến từ nhiều địa phương, nhiều dân tộc và đều còn rất trẻ. Sự hy sinh của họ như một bằng chứng đầy đau đớn nhưng cũng không kém phần kiêu hãnh cho lời thề quyết tử với non sông…

Nhắc đến Điện Biên ta không thể không nhắc tới những địa danh gắn với những trận chiến lịch sử được nhiều người biết đến như Mường Thanh, khu trung tâm đề kháng Him Lam, căn cứ địa Mường Phăng… và đặc biệt là đồi A1 nơi đã diễn ra trận chiến lịch sử kéo dài 39 ngày đêm.

Đồi A1 nằm ở phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên, là cứ điểm quan trọng bậc nhất trong tập đoàn cứ điểm của thực dân Pháp. Đồi A1 nằm dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, bao gồm 2 đỉnh: Tây Bắc cao hơn 490m, Đông Nam cao hơn 493 m.

Di tích đồi A1 (cứ điểm Elian 2) nằm cạnh quốc lộ 279 (đường 7/5 cũ) thuộc phường Mường Thanh – thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Cứ điểm này cao 32m so với mặt đường có diện tích 83.000m2, cách Sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của thực dân Pháp khoảng 500m về phía Tây theo đường chim bay.

Do vị trí đặc biệt quan trọng, quân Pháp đã từng xây dựng A1 trở thành một cứ điểm vô cùng kiên cố, bố trí hỏa lực mạnh với các ổ súng máy tối tân, hiện đại.

Ngày nay, đến với cứ điểm A1, qua những chứng tích lịch sử còn lại của chiến tranh như: đường hầm, chiếc xe tăng, hố bộc phá… du khách sẽ thấu hiểu được sự vất vả, gian khổ cũng như tinh thần anh dũng, quả cảm của các chiến sỹ Điện Biên để có thể làm nên chiến thắng lẫy lừng thế giới.

Lô cốt cây đa cụt “Ụ thằng người.” Lô cốt này bị đại đội 671 – tiểu đoàn 251 – trung đoàn 174 – đại đoàn 316 tiêu diệt lúc 1h30’ ngày 7/5/1954.

Du khách đến thăm quan đồi sẽ leo bộ chừng 20 phút đường dốc. Lên đỉnh đồi, du khách sẽ thấy trên đỉnh Tây Bắc của đồi A1 có đài kỷ niệm được xây theo kiểu “Tam sơn”, ở giữa cao, hai bên thấp và đều có hình mái đầu đạo.

Có thể nói A1 là một trong các điểm cao có tác dụng quan trọng nhất của dãy đồi phía đông. Nó có tác dụng che sườn cho phân khu đông, đồng thời cùng các điểm cao khác tạo thành một bức bình phong bảo vệ khu trung tâm Mường Thanh. Tại đây địch bố trí nhiều binh lực, hỏa lực mạnh, có công sự kiên cố, vững chắc.

Do vậy, quân đội Việt Nam mặc dù đã phát động 4 đợt tiến công liên tục nhưng cũng chỉ chiếm được 1 nửa đồi. Chỉ đến ngày 6/5, nhờ khối bộc phá 1 tấn được đào bí mật phá sập hệ thống hầm ngầm, quân đội nhân dân Việt Nam mới hoàn tất việc chiếm đồi.

Đây là trận chiến đấu gay go quyết liệt nhất trong toàn chiến dịch Điện Biên Phủ với số bộ đội thương vong cũng là cao nhất: hơn 2000 cán bộ, chiến sỹ của Việt Nam đã anh dũng hy sinh.

Ngay từ dưới chân đồi là hình ảnh những khẩu pháo, xe tăng được giữ gìn, bảo quản từ những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Bên cạnh đài kỷ niệm là xác một trong hai chiếc xe tăng nặng 18 tấn mà tên Quan Ba Hécvuê đưa từ trung tâm Mường Thanh lên để phản kích quân đội Việt Nam. Chiếc xe tăng được đặt ngay trên đồi như một minh chứng của lịch sử.

Tại đồi A1, địch bố trí nhiều binh lực, hỏa lực mạnh, có công sự kiên cố, vững chắc.

Khu vực giành giật quyết liệt giữa ta và địch từ ngày 30/3 – 6/5/1954.

Điểm cao nhất trên ngọn đồi A1.

Hố bộc phá được tạo thành do các chiến sỹ Nguyễn Phú Xuyên Khung, Nguyễn Điệt, Nguyễn Văn Bạch giật nổ khối bộc phá 960 kg vào lúc 20h30’ ngày 6/5/1954 và tiêu diệt 1 đại đội địch.

Hầm chỉ huy kiên cố nhất của cứ điểm A1 (Elian II) bị các đại đội 315, 317 (tiểu đoàn 249 – trung đoàn 174 – đại đoàn 316) đánh chiếm đêm 6/5/1954.

Nằm im lìm cách chân đồi A1 không xa, nghĩa trang liệt sỹ Điện Biên Phủ từ hàng chục năm nay đã trở thành “mái nhà chung” của hơn 600 người lính đã ngã xuống trong chiến dịch 56 ngày đêm lịch sử. Phần lớn các anh đều mang chung một cái tên: Vô danh.

Hầu hết các anh nằm xuống khi còn ở độ tuổi 20. 644 liệt sỹ Điện Biên đã đốt cháy chính thanh xuân của mình trên những địa danh đã đi vào huyền thoại như A1, Mường Thanh, Him Lam, Độc Lập…

Cứ đến dịp cuối tháng Tư, đầu tháng Năm, nghĩa trang lại trở nên đông hơn. Từng đoàn người từ khắp nơi nườm nượp đổ về, với ước mong được thắp cho những người đã ngã xuống vì Điện Biên hôm nay một nén hương thơm thành kính.

Điện Biên Phủ không chỉ là nơi ghi danh chiến thắng vang dội của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, mà còn là nơi yên nghỉ của hàng ngàn chiến sỹ đã anh dũng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.

Nghĩa trang A1 là nơi an nghỉ của 644 anh hùng liệt sỹ hy sinh trong chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó hầu hết là liệt sỹ chưa xác định được tên tuổi. Tại nghĩa trang có 4 ngôi mộ lớn khắc tên 4 anh hùng: Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn và Trần Can. Nghĩa trang A1 nằm bên con đường mang tên Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Bảng vàng ghi danh các Anh hùng liệt sỹ tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó 177 người con của Thủ đô Hà Nội.

Tỉnh Điện Biên hiện quản lý 5 nghĩa trang liệt sỹ trong đó có 3 nghĩa trang liệt sỹ thuộc chiến dịch Điện Biên Phủ bao gồm nghĩa trang liệt sỹ A1, Him Lam và nghĩa trang Độc Lập. Cứ vào dịp 7/5 hàng năm lại có hàng ngàn người từ khắp nơi đã thăm viếng các nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn.

Nghĩa trang liệt sỹ A1 được xây dựng năm 1958, nằm cách điểm di tích lịch sử đồi A1 vài trăm mét về phía Nam, nơi đây có 644 ngôi mộ của các anh hùng liệt sĩ.

Từ khi được xây dựng đến nay, Nghĩa trang luôn được trông nom, chăm sóc, bảo vệ, hương khói quanh năm.

Các ngôi mộ liệt sỹ tại đây được chăm sóc kỹ càng.

Mỗi ngày có rất nhiều đoàn khách du lịch hoặc người thân đến thắp hương tưởng nhớ anh linh các liệt sỹ.

