Nước Mỹ đang phải đối mặt với tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp và nghiêm trọng khi tổng số ca tử vong do đại dịch này đã vượt ngưỡng 10.000 người, số người nhiễm là hơn 366.000 người và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Dịch COVID-19 diễn biến nghiêm trọng đã tác động tiêu cực đến tất cả các mặt đời sống xã hội của nước Mỹ, đặc biệt là tới nền kinh tế số một thế giới này.

Diễn biến nghiêm trọng, số ca tử vong vượt ngưỡng 10.000

Tính đến đêm 7/4 (theo giờ Mỹ), số liệu thống kê mới nhất của Đại học Johns Hopkins cho thấy Mỹ đã ghi nhận gần 2.000 ca tử vong do nhiễm virus SARS-CoV-2 gây đại dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 trong 24 giờ qua.

Dịch COVID-19 diễn biến nghiêm trọng đã tác động tiêu cực đến tất cả các mặt đời sống xã hội của nước Mỹ, đặc biệt là tới nền kinh tế số một thế giới này.

Cũng theo Johns Hopkins, tính đến 00h theo GMT (tức 7 giờ theo giờ Việt Nam), ở Mỹ đã xác nhận có 396.223 ca mắc COVID-19.

Đại học Johns Hopkins cho biết chỉ trong 1 tuần qua, số ca tử vong ở Mỹ đã tăng bình quân từ 500 ca lên hơn 1.000 ca/ngày.

Hiện nay, Mỹ có số ca dương tính với virus SARS-CoV-2 cao nhất thế giới và là một trong những quốc gia ghi nhận nhiều bệnh nhân tử vong nhất, cùng với Tây Ban Nha (13.341 ca) và Italy (16.523 ca).

Tình trạng này dự kiến sẽ còn trở nên tồi tệ hơn khi Nhà Trắng dự báo, số ca tử vong do virus SARS-CoV-2 ở Mỹ có thể lên tới khoảng từ 100.000 đến 240.000 người.

Trong khi đó, một nhân viên điều tra Mỹ xác nhận, 1 trẻ sơ sinh 1 ngày tuổi đã tử vong do virus SARS-CoV-2 tại Giáo xứ East Baton Rouge, bang Louisiana.

Trước đó, một số bang của Mỹ cũng đã xác nhận các ca tử vong là trẻ sơ sinh khác do virus SARS-CoV-2, trong đó có bang Connecticut ghi nhận trường hợp tử vong của 1 trẻ 6 tuần tuổi và bang Illinois cũng có một ca tử vong là trẻ sơ sinh vào cuối tháng 3.

Bang Louisiana hiện cũng phải đối mặt với số ca nhiễm và tử vong do virus SARS-CoV-2 ngày càng tăng. Bộ Y tế tiểu bang này ngày 6/4 đã xác nhận 13.010 ca mắc COVID-19, trong đó có 477 trường hợp tử vong.

Tại bang New York, bang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất do đại dịch COVID-19 tại Mỹ, tổng số ca tử vong do virus SARS-CoV-2 tính đến ngày 6/4 là 4.758 người, tổng số bệnh nhân là 130.689 người, trong đó riêng thành phố New York đã có 72.181 trường hợp mắc COVID-19 với 2.475 ca tử vong.

Tuy nhiên, phát biểu trước báo giới trong một cuộc họp báo trực tuyến, Thống đốc bang New York Andrew Cuomo cho biết, số người tử vong ở New York trong 24 giờ qua là 599 người, chỉ tăng 5 ca so với ngày trước đó, và đây là ngày thứ hai số ca tử vong ở tiểu bang này không tăng.

Theo Thống đốc Cuomo, mặc dù số người nhập viện vẫn tăng, song tỷ lệ gia tăng bệnh nhân điều trị tại các bệnh viện trong 3 ngày qua đã có dấu hiệu giảm xuống. Một tín hiệu tích cực nữa là New York hiện nay đã dự trữ đủ máy thở và trước mắt chưa cần bổ sung thêm.

Tuy nhiên, Thống đốc Cuomo cũng cảnh báo, tiểu bang vẫn đang ở trong tình trạng khẩn cấp, và chưa thể dự báo chính xác về thời gian của đỉnh dịch, đồng thời kêu gọi người dân New York tuân thủ quy định giãn cách xã hội dù thời tiết ấm lên khiến nhiều người muốn được ra đường.

Thống đốc bang New York Cuomo cũng đã quyết định kéo dài lệnh phong tỏa “ổ dịch COVID-19” ở Mỹ này tới gần hết tháng 4. Ủy viên Mark Levine thuộc Hội đồng Thành phố New York cho biết, chính quyền địa phương đang cân nhắc có thể phải tạm chôn cất các bệnh nhân tử vong tại một trong những công viên của thành phố nếu các nhà xác quá tải.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo “tuần cam go nhất” của nước Mỹ sắp đến và dự báo sẽ có nhiều ca tử vong do sự bùng phát của dịch bệnh COVID-19.

Trước đó, theo số liệu thống kê của Bộ Y tế Mỹ ngày 5/4, số ca mắc bệnh tại bang Pennsylvania, Colorado, thủ đô Washington DC và một số thành phố lớn như Detroit và New Orleans đã cho thấy dấu hiệu bùng phát gia tăng.

Cùng ngày, tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, tiến sỹ Deborah Birx, điều phối viên đội đặc nhiệm chống virus SARS-CoV-2 của Nhà Trắng, cho biết các quan chức chính phủ đang theo dõi chặt chẽ sự gia tăng số ca mắc bệnh tại bang Pennsylvania, Colorado và thủ đô Washington.

Đây là những nơi mà các chuyên gia hy vọng biện pháp giãn cách xã hội sẽ giúp ngăn chặn tình trạng dịch bệnh đang lây lan nhanh chóng. Quan chức Nhà Trắng cũng nhấn mạnh hai tuần tiếp theo sẽ “cực kỳ quan trọng” bởi đây là thời điểm làm mọi thứ có thể nhằm đảm bảo sự an toàn cho người dân.

Cũng tại cuộc họp báo trên, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo “tuần cam go nhất” của nước Mỹ sắp đến và dự báo sẽ có nhiều ca tử vong do sự bùng phát của dịch bệnh COVID-19.

Tác động nặng nề tới kinh tế-xã hội

Ngày 6/4, Giám đốc điều hành ngân hàng JPMorgan Chase, ông Jamie Dimon nhận định Mỹ đang tiến vào “cuộc suy thoái tồi tệ” gần như năm 2008 trong bối cảnh dịch COVID-19 sẽ khiến ngân hàng này bị thiệt hại tín dụng hàng tỷ USD.

Trong thư gửi cho các cổ đông của ngân hàng JPMorgan Chase, ông Dimon cảnh báo rằng hệ thống tài chính của Mỹ sẽ phải đối mặt với mức độ căng thẳng giống như cuộc khủng hoảng năm 2007-2008 khiến nền kinh tế toàn cầu bị “trật bánh.”

Ông Dimon cho biết dự trữ vốn cũng như doanh thu khổng lồ năm 2019 của ngân hàng JPMorgan Chase là 48 tỷ USD trước thuế sẽ giúp ngân hàng lớn nhất quốc gia này vượt qua được cuộc khủng hoảng và giúp các khách hàng chưa phải thanh toán các khoản thế chấp và các khoản vay nợ trong thời gian dịch bệnh COVID-19 hoành hành.

Tuy nhiên, theo ông Dimon, suy thoái kinh tế do dịch COVID-19 gây ra sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến doanh thu của ngân hàng trong năm 2020.

Ông Dimon khẳng định, mặc dù không biết chính xác tương lai sẽ ra sao, nhưng ở mức tối thiểu, thì đó sẽ bao gồm cuộc suy thoái tồi tệ kết hợp với một số căng thẳng tài chính tương tự như cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và ngân hàng này cũng không thể không bị tác động bởi những yếu tố này.

Bộ Lao động Mỹ cho biết tháng 3/2020 là tháng thị trường việc làm ghi nhận số người lao động mất việc cao nhất kể từ tháng 3/2009 – thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu ở giai đoạn trầm trọng nhất. 

Cảnh báo của ông Dimon được đưa ra trong bối cảnh dịch COVID-19 ngày càng gây tổn hại sâu rộng đối với nền kinh tế khi hàng triệu người Mỹ phải nghỉ việc trong khi các doanh nghiệp phải đóng cửa.

Theo báo cáo việc làm của Bộ Lao động Mỹ, số việc làm ở Mỹ đã “bốc hơi” mạnh nhất trong một thập kỷ qua khi khoảng 701.000 người Mỹ mất việc làm trong tháng 3 vừa qua sau khi nhiều nhà máy, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, dịch vụ, hàng không….phải ngừng hoạt động do tác động của dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 và đã có hơn 10 triệu người Mỹ đã nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp trong hai tuần cuối cùng của tháng 3, con số kỷ lục về số đơn xin trợ cấp thất nghiệp.

Bộ Lao động Mỹ cho biết tháng 3 vừa qua là tháng thị trường việc làm ghi nhận số người lao động mất việc cao nhất kể từ tháng 3/2009 – thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu ở giai đoạn trầm trọng nhất. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ trong tháng này cũng tăng ở mức cao nhất (4,4%) tính theo tháng trong hơn 45 năm qua.

Ngày 6/4, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Janet Yellen cho biết tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ có thể đã ở mức 12 hoặc 13%, cao hơn mức cao nhất trong cuộc Đại suy thoái.

Trong một cuộc phỏng vấn của hãng CNBC, bà Yellen cho rằng nếu có một thống kê thất nghiệp kịp thời, tỷ lệ thất nghiệp có thể sẽ lên tới 12% hoặc 13% vào thời điểm này và tiếp tục tăng lên cao hơn.

Bà Yellen cũng đặt ra nghi ngờ về việc liệu sự phục hồi kinh tế có nhanh như nhiều người hy vọng hay không, với sự sụt giảm nhanh chóng như hiện tại. Chuyên gia này nhận định sự phục hồi là có thể, song cho rằng kết quả sẽ tồi tệ hơn và nó thực sự phụ thuộc vào mức độ thiệt hại trong thời gian nền kinh tế ngừng hoạt động.

Các dịch vụ lưu trú và vui chơi, giải trí là những lĩnh vực đầu tiên chịu tác động của các biện pháp hạn chế đi lại nhằm ngăn chặn dịch COVID-19 lây lan, với 459.000 việc làm bị “bốc hơi.” Các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, bán lẻ và kinh doanh cũng hứng chịu tổn thất lớn. Bộ Lao động Mỹ dự đoán tỷ lệ thất nghiệp có thể lên tới 15% vào cuối tháng 5.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo tỷ lệ thất nghiệp ở nước này trong quý 2/2020 sẽ vượt 10%, cao hơn đáng kể so với dự báo hiện tại của cơ quan này là 3,5%. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng nền kinh tế Mỹ bị tàn phá ở mức độ của một cuộc đại suy thoái.

Bà Yellen cũng dự đoán Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ sẽ giảm ít nhất 30% trong quý 2/2020, nếu không còn tồi tệ hơn nữa.

Ngân hàng Credit Suisse cũng đưa ra dự báo về mức giảm GDP kỷ lục của Mỹ trong quý 2/2020 trong bối cảnh dịch COVID-19 đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo dự báo của Credit Suisse, GDP của Mỹ trong quý 2/2020 sẽ giảm 33,5%, đây là mức suy giảm tồi tệ nhất kể từ năm 1945 và cho thấy tác động rõ ràng của đại dịch COVID-19 đối với nền kinh tế Mỹ.

Trước đó, mức giảm GDP hàng quý tồi tệ nhất trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 là 8,4% và 10% trong quý đầu tiên của cuộc khủng hoảng Eisenhower năm 1958.

Dự báo của Credit Suisse cũng cho biết, mặc dù Chính phủ Mỹ cũng như các nhà lập pháp đã nhanh chóng đưa ra 3 dự luật hỗ trợ kinh tế – gồm dự luật đầu tiên trị giá 8,3 tỷ USD tập trung vào các cơ quan y tế và những người phải ứng phó đầu tiên với dịch, dự luật thứ hai trị giá 104 tỷ USD nhằm hỗ trợ người lao động nghỉ phép khẩn cấp, xét nghiệm SARS-CoV-2 miễn phí và bảo hiểm thất nghiệp mở rộng và dự luật thứ 3 trị giá 2,2 nghìn tỷ USD là dự luật lớn nhất trong lịch sử của Mỹ cũng đã được thông qua nhằm hỗ trợ trực tiếp người dân Mỹ – nhưng các doanh nghiệp nhỏ và các ngành công nghiệp đang phải vật lộn với tình trạng gián đoạn kinh tế do dịch COVID-19 gây ra, song GDP của Mỹ trong cả năm 2020 sẽ giảm 5,3%, cao hơn mức sụt giảm 2,8% trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Theo dự báo của Credit Suisse, GDP của Mỹ trong quý 2/2020 sẽ giảm 33,5%, đây là mức suy giảm tồi tệ nhất kể từ năm 1945 và cho thấy tác động rõ ràng của đại dịch COVID-19 đối với nền kinh tế Mỹ.

Cùng với dự báo ảm đạm về mức sụt giảm GDP của ngân hàng Credit Suisse, một loạt ngân hàng và chuyên gia kinh tế khác cũng dự báo Mỹ sẽ rơi vào khủng hoảng hoặc đã ở trong tình trạng suy thoái do dịch COVID-19 khi các hoạt động kinh doanh và tiêu dùng đang bị hạn chế.

Trong thời gian qua, từ sự trượt dốc, tha hóa về đạo đức đến những suy nghĩ và việc làm “lệch chuẩn” của một số cán bộ, đảng viên đã và đang bào mòn niềm tin của nhân dân với Đảng.

Trước thềm Đại hội đảng bộ các cấp, hướng tới Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, việc xây dựng niềm tin của nhân dân đối với Đảng vẫn được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của từng đảng viên và tổ chức Đảng.

Để làm được điều này, người cán bộ, đảng viên cần trách nhiệm không chỉ với bản thân mình, mà còn phải có ý thức và hành động tích cực đối với cộng đồng. Những hành động tích cực của cán bộ, đảng viên tạo nên những hiệu ứng tích cực, vun bồi niềm tin yêu của nhân dân với Đảng.

Những khoảng tối về đạo đức và lối sống của một bộ phận đảng viên

Nhận hối lộ tới 3 triệu USD, thông qua những dự án gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, thậm chí tiến hành những dự án gây ảnh hưởng và an nguy đến an ninh quốc phòng của đất nước là những vấn đề được dư luận hết sức quan tâm trong thời gian qua. Tất cả những người từng là đảng viên, từng giữ những cương vị quan trọng trong hệ thống chính trị, nêu trên đã phải đối mặt với những bản án hình sự nghiêm khắc. Tổn thất về mặt kinh tế mà họ gây là rất nghiêm trọng nhưng không chỉ có vậy, hậu quả của những việc làm sai trái này đã làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng.

Những suy nghĩ và việc làm “lệch chuẩn” của một số cán bộ, đảng viên đã và đang bào mòn niềm tin của nhân dân với Đảng. 

Một lãnh đạo Bộ Tài chính đã bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo vì vi phạm phẩm chất đạo đức, lối sống và các quy định của Đảng về những điều đảng viên không được làm, về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt.

Việc tổ chức đám cưới cho con trai tới 3 ngày với 4 bữa tiệc, hàng trăm mâm cỗ, cùng nhiều xe biển số xanh xuất hiện tại đám cưới con trai nữ cán bộ tỉnh Sóc Trăng đã khiến người dân không khỏi bức xúc và đặt câu hỏi về vai trò nêu gương của đảng viên về lối sống giản dị, tránh lãng phí, xa hoa.

Dư luận cũng đã “ồn ào” trong suốt khoảng thời gian dài về những ngôi biệt thự được cho là của quan chức tại một số địa phương bởi sự bề thế và nằm tại vị trí đắc địa, “đất vàng.” Hay đó còn là câu chuyện về những bữa tiệc xa hoa bởi chỉ riêng chai rượu tiếp khách cũng có giá trị nhiều triệu đồng; chi hàng trăm triệu đồng mua quà tặng “sếp;” sử dụng đồng hồ đeo tay có trị giá hàng chục tỷ đồng…

Trong khi phần lớn cuộc sống của người dân chưa dư giả, còn đó những vách nhà xiêu vẹo khi cơn lũ đi qua, những bữa cơm nhạt của các con nơi điểm trường cách trở, hay những thửa ruộng trơ nứt, những ánh nhìn âu lo của người dân vì hạn mặn hoành hành, thì lối sống xa hoa, phù phiếm này hoàn toàn lạ lẫm, lạc loài. Nó không chỉ xa lạ với cuộc sống của cán bộ, đảng viên, người dân, mà còn đi ngược lại với lời thề thiêng liêng khi đứng dưới cờ Đảng.

Dẫu rằng không phải là hiện tượng phổ biến, chỉ là “con sâu làm rầu nồi canh” thế nhưng hệ quả để lại cho xã hội từ những câu chuyện buồn như trên là không hề nhỏ.

Những tấm gương “mờ tối” ấy làm dấy lên những điều tiếng, dị nghị, làm vẩn đục, xói mòn niềm tin của nhân dân với Đảng. Việc lên án nghiêm khắc, xử lý nghiêm minh những cá nhân suy thoái đạo đức, lối sống xa hoa, “lệch chuẩn,” cho thấy sự nghiêm khắc, quyết liệt của Đảng trong việc chấn chỉnh đạo đức, tác phong, lối sống của cán bộ, đảng viên.

Mỗi đảng viên là một chiến sỹ thắp lửa trong trái tim nhân dân

Những tấm gương mẫu mực về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên luôn hiện hữu thường trực trong cuộc sống, giản dị, không phô trương.

Những tấm gương mẫu mực về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên luôn hiện hữu thường trực trong cuộc sống, giản dị, không phô trương.

Đó là vợ chồng người cán bộ lão thành cách mạng, 50 năm tuổi Đảng, ông Đinh Xuân Viên và bà Đinh Thị Trường, gần 6 năm nay luôn âm thầm “vá đường” tại xã Thắng Sơn, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, để người dân địa phương, đặc biệt là học sinh được đi trên những con đường bằng phẳng hơn, tránh những tai nạn đáng tiếc. Việc làm thầm lặng nhưng ý nghĩa của ông bà đã trở thành động lực để nhiều người dân trong xã Thắng Sơn muốn góp công sức xây dựng quê hương một cách thiết thực nhất.

Với tâm niệm “Sống là cho, đâu chỉ nhận cho riêng mình,” Trung úy Nguyễn Trung Hải, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Cư M’Gar thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, vẫn đang ngày đêm lặn lội tìm đến những hoàn cảnh éo le trên địa bàn để chia sẻ, giúp đỡ họ vượt qua khó khăn. “Tiếng lành đồn xa,” việc làm của anh đã tạo được niềm tin yêu của cộng đồng xã hội và nhân dân, tạo dựng được thế trận lòng dân vững chắc.

Cảm thông với những khó khăn, vất vả của các cô giáo và học sinh điểm trường mầm non cũ tại thôn Cả, xã Công Đa, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang), ông Ma Kim Hải, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Cả, đã hiến gần 500 mét vuông đất của gia đình, để xây lớp học mầm non mới, giúp các cô giáo và học sinh có điều kiện dạy và học tốt hơn.

Đó còn câu chuyện về thiếu tá, bác sỹ quân y Nguyễn Hữu Bẩm, hơn hai mươi năm rời quân ngũ, dù đã nghỉ hưu vẫn tận tụy với công việc chữa bệnh cứu người mà không hề nhận một đồng tiền công, được người dân xã Công Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, nhắc tới với sự cảm kích, trân quý.

Các tấm gương, hình ảnh cao đẹp nhưng bình dị ấy đã và đang thắp lên ngọn lửa tin yêu trong trái tim nhân dân đối với Đảng. 

Những tháng đầu năm 2020, cả đất nước đang căng mình chống lại đại dịch COVID-19 nguy hiểm, khó lường, đe dọa trực tiếp tới sức khỏe, tính mạng của nhân dân. Thực hiện sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, biết bao cán bộ, đảng viên ngành y tế, ngành hàng không, lực lượng công an và quân đội đang ngày đêm cùng đồng nghiệp, đồng đội của mình đối mặt với hiểm nguy của bệnh dịch, mang lại sức khỏe cho người bệnh, sự an toàn của cộng đồng và đảm bảo an ninh cho Tổ quốc.

Các tấm gương, hình ảnh cao đẹp nhưng bình dị ấy đã và đang thắp lên ngọn lửa tin yêu trong trái tim nhân dân đối với Đảng. Những câu chuyện xúc động, thấm đẫm tình người mỗi ngày được nối dài thêm, là minh chứng khẳng định đạo đức cách mạng luôn làm nên những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

Cần giữ vững bản chất cách mạng, tính tiên phong của Đảng

Trong diễn văn kỷ niệm 90 Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2020), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: “Trong điều kiện Đảng ta là đảng cầm quyền, hoạt động trong môi trường phát triển kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập; cán bộ, đảng viên giữ nhiều trọng trách, thường xuyên phải đối mặt với những cám dỗ của tiền bạc, của cải vật chất, quyền lực, lợi ích cá nhân, chúng ta càng phải chăm lo giữ vững bản chất cách mạng và tính tiên phong của Đảng. Nếu không nhận thức sâu sắc điều này, nếu cán bộ, đảng viên không tích cực và kiên trì rèn luyện và học tập thì rất dễ bị thoái hóa, biến chất.”

Việc xây dựng Đảng về đạo đức là vấn đề cấp thiết, sống còn trong bối cảnh hiện nay, quyết định sự hưng thịnh hay tồn vong của Đảng. Mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những người được giao trọng trách với dân, với nước, trước mỗi việc làm, mỗi lời nói, trước mỗi quyết định hãy luôn đặt lợi ích của tập thể, của tổ chức và của đất nước lên hàng đầu theo đúng tinh thần của Hồ Chủ tịch: “Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh” và đừng bao giờ quên “dân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân.”

Việc xây dựng Đảng về đạo đức là vấn đề cấp thiết, sống còn trong bối cảnh hiện nay, quyết định sự hưng thịnh hay tồn vong của Đảng.

Lối sống xa hoa, cách làm việc hách dịch, nói không đi đôi với làm là những điều xa lạ với bản chất cách mạng của Đảng ta, làm cho cán bộ, đảng viên ngày càng xa rời với đời sống của nhân dân, tạo ra bức xúc trong xã hội. Thực tế cho thấy thế lực thù địch luôn tìm cách lợi dụng sự bất bình của nhân dân đối với chế độ để khoét sâu thêm, làm Đảng ta suy yếu.

Phát huy tính tiên phong, mỗi đảng viên phải luôn có trách nhiệm với công việc hằng ngày, giữ gìn mối liên hệ mật thiết với nhân dân, thực hiện lối sống giản dị để lan tỏa những giá trị sống tích cực, để người dân luôn tin Đảng, yêu Đảng, và Đảng ta mãi trường tồn./.

В последние годы у некоторых чиновников и коммунистов появились моральный упадок, ущербные мысли и девиантные поступки, что подрывает доверие народа к Партии.

Перед съездами партийных организаций всех уровней и на пути к XIII всевьетнамскому съезду КПВ, укрепление доверия народа к Партии по-прежнему считается одной из важных задач каждого коммуниста и каждой партийной организации.

Для того, чтобы сделать это, чиновникам и коммунистам необходимо не только показать ответственность за себя, но и проявить сознательность в позитивных действиях по отношению к сообществу. Такие действия чиновников и коммунистов создают огромный положительный эффект, поддерживая веру народа в Партию.

Отдельные коммунисты имеют низкие моральные качества и ведут теневой образ жизни

Получение взяток в размере до 3 миллионов долларов США; принятие проектов, наносящих триллионы донгов убытков государственному бюджету; реализация проектов, угрожающих национальной безопасности – это все те проблемы, которые очень сильно волнуют вьетнамскую общественность в последнее время. Виновники вышеуказанных действий были коммунистами, когда-то занимающими важные посты в нашей политической системе. Все они понесли заслуженное и суровое наказание. Экономические потери от их деятельности очень серьезные, однако, это еще не все: незаконные действия вышеназванных лиц подорвали доверие народа к Партии.

Ущербные мысли и девиантные поступки некоторых чиновников и коммунистов подрывают веру народа в Партию.
 

Центральный инспекционный комитет (ЦИК) КПВ решил дисциплинарно наказать и вынес предупреждение одному из руководителей Минфина, потому что он “забыл” о моральных качествах образа жизни коммуниста, нарушив запреты Партии.

Чиновница из провинции Шокчанг организовала шикарную трехдневную свадебную церемонию для своего сына. Это вызвало недовольство у жителей этой провинции и в глазах общественности бросило тень на образ коммуниста, как примера для подражания.

Общественность долгое время была возмущена и разочарована из-за элитных особняков чиновников, находящихся на так называемой “золотой земле”, в некоторых населенных пунктах.

В ситуации, когда большинство людей все еще живут небогато: кое-где можно увидеть ветхие стены домов; в одних удаленных районах школьники не получают мяса на обед и ужин, а в других – сухие и потрескавшиеся поля, тревожные лица жителей из-за засухи…, то шикарный и легкомысленный образ жизни некоторых чиновников и коммунистов является совершенно странным и оторванным от реальности.

Хотя вышеуказанные явления не очень распространены, однако их общественные последствия весьма велики.

Такие недостойные случаи приводят к общественному возмущению и подрывают доверие народа к Партии. Сурово осуждая и серьезно наказывая виновников преступлений за моральный упадок, недостойный образ жизни, КПВ, демонстрирует себя строгой и решительной организацией в борьбе за моральную чистоту, и примерный образ жизни чиновников, коммунистов.

Каждый коммунист – боец, который может зажечь огонь в сердцах людей

Образцовые примеры морали и образа жизни чиновников, и коммунистов, всегда присутствуют в их скромной жизни.

Образцовые примеры морали и образа жизни чиновников, и коммунистов, всегда присутствуют в их скромной жизни.

Г-н Динь Суан Вьен и г-жа Динь Тхи Чыонг – пара ветеранов революции и коммунистов с 50-летним стажем. В течение почти 6 лет они тихо и спокойно ремонтировали дороги в коммуне Тхангшон (уезд Тханьшон, провинция Футхо), чтобы местные жители, особенно школьники, могли безопасно передвигаться по хорошим дорогам, избегая дорожно-транспортных происшествий.

Используя девиз “Жить для людей, а не только для себя”, лейтенант Нгуен Чунг Хай (военное командование уезда Кымгар, провинция Даклак) днем и ночью помогает бедным жителям своей местности в преодолении жизненных трудностей.

Бывший майор Нгуен Хыу Бам, ушедший в отставку более 20 лет назад, безвозмездно посвятил все свое время и силы на помощь местным жителям. Жители коммуны Конгли (уезд Линян, провинция Ханам) всегда отзываются о нем с огромным уважением и благодарностью.

Образы этих благородных, но скромных коммунистов зажигают огонь любви в народных сердцах.
 

С первых месяцев 2020 года весь Вьетнам борется с пандемией COVID-19. Под руководством КПВ и Правительства многие чиновники и коммунисты, работающие в здравоохранении, авиации, вооруженных силах, днем и ночью сталкиваются с этим опасным заболеванием, чтобы помочь заболевшим гражданам, а также обеспечить общественную и государственную безопасность.

Образы этих благородных, но скромных коммунистов зажигают огонь любви в сердцах народа. Эмоциональные истории жизни этих великих людей, пропитанные народной любовью и уважением, создаются каждый день и являются свидетельством того, что революционная мораль всегда прививает настоящие жизненные ценности.

Необходимо сохранить революционный и пионерский характер КПВ

В своей речи, посвященной 90-й годовщине основания Коммунистической партии Вьетнама (3 февраля 1930 года – 3 февраля 2020 года), Генеральный секретарь ЦК КПВ и президент  СРВ Нгуен Фу Чонг подчеркнул: “В контексте того, что наша Партия является правящей партией, действующей в условиях развития рыночной экономики и интеграции, поэтому чиновники и коммунисты на важных должностях постоянно сталкиваются с различными соблазнами в виде денег, материальных ценностей, власти и личных интересов. Следовательно, мы так должны заботиться о революционном и пионерском характере Партии, чтобы чиновники и коммунисты, которые недостаточно настойчивы в самообучении и самообразовании, не ослабли и не деградировали”.