Nhà tưởng niệm Nghĩa trang liệt sỹ A1 được xây dựng theo cấu trúc có hình dáng chữ A với 644 cánh hoa bê tông tượng trưng cho 644 anh linh liệt sỹ đã hy sinh.

Nghĩa trang liệt sỹ A1 ngày nay như một nhân chứng lịch sử nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay và mai sau luôn noi gương và ghi nhớ công ơn các Anh hùng liệt sỹ.

Nghĩa trang liệt sỹ Điện Biên Phủ là một trong những biểu tượng đời đời ghi nhớ, biết ơn và tôn vinh những chiến sỹ đã hy sinh vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Bởi các nghĩa trang này không chỉ là nơi an nghỉ của liệt sĩ mà còn là công trình văn hóa – lịch sử mang đậm giá trị nhân văn, ghi nhận công đức của các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Tại đây vẫn còn nhiều ngôi mộ của các liệt sỹ vô danh, không xác định được tung tích.

Thân nhân liệt sỹ và du khách tới nơi này như được sống lại không khí lịch sử hào hùng của những đoàn quân ra đi để lại phía sau làng quê yêu dấu của mình.

Chiến tranh đã qua đi nhưng những chiến công oanh liệt, những hy sinh mất mát của các anh hùng liệt sĩ, những người có công với đất nước sẽ không bao giờ phai nhạt trong lòng các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đến viếng nghĩa trang liệt sĩ giúp mỗi người ghi nhớ những chiến công vang dội của thế hệ đi trước.

Những ngôi mộ của các anh hùng Như Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, Trần Can,… được đặt trang trọng giữa nghĩa trang quanh năm hương khói nghi ngút.

Trời đã xế chiều nhưng những dòng người thành kính dâng những vòng hoa, thắp những nén hương lên đài tưởng niệm, lên từng ngôi mộ liệt sỹ vẫn không ngớt. 

Suốt chiến dịch Điện Biên Phủ đã có rất nhiều trận đánh lớn để giành giật từng cây cầu, từng điểm cao. Trong những ngày tháng 5 lịch sử, chúng tôi đã tìm đến với một nhân chứng sống của chiến dịch huyền thoại 65 năm về trước để ghi lại câu chuyện về một trong những trận đánh không thể bị lãng quên…

Cựu binh Nguyễn Văn Chấp mặc dù đã ở tuổi 90 nhưng trí nhớ vẫn còn rất minh mẫn. Ông có thể ngồi hàng giờ và kể vanh vách những năm tháng binh nghiệp của mình. Nhắc tới chuyện đánh cứ điểm Điện Biên Phủ, ông không giấu nổi niềm tự hào: “Đó là quãng thời gian chúng tôi vào sinh ra tử đúng nghĩa, phải đối mặt với kẻ thù và cả cái chết. Nhưng tất cả đều không hề nao núng.”

Năm ấy, chàng trai quê Phú Thọ là Chi ủy viên, Khẩu Đội trưởng cối 82, Đại đội 290, Tiểu đoàn 166, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (nay là Đại đội 12, Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 209, Sư đoàn 312, Quân khu 1). Mặc dù mới 22 tuổi, nhưng ông đã kịp… hỏng một bên mắt trong chiến dịch Tây Bắc 1952. Mang theo vết thương chiến tranh, ông cùng đồng đội bước vào cuộc chiến mới.

Thời điểm đầu năm 1954, công tác chuẩn bị cho chiến dịch đang gấp rút được tiến hành. Pháo từ các mũi được dùng sức người “cõng” vào trận địa. Những binh đoàn lính thanh xuân ùn ùn từ các địa phương của miền Bắc vượt dãy Pha Đin tiến vào lòng chảo Mường Thanh. Từ phía hậu phương, hàng nghìn tấn thực phẩm, lúa gạo được gùi tới sát chiến trường. Những chàng lính trẻ như Chấp mơ hồ nhận ra: Trận đánh cuối cùng đã ở ngay trước mặt.

“Sau khi giúp các đơn vị kéo pháo vào trận địa, toàn đơn vị tôi đóng quân tại núi Tà Lèng. Qua gần 2 tháng chuẩn bị, các đơn vị đều mong mỏi được đánh trận đầu, nhưng chỉ Đại đoàn 312 chúng tôi được Bộ Chỉ huy mặt trận chọn tấn công vào cứ điểm Him Lam, mở màn cho chiến dịch Điện Biên Phủ,” ông Chấp nhớ lại.

Lính viễn chinh Pháp gọi cụm cứ điểm này là “Trung tâm đề kháng Béatrice” – nằm cách trung tâm Mường Thanh 2,5km. Từ Béatrice, địch chiếm cứ 5 điểm cao ở bình độ 500m, có độ dốc từ 30-60 độ, địa hình trống trải, khống chế quan sát từ xa. Phía Bắc của Him Lam có sông Nậm Rốm ngăn cách rất thuận lợi cho việc tổ chức phòng ngự.

Theo tư liệu được lưu giữ Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, phía Pháp đã xây dựng hệ thống phòng thủ ở Him Lam theo thế chân kiềng, yểm hộ nhau với hỏa lực lợi hại và hệ thống công sự phụ bằng hàng rào thép gai dày đặc. Ngoài ra, Béatrice còn được trang bị súng có tia hồng ngoại phát hiện mục tiêu ban đêm, xe tăng, pháo binh, không quân.

Lực lượng được bố trí tại cứ điểm này là tiểu đoàn Lê Dương tăng cường, thuộc bán lữ đoàn Lê Dương số 13 mà địch cho là một trong những đơn vị thiện chiến nhất của chúng, với một bề dày thành tích chưa từng thua một trận đánh nào trước đó.

Cả Him Lam lúc ấy mịt mù khói và súng rền. Chúng tôi theo lệnh xung phong vượt vào sâu bên trong. Lúc ấy, không ai nghĩ đến sống hay chết nữa mà chỉ biết tiến lên.

Vào thời điểm này, việc đánh chiếm Him Lam là nhiệm vụ bắt buộc khi cứ điểm này án ngữ cửa ngõ dẫn sâu vào trung tâm đầu não Điện Biên Phủ.

“Chúng tôi đã buộc phải đánh vào điểm mạnh nhất của địch vì nếu không thực hiện được, toàn bộ chiến dịch sẽ bế tắc. Ngay khi nhận được lệnh, toàn bộ Đại đoàn 312 đã ý thức được mức độ khốc liệt của cuộc chiến này,” ông Chấp kể.

Trước ngày ra trận, những người lính trẻ chia nhau từng trang giấy, nắn nót viết lại tâm thư của mình phòng khi không may nằm xuống. Mang theo lời thề non sông, họ bước vào thử thách mang tên Béatrice.

12h đêm 12/3/1954, từ Tà Lèng, Đại đoàn 312 bí mật hành quân về trận địa, chiếm lĩnh các điểm xung quanh Him Lam. Đúng 17 giờ ngày 13/3/1954, pháo Việt Minh tập trung bắn vào Him Lam, ngay từ loạt đầu đã trúng cờ chỉ huy của Pháp. Thiếu tá, tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn Lê dương số 3 cùng 3 sĩ quan của Pháp chết ngay trong hầm chỉ huy, điện đài bị phá hủy, liên lạc giữa Him Lam và Mường Thanh bị cắt đứt hoàn toàn.

“Cả Him Lam lúc ấy mịt mù khói và súng rền. Chúng tôi theo lệnh xung phong vượt vào sâu bên trong. Lúc ấy, không ai nghĩ đến sống hay chết nữa mà chỉ biết tiến lên,” vị cựu binh 90 tuổi hào hứng kể lại.