Укрепление моральной основы Партии является актуальной и насущной проблемой в нынешних условиях, решение которой определит ее дальнейшее выживание и процветание. Каждый чиновник и коммунист всегда должен ставить интересы коллектива, организации и страны на первое место в соответствии с духом заветов Хошимина: “Мы должны со всей душой выполнять все, что полезно для народа и избегать все вредное для него”, никогда не забывая, что “народ выбрал тебя для того, чтобы ты работал для народа, а не чтобы народ тебя боялся”.

Укрепление моральной основы Партии является актуальной и насущной проблемой в нынешних условиях, решение которой определит дальнейшее выживание и процветание Партии.

Шикарный образ жизни, чрезмерно властный стиль работы, когда “слова далеки от дел” – все это чуждо революционной природе нашей Партии. Это делает чиновников и коммунистов все более и более далекими от жизни народа, а также создает разочарование и возмущение в обществе. Реальная жизнь показывает, что враждебные силы всегда стремятся использовать недовольство народа властью, чтобы ослабить нашу Партию.

Развивая свои качества, каждый коммунист всегда должен нести ответственность за свою повседневную работу, поддерживать тесные отношения с народом, а также вести скромный образ жизни, всегда продвигая и популяризируя позитивные жизненные ценности так, чтобы народ всегда верил в нашу Партию, и чтобы наша Партия всегда была жива в народе./.

Dấu ấn kỳ tích Đại thắng mùa Xuân 1975 của dân tộc ta đến nay đã trải qua 45 năm. Các thế hệ người Việt Nam ngày càng cảm nhận đầy đủ và sâu sắc giá trị của chiến công chói lọi mang tầm vóc thời đại này.

Đó là bước chuyển mình vĩ đại của dân tộc bước qua khói lửa chiến tranh, giành được nhiều thành tựu lớn lao trong sự nghiệp xây dựng đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.

“Chiến thắng Tây Nguyên mở đầu cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân năm 1975 đã tạo cho ta sức mạnh toàn diện mới, rất lớn. Nó giúp ta những kinh nghiệm quý giá và mở ra những tiền đề vô cùng thuận lợi để tiếp tục đẩy cuộc tiến công phát triển mạnh mẽ. Điều quan trọng là nó đã tạo ra sự thay đổi cơ bản về tinh thần – tư tưởng, về so sánh lực lượng, về thế chiến lược giữa ta và địch” (nguyên Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên Hoàng Minh Thảo).

Đòn chiến lược then chốt mở đầu

Đầu năm 1975, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã kịp thời đánh giá đúng lực lượng so sánh giữa ta và địch, chỉ rõ sự xuất hiện thời cơ lịch sử và nêu quyết tâm chiến lược: Đánh bại hoàn toàn chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ bằng cuộc tổng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn miền Nam.

Để thực hiện quyết tâm chiến lược này, ta chủ trương tạo thế liên hoàn trên toàn chiến trường miền Nam, áp sát Sài Gòn và các thị xã, đẩy mạnh các mặt đấu tranh trên cả ba vùng chiến lược. Vấn đề trước hết là chọn chiến trường mở đầu cho cuộc tiến công chiến lược. Qua sự phân tích tổng quát, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã quyết định chọn Tây Nguyên làm địa bàn đột phá, mở đầu trận quyết chiến chiến lược, vì Tây Nguyên là vùng cao nguyên rộng lớn có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng. Trong Tây Nguyên, ta lại chọn Buôn Ma Thuột làm nơi điểm huyệt để đánh trận mở đầu – trận then chốt quyết định.

Ngày 5/2, Quân ủy Trung ương-Bộ Tổng Tư lệnh thành lập Bộ Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên và chỉ định Trung tướng Hoàng Minh Thảo làm Tư lệnh.

Ngày 4/3, chiến dịch Tây Nguyên bắt đầu. 2 giờ 30 phút sáng 10/3, Trung đoàn đặc công 198 được tăng cường các phân đội hỏa lực B72, ĐKZ đánh sân bay thị xã Buôn Ma Thuột, sân bay Hòa Bình, khu kho Mai Hắc Đế, mở màn cuộc tiến công Buôn Ma Thuột.

6 giờ 30 sáng 10/3, quân ta làm chủ sân bay và khu kho Mai Hắc Đế, đánh chiếm xong điểm cao Chư Ebua. 11 giờ 30 ngày 10/3, quận lỵ Hòa Bình được giải phóng.

Từ 6 giờ đến 8 giờ ngày 11/3, pháo binh ta bắn dồn dập vào Sở chỉ huy sư đoàn 23 ngụy. Tiếp đó, bộ binh và xe tăng ta chia thành 3 mũi, tiến công vào sở chỉ huy sư đoàn 23 ngụy. Đúng 11 giờ trưa ngày 11/3, cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng đã được kéo lên trên cột cờ của sở chỉ huy sư đoàn 23 ngụy, quân ta làm chủ hoàn toàn thị xã Buôn Ma Thuột, hoàn thành trận đánh then chốt mở đầu thắng lợi chiến dịch Tây Nguyên.

Từ 12 đến 15/3, địch dùng hàng trăm lượt chiếc trực thăng đổ quân của sư đoàn 23 (chỉ thiếu trung đoàn 45) xuống các khu vực điểm cao 351, Phước An, Tân Trại, chiếm các vị trí có lợi trên đường 21 nhằm phản đột kích chiếm lại Buôn Ma Thuột. Sáng 14/3, quân ta tiến công tiểu đoàn ngụy ở chân điểm cao 581. Chiều 15/3, quân ta bắn pháo vào điểm cao 581. Sáng 16/3, quân ta tiến công vào Nông Trại, tiêu diệt gần hết trung đoàn 45 ngụy, số còn lại chạy về Phước An.

Ngày 17/3, quân ta tiến công tiêu diệt và làm tan rã gần hết cụm quân địch ở Phước An. Ngày 18/3, quân ta đánh trận tiêu diệt sư đoàn 23 ở Chư Cúc, đập tan cuộc phản kích của địch, hoàn thành trận then chốt thứ hai của chiến dịch Tây Nguyên. Sau khi mất Buôn Ma Thuột, Nguyễn Văn Thiệu – Tổng thống Việt Nam cộng hòa quyết định “Tùy nghi di tản” – một quyết định hoàn toàn sai lầm về chiến lược.

Ngày 18/3, quân ta tiến công địch trên đường số 7 và thị xã Cheo Reo (Đắk Lắk). Đến 18 giờ ngày 18/3, quân ta giải phóng thị xã Cheo Reo.

Ngày 21/3, ta truy kích địch đến Phú Túc và ngày 22/3 truy kích địch đến Ga Pui.

Ngày 22 và 23/3, quân ta phá cầu Sơn Hòa trên đường số 7 chặn đường rút của địch, chốt chặt đường ở đông Củng Sơn.

Ngày 24/3, quân ta tiến công Củng Sơn, tiêu diệt và bắt toàn bộ quân địch ở đây, kết thúc chiến dịch Tây Nguyên. Quân ta đã tiêu diệt hơn 20.000 tên địch, thu và phá hủy 154 máy bay, 1.096 xe, 17.188 súng các loại.

Bước ngoặt quyết định cho thời kỳ toàn thắng

Sau 45 năm nhìn lại, Chiến dịch Tây Nguyên vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn, huyền thoại như truyện cổ tích. Từ việc chỉ đạo của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Phải theo dõi, nắm chắc tình hình, tình hình có thể xảy ra đột biến, phải hết sức chủ động hành động, không chờ lệnh cấp trên, thời cơ có thể diễn ra rất nhanh, không được do dự, chậm trễ.”

Rồi sự trăn trở của vị tướng Tư lệnh chiến dịch Hoàng Minh Thảo trong việc bài binh bố trận trên sa bàn, đến chuyện chưa từng có, khi một sư đoàn ôtô vận tải chở một sư đoàn bộ binh tốc hành tới ngay mặt trận, xuống xe là nổ súng được ngay; rồi chuyện Đại tướng Văn Tiến Dũng chỉ đạo “đánh trận như dân gian đánh một la mười.”

Thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên là kết quả của sự vận dụng sáng tạo đường lối quân sự của Đảng, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Thắng lợi to lớn của Chiến dịch đã tạo ra sự thay đổi căn bản về so sánh lực lượng và thế chiến lược có lợi cho ta, còn địch bị suy sụp và tan rã về chiến lược, dẫn đến co cụm và bị động đối phó trên các chiến trường. Chiến thắng mở ra thời cơ của cuộc tổng tiến công chiến lược, tạo điều kiện cho chiến dịch Trị Thiên-Đà Nẵng, mở ra bước ngoặt quyết định cho thời kỳ toàn thắng của cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Thắng lợi của chiến dịch Tây Nguyên đến nay vẫn còn nguyên giá trị cả về lý luận và thực tiễn. Có một bài học sâu sắc nổi bật cho mọi thời kỳ, mọi giai đoạn cách mạng, lúc chiến tranh cũng như trong hòa bình xây dựng, đó là việc đánh giá đúng vị trí, ý nghĩa chiến lược của địa bàn Tây Nguyên. Do đó, Đảng, Nhà nước ta đã luôn coi trọng xây dựng Tây Nguyên phát triển toàn diện, vững chắc. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm của cả vùng Tây Nguyên tính riêng trong năm 2019 là khoảng 8,5%. Tây Nguyên đang dần đổi mới và phát triển theo hướng nhanh và bền vững./.

Thắng lợi của chiến dịch Trị Thiên (từ ngày 5 đến 26/3/1975) là một trong những thắng lợi to lớn nhất, triệt để nhất của quân và dân ta ở Trị Thiên, có ý nghĩa chiến lược và ý nghĩa chính trị rất quan trọng, góp phần xứng đáng vào thắng lợi trọn vẹn của toàn chiến trường miền Nam trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Chiến thắng then chốt

Trị Thiên gồm hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên, chạy dài từ sông Bến Hải – giới tuyến quân sự tạm thời giữa hai miền Nam-Bắc, vào đến đèo Hải Vân. Trong tỉnh Thừa Thiên có thành phố Huế. Trị Thiên ở vào vị trí là cầu nối hai miền của đất nước, nên mạng lưới giao thông ở đây có tầm quan trọng không chỉ đối với chiến trường Trị Thiên mà còn có ý nghĩa chiến lược liên quan đến chiến trường Lào và chiến trường phía trong của miền Nam.

Thực hiện quyết tâm chiến lược giải phóng miền Nam của Bộ Chính trị, ngày 5/3/1975, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng Tư lệnh đã quyết định mở Chiến dịch Trị Thiên, nhằm tiến công tiêu diệt các mục tiêu của địch trên tuyến phòng thủ Trị Thiên; phối hợp với chiến trường chủ yếu Nam Tây Nguyên và sẵn sàng phát triển khi thời cơ đến.

Với quyết tâm chiến đấu cao, công tác tổ chức chỉ đạo, chỉ huy chặt chẽ, xác định cách đánh sáng tạo, ngay từ đầu, Chiến dịch đã tiến công địch đồng loạt cả ở mặt trận giáp ranh và đồng bằng, cùng một lúc đánh cả vào hệ thống phòng ngự vững chắc vòng ngoài và hệ thống kìm kẹp bên trong, buộc chúng phải bị động đối phó và nhanh chóng tan rã.

Trước sức tiến công của ta, ngày 18/3, lực lượng địch ở Quảng Trị buộc phải rút chạy, lui về củng cố tuyến phòng thủ ở Nam sông Mỹ Chánh. Trước thời cơ này, quân ta đã kịp thời chuyển sang tiến công và truy kích địch, giải phóng toàn bộ tỉnh Quảng Trị vào ngày 19/3.

Ngày 21/3, chiến dịch tiến công Huế bắt đầu. Quân ta phát triển thế tiến công đã tạo được trước đó; từ các hướng bắc, tây, nam, quân ta đồng loạt tiến công, hình thành nhiều mũi bao vây địch trong thành phố. Đến ngày 24/3, quân ta đã bao vây chặt toàn bộ tập đoàn phòng ngự của địch ở Huế. Cũng trong ngày 24/3, quân ta đập tan tuyến phòng thủ của địch ở Tam Kỳ, xóa sổ Sư đoàn 2, Liên đoàn 12 biệt động quân ngụy, giải phóng hoàn toàn thị xã Tam Kỳ (Quảng Nam).

Sáng 25/3/1975, Trung đoàn 101 Sư đoàn 325, Trung đoàn 3 Sư đoàn 324, các đơn vị của quân khu Trị Thiên và các cánh quân của Quân đoàn 2 từ các hướng tiến về Huế. Quân ta vây kín cả bốn phía và thần tốc tiến vào trung tâm thành phố Huế.

Đến 10 giờ 30 phút ngày 25/3/1975, quân giải phóng cắm cờ chiến thắng trên đỉnh Phù Văn Lâu, thành phố Huế được giải phóng.

Như vậy, đến ngày 25/3, quân ta đã giải phóng thành phố Huế; ngày 26/3, giải phóng hoàn toàn tỉnh Thừa Thiên, tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch gồm sư đoàn 1 bộ binh, lữ đoàn 147 thủy quân lục chiến, hai liên đoàn biệt động quân (14 và 15), lữ đoàn 1 kỵ binh thiết giáp và các tiểu đoàn pháo binh, các tiểu đoàn bảo an, lực lượng phòng vệ dân sự và toàn bộ máy bay ngụy quyền tỉnh, quận, xã bị tiêu diệt và tan rã hoàn toàn.

Tạo bàn đạp phát triển tiến công vào phía Nam

Giải phóng Trị Thiên và thành phố Huế là một thắng lợi lớn, có ý nghĩa chiến lược và chính trị quan trọng. Có thể nói, chỉ trong một thời gian ngắn, quân ta đã đập tan hệ thống căn cứ quân sự trọng yếu, một bộ phận chỉ huy đầu não của quân ngụy Sài Gòn. Ta đã tiêu diệt và làm tan rã hoàn toàn một bộ máy quân sự lớn gồm nhiều đơn vị, kể cả một phần lực lượng tổng dự bị chiến lược, cùng toàn bộ vũ khí trang bị, căn cứ quân sự, hệ thống kho tàng, sân bay, hải cảng lớn và hiện đại của địch. Hệ thống ngụy quyền, bộ máy kìm kẹp to lớn và tàn bạo của chúng đã xây dựng trong 20 năm bị quét sạch.

Chiến dịch Trị Thiên kết thúc thắng lợi đã để lại nhiều bài học về nghệ thuật quân sự đặc sắc; trong đó, có việc nắm bắt, tận dụng thời cơ, hành động táo bạo, kịp thời. Thắng lợi đó là một đòn phủ đầu giáng vào kế hoạch phòng thủ co cụm chiến lược mới của địch ở vùng đồng bằng ven biển miền Trung. Mỹ-ngụy chủ trương lấy Trị Thiên-Huế làm một trong những trung tâm phòng ngự cố thủ, án ngữ ở phía Bắc hệ thống, bố trí chiến lược quân sự mới, che chở bảo vệ cho trung tâm phòng ngự Quảng Nam-Đà Nẵng. Thắng lợi của chiến dịch đã đập tan lá chắn mạnh nhất của địch, mở toang cánh cửa án ngữ dày đặc của địch ở phía Bắc, tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng của ta phát triển tiến công vào phía Nam.

Thắng lợi to lớn của ta, thất bại thảm hại của địch ở Trị Thiên-Huế đã góp phần gây ra phản ứng dây chuyền, giáng một đòn mạnh vào tinh thần và sức chiến đấu của quân ngụy, càng đẩy quân đội Sài Gòn lao nhanh hơn nữa đến suy sụp lớn về tinh thần và tổ chức; uy hiếp trực tiếp tới tập đoàn phòng ngự của chúng ở Quảng Nam-Đà Nẵng; thế trận của địch đã bị co hẹp, rối loạn nay càng bị co hẹp rối loạn thêm.

Kết quả của chiến dịch đã làm thay đổi hẳn tương quan lực lượng địch-ta trên hướng tiến công chiến lược phía Bắc, góp phần để ta củng cố quyết tâm tiếp tục mở chiến dịch tiến công vào Đà Nẵng và giành thắng lợi./.

Chiến thắng vang dội của Chiến dịch Đà Nẵng (26-29/3/1975) làm cho lực lượng so sánh giữa ta và địch có bước ngoặt quyết định, hoàn toàn có lợi cho ta. Chiến thắng đã tạo ra thời cơ mới và một thế trận mới để nhanh chóng hoàn thành sự nghiệp cao cả giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Đập tan ý định co cụm chiến lược của địch

Đà Nẵng là thành phố lớn thứ hai ở miền Nam, một căn cứ quân sự liên hợp lớn hải – lục – không quân (trước đây là căn cứ liên hợp của Mỹ), hiện đại và mạnh vào loại bậc nhất ở miền Nam. Tại đây, lực lượng địch có khoảng 75.000 tên, được tổ chức phòng thủ làm hai tuyến: Tuyến vành đai do sư đoàn thủy quân lục chiến, sư đoàn 3 bộ binh cùng một số đơn vị bảo an phụ trách; tuyến trong do các đơn vị địa phương cùng lực lượng các quân binh chủng đảm nhiệm. Sau khi mất Huế, lại mất Tam Kỳ (Quảng Nam), Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố “tử thủ” Đà Nẵng bằng mọi giá.

Về phía ta, nhận định bước phát triển mới của tình hình sau các chiến dịch Tây Nguyên, Trị Thiên; Bộ Chính trị hạ quyết tâm giải phóng Sài Gòn và toàn miền Nam trước mùa mưa, trước mắt là giải phóng Đà Nẵng. Lúc bấy giờ, lực lượng ta tham gia Chiến dịch có Quân đoàn 2 (thiếu Sư đoàn 324) và Quân khu 5 (gồm Sư đoàn bộ binh 2, Lữ đoàn bộ binh 52, 2 tiểu đoàn tăng thiết giáp, 1 tiểu đoàn pháo binh, 2 trung đoàn và 3 tiểu đoàn bộ đội địa phương, du kích và lực lượng tự vệ, biệt động…).

Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định thành lập Bộ Tư lệnh và Đảng ủy chiến dịch mang tên Mặt trận 475. Đồng chí Lê Trọng Tấn, Phó Tổng Tham mưu Trưởng được cử làm Tổng Tư lệnh và đồng chí Chu Huy Mân, Tư lệnh Quân khu 5 được cử làm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy.

Ngày 26/3, chiến dịch Đà Nẵng mở màn. Đến ngày 28/3, quân ta đã đập tan toàn bộ hệ thống phòng ngự vòng ngoài của địch và triển khai lực lượng áp sát thành phố Đà Nẵng từ nhiều hướng. Trước nguy cơ bị bao vây tiêu diệt, ngày 26/3, Mỹ buộc phải lập cầu hàng không di tản cơ quan lãnh sự Mỹ ở Đà Nẵng về Sài Gòn khiến tinh thần binh lính địch ở đây càng thêm rối loạn. Ngày 27/3, nhiều đơn vị địch đã tự động bỏ trận địa tiền tiêu rút về phía sau. Sau đó, địch cũng bỏ cả quận lỵ Thăng Bình, rút khỏi căn cứ Núi Quế. Chiều 28/3, Trung tướng ngụy Ngô Quang Trưởng, Tư lệnh Quân khu 1 cùng Bộ tư lệnh vùng 1 chiến thuật đã bí mật trốn ra hạm đội 7 của Mỹ đậu ở ngoài biển, bất chấp lời kêu gọi “tử thủ Đà Nẵng” của Nguyễn Văn Thiệu.

Vào thời điểm này, qua theo dõi, nhận định những diễn biến mới nhất của cục diện chiến tranh, ngày 27/3, Quân ủy Trung ương điện cho Quân khu V và Quân đoàn 2: “Tình hình Đà Nẵng rất khẩn trương, cần có những biện pháp đặc biệt nhanh chóng tiến công địch, bỏ qua những mục tiêu dọc đường, đánh thẳng vào Đà Nẵng, nhanh nhất, kịp thời nhất, táo bạo nhất với những lực lượng có thể chuyển tới sớm nhất.”

Nắm bắt thời cơ, rạng sáng ngày 29/3, quân ta tập trung 30 khẩu pháo lớn của Quân đoàn 2 và Quân khu 5 bắn mãnh liệt vào các khu vực Hòn Bằng, Trà Kiệu, Vĩnh Điện, sân bay Đà Nẵng, cảng Sơn Trà, sân bay Nước Mặn…, kịp thời chi viện cho các mũi bộ binh, xe tăng tiến công từ nhiều hướng. Đến 15 giờ ngày 29/3, quân ta chiếm lĩnh toàn bộ căn cứ liên hợp Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà. Thành phố Đà Nẵng và vùng phụ cận hoàn toàn được giải phóng.

Chiến dịch giải phóng thành phố lớn thứ hai ở miền Nam kết thúc thắng lợi hoàn toàn. Quân ta đã tiêu diệt và làm tan rã bộ chỉ huy quân đoàn 1, sư đoàn thủy quân lục chiến, sư đoàn 3, liên đoàn 15 biệt động quân, tàn quân ngụy chạy từ Thừa Thiên – Huế vào, thu và phá hủy 69.000 khẩu súng các loại, 138 xe tăng và xe bọc thép, 115 máy bay, hàng trăm tấn vũ khí, đạn dược và phương tiện chiến tranh khác.

Cục diện chiến tranh thay đổi

Thắng lợi của Chiến dịch Đà Nẵng cùng với đòn tiến công Tây Nguyên, chiến dịch Nam – Ngãi và chiến dịch Trị Thiên, có ý nghĩa chiến lược quan trọng, góp phần làm thay đổi thế và lực trên chiến trường, tạo ra sự nhảy vọt về cục diện chiến tranh hoàn toàn có lợi cho ta, trực tiếp đập tan ý định co cụm chiến lược của địch.

Chiến dịch Đà Nẵng đã gây cho địch tổn thất lớn về vật chất, kỹ thuật, tan rã về tổ chức, bế tắc về chiến thuật, chiến lược và quan trọng nhất là suy sụp lớn về tinh thần, đẩy quân ngụy đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn không gì có thể cứu vãn nổi, mở ra cho ta thời cơ, điều kiện mới giải phóng Sài Gòn – Gia Định. Ngay trong đêm 29/3, khi Đà Nẵng vừa được giải phóng, các hãng tin phương Tây đã bình luận: “Việc Đà Nẵng thất thủ, kể từ đây sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn chỉ tính bằng ngày và giờ.”

Là một chiến dịch tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn, diễn ra trong một thời gian ngắn, giành được thắng lợi lớn, đã cho ta nhiều bài học kinh nghiệm quý báu như: chỉ đạo chiến dịch linh hoạt, kịp thời, đạt hiệu quả chiến đấu cao.

Về nghệ thuật quân sự, đòn tiến công Đà Nẵng là sự chuyển hướng tiến công sáng suốt, linh hoạt và rất kịp thời của ta, tạo sự sụp đổ dây chuyền nhanh chóng của địch. Trong quá trình tiến công, quân ta đã nhanh chóng cắt đường 1, chia cắt cô lập Đà Nẵng, hình thành thế bao vây, tiến công áp đảo bằng sức mạnh hiệp đồng binh chủng từ nhiều hướng, không cho địch kịp đối phó và rút chạy.

Thắng lợi của chiến dịch Đà Nẵng đã góp phần mở ra một địa bàn chiến lược có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt. Một vùng lãnh thổ rộng lớn bao gồm 5 tỉnh đồng bằng ven biển (Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Đà, Quảng Nam, Quảng Ngãi, trong đó có 2 thành phố lớn là Huế và Đà Nẵng) tiếp giáp với miền Bắc xã hội chủ nghĩa, nối liền với vùng mới giải phóng ở Tây Nguyên, đã tạo nên một hậu phương chiến lược hoàn chỉnh hơn.

Với hậu phương mới tạo ra, ta có điều kiện tốt hơn trong việc bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, bảo đảm cơ động lực lượng, đáp ứng với yêu cầu tập trung lực lượng quy mô lớn cho việc giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc./.

“Chiến thắng Xuân Lộc (từ 9-21/4/1975) làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch xung quanh Sài Gòn, làm cho tinh thần quân địch càng thêm suy sụp. Tin chiến thắng đã làm nức lòng nhân dân cả nước” (Đại tướng Võ Nguyên Giáp).

Mở toang “cánh cửa thép”

Xuân Lộc là một thị xã của tỉnh Long Khánh (thị xã Long Khánh, Đồng Nai hiện nay). Đây là địa bàn án ngữ những trục giao thông quan trọng như: Quốc lộ số 1, quốc lộ 20, quốc lộ 15, rất thuận lợi cho quân ta cơ động lực lượng tiến thẳng vào nội đô Sài Gòn. Xuân Lộc-Long Khánh có tầm quan trọng về địa lý, quân sự, nhằm bảo vệ Sài Gòn từ hướng đông.

Để biến Xuân Lộc thành “cánh cửa thép,” địch đã tập trung ở đây một sư đoàn bộ binh, một liên đoàn biệt động quân, một thiết đoàn xe tăng-thiết giáp, 4 tiểu đoàn pháo binh và lực lượng được tổng trù sẵn sàng ứng trợ đặc biệt.

Chính Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ Đại tướng Frederick C. Weyand, đã trực tiếp lên Xuân Lộc thị sát và nhấn mạnh: “Phải giữ cho được Xuân Lộc, mất Xuân Lộc là mất Sài Gòn.”

Đánh giá đúng tầm quan trọng của cửa ngõ Xuân Lộc, ngày 2/4/1975, quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Bộ Tư lệnh Miền đã quyết địch mở cuộc tiến công giải phóng Xuân Lộc nhằm tiêu diệt sư đoàn 18 ở vòng ngoài, phá âm mưu phòng ngự từ xa, phá thế phòng ngự củng cố Sài Gòn của địch, chia cắt giao thông, cô lập Sài Gòn. Nhiệm vụ tiến công Xuân Lộc được giao cho Quân đoàn 4. Đồng chí Hoàng Cầm được giao trọng trách làm Tư lệnh chiến dịch.

5 giờ 40 phút ngày 9/4, Quân đoàn 4 nổ súng tấn công Xuân Lộc. Các trận địa pháo của Quân đoàn, sư đoàn lần lượt nhả đạn. Một giờ sau, bộ binh bắt đầu xung phong. Trong ngày chiến đấu đầu tiên, quân ta đã chiếm được một phần hai thị xã, toàn bộ khu hành chính tiểu khu.

Những ngày sau đó, chiến sự ở Xuân Lộc-Long Khánh diễn ra ngày càng thêm ác liệt và đã gây tổn thất lớn cho cả ta và địch. Quyết “tử thủ” Xuân Lộc, ngày 12/4, Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn quyết định tăng cường lực lượng, vũ khí và phương tiện chiến tranh cho Xuân Lộc.

Chỉ sau thời gian ngắn, lực lượng địch ở Xuân Lộc-Long Khánh đã gia tăng đột biến: chiếm 50% bộ binh, 60% pháo binh, hầu hết số lượng xe tăng thiết giáp của Quân đoàn 3 và lực lượng tổng dự bị chiến lược của quân đội Sài Gòn.

Trước tình hình khó khăn, ta đã nghiên cứu diễn biến trận đánh, quyết định tổ chức lại lực lượng, thay đổi cách đánh từ tiến công trực tiếp chuyển sang thế trận bao vây, cô lập nhằm làm suy yếu lực lượng địch trong thị xã; tiêu diệt các lực lượng tiếp viện của địch mới được điều đến còn đứng chân chưa vững ở vòng ngoài.

Ta tổ chức đánh chiếm ngã ba Dầu Giây, Núi Thị, cắt quốc lộ 1 và chặn đánh quân tiếp viện từ Biên Hòa, Trảng Bom, cắt rời Xuân Lộc ra khỏi Biên Hòa. Rạng sáng 15/4, quân ta bắt đầu bắn phá sân bay Biên Hòa. Ở khu vực Xuân Lộc, Sư đoàn 7 và Sư đoàn 341 liên tục quần nhau với địch, đánh tan hai chiến đoàn còn lại (43 và 48) của Sư đoàn 18 và diệt một bộ phận quân dù.

Thấy không thể bảo vệ được Xuân Lộc, ngày 20/4, địch rút chạy, bị quân ta truy kích tiêu diệt. Ngày 21/4, thị xã Xuân Lộc và toàn bộ tỉnh Long Khánh được giải phóng.