Đại đoàn 312 lúc này được chia làm 3 mũi xung kích, trực tiếp đánh vào các 3 cứ điểm của lĩnh viễn chinh. Từ phía đối diện, địch dựa vào lô cốt và các hỏa điểm bố trí sẵn chống trả quyết liệt trong hy vọng giữ bằng được Him Lam.

“Đạn bay rất rát, có khi sượt qua vai, qua má mình. Nhưng lạ cái là không ai sợ hãi cả. Chúng tôi cứ theo hiệu lệnh tràn về phía trước” 

Đến 22 giờ 30 cùng ngày, cứ điểm 2 cũng nằm dưới sự khống chế của bộ đội Việt Nam. 23 giờ 30, Đại đoàn 312 đã hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam, diệt 300 địch, bắt 200 tên, thu toàn bộ vũ khí, trang bị.

Trận Him Lam đã tạo thành một bước ngoặt, mở tung cánh cửa cho Việt Minh tiến sâu hơn vào cứ điểm A1 về sau, đồng thời cũng tạo nên một niềm tin mãnh liệt đối với toàn mặt trận.

Đánh giá về tầm quan trọng của trận Him Lam, Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đã ghi lại những dòng hết sức trân trọng: “Sự thất thủ nhanh chóng của Trung tâm đề kháng Him Lam đã gây sự hoảng loạn tinh thần sâu sắc tới không chỉ binh lính mà ngay cả những nhân vật cấp cao của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Ngay sau Him Lam, Độc Lập và Bản Kéo cũng nhanh chóng bị tiêu diệt và bức hàng; ta đã mở thông cửa phía Bắc và Đông Bắc của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tiếp tục tiến hành những bước tiếp theo nhằm một mục tiêu quan trọng khác là trung tâm Mường Thanh, từng bước tiêu diệt tập đoàn cứ điểm vô cùng mạnh này.”

65 năm sau nhìn lại, cựu binh Nguyễn Văn Chấp bảo: Ngày ấy, ông cùng đồng đội đã đánh Him Lam bằng tất cả những gì mình có. Nhưng điều khiến ông day dứt hơn là gần 100 đồng đội đã ngã xuống.

“Đêm hôm ấy, anh em chúng tôi đều khóc và bỏ cơm. Không có chiến thắng nào chỉ được đánh đổi bằng súng đạn cả. Bên cạnh đó, còn rất nhiều xương máu đồng đội chúng tôi,” ông Chấp ngậm ngùi.

Hơn 17 giờ ngày 13/3/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra lệnh nổ súng mở đầu chiến dịch Điện Biên Phủ. Đợt 1, từ 13/3 đến 17/3, Việt Minh tấn công vào phân khu Bắc; sau 5 ngày đã làm chủ Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo. Đợt 2 của chiến dịch bắt đầu từ ngày 30/3 đến 30/4, tiến công vào tập đoàn cứ điểm phía Đông, gồm các ngọn đồi C1, E, D, A1.

Thừa thắng xông lên, quân đội Việt Nam mở đợt tấn công lần 3, từ ngày 1/5 đến 7/5, đánh chiếm các cứ điểm còn lại. Riêng đồi A1, bộ đội tiến hành 4 đợt tiến công nhưng chỉ chiếm được nửa quả đồi. Đêm 6/5, quân đội Việt Nam phải dùng thuốc nổ bí mật phá sập hệ thống hầm ngầm, chiếm được quả đồi.

17h30 ngày 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” của Quân đội nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng De Castries. Tướng De Castries và toàn bộ Bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ phải ra hàng. Sau này De Castries – người từng theo học Trường Quân sự Saint Cyr nổi tiếng thế giới – đã thốt lên rằng: “Điều làm tôi hết sức ngạc nhiên là không biết Tướng Võ Nguyên Giáp đã tốt nghiệp từ những trường, học viện võ bị cao cấp nào”.

Lần đầu tiên, những tài liệu mật và tuyệt mật từ phía Pháp được hé lộ và triển lãm công khai tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Theo thông tin từ Bảo tàng, toàn bộ số tài liệu này đã được Bộ Quốc phòng Pháp giải mật và trao tặng lại cho phía Việt Nam.

Thư ngày 9/3/1954 của Đại tá Winter, Tư lệnh pháo binh thuộc Bộ binh Bắc Việt Nam gửi Tổng tư lệnh Bộ binh Bắc Việt Nam về việc pháo binh Việt Minh can thiệp vào Điện Biên Phủ.

Lệnh của Bộ Tổng tham mưu Tư lệnh không quân Viễn Đông cho phép tiến hành các hoạt động không quân tại Tây Bắc từ 1/3/1954.

Một phiếu đánh giá về tiềm lực pháo binh của Việt Minh ngày 7/3/1954.

Những tài liệu này đều được đóng dấu Mật và Tuyệt Mật.

Thông tri số 1807/GENE/CI ngày 21/4/1954 về tình hình quân sự ở Đông Dương trước thềm Hội nghị Geneve.

Thư ngày 11/5/1954 của tướng Navarre gửi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đồng ý về nguyên tắc đối với việc cho phép sơ tán thương binh bị bắt làm tù binh ở Điện Biên Phủ, ngày và điều kiện sơ tán bằng đường hàng không.

Một số thư và công điện của phía quân viễn chinh Pháp.

Các chỉ thị của Không quân Viễn Đông.

Điện báo ngày 21/7/1954 của Phòng Mật mã, Văn phòng Quốc phụ khanh Pháp phụ trách quan hệ với các quốc gia liên kết gửi tướng Ely về việc luân chuyển nhân sự ở miền Bắc Việt Nam.

Du khách nước ngoài với những tài liệu mật và tuyệt mật lần đầu tiên được công bố.

Để làm nên một Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu,” không chỉ có công của những người lính thanh xuân đốt cháy mình bằng lời thề non nước. Đằng sau đó còn là cả một hậu phương lớn sẵn sàng chi viện cho tiền tuyến bằng mọi giá.

Nằm cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 40km, Mường Phăng những ngày này luôn đông nghịt khách du lịch từ khắp nơi đổ về. Là nơi đặt Sở Chỉ huy Điện Biên Phủ trong 105 ngày (từ 31/1-15/5/1954), Mường Phăng được ví như trung tâm quyết định toàn bộ thắng lợi của toàn chiến dịch.

Thế nhưng, rất ít người biết, để đảm bảo an toàn cho Sở Chỉ huy có công rất lớn của đồng bào người Thái, Mường và Mông nơi đây. Một trong những “anh hùng thầm lặng” ấy là cụ Lù Thị Đôi, người đã có công lớn trong việc nuôi giấu và tiếp tế cho Sở Chỉ huy chiến dịch 65 năm về trước. Cụ Đôi giờ đã người thiên cổ, nhưng mỗi khi nhắc đến, con cháu cụ vẫn không giấu nổi niềm tự hào.

Dẫn chúng tôi lên ngôi nhà sàn mới dựng ngay gần khu di tích, anh Lường Văn Ánh, cháu nội cụ Đôi bảo: “Tuy cụ mất rồi, nhưng gia đình chúng tôi vẫn giữ lại những bằng khen của cụ từ những năm chiến tranh. Mẹ tôi cũng thường hay kể cho con cháu nghe chuyện về cố.”

Ngày ấy, cụ Đôi đã 40 tuổi và vừa sinh xong người con thứ ba thì bộ đội về bản. Thấy quân Việt Minh về, cả Mường Phăng chộn rộn lắm. Đồng bào người Thái, Mông kháo nhau: Ngày Giải phóng sắp tới gần rồi.