Kết thúc chiến dịch Xuân Lộc, quân ta đã đánh thiệt hại nặng sư đoàn 18, lữ đoàn dù 1, tiêu diệt chiến đoàn 52 (sư đoàn 18), đánh thiệt hại trung đoàn 5 và lữ đoàn 3 thiết giáp, diệt và bắt hàng nghìn tên địch, thu hàng chục ôtô và hàng nghìn súng các loại, phá hủy 42 xe tăng, xe thiết giáp.

Tạo thời cơ lịch sử, giải phóng Sài Gòn

Việc chọn địa bàn và thời điểm mở chiến dịch tiến công Xuân Lộc-Long Khánh là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và rất kịp thời trong thời điểm lịch sử chuyển biến hết sức mau lẹ của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Chiến dịch tiến công thắng lợi đã đập tan “cánh cửa thép” án ngữ cửa ngõ phía đông Sài Gòn, làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch quanh Sài Gòn, làm suy sụp nhanh thêm tinh thần chiến đấu của quân ngụy còn lại trên toàn miền Nam.

Xuân Lộc-Long Khánh được giải phóng, kế hoạch quân sự của Mỹ-ngụy bị đảo lộn, theo đó âm mưu chính trị cũng tan vỡ theo. Thắng lợi của chiến dịch đã tạo ra một địa bàn tập kết thuận lợi, làm bàn đạp xuất phát tiến công của Cánh quân hướng Đông-một trong 5 mũi chủ lực cơ động của đội hình chiến dịch mang tên Bác Hồ kính yêu tiến vào giải phóng Sài Gòn-Gia Định.

Sau khi “cánh cửa thép” Xuân Lộc tan rã, một loạt sự kiện liên quan đã liên tiếp diễn ra. Ngay tối ngày Xuân Lộc được giải phóng, Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố từ chức và hai ngày sau đó thì trốn chạy khỏi Sài Gòn. Bên kia bờ đại dương, ngày 23/4/1975, Tổng thống Mỹ Gerald Ford tuyên bố “Cuộc chiến tại Việt Nam đã chấm dứt đối với người Mỹ.”

Ngày 23/4/1975, Tổng thống Mỹ Gerald Ford tuyên bố “Cuộc chiến tại Việt Nam đã chấm dứt đối với người Mỹ”

Mặt trận hướng Đông được khai thông, các cánh quân rầm rập tiến về Sài Gòn với khí thế không gì lay chuyển nổi. “Cánh cửa thép” Xuân Lộc bị phá đã mở toang cánh cửa cho đại quân ta mở Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, tiến vào giải phóng Sài Gòn, xông thẳng vào sào huyệt cuối cùng của chế độ Mỹ-ngụy, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, kết thúc thắng lợi sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước oanh liệt của dân tộc Việt Nam.

Từ Chiến thắng Xuân Lộc đã rút ra nhiều bài học giá trị. Đó là cách quán triệt ý đồ chiến lược của Trung ương Đảng, hạ quyết tâm kịp thời, chính xác; biết tổ chức và sử dụng lực lượng tại chỗ, phát huy sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân; trong chỉ đạo, chỉ huy kịp thời, nhạy bén, linh hoạt; phát huy thế tiến công chiến lược, chớp thời cơ giành thắng lợi.

Chiến thắng Xuân Lộc là một trong những điểm nhấn của mùa Xuân toàn thắng 1975. Bài học rút ra từ cuộc chiến năm xưa vẫn nguyên giá trị để nghiên cứu, vận dụng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay./.

Chiến dịch Hồ Chí Minh (26 đến 30/4/1975) là đỉnh cao của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh là thắng lợi vĩ đại nhất, trọn vẹn nhất, kết thúc 30 năm chiến tranh lâu dài, gian khổ chống ngoại xâm của dân tộc ta, đưa cả nước bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Chiến dịch lịch sử

Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn-Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn.

Lực lượng của địch ở vòng ngoài còn mạnh, song bên trong yếu, sơ hở, không có khả năng tăng viện. Ta cũng nhận định, Mỹ khó có khả năng can thiệp trở lại bằng lục quân, khả năng can thiệp bằng không quân và hải quân càng hạn chế.

Ngày 31/3, Bộ Chính trị họp nhận định: “Thời cơ chiến lược tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa vào sào huyệt của địch đã hoàn toàn chín muồi. Từ giờ phút này trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của quân và dân ta bắt đầu, nhằm hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam và thực hiện hòa bình thống nhất Tổ quốc.”

Bộ Chính trị nhấn mạnh: “Phải nắm vững hơn nữa thời cơ chiến lược, với tư tưởng chỉ đạo thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng, có quyết tâm lớn thực hiện tổng công kích, tổng khởi nghĩa trong thời gian sớm nhất, tốt nhất là trong tháng 4, không để chậm.”

Để thực hiện quyết tâm đó, Bộ Chính trị quyết định tập trung lực lượng chỉ đạo giành thắng lợi trong trận quyết chiến lịch sử này. Chiến dịch giải phóng Sài Gòn-Gia Định được mang tên là “Chiến dịch Hồ Chí Minh.”

Lúc này, chế độ ở Sài Gòn là không thể cứu vãn, song Mỹ vẫn chưa từ bỏ tham vọng vớt vát về chính trị. Mỹ vừa tung tin dọa dẫm ta vừa đẩy mạnh hoạt động ngoại giao, gây sức ép với ta nhằm ngăn chặn cuộc tổng tiến công của ta vào Sài Gòn.

Ngày 21/4, theo chủ trương của Mỹ, Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Thiệu từ chức, Trần Văn Hương lên thay và kêu gọi “ngừng bắn để thương lượng.”

Ngày 26/4, khi Thiệu vừa chạy tới Đài Loan (Trung Quốc), thì Trần Văn Hương lại phải từ chức để nhường chỗ cho con bài chót của Mỹ là Dương Văn Minh. Song âm mưu của Mỹ chỉ là ảo tưởng. Giờ cáo chung của chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam đã điểm.

17 giờ ngày 26/4/1975, các lực lượng của ta trên tất cả 5 hướng là: Tây Bắc, Bắc và Đông Bắc, Đông và Đông Nam, Tây và Tây Nam, vùng ven và nội thành Sài Gòn, nhất loạt tấn công địch với sức mạnh vũ bão, mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Những trận chiến đấu quyết liệt và những trận bão lửa dữ dội diễn ra trước hết ở hướng đông là hướng địch tập trung nhiều lực lượng và tổ chức chống cự rất điên cuồng. Ngày 27/4, ta giải phóng tỉnh Phước Tuy, chiếm và giữ các đầu cầu vào nội thành Sài Gòn.

Ngày 28/4, ta tăng cường vây ép Sài Gòn trên các hướng; bao vây, ngăn chặn không cho các Sư đoàn chủ lực của địch co cụm về vùng ven nội thành. Trong ngày 29/4, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương gửi Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh chỉ thị: “Tiếp tục tiến công vào Sài Gòn theo kế hoạch; tiến quân với khí thế hùng mạnh nhất, giải phóng và chiếm lĩnh toàn bộ thành phố, tước vũ khí quân đội địch, giải tán chính quyền các cấp của địch, đập tan triệt để mọi sự chống cự của chúng.”

Ngày 29/4, ta tổng tiến công trên toàn mặt trận, ngăn chặn và tiêu diệt các tập đoàn địch ở vòng ngoài, thọc sâu đánh chiếm các địa bàn quan trọng ở vùng ven, chuẩn bị đồng loạt đánh vào nội đô. Tính đến cuối ngày 29/4, bộ đội ta đã đập tan tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch, tiêu diệt và làm tan rã phần lớn các Sư đoàn 5, 25, 18, 22, 7 của quân ngụy.

Các binh đoàn thọc sâu đã tiến đến vùng ven, cách trung tâm Sài Gòn từ 10 đến 20 km. Các lực lượng vũ trang tại chỗ hoạt động mạnh trên các địa bàn, giữ vững các cầu trên đường vào thành phố.

Miền Nam toàn thắng

Sáng ngày 30/4, Đại sứ Mỹ Graham Martin chạy khỏi Sài Gòn. 5 giờ sáng ngày 30/4, với sự hiệp đồng chiến đấu rất anh dũng của các lực lượng đặc biệt tinh nhuệ, các lực lượng biệt động, tự vệ vùng ven và nội đô, cùng với sự nổi dậy đều khắp và rất kịp thời của quần chúng trong và ngoài thành phố, các cánh quân hùng mạnh đã thần tốc thọc sâu, tiến thẳng vào chiếm các mục tiêu quan trọng trong thành phố Sài Gòn-Gia Định: Dinh Độc lập (tức Phủ Tổng Thống ngụy), Bộ Tổng tham mưu và Khu Bộ tư lệnh các binh chủng của địch, sân bay Tân Sơn nhất, Đài Phát thanh, Biệt khu thủ đô và Tổng Nha cảnh sát.

Binh đoàn hỗn hợp của Quân đoàn 2 chiếm Dinh Độc lập lúc 10 giờ 45 phút, bắt toàn bộ nội các ngụy quyền Sài Gòn, buộc Dương Văn Minh phải lên đài phát thanh Sài Gòn tuyên bố đầu hàng cách mạng không điều kiện. 11 giờ 30 phút, ngày 30/4/1975, ta kéo cờ chiến thắng trên nóc Dinh Độc Lập.

Đúng giờ phút ấy, nhân dân cả nước reo mừng khi được tin Sài Gòn được giải phóng. Nhân dân Hà Nội đổ ra đường, tung hoa, vẫy cờ, mít tinh, tuần hành và hô vang khẩu hiệu: “Hoan hô miền Nam hoàn toàn giải phóng,” “Tổ quốc Việt Nam anh hùng muôn năm.” Trên đà chiến thắng, đến ngày 1/5, cơ bản các tỉnh, thành phố trên đất liền, các đảo và quần đảo ở Biển Đông trên toàn miền Nam được hoàn toàn giải phóng.

Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, ta đã tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ lực lượng chủ lực, địa phương và cảnh sát thuộc quân khu 3 ngụy, lực lượng tổng trù bị còn lại và tàn quân của quân đoàn 1 và 2. Đập tan hệ thống chính quyền ngụy từ trung ương đến cơ sở…

Ta thu được hầu hết toàn bộ vũ khí kỹ thuật hiện đại, căn cứ, kho tàng của địch. Nhân dân trong khu vực chiến dịch hầu như không bị tổn thất, thành phố gần như nguyên vẹn, các cơ sở vật chất về quân sự, kinh tế, sinh hoạt ta đều thu được. Mọi hoạt động của thành phố trở lại bình thường.

Ngay sau đó, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã gửi điện tới toàn thể cán bộ, chiến sỹ tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh cùng đồng bào Sài Gòn-Gia Định.

Bức điện viết: “Bộ Chính trị Trung ương Đảng nhiệt liệt khen ngợi quân và dân Sài Gòn-Gia Định, khen ngợi toàn thể cán bộ và chiến sỹ, đảng viên và đoàn viên, thuộc các đơn vị bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, bộ đội tinh nhuệ, dân quân tự vệ đã chiến đấu cực kỳ anh dũng, lập chiến công chói lọi, tiêu diệt và làm tan rã lực lượng lớn quân địch, buộc ngụy quyền Sài Gòn phải đầu hàng không điều kiện, giải phóng thành phố Sài Gòn-Gia Định, đưa Chiến dịch lịch sử mang tên Bác Hồ vĩ đại đến toàn thắng.”

Thắng lợi Chiến dịch Hồ Chí Minh một lần nữa khẳng định nghệ thuật của chiến tranh nhân dân Việt Nam, phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp và thế trận lợi hại, với ưu thế áp đảo quân địch, đánh vào hệ thống phòng thủ lớn nhất của địch, thực hiện tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch, giành thắng lợi triệt để trong thời gian ngắn nhất (3,5 ngày).

Đây là chiến dịch tiến công có ý nghĩa chiến lược cuối cùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có sự hợp đồng binh chủng lớn nhất; được Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương chỉ đạo trực tiếp, tập trung, sâu sát, kịp thời và sáng suốt.

Những bài học quan trọng để chiến thắng là: nắm bắt đúng thời cơ chiến lược, hạ quyết tâm mở chiến dịch kịp thời, chính xác; nghệ thuật tạo sức mạnh tổng hợp cả lực lượng và thế trận; cách đánh chiến dịch đúng đắn, sáng tạo, đầy mưu lược, hiệu quả cao.

Thắng lợi của ta cũng là thất bại to lớn nhất của Mỹ từ trước tới nay, mở ra một kỷ nguyên mới cho phong trào cách mạng thế giới. Chiến thắng có ý nghĩa lịch sử và tầm vóc thời đại của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20./.

Kỷ niệm 45 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước là dịp mỗi chúng ta ôn lại những trang sử hào hùng của dân tộc, nhìn lại chặng đường xây dựng và phát triển đất nước. Chúng ta cũng nhận thức sâu sắc hơn giá trị những bài học kinh nghiệm được tổng kết từ thực tiễn đấu tranh của dân tộc để tiếp thêm sức mạnh, ý chí, quyết tâm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Sự kiện quốc tế to lớn

Đại thắng mùa Xuân 1975 đã khép lại cánh cửa chủ nghĩa thực dân mới, làm tiêu tan bao mưu đồ đen tối của các thế lực thù địch hòng thôn tính, đô hộ, nô dịch, ngăn cản sự phát triển mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam.

Cuộc chiến tranh cách mạng đã kết thúc cách đây vừa tròn 45 năm, và tính từ khi khởi sự Cách mạng Tháng Tám 1945 đã cách đây 75 năm, nhưng để luận giải những câu hỏi lớn như vì sao dân tộc ta phải cầm súng và cầm súng dài ngày đến như vậy, vì sao một nước nhỏ và nghèo vừa thoát khỏi chế độ thực dân nửa phong kiến lại đánh thắng hai đế quốc-thực dân hùng mạnh, mở đầu cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ và chủ nghĩa thực dân mới trên phạm vi thế giới… đòi hỏi những công trình nghiên cứu khoa học lớn.