Nghe tin, người mẹ ba con quẩy quả đứng ra ven đường, vẫy tay chào đoàn quân đang rùng rùng tiến vào bản nhỏ. Bà khoe với bộ đội: “Chồng em cũng là Việt Minh đang chiến đấu ở Yên Bái đấy. Về đây, có gì khó có dân bản chúng em rồi.”

Ngày ấy, Mường Phang hoang sơ lắm. Khắp đất Mường Phăng là rừng già trùng điệp núi cây, các bản làng nằm thưa thớt, heo hút dưới những tán cây rừng rậm rạp, ban ngày cũng như ban đêm. Những con đường mòn qua núi chỉ ít người dân bản địa nắm rõ, nếu sơ sẩy ắt lạc đường. Ấy thế nhưng, ngày nào cũng vậy, bà Đôi, lưng địu con, chân trần dẫn bộ đội băng rừng, lội suối đi tìm địa điểm để đào hầm chỉ huy. Cũng đôi chân ấy lại đi khắp các bản làng và vận động tuyên truyền nhân dân đóng góp sức người, sức của phục vụ cho chiến dịch.

“Cụ Đôi từng kể lại rằng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gặp trực tiếp và giao nhiệm vụ cho cụ làm Trưởng ban Vận động của địa phương, tích cực tuyên truyền bà con ủng hộ chiến dịch, nhưng cũng phải tuyệt đối giữ bí mật việc xây dựng căn cứ chỉ huy để đảm bảo cho chiến dịch toàn thắng,” bà Lù Thị Thanh, con gái cụ Đôi ngồi bên cạnh góp chuyện.

Việc đưa đồ ăn, thức uống cũng phải chờ có lệnh mới được đi, lại phải căn đúng nửa đêm, không được thắp đuốc. Nương theo ngọn đèn đom đóm tù mù, bà Đôi sấp ngửa vượt núi tiếp tế cho Sở Chỉ huy.

“Ban ngày thì cụ đi đường rừng đến các bản, các xã vận động gom góp thức ăn. Tối về, cụ lại vận động chị em trong bản ngồi đan rổ rá, thúng mủng, coóng khẩu đựng cơm, đan cót cho bộ đội nằm,” bà Thanh tiếp lời.

Nhờ nỗ lực của cụ Đôi, chỉ sau 5 tháng vận động, nhân dân Mường Phăng đã ủng hộ cho chiến dịch được 9 tấn lúa và 5 con trâu, trong đó gia đình bà Đôi còn ủng hộ thêm nhiều trâu, bò, rau xanh. Bà cũng là người liên lạc trực tiếp, kịp thời đáp ứng những nhu cầu cần thiết của Sở chỉ huy chiến dịch.

Cũng từ cái nôi Mường Phăng, những mệnh lệnh đã được đưa ra, góp phần to lớn vào chiến thắng lịch sử của toàn chiến dịch.

Những vị khách ngoại quốc đã từng mắt chữ O, mồm chữ A khi lần đầu tiên đặt chân vào Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ. Nhìn những chiếc xe thồ được cải tạo từ những chiếc xe đạp pơ giơ có thể thồ đến 300kg hàng chạy bằng… sức người, hay chiếc nhíp ôtô đã gãy đôi được gia cố lại bằng… tre, họ không thể tin Việt Minh lại là người chiến thắng cuối cùng trong trận chiến 56 ngày ở Điện Biên.

“Du khách nước ngoài, đặc biệt là người Pháp đều rất hứng thú và hiếu kỳ với những chiếc xe đạp – vốn xuất xứ từ chính đất nước họ những đã được quân và dân ta cải biến thành đội quân xe thồ vận tải. Họ gọi đó là điều kỳ diệu và không thể tin nổi,” chị Lê Thị Hồng, hướng dẫn viên của bảo tàng chia sẻ.

Theo số liệu từ bảo tàng, chỉ tính riêng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, gần 30.000 chiếc xe đạp đã được huy động, trở thành “binh chủng vận tải” đặc biệt cho tiền tuyến và được ví như “vua vận tải” của chiến trường: Không cần nhiên liệu, nhỏ gọn, có thể ngụy trang trong bất cứ tình huống nào hoặc dễ dàng ẩn nấp tránh máy bay trinh sát và khi hỏng lại dễ sửa chữa.

“Một chiếc xe đạp thồ có thể di chuyển trên mọi con đường dù là hẹp nhế và có thể vận chuyển được từ 100-300kg hàng hóa nhờ gia cố thêm một số bộ phận để dễ dàng vận chuyển,” chị Hồng giải thích.

Ghi đông xe được buộc một đoạn tre già – chắc bằng cổ tay, dài khoảng một mét. Trục yên xe cũng được gắn thêm một đoạn tre, cao hơn yên xe khoảng 50cm làm tăng sức chịu lực của xe để cầm, vừa giữ thăng bằng cho xe, vừa đẩy xe đi. Ngoài ra, những người dân công vận chuyển còn lót vải thừa, quần áo hỏng, săm xe cũ… cuốn vào bánh làm tăng độ bền săm, lốp khi đi đường rừng núi ghập ghềnh.

“Đặc biệt, đội quân xe đạp thồ cũng được tổ chức và biên chế như quân đội, thành từng đoàn theo từng địa phương lúc cần thiết có thể hỗ trợ, giúp đỡ nhau trên đường đi; lúc khác có thể phân tán theo tình hình thực tế,” nữ hướng dẫn viên nhấn mạnh.

Nhờ đội quân ấy, chỉ trong một thời gian ngắn, 23.056 tấn gạo, 266 tấn muối, 1.909 tấn thực phẩm đã được đưa tới chiến trường. Binh đoàn kỳ lạ này còn thiết lập một kỷ lục không chính thức: Chiếc xe đạp chở khối lượng hàng hóa lớn nhất với 325kg hàng hóa. [Xe của ông Ma Văn Thắng ở Thanh Ba, Phú Thọ hiện vẫn đang được trưng bày tại bảo tàng – PV].

“Chúng tôi vẫn nói với khách nước ngoài: Ở đất nước này, không chỉ xe đạp mới có thể ra chiến trường. Thậm chí, cả bàn thờ tổ tiên vốn là thứ linh thiêng nhất cũng có thể xếp hàng vào trận đánh,” chị Hồng tự hào kể.

Nói đoạn, nữ hướng dẫn viên dẫn chúng tôi đến địa điểm đặt một trong những hiện vật đặc biệt nhất của bảo tàng: Chiếc xe cút kít của ông Trịnh Đình Bầm (xã Định Liên, Yên Định, Thanh Hóa). Do nhà nghèo không có phương tiện vận chuyển lương thực, người đàn ông xứ Thanh đã tự mình đóng chiếc xe. Đóng đến phần bánh thì thiếu gỗ, cụ đã dỡ bàn thờ để ghép lại thành bánh. Hơn 60 năm đã trôi qua, nhưng những họa tiết tượng hình mây bay vẫn còn hằn in rất rõ.

Với chiếc xe này, cụ Bầm đã chở lương thực trên đoạn đường từ kho lương Sánh Lược đi lên phố Cống Trạm Luồng huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa. Từ kho lương này, lương thực đã được chuyển lên mặt trận Điện Biên.

“Rất nhiều bạn nước ngoài đã phải thốt lên trước chiếc xe cụ Bầm rằng: Một dân tộc dám hy sinh một phần tín ngưỡng của mình để đổi lấy tự do, dân tộc ấy xứng đáng được tôn trọng, xứng đáng chiến thắng,” chị Hồng nói.

Một dân tộc dám hy sinh một phần tín ngưỡng của mình để đổi lấy tự do, dân tộc ấy xứng đáng được tôn trọng, xứng đáng chiến thắng.

Về sau, tổng kết lại 56 ngày đêm lịch sử ở lòng chảo Mường Thanh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dành những lời tri ân cho lực lượng vận tải có một không hai của hậu phương.

Đại tướng viết: “Trên những chiếc cầu tre mảnh khảnh, hoặc những cầu gỗ ghép bằng thân cây của công trình mới bắc qua suối, những chị dân công đòn gánh cong oằn vì gạo, đạn, cười nói vui vẻ vượt qua.Những anh dân công xe thồ lầm lũi điều khiển chú “voi con” đi thoăn thoắt trên đường. Vận tải xe thồ đã trở thành binh chủng vận tải quan trọng thứ hai, đứng sau xe cơ giới. Những đoàn ngựa thồ của đồng bào Mông từ rẻo cao xuống, những chị dân công người Tày, người Nùng, người Thái, người Dao…, chấm phá thêm màu sắc cho bức tranh liên hoàn dài vô tận. Lại có cả những đàn bò nghênh ngang, những chú lợn chạy lon ton dưới sự dẫn dắt kiên nhẫn của những chiến sĩ cung cấp, cũng đi ra mặt trận”. (Trích Điện Biên – Điểm hẹn lịch sử).

Từ những vật dụng hết sức đời thường nhưng quân và dân ta đã chế thành công cụ hay vũ khí hết sức độc đáo để góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng 7/5/1954.

Trong bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ trưng bày hàng ngàn hiện vật trong suốt cuộc chiến Điện Biên lừng lẫy năm châu.

Xe đạp thồ là chiếc xe đạp thông thường được gia cố thêm bằng những thanh tre già để tăng tải trọng, có thể chở được hơn 300 kg.

Những chiếc xe đạp như thế này đã giúp quân và dân ta tải hàng trăm tấn lương thực, vũ khí, quân trang,… lên mặt trận.

Chiếc nhíp ôtô được chiến sỹ lái xe dùng tre cạp lại để tiếp tục chở hàng phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ.

Chiếc lốp xe khi bị thủng đã được bộ đội ta khắc phục bằng cách đóng đinh trực tiếp vào để “vá” lỗ thủng rồi tiếp tục chiến đấu.

Chiếc xe cút kít của dân công Trịnh Đình Bầm, với 1 phần bánh xe được làm từ bàn thờ tổ tiên, chiếc xe có thể chở tới 280kg/chuyến lương thực, nhờ vậy, chỉ trong vòng 4 tháng, với quãng đường gian khổ 20km, cụ Bầm đã chuyển được hơn 12 tấn lương thực phục vụ chiến trường.

Một phần bánh xe vẫn còn nguyên dấu vết bàn thờ tổ tiên của gia đình cụ Trịnh Đình Bầm.

Con cúi được làm từ những chiếc rọ tre tròn, dài, cao tùy theo tình hình, thường được nhồi thân cây gỗ, rơm hoặc chuối rừng để bộ đội ta có thế đào hào tiến sát cứ điểm của địch, hạn chế sát thương do đạn thẳng, lựu đạn, hay pháo cối bắn vào…

Những chiếc guốc chèn pháo, một công cụ cực kỳ quan trọng trong hành trình kéo pháo của quân đội ta đánh chiếm cứ điểm Điện Biên Phủ.

Một bộ quân trang của quân đội ta trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Những bộ trang phục hết sức giản dị nhưng góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng năm châu.

Lô cốt xây dựng bằng gỗ để giấu pháo của quân đội ta được tái hiện lại trong bảo tàng. Đây là một chiến thuật hết sức tài tình của quân đội ta khi khiến cho địch không thể phát hiện được trận địa pháo ở đâu.

Cây đàn Măng-đô-lin do chiến sỹ Dương Lân tự làm để phục vụ sinh hoạt văn nghệ trong những ngày tháng chiến đấu ác liệt ở chiến trường Điện Biên Phủ.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, dụng cụ phục vụ cấp cứu, điều trị thương binh vô cùng thiếu thốn. Để có những chiếc bàn mổ, đội Quân y đã phải dùng những chiếc thanh tre ghép lại. Còn những chiếc đèn mổ được sáng tạo bằng cách dùng các đèn pha xe đạp được xin từ đội xe thồ về. Mỗi buồng mổ đặt 2 chiếc đèn pha xe đạp, nguồn điện thì dùng ngay chiếc Đinamô của những chiếc xe đạp này, gắn lên khung xe và 2 người ngồi quay bằng tay để phát điện.

Những chiếc xoong, chậu của các anh nuôi mang cơm ra cho các chiến sỹ lỗ chỗ vết đạn bắn.

Bao giờ cũng vậy, cứ đến dịp cuối tháng 4, cựu binh Bùi Đáp lại sửa soạn, mặc lên mình bộ quân phục đã bạc màu rồi lập cập bước về phía Nghĩa trang đồi A1. Đã 65 năm trôi qua, nhưng mỗi lần đứng trước bạt ngàn mộ nằm im lìm, thẳng lối, ông lại khóc. Những ký ức về 56 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” bỗng chốc ồ ạt ùa về như mới chỉ ngày hôm qua.

Tháng 2/1954.

Chàng trai Bùi Đáp khi ấy vừa tròn 27 tuổi thì có lệnh lên chiến trường Điện Biên, chuẩn bị cho trận đánh cuối cùng. Vốn công tác tại Cục Quân y, Đáp đảm nhận vai trò y sỹ trong bệnh viện dã chiến ngay sát chiến trường.

Cho tới tận bây giờ khi đã là một ông lão ngoài 90, cựu binh Bùi Đáp vẫn nhớ y nguyên cảm xúc của những ngày ấy. Đêm trước khi vào Điện Biên, ông không sao ngủ được. Tiếng súng ầm ì ở xa xa khiến chàng trai trẻ gốc Phú Thọ thao thức. Nhưng vào thời điểm ấy, anh vẫn chưa thể mường tượng hết mức độ khốc liệt của lòng chảo lửa Mường Thanh.

Gọi là bệnh viện dã chiến nhưng toàn bộ khu điều trị của Việt Minh chỉ là hơn 1km đường hầm được công binh đào sâu dưới lòng đất. Phòng khám chữa được khoét sâu theo kiểu hàm ếch vào thành tường chỉ vừa đủ cho thương binh nằm. Không giường, không chiếu, không đèn điện. Thứ ánh sáng duy nhất có thể phát ra là từ cây đèn măng xông đặc quánh mùi dầu.

“Bệnh viện” được chia làm 3 khu: Khinh thương, Trung thương và Trọng thương. Cựu binh Bùi Đáp khi đó là y tá trưởng phụ trách khu Trung thương.

Ngừng lại một lát, ông kể tiếp: “Mức độ thương vong những ngày tấn công lên Điện Biên Phủ là rất lớn. Mỗi ngày chúng tôi phải tiếp nhận từ 40-50 thương binh. Người thương ở chân, tay, kẻ bị thương ở ngực, ở đầu. Máu trộn lẫn bùn đất nên anh em nào đưa vào cũng bê bết cả.”

“Chỉ một ngày vào bệnh viện dã chiến, tôi mới thấy hết sự cam go của cuộc chiến này,” ông nhớ lại.

Thương binh được đưa vào bệnh viện sau khi được điều trị tạm thời trong 24 tiếng ngay lập tức phải chuyển về các tuyến sau để nhường chỗ cho người mới. Cứ như thế, hơn 50 ngày chiến dịch, hàng ngàn thương binh qua tay ông điều trị, có những người ông còn chưa kịp nhớ mặt, gọi tên.