Các chính khách và học giả phương Tây khi phân tích cuộc chiến đã đổ lỗi cho những cơ hội hòa bình bị bỏ lỡ, đổ lỗi cho những quyết định sai lầm nhất thời của các chính trị gia và các nhà cầm quân dẫn đến thảm họa. Họ cố tình quên đi những điều cơ bản nhất. Khi tiến hành chiến tranh xâm lược phi nghĩa ở Việt Nam, chủ nghĩa đế quốc phải đương đầu với một dân tộc rất kiên cường và bất khuất, có truyền thống hàng nghìn năm văn hiến; rất khát vọng hòa bình nhưng phải là hòa bình trong độc lập, tự do, “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”; một dân tộc rất thông minh và anh dũng, được tổ chức tốt và vũ trang toàn dân, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Hàng chục năm đã trôi qua nhưng rất nhiều bài học được rút ra từ cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, trong đó có bài học về tạo thời cơ và chớp thời cơ. Bài học ấy đã, đang và sẽ tiếp tục là sức mạnh, là khởi nguồn cho những thành tựu to lớn hơn của cả dân tộc trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay và mai sau.

Khi đánh giá về nghệ thuật quân sự trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Trận quyết chiến chiến lược mùa Xuân 1975 đánh dấu bước phát triển mới hết sức rực rỡ của nghệ thuật chiến tranh nhân dân trong điều kiện hiện đại, đặc biệt là nghệ thuật điều hành chiến tranh ở giai đoạn kết thúc, nghệ thuật tổ chức và chỉ đạo thực hành những trận then chốt quyết định, đưa kháng chiến đến toàn thắng.”

Chiến thắng năm 1975, nếu như Henry Kissinger, nguyên Cố vấn Nhà Trắng bàng hoàng không hiểu “cái gì đó đã nhen lên trong dân tộc đó những ngọn lửa anh hùng và nghị lực như vậy” thì tướng Maxwell Taylor, cựu Đại sứ Mỹ ở Sài Gòn phải chua chát thừa nhận: “Tất cả chúng ta đều có phần của mình trong thất bại của Mỹ ở Việt Nam, và chẳng có gì là tốt đẹp cả. Chúng ta không hề có một anh hùng nào trong cuộc chiến tranh này, mà chỉ toàn là một lũ ngu xuẩn. Chính tôi cũng nằm trong số đó.”

Giá trị thời đại sâu sắc

Dấu ấn kỳ tích Đại thắng mùa Xuân 1975 của dân tộc ta đến nay đã trải qua 45 năm. Các thế hệ người Việt Nam ngày càng cảm nhận đầy đủ và sâu sắc giá trị của chiến công chói lọi mang tầm vóc thời đại này, đó là bước chuyển mình vĩ đại của dân tộc bước qua khói lửa chiến tranh, giành được nhiều thành tựu lớn lao trong sự nghiệp xây dựng đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.

Ngày nay, dưới góc nhìn của quốc tế, Việt Nam được coi là một câu chuyện thành công về quá trình phát triển, với những thành tựu vượt bậc đã đạt được trong thời gian qua trên các mặt: hoàn thiện Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân, vì dân; kinh tế đạt được nhiều thành tựu quan trọng; văn hóa-xã hội có bước tiến bộ rõ nét; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao. Sau 34 năm đổi mới, kinh tế Việt Nam liên tục tăng trưởng, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện.

Năm 2019, tăng trưởng GDP toàn quốc đạt 7,02%, quy mô nền kinh tế đạt 266 tỷ USD. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 200 USD năm 1990 lên 2.800 USD năm 2019. Tỷ lệ hộ nghèo bình quân cả nước giảm từ 53% năm 1993 xuống còn dưới 4% năm 2019.

Liên hợp quốc ghi nhận, những chiến lược và nỗ lực của Việt Nam đã đưa đất nước từ chỗ là một trong những quốc gia nghèo khó đã trở thành một quốc gia có thu nhập trung bình và tăng trưởng nhanh chóng. Với Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam là một câu chuyện thành công về quá trình phát triển. Còn theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Việt Nam đã là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất trên thế giới kể từ năm 1990.

Tiếp nối dòng chảy lịch sử, sức mạnh tổng hợp của Việt Nam đã tăng lên nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với triển vọng tốt đẹp. 

Tiếp nối dòng chảy lịch sử, sức mạnh tổng hợp của Việt Nam đã tăng lên nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với triển vọng tốt đẹp. Chúng ta đã mở rộng quan hệ đối ngoại theo hướng đa phương hoá, đa dạng hóa, giữ vững độc lập chủ quyền quốc gia, xác lập được quan hệ ổn định với các nước lớn; có quan hệ ngoại giao với hơn 180 nước, quan hệ kinh tế thương mại với hơn 200 nước và vùng lãnh thổ, ký hiệp định thương mại song phương với hơn 100 nước.

Việt Nam là thành viên của nhiều tổ chức, diễn đàn quốc tế ASEAN, ASEM, APEC, WTO, TPP…; tích cực tham gia giải quyết những vấn đề biên giới, lãnh thổ, biển đảo với các nước liên quan, góp phần giữ vững môi trường hoà bình khu vực và thế giới.

Đặc biệt, công tác đối ngoại năm 2019 đã ghi một dấu ấn lịch sử, khi Việt Nam vừa là Chủ tịch ASEAN năm 2020 vừa được bầu là thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ năm 2020-2021 với số phiếu 192/193. Đây là số phiếu đồng thuận kỷ lục trong 75 năm phát triển Liên hợp quốc.

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã nâng vị thế chính trị của Việt Nam trên thế giới lên một tầm cao mới. Đối với dân tộc ta, đây là bản anh hùng ca bất hủ của chiến tranh nhân dân trong thời đại Hồ Chí Minh. Năm tháng trôi qua, càng khẳng định và làm nổi bật tầm vóc lịch sử và ý nghĩa thời đại của thắng lợi này./.

Năm 2020, đại dịch COVID-19 như một cơn sóng thần quét mạnh qua phần lớn các quốc gia trên thế giới. Nhưng bên cạnh đó, một làn sóng ngầm khác mang tên “virus tin giả” (Fake News) cũng bùng lên dữ dội.

Trong cuộc chiến dai dẳng với tin giả, những người làm báo được đặt ở vị trí trung tâm, có nhiệm vụ điều chỉnh, đấu tranh với những thông tin sai lệch, gây hoang mang dư luận.

Cảm tính dẫn lối

6 giờ 30 phút, chuông báo thức reo vang, Phương Thảo (24 tuổi, Bắc Từ Liêm, Hà Nội) mở điện thoại, truy cập một vài tờ báo chính thống để cập nhật số liệu ca nhiễm COVID-19 ở Việt Nam, diễn biến dịch bệnh trên thế giới từ những nguồn tin chính thức, tin cậy của cơ quan chức năng.

“Trong khoảng một tuần nay, đó là việc làm đầu tiên của tôi mỗi sáng thức dậy,” cô gái trẻ cho biết.

Giờ đây, thay vì hoảng loạn trước những tin đồn thất thiệt về dịch bệnh như giai đoạn dịch bệnh mới bùng phát, hàng ngày, Thảo tìm đọc những nguồn tin chính thống để cập nhật tình hình, sắp xếp thời gian làm việc tại nhà kết hợp với việc tập thể dục, đọc sách, nghe nhạc thư giãn…

“Việc này đã giúp tôi cân bằng cuộc sống, có được sự lạc quan và năng lượng tích cực, chủ động thực hiện những cách thức phòng, tránh dịch như khuyến cáo của Bộ Y tế. Tôi không chủ quan nhưng không còn cảm giác hoang mang, lo lắng, ám ảnh khi bị ngợp trong cả ‘rừng’ thông tin (cả giả và thật) về virus SARS-CoV-2 như trước nữa,” Phương Thảo nhớ lại.

Thảo thừa nhận trước đây, trong cơn hoảng loạn, cô từng ấn like (thích), share (chia sẻ) nhiều tin chưa được kiểm chứng. Khoảng giữa tháng Ba, khi thấy nhiều bạn bè lan truyền trên Facebook thông tin “phong tỏa” Hà Nội, Thảo không đắn đo, bình tĩnh suy nghĩ mà vội vã like, chia sẻ thông tin với các nhóm chat mà cô tham gia.

Thảo thừa nhận trước đây, trong cơn hoảng loạn, cô từng ấn like (thích), share (chia sẻ) nhiều tin chưa được kiểm chứng.

Không chỉ dừng lại ở đó, cô gái trẻ lập tức gọi điện thoại thông báo cho mẹ và đề nghị bà nhanh chóng mua tích trữ thức ăn. Trong những ngày sau đó, Thảo luôn sống trong cảm giác bồn chồn, lo âu với hàng loạt suy đoán vô căn cứ về cảnh sống ảm đạm, buồn tẻ về việc thiếu thốn các loại nhu yếu phẩm hàng ngày, tiếng còi xe cấp cứu vang vọng trên những con phố vắng tanh… Điều đó khiến cô cảm thấy vô cùng mệt mỏi, căng thẳng…

“Khi có quá nhiều bạn bè đồng loạt ‘like,’ ‘share’ thông tin đó, tôi cũng ‘like,’ ‘share’ như một phản xạ tự nhiên, không một chút lăn tăn, do dự. Đến khi báo chí đăng thông tin phản bác chuyện phong tỏa Hà Nội, trích dẫn ý kiến của lãnh đạo thành phố, tôi mới sực nhận ra mình đã bị Fake News dẫn dắt. Hành động ấn nút ‘like,’ ‘share’ một cách cảm tính đó đã góp phần tạo nên sự hoang mang cho bạn bè, gia đình giữa cơn đại dịch,” Phương Thảo kể.

Thời gian qua, cùng với sự lây lan của virus SARS-CoV-2 trong cộng đồng, “virus tin giả” cũng lan truyền với tốc độ chóng mặt trên không giang mạng, dẫn đến những cơn hoảng loạn tập thể và những hành động tiêu cực.

Nhiều người chắc hẳn không quên khi có thông tin chính thức về một bệnh nhân dương tính với virus SARS-CoV-2 ở Hà Nội vào tối 6/3, trong khi các cơ quan chức năng đang gồng mình triển khai phương án đối phó thì một cơn bão tin giả sầm sập kéo tới.

Cộng đồng mạng liên tục phát tán những thông tin thất thiệt liên quan đến bệnh nhân số 17 mắc COVID-19: “Ông taxi chở cô ấy đã vừ-a-dính rồi nhé! Ông ấy mới chỉ đưa khách đi từ Nội Bài về 7 địa phương khác nhau ngoài Hà Nội thôi mà,” “Làm gì có chuyện tự cách ly! Ôm mấy em Gucci về mà không lượn ba vòng Sheraton, bốn vòng Metropole thì tôi bé bằng con kiến”…

Trong khi đó, trên thực tế, bệnh nhân số 17 di chuyển bằng xe riêng của gia đình từ sân bay về nhà ở phố Trúc Bạch và tự cách ly tại nhà trước khi nhập viện điều trị COVID-19.

Cùng với đó, người dùng mạng xã hội liên tục đưa ra những đồn đoán, “dự báo” rằng khoảng một tuần sau (tính từ thời điểm xác định bệnh nhân số 17), Hà Nội sẽ “thất thủ,” các thành phố lớn sẽ mất kiểm soát trước sự lây lan của dịch bệnh.

Trước đó, vào cuối tháng Hai, mạng xã hội xôn xao thông tin một bệnh nhân nữ 27 tuổi nhập viện (Bệnh viện Nhân dân 115, Thành phố Hồ Chí Minh) vào ngày 25/2 với các biểu hiện ho, sốt, khó thở… Đến ngày 27/2, bệnh nhân qua đời. Bệnh viện tiến hành phong tỏa hai cổng, phun khử khuẩn.

Mặc dù không khẳng định bệnh nhân qua đời do mắc COVID-19 nhưng cách đưa thông tin về các triệu chứng của người bệnh, đặt nghi vấn “bệnh viện chưa cho nhận xác” và các biện pháp phòng dịch của bệnh viện… đã khiến dư luận không khỏi hoang mang.

Sau đó, lãnh đạo Bệnh viện Nhân dân 115 đã phải lên tiếng phản bác thông tin thất thiệt. Cụ thể, đại diện đơn vị này khẳng định ngày 25/2, bệnh viện tiếp nhận một bệnh nhân trong tình trạng sốt, huyết áp tụt, khó thở… Sau quá trình khám, các bác sỹ chẩn đoán bệnh nhân bị viêm cơ tim cấp, hội chứng suy hô hấp tiến triển, suy đa phủ tạng.

Lãnh đạo Bệnh viện Nhân dân 115 khẳng định người bệnh không có yếu tố dịch tễ học liên quan đến COVID-19 rõ ràng. Tuy nhiên, bệnh viện vẫn tổ chức cách ly chuẩn theo quy định của Bộ Y tế, tiến hành lấy mẫu xét nghiệm COVID-19. Đến ngày 27/2, do tình trạng bệnh diễn biến nặng, bệnh nhân đã tử vong. Kết quả xét nghiệm kết luận âm tính với virus gây COVID-19.

Làm gì khi “tin vịt” lên ngôi?

Tiến sỹ Trần Bá Dung, Trưởng Ban Nghiệp vụ (Hội Nhà báo Việt Nam) cho rằng tin giả nhưng hậu quả thật! Việc đăng tải thông tin một cách mập mờ, sự lan truyền với tốc độ nhanh chóng của những thông tin thất thiệt, không được kiểm chứng chỉ sau một cú click chuột như vậy tác động xấu tới tâm lý xã hội, gây hoang dư luận.

“Gia đình của bệnh nhân xấu số đó không chỉ đau xót trước sự ra đi của người thân mà còn phải đối mặt với những đồn đoán, thái độ kỳ thị của không ít người về lý do tử vong của người bệnh; tất cả xuất phát từ những thông tin mập mờ trên mạng xã hội,” ông Dung bày tỏ.

Theo tiến sỹ Trần Bá Dung, trong bối cảnh dịch bệnh bùng phát hiện nay, các thông tin về bệnh nhân, diễn biến… luôn được cộng đồng quan tâm theo dõi. Đây là một trong những biện pháp quan trọng để chủ động phòng, chống sự lây lan của virus SARS-CoV-2.

“Khi đối mặt với diễn biến khó lường của dịch bệnh, con người sẽ cảm thấy sợ. Đó là trạng thái tâm lý dễ hiểu. Tuy nhiên, không phải vì thế mà chúng ta vội vã lan truyền, phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng. Điều này sẽ gây tổn hại tinh thần cho cộng đồng, hoang mang dư luận,” ông Dung nói.