“Sức ép thời gian là rất lớn, chúng tôi cũng không có quá nhiều thuốc men. Mọi người trong bệnh viện chỉ còn cách cố gắng hết mình sơ cứu, thậm chí có khi phải cắt bỏ những phần chân tay đã hoại tử để giữ lại mạng sống cho anh em. Cả ngày lẫn đêm, chúng tôi hầu như không có giấc ngủ nào thoải mái, chỉ thỉnh thoảng mới dám ngồi chợp mắt cho đỡ mệt rồi lại tiếp tục công việc,” ông Đáp kể – “Ở khu Trung thương của chúng tôi ít khi phải làm phẫu thuật lớn, bên khu trọng thương còn thiếu thốn và khó khăn hơn nhiều. Giữa chiến trường thì làm gì có đủ đèn điện. Quân y phải dùng xe đạp, dựng ngược lên rồi quay liên tục bánh xe để lấy ánh sáng từ tua-bin đèn phục vụ phẫu thuật.”

Kể đến đây, người lính Điện Biên năm nào bỗng dưng ngừng lại. Sau một tiếng thở dài, ông bảo: Thứ ám ảnh ông nhiều nhất là cảm giác bất lực khi nhìn đồng chí, đồng đội của mình bị cơn đau xé giày vò.

Ấy là lần, một chiến sỹ bị chấn thương nặng vùng đầu được chuyển về Trung thương. Cáng vừa được đặt xuống, anh đã vùng dậy, miệng hô to: “Các đồng chí xung phong”; “Nhảy đi”… Trước mắt anh lính trẻ đã không còn là hầm của bệnh viện, không còn là các y bác sỹ nữa. Chỉ còn chiến trận, khói lửa và mùi súng đạn cháy bỏng da người.

“Chúng tôi buộc phải giữ tay chân anh ấy lại, ép uống thuốc an thần thì bệnh nhân mới thiếp đi được một lúc. Nhưng khi tỉnh dậy, những tiếng hô vẫn không ngớt trong hầm,” ông Đáp nói, mắt đỏ hoe.

Lại có lần, một bệnh binh vừa được mổ lồng ngực từ khu Trọng thương chuyển sang khu Trung thương “gửi nhờ.” Do vết thương sát phổi, bệnh binh bị khó thở. Suốt đêm hôm ấy, người lính chiến nửa nằm nửa ngồi dựa lưng vào 2 dân công. Người lành lặn kể cho kẻ bị thương những câu chuyện về Tết quê nhà, về giấc mơ trồng một cái cây sau ngày Điện Biên giải phóng để làm kỷ niệm…

“Dù cố gắng thế, nhưng chúng tôi vẫn không giữ lại được người chiến sỹ ấy. Hàng ngày, chứng kiến nhiều đồng đội phải ra đi, chúng tôi chỉ muốn bật khóc,” cựu quân y Bùi Đáp day dứt.

Gần 5 giờ chiều 7/5/1954.

Theo thường lệ, nhóm y sỹ khu Trung thương chuẩn bị tiếp nhận đợt thương bệnh binh mới từ chiến trường. Bỗng phía bên ngoài bặt hẳn tiếng súng. Chỉ còn những tiếng hô ồn ào.

“Hàng rồi. Hàng rồi…” Bùi Đáp như không tin vào tai mình. Anh chạy ào ra phía cửa hầm. Trước mắt, cờ trắng của Pháp treo kín trận địa.

“Sung sướng lắm. Những cánh rừng xung quanh ầm vang tiếng hò hét của những người tưởng chừng sẽ ngã xuống. Chiến dịch đã hoàn toàn thắng lợi,” ông Đáp hân hoan nhớ lại.

Một ngày sau, bộ đội ta bắt đầu tiếp cận khu vực dùng làm bệnh viện dã chiến dành cho lính Pháp. Đây cũng là một căn hầm được đào sâu dưới lòng đất. Tuy nhiên, bên trong lại chật hẹp hơn và ngổn ngang những mảnh thịt, bộ phận bị cắt bỏ đã bốc mùi hôi nồng nặc.

“Lính viễn chinh bên trong rất yếu. Họ cho biết, do lo sợ bị bắn nên không ai dám mang những bộ phận bị cắt lên mặt đất cả. Gặp chúng tôi, tất cả các thương binh đều thốt lên rằng: Cám ơn các ông. Chúng tôi sống rồi.”

Thực hiện chính sách nhân đạo, toàn bộ thương binh được đưa lên mặt đất. Các y bác sỹ người Việt dựng lều lán ngay trên những hố đạn pháo đen ngòm để sơ cứu cho những người từng ở bên kia chiến tuyến.

“Sung sướng lắm. Những cánh rừng xung quanh ầm vang tiếng hò hét của những người tưởng chừng sẽ ngã xuống. Chiến dịch đã hoàn toàn thắng lợi,” ông Đáp hân hoan nhớ lại.

Trong số hàng vạn tù binh tại Điện Biên Phủ, ông Đáp cũng được giáp mặt Genevieve Degala, y tá trưởng và cũng là nữ tù binh duy nhất của Pháp.

“Khi đó, cô ấy cũng chính là người đã đề nghị chúng tôi cho thương binh Pháp được lên mặt đất để hít thở bầu không khí trong lành và tự do,” ông Đáp kể lại.

Về sau, Genevieve Degala đã được đối xử rất nhân đạo và trong chuyến bay đầu tiên trao trả những tù binh, thương binh nặng ngày 27/5/1954, có một chỗ đặc biệt dành cho cô. Tại sân bay Gia Lâm, cô đã nói với các phóng viên báo chí: “Nếu biết trước được lòng khoan dung của Cụ Hồ và nhân dân Việt Nam, thì tôi đã xin làm tù binh sớm hơn!”.

Nhân đạo và khoan dung cũng là chính sách kéo dài xuyên suốt chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử. Sau ngày 7/5, ông Đáp lại tiếp tục nhận nhiệm vụ cùng trung đội bảo vệ, cấp dưỡng đưa 200 thương binh Pháp hành quân về rừng Mường Ẳng. Tại đây, một dãy lán trại dã chiến đã được dựng nên, trở thành khu điều trị tạm thời cho binh lính nước ngoài.

Lính Pháp vốn chỉ quen ăn bánh mỳ, uống café và hút thuốc lá. Nhưng chỉ sau 1 tuần, toàn bộ nhu yếu phẩm dự trữ của họ cũng cạn sạch. Cơm Việt Nam họ không quen nên đầu tiên rất nhiều người bỏ bữa.

“Khi ấy, chúng tôi phải bảo họ: Các anh là tù binh, nhưng phía Việt Nam vẫn khoan hồng. Chỉ cần điều trị tốt, các anh sẽ được về nhà. Nhưng các anh phải cố ăn cơm Việt Nam. Nếu không quen mà bị đau dạ dày, cũng có thuốc chữa,” ông Đáp nhoẻn cười kể.

Nghe thấy thế, những gã lính châu Âu, trong niềm hy vọng quay về cố quốc, đã bắt đầu tập ăn cơm rau, tập dùng đũa tre lần đầu tiên trong đời mình.

Chỉ 1 tháng sau, thực hiện đúng lời hứa, sau khi đảm bảo sức khỏe, toàn bộ số tù binh đã di chuyển từ Mường Ẳng về Tuyên Quang để trao trả.

Và tới tận lúc này, ông Đáp mới chính thức được nghỉ ngơi. Cũng từ đây, giống như nhiều đồng đội khác, chàng trai từ quê hương Phú Thọ quyết định sẽ gắn bó phần còn lại của đời mình với Điện Biên, nơi đã ghi dấu máu xương của những người lính trong mùa xuân bất diệt 1954./.