“Việc lan truyền, phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng sẽ gây tổn hại cho cộng đồng.”

Đặc biệt, việc lợi dụng điều đó để đăng tải, lan truyền những thông tin thất thiệt, gây hoang mang dư luận nhằm “câu view,” tăng lượng tương tác, phục vụ mục đích riêng là hành động cần lên án.

Riêng tại Hà Nội, Công an thành phố cho biết tính đến ngày 18/3, cơ quan này đã lập hồ sơ xử lý 53 trường hợp tung tin sai sự thật liên quan đến dịch COVID-19.

Trong bối cảnh tin giả liên quan đến dịch COVID-19 tràn lan, ông Trần Bá Dung cho rằng mỗi cá nhân cần bình tĩnh khi tiếp nhận thông tin, không chia sẻ, lan truyền thông tin bằng cảm tính mà bỏ qua việc kiểm chứng.

Bên cạnh đó, tiến sỹ Trần Bá Dung nhấn mạnh vai trò của báo chí, các kênh thông tin chính thống. Trưởng Ban Nghiệp vụ (Hội Nhà báo Việt Nam) cho rằng trong thời gian qua, các cơ quan báo chí đã chủ động, tích cực bám sát tình hình để có những tuyến tin, bài, phóng sự phản ánh sinh động, toàn diện nỗ lực phòng, chống dịch của cả hệ thống chính trị. Tuy nhiên, thời gian tới, báo chí cần vào cuộc quyết liệt hơn nữa để định hướng dư luận, phản bác thông tin sai lệch về tình hình dịch bệnh.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 31/3, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có văn bản gửi Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường kỷ luật truyền thông phòng, chống dịch COVID-19.

Công văn nêu rõ, với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ Trung ương tới địa phương, thời gian qua, Việt Nam đã kiểm soát tốt sự lây lan của dịch bệnh, đồng thời hạn chế tối đa những thiệt hại do dịch bệnh gây ra và đạt được những thành công bước đầu, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận, đánh giá cao.

Hiện nay, công tác phòng, chống dịch COVID-19 ở Việt Nam đã chuyển sang giai đoạn 3, có ý nghĩa quyết định, đòi hỏi sự chung tay, thực hiện quyết liệt của các cấp, ngành. Bởi vậy, công tác truyền thông cũng phải được quan tâm, đẩy mạnh.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và Ban chỉ đạo Quốc gia về phòng, chống dịch COVID-19, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh; chỉ đạo các cơ quan thông tin, báo chí của địa phương thông tin kịp thời, minh bạch, trong đó, chú trọng thông tin về các kết quả tích cực, các mô hình tốt, sự chung tay của cả cộng đồng trong phòng, chống dịch bệnh; chủ động thông tin về kết quả điều trị để tránh hoang mang trong xã hội.

Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cần thông tin nhiều hơn về cách phòng tránh dịch bệnh, các biện pháp phòng, chống lây chéo dịch bệnh trong cộng đồng; qua đó vận động người dân nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân, cộng đồng…./.

Song song với cuộc chiến bền bỉ chống lại dịch COVID-19 còn có một cuộc chiến khác cũng không kém phần cam go và thử thách: Cuộc chiến chống lại những làn sóng tin giả. Trên mặt trận này, những người làm báo vừa xông pha vào “điểm nóng” đại dịch, vừa dùng chính những bức ảnh, video, bài viết của mình làm vũ khí chống Fake News.

Những “F1… chủ động” chạy đua với thời gian

Nguyễn Khánh hiện đang giữ vai trò phóng viên ảnh của báo Tuổi Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh và cũng là một trong những người đã bám sát thông tin về dịch COVID-19 từ ngay những ngày đầu. Anh tự gọi mình và các đồng nghiệp đang làm nhiệm vụ là những “F1… chủ động.”

“Thời điểm đi cùng Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn tới làm việc tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương Cơ sở 2, chúng tôi đã có cơ hội tiếp xúc với nhóm bệnh nhân dương tính với COVID-19. Chúng tôi có nói đùa với nhau: Bây giờ anh em mình đều là F1 hết nhưng là F1 chủ động,” Nguyễn Khánh giải thích.

Để có thể tiếp xúc, các phóng viên sẽ phải mang theo những bộ bảo hiểm y tế đặc biệt, đảm bảo an toàn khi tiếp cận, tác nghiệp ở cự ly cho phép.

“Lãnh đạo bệnh viện vào thời điểm đó cũng đặt ra vấn đề là nếu bây giờ chúng tôi đi [vào khu vực điều trị – PV] thì sẽ phải chấp nhận rủi ro và nguy hiểm. Không mất quá nhiều đắn đo, cả nhóm đã đồng ý,” phóng viên báo Tuổi Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh nhớ lại.

Anh cho hay ban đầu khi tiếp cận với những người dương tính, anh cũng cảm thấy “hơi khớp.” Nhưng cảm giác ấy qua đi rất nhanh, Khánh bắt đầu bình tâm lại và tập trung vào công việc vì khoảng thời gian không nhiều. Anh chỉ có 20 phút để tác nghiệp trong toàn bộ khu vực.

“Gần như là chạy đua, chúng tôi không có khoảng trống để run sợ nữa. Nếu không chụp được những bức ảnh tốt nhất, bạn sẽ không còn nhiều cơ hội để quay lại lần thứ hai,” Khánh nói.

“Gần như là chạy đua, chúng tôi không có khoảng trống để run sợ nữa. Nếu không chụp được những bức ảnh tốt nhất, bạn sẽ không còn nhiều cơ hội để quay lại lần thứ hai.”

Phóng viên ảnh Phạm Ngọc Thành (Vnexpress) cũng đeo đuổi đưa tin về dịch COVID-19 ngay từ những ngày đầu. Anh là một trong số ít những phóng viên dám đi thẳng vào vào dịch Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương Cơ sở 2 để ghi lại những hình ảnh xác thực nhất nhằm chuyển tải tới độc giả.

Nhớ lại cảm giác khi tác nghiệp trong “điểm nóng” này, anh cho biết: “Hôm đó, tôi cũng hơi lo sợ, đúng như cảm giác lúc lấy tin trong vụ cháy xưởng ở Nhà máy Rạng Đông trước đó. Nhưng, cái sợ lớn nhất không phải là có thể bị nhiễm bệnh mà là lo gia đình, bạn bè bị ảnh hưởng.”

Cũng giống như đồng nghiệp Nguyễn Khánh, cảm giác ấy đã qua rất nhanh trước sức ép của công việc. Là một trong số ít phóng viên được vào Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương Cơ sở 2 tác nghiệp, Phạm Ngọc Thành phải chạy đua với thời gian một cách quyết liệt.

“Không có nhiều thời giờ để làm việc, tôi phải xác định ngay từ khi mặc bộ quần áo bảo hộ là vào đấy sẽ phải chụp cái gì, chụp góc như thế nào. Nỗi sợ hãi vì thế gần như không thể tồn tại,” anh nhớ lại.

Quy trình tác nghiệp dành cho các phóng viên mùa dịch cũng hết sức đặc biệt. Theo Phạm Ngọc Thành, để đi tác nghiệp, trước hết, anh sẽ cần nhận được sự đồng ý của cơ quan chủ quản.

“Sau đó, chúng tôi sẽ cần có một bộ trang bị bảo hộ thật tốt. Khi vào vùng dịch, các phóng viên phải được cấp thẻ. Toàn bộ đồ nghề cũng phải được phun khử trùng liên tục. Bên cạnh đó, bản thân chúng tôi cũng cần tự trang bị những kiến thức phòng, chống cơ bản,” anh nhấn mạnh.

“Bản thân tôi sau khi đi tác nghiệp tại các ổ dịch về đều hạn chế gặp mọi người,” phóng viên Nguyễn Khánh bổ sung thêm.

Một dòng tin giá trị hơn nghìn lời giải thích

Là lực lượng đang ngày đêm trực tiếp tác nghiệp tại các điểm nóng nhất của dịch COVID-19, những người cầm bút hơn ai hết ý thức được sự nguy hiểm của tin giả trong bối cảnh hiện nay.

Phóng viên Huy Khâm (Reuters) cho rằng nếu như mức độ nguy hiểm của dịch bệnh trong cộng đồng được đánh giá bằng chỉ số lây nhiễm thì hiểm họa tin giả lại để lại những di chứng khó lường hơn nhiều.

“Một thông tin sai sự thật có thể gây tâm lý tiêu cực trên diện rộng. Fake News thậm chí có thể làm đổ vỡ, tan hoang cả một cộng đồng lớn nếu không có sự kiểm soát và can thiệp kịp thời,” phóng viên ảnh của Reuters bày tỏ sự quan ngại.

Mức độ nguy hiểm của dịch bệnh trong cộng đồng được đánh giá bằng chỉ số lây nhiễm thì hiểm họa tin giả lại để lại những di chứng khó lường hơn nhiều.

Cùng có chung quan điểm, phóng viên Phạm Ngọc Thành cho rằng Fake News bùng phát có khả năng tác động tiêu cực lớn hơn nhiều lần so với bản chất của sự việc.

Tay máy thuộc Báo điện tử Vnexpress dẫn chứng: “Trước đây, có thông tin về một loại bưởi gây ung thư. Về sau, người ta cứ dùng hình ảnh này minh họa cho tất cả các bài viết về cây bưởi nói chung khiến cho nhiều độc giả cho rằng: Ăn bưởi Năm Roi cũng có nguy cơ tương tự.”

Anh cho rằng trong cuộc chiến chống lại tin giả, mỗi phóng viên cần phát huy hết vai trò đi đầu của mình. Bất kỳ một nhà báo nào cũng phải xác định nhiệm vụ cốt lõi là đưa tin và đính chính thông tin với dư luận. Thông tin càng chính xác thì càng tốt, càng giảm bớt Fake News.

Đồng tình với quan điểm trên, nhà báo Huy Khâm bổ sung: “Để đạt được hiệu quả, tôi cho rằng cần phải đề cao tính chuyên nghiệp khi tác nghiệp. Điển hình như đối với phóng viên ảnh, một thao tác bắt buộc ngoài bấm máy là phải xác minh để sản phẩm có tính chân thực nhất. Chẳng hạn, trong tình hình dịch bệnh, chúng ta nhìn thấy một đám tang không có nghĩa người mất đã mắc bệnh. Khâu xác minh vừa thể hiện tính chính xác của thông tin, góp phần đấu tranh chống tin giả; vừa thể hiện được trách nhiệm của người cầm bút với chính cộng đồng.”

Với quan điểm “một hình ảnh hơn vạn lời nói,” nhà báo Hoàng Mạnh Thắng (Báo điện tử Tiền phong) cho rằng đối với một phóng viên media ở tuyến đầu chống đại dịch tin giả cần tiếp cận các sự việc một cách chân thực nhất, qua đó đem tới cho độc giả những hình ảnh gần gũi, sinh động nhưng luôn phải đảm bảo tính thực tế.

“Theo tôi, mỗi người cầm bút cần có ý thức tự nâng cao kỹ năng để phân biệt tin thật – giả, có những nguồn tin tin cậy để kiểm chứng đồng thời phải có mạng lưới liên lạc đặc biệt là với cơ quan chức năng để có thể liên hệ phỏng vấn đính chính hoặc bác bỏ các tin sai sự thật nhanh nhất có thể,” phóng viên Phùng Trang (Truyền hình Thông tấn xã Việt Nam) chia sẻ.

Trong bối cảnh vấn nạn tin giả bùng nổ “ăn theo” COVID-19, Thông tấn xã Việt Nam đã phối hợp cùng nhóm nhạc Da LAB đưa rap news – một sản phẩm báo chí sáng tạo – tái xuất với tác phẩm ”Không Fake News”.

Đây được coi là lời tuyên chiến toàn diện với vấn nạn tin giả của Thông tấn xã Việt Nam nói riêng cũng như toàn báo giới nói chung.

Lời tuyên chiến với tin giả mang phong cách Rap

Sáng 27/3, sau một thời gian dài vắng bóng, rap news phiên bản đặc biệt mang tên Không Fake News được chính thức phát hành trên nền tảng số.

Mở đầu hết sức ấn tượng: “It’s fake babe! Lây và lan nhanh hơn con corona. Nhây và dai hơn con corona” (Lời ca khúc “Không Fake News”), bản rap news mới nhất chỉ thẳng ra đặc tính của tin giả với tốc độ lây nhiễm chóng mặt, đặc biệt trong thời điểm dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp.

Không nghe tin giả, không phát tán tin giả chính là thông điệp dứt khoát trong sản phẩm rap news mới nhất của Thông tấn xã Việt Nam do nhóm Da LAB sáng tác và thể hiện.

Ông Lê Quốc Minh, Phó tổng Giám đốc TTXVN cho biết: “Rap news vốn là đặc sản của báo điện tử VietnamPlus thuộc TTXVN. Chúng tôi đã thực hiện định kỳ 2 tuần/lần kể từ cuối năm 2013 đến đầu năm 2017. Mặc dù từ đầu năm 2017, rap news không còn xuất hiện thường xuyên nhưng trước bối cảnh tin giả đang bùng phát, ekip sản xuất quyết định sẽ đưa ‘đứa con đặc biệt’ trở lại.”

“Hiện chúng ta đã phòng, chống tin giả bằng nhiều nội dung mang tính báo chí. Tuy nhiên, việc sử dụng một bài hát đặc thù sẽ là cách truyền tải dễ đi vào lòng người, đặc biệt là giới trẻ. Đây cũng chính là lý do khiến chúng tôi quyết định sản xuất Không Fake News,” Phó Tổng Giám đốc TTXVN chia sẻ.

Đặc biệt là ngoài các nền tảng thông dụng lâu nay như YouTube hay Facebook, sản phẩm rap news mới nhất đã được đưa lên cả TikTok – nền tảng vốn được giới trẻ thuộc “thế hệ Z” vô cùng ưa chuộng.

Không nghe tin giả, không phát tán tin giả chính là thông điệp dứt khoát trong sản phẩm Rap News mới nhất của Thông tấn xã Việt Nam do nhóm Da LAB sáng tác và thể hiện.

Tính tới thời điểm hiện tại, bài hát trên TikTok đã đạt gần 350.000 lượt xem. Con số trên kênh YouTube của Da LAB là 300.000 lượt, chưa kể hàng triệu lượt tiếp cận trên các website tin tức hoặc các kênh truyền hình như VNews, VTV, VOVTV, VTC, ANTV.