65 năm sau chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, Điện Biên đã từng bước đổi thay từng ngày. Thành phố mới được xây dựng ngay bên trận địa xưa. Đến lượt mình, những hầm hào, ụ pháo… trở thành chứng nhân cho nhịp sống mới thanh bình.

Thành phố Điện Biên Phủ (Điện Biên) chính thức được thành lập từ năm 2003 theo Nghị định số 110/2003/NĐ-CP của Chính phủ.

Thành phố mới được xây dựng trên chính những hầm hào, ụ hỏa điểm công sự 65 năm về trước. Sự hiện diện của “bóng dáng quá khứ” như một lời nhắc nhở các thế hệ tương lai về một phần lịch sử không thể bị lãng quên trên mảnh đất anh hùng này.

Đứng từ cầu Mường Thanh – cây cầu bắc vào hầm tướng De Castries, du khách có thể dễ dàng bắt gặp cảnh những chiếc máy bay dân sự hạ độ cao, chuẩn bị hạ cánh. Một sân bay hiện đại đã được xây dựng ngay trên nền sân bay quân sự cũ từ thời Pháp đã trực tiếp kết nối Điện Biên với nhiều tỉnh thành trong cả nước.

Ngay trung tâm thành phố, Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ cũng đã được đặt dựng nên. Tại đây có bức phù điêu đại cảnh lớn nhất Đông Nam Á được đặt bên phải, với chiều cao trung bình 7,5m, chiều ngang 58m được ghép từ 217 tấm đá xanh Thanh Hóa, nặng gần 400 tấn. Bức phù điêu đại cảnh miêu tả toàn bộ chiến dịch Điện Biên Phủ hào hùng.

Sông Nậm Rốn – ranh giới tự nhiên ngăn cách hầm tướng De Castries với phần còn lại của trận địa sau 65 cũng đã kịp khoác lên mình diện mạo mới.

Thành phố Điện Biên Phủ hôm nay nhìn từ dồi A1.

Trên chiến trường xưa, thành phố mới đang từng ngày đổi thay. Đến Điện Biên Phủ hôm nay, những du khách khó tính nhất cũng cảm thấy thư thái vì một nhịp sống chậm rãi, dịu dàng hiếm có được.

65 năm đủ để nhiều thế hệ người Điện Biên trưởng thành. Thế nhưng, những dấu tích của 56 ngày đêm lịch sử 1954 vẫn không ngừng hiện hữu xung quanh, nhắc nhớ tất cả về một Điên Biên Phủ anh hùng không thể bị lãng quên./.

Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu diễn ra cách đây đã 65 năm, nhưng “Điện Biên Phủ – Võ Nguyên Giáp” luôn là cụm từ được người dân cất lên với lòng tự hào, kính trọng mỗi khi nhắc tới sự kiện lịch sử trọng đại này. Trong lòng nhân dân, Đại tướng, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp không chỉ là một danh tướng, mà còn là một “cây đại thụ rợp bóng nhân văn.”

Nhận nhiệm vụ đặc biệt quan trọng

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp chỉ huy cả 8 chiến dịch lớn, trong đó Điện Biên Phủ là chiến dịch lớn nhất. Thắng lợi của chiến dịch có ý nghĩa và tầm vóc vượt xa các chiến dịch trước về nhiều mặt, càng khẳng định tài thao lược xuất chúng của vị Tổng tư lệnh.

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp chỉ huy cả 8 chiến dịch lớn, trong đó Điện Biên Phủ là chiến dịch lớn nhất.

Trong kế hoạch tác chiến của Tổng Quân ủy báo cáo Bộ Chính trị, thời gian chiến dịch dự kiến diễn ra trong 45 ngày, đã được Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh thông qua. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được cử làm Tư lệnh chiến dịch kiêm Bí thư Đảng ủy Mặt trận Điện Biên Phủ. Do còn giải quyết một số công việc, Đại tướng ra mặt trận sau. Đoàn cán bộ đi trước có thiếu tướng Hoàng Văn Thái, Tham mưu trưởng chiến dịch.

Vào giữa tháng 12/1953, tham mưu chiến dịch của ta đã cơ bản xây dựng xong kế hoạch tác chiến chiến dịch cụ thể, với sự giúp đỡ của cố vấn Trung Quốc.

Sau này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết trong hồi ký: “Anh Thái báo cáo phương án đánh Điện Biên Phủ đã được chuẩn bị, chờ tôi lên để thông qua. Đây sẽ là lần đầu bộ đội ta mở một cuộc tiến công quy mô lớn vào một tập đoàn cứ điểm với một vạn quân. Cán bộ, chiến sỹ ta đã được chuẩn bị đánh tập đoàn cứ điểm… Trận đánh sắp tới sẽ là một thử thách lớn chưa từng có đối với ta trong chiến tranh. Ta đã chọn chiến trường rừng núi là nơi có nhiều điều kiện thuận lợi để tiêu diệt địch. Nhưng Điện Biên Phủ không hoàn toàn là rừng núi. Ở đây có cánh đồng lớn nhất Tây Bắc. Rất nhiều cứ điểm nằm trên cánh đồng.

Bộ đội ta sẽ phải tiến hành nhiều trận đánh với quân cơ động có máy bay, xe tăng, đại bác yểm trợ trên địa hình bằng phẳng giống như ở đồng bằng. Nếu kẻ địch chấp nhận trận đánh ở Điện Biên Phủ, thì đây cũng là chiến trường do chúng lựa chọn… Trận đánh này ta không được phép thua. Phần lớn tinh hoa của bộ đội chủ lực trong tám năm kháng chiến đều tập trung ở đây. Những vốn liếng vô cùng quý giá, nhưng cũng thực ít ỏi. Từ năm 1950 bắt đầu mở chiến dịch lớn tới mùa xuân này, vẫn là những đơn vị ấy, những con người ấy.

Tôi đã thuộc từng trung đoàn, từng tiểu đoàn, từng đại đội chủ công, biết những cán bộ đại đội, trung đội, chiến sỹ đã lập công xuất sắc. Đã thấy rõ mọi người lên đường lần này đều sẵn sàng hy sinh để giành chiến thắng. Nhưng nhiệm vụ của chiến dịch không chỉ là giành chiến thắng, mà còn phải giữ được những vốn quý cho cuộc chiến lâu dài…” (Võ Nguyên Giáp – Tổng tập Hồi ký, NXB QĐND, H, 2006, tr.913, 914).

“Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh” (lời Bác Hồ căn dặn Đại tướng Võ Nguyên Giáp trước khi ra trận)

Ngày 5/1/1954, trước khi lên đường ra trận, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến chào Bác Hồ ở Khuổi Tát.

Bác hỏi: “Chú đi xa như vậy, chỉ đạo các chiến trường có gì trở ngại không?” Đại tướng trả lời: Chỉ trở ngại là ở xa, khi có vấn đề quan trọng và cấp thiết, khó xin ý kiến của Bác và Bộ Chính trị. Bác động viên: “Tổng tư lệnh mặt trận, “tướng quân tại ngoại”! Trao cho chú toàn quyền. Có vấn đề gì khó khăn, bàn thống nhất trong Đảng ủy, thống nhất với cố vấn thì cứ quyết định, rồi báo cáo sau.”

Khi chia tay, Người dặn dò Đại tướng: “Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh”. Vị tư lệnh chiến dịch “cảm thấy trách nhiệm lần này rất nặng nề.”

Thay đổi phương án tác chiến – Quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời vị chỉ huy

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ và có lẽ trong suốt cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” được coi là quyết định khó khăn nhất – như chính ông cũng từng thừa nhận. Quyết định đó thể hiện tư duy quân sự sắc sảo, bản lĩnh của người cầm quân; nhưng đồng thời cũng là biểu hiện của sự thấm nhuần tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh về “đánh chắc thắng;” thể hiện tính nhân văn của một vị tướng “dĩ công vi thượng,” luôn biết đề cao vai trò của tập thể, hết sức tôn trọng ý kiến của tập thể vì lợi ích chung.

Ngày 12/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và một số cán bộ cùng đến sở chỉ huy thì được biết phía ta và cố vấn đã thống nhất sẽ nổ súng mở màn chiến dịch vào ngày 20/1, với phương châm là “Đánh nhanh giải quyết nhanh” trong vòng 3 đêm 2 ngày.

Lúc này, dù chưa đồng tình với cách đánh nhanh nhưng tại hội nghị phổ biến nhiệm vụ, Chỉ huy trưởng Võ Nguyên Giáp vẫn ân cần căn dặn mọi điều để cán bộ biết phương hướng khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ theo phương hướng kế hoạch đã phổ biến. Còn ông xác định cần tiếp tục suy nghĩ để nắm chắc tình hình thực tế hơn nữa và tìm thêm những yếu tố có thể dẫn đến giành thắng lợi bằng cách đánh nhanh hay không.

Điều Đại tướng trăn trở không chỉ vì những lời Chủ tịch Hồ Chí Minh dặn “chiến dịch này rất quan trọng, chỉ được đánh thắng, không chắc thắng thì không đánh,” mà còn vì trách nhiệm trước xương máu của chiến sỹ. Ba phần tư lực lượng cơ động chiến lược của Bộ Thống soái đã dồn lên chiến trường. Nếu chiến dịch không thắng, hơn bốn đại đoàn chủ lực bị thương vong lớn thì tiền đồ cuộc kháng chiến sẽ ra sao, vị thế của đoàn ngoại giao ta tại Geneva sẽ thế nào!

Điều Đại tướng trăn trở không chỉ vì những lời Chủ tịch Hồ Chí Minh dặn “chiến dịch này rất quan trọng, chỉ được đánh thắng, không chắc thắng thì không đánh,” mà còn vì trách nhiệm trước xương máu của chiến sỹ.

Sau này, những băn khoăn này được Đại tướng Võ Nguyên Giáp thể hiện trong hồi ký: “Từ hội nghị Thẩm Púa tới khi đưa pháo vào trận địa đối với tôi là một thời gian rất dài. Nhiều đêm thao thức. Suy tính, cân nhắc rất nhiều lần, vẫn chỉ tìm thấy rất ít yếu tố thắng lợi. Tôi căn dặn các phái viên đi nắm tình hình, thấy bất cứ điều gì đáng chú ý đều phải báo cáo kịp thời. Mọi người đều phản ánh tinh thần chuẩn bị chiến đấu rất cao của cán bộ, chiến sỹ. Đại đoàn trưởng 312 Lê Trọng Tấn nói với tôi trong quá trình chiến đấu, sẽ phải đột phá liên tục ba lần mới vào được trung tâm. Nhưng đây chỉ là sự tính toán công việc phải làm. Đại đoàn trưởng 308 Vương Thừa Vũ, đảm nhiệm mũi thọc sâu, hoàn toàn giữ im lặng. Sang ngày thứ chín, hai ngày trước khi nổ súng, đồng chí Phạm Kiệt, Cục phó Cục Bảo vệ, theo dõi việc kéo pháo ở phía Tây, đề nghị gặp tôi qua điện thoại. Anh Kiệt nhận xét: “Pháo của ta đều đặt trên trận địa dã chiến, địa hình rất trống trải, nếu bị phản pháo hoặc máy bay đánh phá sẽ khó tránh tổn thất. Một số pháo vẫn chưa kéo được tới trận địa” (Tổng tập Hồi ký, Sđd, tr. 921, 922).

Sau khi lùi thời gian mở màn chiến dịch đến ngày 25-1-1954, rồi lùi thêm một ngày đến 26-1 với lý do khó khăn trong việc kéo pháo vào, chưa đảm bảo sức khoẻ…, sáng ngày 26-1, Đại tướng – Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp – đã nêu rõ quyết định của mình: tạm hoãn cuộc tiến công, kéo pháo ra, thu quân về vị trí tập kết, chuẩn bị lại từ đầu để đánh theo phương châm “Đánh chắc tiến chắc”.

Thay đổi phương châm tác chiến từ “Đánh nhanh giải quyết nhanh” sang “Đánh chắc tiến chắc” được coi là sự kiện kịch tính nhất trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Pháp, điều mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi là “quyết định khó khăn nhất” trong cuộc đời chỉ huy của mình.

Trải qua vài giờ trao đổi, với tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm cao, cuối cùng tập thể Đảng ủy cũng tán thành với sự thay đổi này và nhất trí cho rằng, thay đổi phương châm tác chiến là một quyết tâm rất lớn, là thể hiện cụ thể sự quán triệt tư tưởng chỉ đạo đánh chắc thắng của Trung ương.

Và chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ đi tới thắng lợi cuối cùng cũng chính từ bước ngoặt quan trọng này.

Thay đổi phương châm tác chiến từ “Đánh nhanh giải quyết nhanh” sang “Đánh chắc tiến chắc” được coi là sự kiện kịch tính nhất trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Pháp, điều mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi là “quyết định khó khăn nhất.”

Có thể thấy, những gì đã diễn ra ở Bộ chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa cho thấy, hai yếu tố khiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp thành công trong việc cùng tập thể đi tới sự đồng thuận về cách đánh chiến dịch trước hết là trách nhiệm chính trị trước Đảng và nhân dân, trước xương máu của chiến sỹ và cùng với đó là phong cách sâu sát thực tế, dùng thực tế mà thuyết phục tập thể tiếp nhận yêu cầu cao nhất, đó là bảo đảm đánh chắc thắng.

“Đánh chắc” và chiến thắng

Triển khai kế hoạch đánh chắc, tiến chắc, với lực lượng dân công trên 260.000 người, bằng đủ loại phương tiện chuyển chở và quyết tâm cao hơn núi, ta đã khắc phục được khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua được, đảm bảo cung cấp đủ vũ khí, đạn dược, lương thực, thuốc men cho 50.000 bộ đội và hàng vạn dân công tại mặt trận, mở hàng chục km đường để đưa pháo vào tận trận địa.

Bước vào trận chiến, với ba đợt tiến công, bộ đội ta đã phá tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ; diệt, làm bị thương và bắt sống toàn bộ hơn 16.000 quân địch đồn trú tại đây, đánh bại hình thức phòng ngự cao nhất của thực dân Pháp, đánh sụp ý chí tiếp tục chiến tranh đối phương, buộc Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán và ký Hiệp định Geneva ngày 21/7/1954, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình tại Đông Dương.

Trải qua hơn 100 ngày ở mặt trận Điện Biên Phủ, cùng với toàn quân lập nên chiến công lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp không những đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trước toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, mà còn để lại cho cán bộ và chiến sỹ nhiều thế hệ mai sau những bài học sâu sắc về tư duy quân sự, ý chí tiến công và phong cách người làm tướng, trong đó có việc xử lý khéo léo, kiên quyết, chính xác mối quan hệ của người đứng đầu chiến dịch với tập thể lãnh đạo mặt trận để lựa chọn cách đánh hiệu quả nhất cho Chiến dịch Điện Biên Phủ./.