“Chúng tôi thậm chí đã tạo một kênh FactCheck để kiểm chứng thông tin trên TikTok,” ông Minh cho biết thêm.

“Không Fake News” ngay từ khi được công bố đã được coi là lời tuyên chiến chung của báo giới và nhiều thành phần khác trong xã hội với virus tin giả.

“Điều gì còn nguy hiểm hơn cả virus SARS-CoV-2? Đó chính là tin giả. Tin giả đang lừa gạt khắp nơi, khiến chúng ta không biết đâu là đúng sai, mất niềm tin vào con người, cuộc sống. Các cơ quan chức năng, các y bác sĩ, các chiến sĩ đã, đang rất vất vả để chống dịch COVID-19, đừng làm họ thêm vất vả khi phải tiếp tục đính chính các tin giả xoay quanh dịch bệnh này. Da LAB đã quay trở lại với RapNewsPlus, chủ đề “Nói không với Fake News,” hy vọng góp một chút công sức nhỏ nhoi trong công cuộc chống lại dịch Covid-19 lần này,” nhóm nhạc Da LAB chia sẻ trên fanpage.

Theo ông Lê Quốc Minh, bên cạnh rap news, Thông tấn xã Việt Nam còn có những dự án cụ thể khác. Điển hình là dự án đào tạo kỹ năng phát hiện tin giả cho học sinh từ cấp tiểu học cho đến cấp phổ thông trung học.

“Chúng tôi dự định sẽ triển khai trên cả 63 tỉnh thành trong cả nước với số lượng học sinh tiếp cận lớn nhất có thể. Dự án trên nếu có sự tham gia của các cơ quan báo chí lớn khác sẽ còn đạt hiệu quả cao hơn nữa,” ông Minh kỳ vọng.

Khi các ông lớn về công nghệ vào cuộc

Thực tế, môi trường phát tán Fake News hiện nay chủ yếu là trên nền tảng các mạng xã hội, điển hình là Fakebook.

Đơn cử như về nguồn gốc của virus COVID-19, nhiều nội dung đăng trên các trang mạng xã hội Facebook và Twitter cho rằng đây là sản phẩm “nhân tạo” nhằm phát triển vũ khí sinh học.

Những đồn đoán vô căn cứ theo thuyết âm mưu này lại nhận được số lượng chia sẻ khổng lồ và lan ra với tốc độ chóng mặt trên hầu hết các nền tảng số, bất chấp việc các bên thứ ba kiểm chứng và khẳng định đây là thông tin giả.

Tại Việt Nam, vấn nạn tin giả trên mạng xã hội cũng bùng phát và gây nhiều hiệu ứng tiêu cực. Những chia sẻ “Dùng máy bay phun khử khuẩn toàn quốc,” “Phong tỏa Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh,”… mỗi khi xuất hiện đều được các fakebooker share và truyền tai nhau ngay tức thì.

Trước thách thức này, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đã cảnh báo rằng những thông tin giả mạo xung quanh dịch viêm đường hô hấp mới bùng phát đang làm suy yếu cuộc chiến chống virus. Và, WHO đang không chỉ chống lại dịch bệnh, mà cả sự lây lan của tin giả, trong nhiều trường hợp còn nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng hơn cả virus corona chủng mới đang hoành hành.

Ông Lê Quốc Minh cho rằng: “Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó có các cơ quan báo chí chính thống là một đặc điểm nổi bật của Việt Nam, giúp cho việc ngăn ngừa dịch bệnh cho tới nay rất hiệu quả, được thế giới đánh giá cao, nhưng vẫn chưa quyết liệt và chưa đủ trên trận tuyến chống tin giả, tin sai lệch” và “sự hợp tác với các nền tảng công nghệ để dùng biện pháp kỹ thuật ngăn chặn và xóa bỏ thông tin thất thiệt cũng là cách thức đã và đang được sử dụng.”

Rất cần sư hợp tác với các nền tảng công nghệ để dùng biện pháp kỹ thuật ngăn chặn và xóa bỏ thông tin thất thiệt. 

Thực tế, trước “đại dịch tin giả,” các ông lớn về công nghệ như Facebook, Twitter, Google cũng đang đẩy mạnh biện pháp ngăn chặn.

Ngày 18/3, Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg đã tổ chức một cuộc họp báo trực tuyến công bố ra mắt “Trung tâm thông tin COVID-19.” Facebook thông báo đã dán nhãn những thông tin thiếu chính xác và đẩy bài viết xuống dưới trang hiển thị bài đăng hằng ngày của người dùng. Bên cạnh đó, trang mạng xã hội lớn nhất thế giới còn tuyên bố sẽ thẳng tay xóa các bài đưa ra các thông tin sai lệch hoặc những giả thuyết mà các tổ chức và chuyên gia y tế uy tín trên toàn cầu cho là có thể gây hại cho những người tin vào. Facebook cũng cung cấp cho người dùng thông tin chính xác từ các cơ quan y tế quốc tế như WHO và các bên thứ ba kiểm chứng thông tin trên toàn cầu.

Trung tâm này sẽ xuất hiện ở đầu Nguồn cấp dữ liệu (News Feeds) của người dùng với thông tin chính thống từ các tổ chức như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Mỹ (CDC).

Trong khi đó, Twitter thông báo điều chỉnh bộ lọc tìm kiếm. Theo đó bất cứ khi nào người dùng gõ các từ khóa liên quan đến 2019-nCoV, các thông tin chính thống và có kiểm chứng sẽ được hiển thị lên đầu mục. Biện pháp này là một phần trong chiến dịch của Twitter mang tên #KnowTheFacts (Biết sự thật) hiện triển khai ở 15 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó Mỹ, Anh, Singapore, Australia…. và sáng kiến này sẽ tiếp tục được nhân rộng do nhu cầu “Biết sự thật” đang ngày càng gia tăng.

Tương tự, “gã khổng lồ” công nghệ trong lĩnh vực tìm kiếm Google đã công bố một tính năng mới hợp tác với WHO mang tên “Cảnh báo SOS” (SOS Alert), với hy vọng sẽ mang tới người dùng những thông tin thiết thực và có giá trị đồng thời kiểm soát sự lan truyền và hướng tới loại bỏ hoàn toàn các thông tin sai lệch, tin đồn thất thiệt gây hoang mang. Người dùng có thể dễ dàng nhìn thấy “Cảnh báo SOS” ngay ở phần đầu trang khi tìm kiếm thông tin liên quan 2019-nCoV trên Google.

Trong khi đó, YouTube đang đầu tư mạnh nhằm nâng cao nội dung đáng tin cậy, theo đó ưu tiên hiển thị những nguồn tin chuẩn xác đồng thời giảm thông tin giả phát tán trên trang chia sẻ video này. Trước mối đe dọa nổi lên từ các video “deepfake,” sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo các video rất giống thật nhưng hoàn toàn bịa đặt, YouTube thông báo sẽ xóa bất kỳ nội dung nào được chỉnh sửa về kỹ thuật có thể tạo ra “nguy cơ nghiêm trọng gây tổn thương lớn.”

Không chỉ những tập đoàn công nghệ, nhiều cơ quan báo chí lớn trên thế giới cũng bắt đầu hoạt động tích cực hơn trên mặt trận chống Fake News bằng cách chủ động lập nên những kênh phát hiện tin giả. Điển hình như một loạt hãng tin tại Pháp, Mỹ và Anh.

Chống “virus” tin giả lúc này cũng cấp bách và quan trọng như chống dịch COVID-19, đòi hỏi sự tham gia chủ động, quyết liệt và có trách nhiệm không chỉ từ Chính phủ, báo giới mà cần sự chung tay của tập đoàn công nghệ và các hãng truyền thông tới người dân, trên cả cấp độ quốc gia, khu vực và toàn cầu./.

Vào năm 2016, không nhiều người trong giới báo chí cũng như người dùng Internet ở Việt Nam quan tâm đến cái gọi là “Fake News” – tin giả. Trước nữa lại càng không. Quan niệm phổ biến trong thời đại hiện nay là ai cũng trở nên thông minh, vả lại, có rất nhiều thiết bị thông minh quanh mình – cái gì cũng được gắn thêm từ “smart,” từ nhà cửa, xe hơi, thẻ thanh toán cho đến điện thoại – nên không dễ bị lừa.

Thực tế, chúng ta đang sống trong một thế giới mà một tin tức hoàn toàn bịa đặt vào ngày 21/11 vừa qua rằng ngôi sao điện ảnh Keanu Reeves tuyên bố “những nhân vật tinh túy ở Hollywood đã dùng máu của trẻ sơ sinh để thăng tiến” đã đứng đầu danh sách nội dung tìm kiếm trên YouTube và lan truyền như virus trên Facebook với hơn 26.000 lượt tương tác chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi.

Những hoang tin có thể dẫn đến các thảm kịch trong đời sống dễ dàng lan truyền với tốc độ chóng mặt từ người này sang người khác thông qua các phần mềm chat hoặc các mạng xã hội

Chúng ta đang sống trong một thế giới mà một người đàn ông từ bang North Carolina của nước Mỹ chỉ nghe theo cái thuyết âm mưu vô căn cứ đã phóng xe tới tận một cửa hàng pizza ở thủ đô Washington D.C. với một khẩu súng trường đề tự điều tra về vụ mà ông ta tin là đường dây buôn bán trẻ em liên quan đến bà Hillary Clinton. Tin giả suýt nữa gây ra khủng hoảng ngoại giao giữa Nga và Đức, và vì đọc nhầm tin giả, một bộ trưởng Pakistan đã đe dọa sử dụng hạt nhân với Israel.

Những hoang tin có thể dẫn đến các thảm kịch trong đời sống dễ dàng lan truyền với tốc độ chóng mặt từ người này sang người khác thông qua các phần mềm chat hoặc các mạng xã hội

Đó là một thế giới mà những hoang tin có thể dẫn đến các thảm kịch trong đời sống dễ dàng lan truyền với tốc độ chóng mặt từ người này sang người khác thông qua các phần mềm chat hoặc các mạng xã hội. Fake News thậm chí thu hút sự quan tâm nhiều hơn thông tin chính thống: Một nghiên cứu của BuzzFeed phát hiện ra rằng Fake News thu hút được 8,7 triệu lượt tương tác trong 3 tháng cuối của chiến dịch vận động tranh cử tổng thống Mỹ trong khi tin tức của các nguồn tin báo chí lừng danh như New York Times, Washington Post và CNN chỉ có 7,3 triệu lượt chia sẻ, bình luận.

Ở Việt Nam thì sao? Ban đầu, tin giả ở Việt Nam chỉ dừng ở một vài đường dẫn website ca ngợi ông bà lang dân tộc này, loại biệt dược nọ, gắn với ca sỹ A, người nổi tiếng B để vờ là người dùng uy tín. Rồi đến những dòng trạng thái trên mạng xã hội nói chuyện ô nhiễm tại một địa phương trong nước nhưng dùng hình ảnh tận bên kia địa cầu, xảy ra từ lâu trong quá khứ; video một đoàn xe nào đó nhưng gán câu chuyện về lãnh đạo cao cấp của Nhà nước. Một bức hình của quan chức cao cấp được gắn với một phát ngôn gây sốc rất nhanh chóng phủ kín Facebook để rồi nhân vật trong hình nhận đủ loại “gạch đá” mà không một ai quan tâm xem nội dung đó có bị xuyên tạc hay không. Đã có một số trường hợp đăng tải nội dung bịa đặt bị xử phạt, nhưng dường như tình hình đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Có thể ai đó sẽ yên tâm khẳng định rằng người dùng tin vào báo chí. Oái oăm thay, báo chí cũng mắc bẫy tin giả – không chỉ ở Việt Nam mà nhiều báo lớn của nước ngoài cũng vậy. Đó là chưa kể nhiều nhà báo vô tình chia sẻ các tin giả hoặc tin không rõ nguồn gốc, và góp phần phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng hoặc thậm chí sai lệch đó. Tệ hại hơn là tình trạng giả mạo các cơ quan báo chí chính thống bằng các website có tên miền gần giống, hoặc các fanpage, các tài khoản mạng xã hội.

Báo chí cũng mắc bẫy tin giả – tình trạng không chỉ ở Việt Nam mà cả ở nước ngoài

Khi trang điện tử Vnanet.vn của Thông tấn xã Việt Nam với 4 ngữ Việt, Anh, Pháp, Tây Ban Nha ra đời vào năm 2003, chúng tôi phát hiện một trang web bê nguyên xi toàn bộ tin bằng 4 ngữ của chúng tôi mỗi ngày lên trang của họ với thiết kế y chang.

Nhưng bây giờ người ta không làm giả thô sơ như vậy. Một ngày đầu tháng 11/2017 vừa qua, trên Facebook lan tràn hình chụp một bản tin thất thiệt về người chồng rửa bát không sạch bị vợ dùng dao chém vào đầu. Điều đáng nói là nó được gắn logo của VietnamPlus trên nền đỏ rực đập vào mắt người xem.

Đúng một tuần sau, lại có một bài viết khác được lan truyền khắp nơi, nói về việc Google và Facebook có thể rút khỏi Việt Nam, cũng có logo với chữ Việt Nam và dấu cộng đã trở nên quen thuộc với độc giả sau 9 năm hoạt động.

Gần đây nhất, chỉ một ngày sau khi dư luận ồn ào với một nghiên cứu về cải tiến cách viết tiếng Việt, lại có một bài với tiêu đề “Xuất hiện bộ sác záo xoa ‘Tiếq Việt’ của bộ záo zụk dành cho lớp 1.” Xin lưu ý rằng ở chế độ Instant Articles của Facebook, người dùng không nhìn thấy đường link của bài viết. Chúng tôi đã liên hệ với người chủ fanpage để phản đối việc sử dụng trái phép thương hiệu, đã nhờ Facebook hỗ trợ, nhưng đến giờ vẫn chưa có chuyển biến nào.

Từ Mỹ đến châu Âu, từ châu Á đến vùng Caribe hay tận châu Phi, Fake News đang như một bệnh dịch khủng khiếp bò dần vào từng ngóc ngách của xã hội. Fake News tồn tại từ rất lâu trong đời sống, nhưng chính nhờ mạng xã hội mà nó mới bùng phát tới cấp độ khủng khiếp như hiện nay. Đặc điểm nổi bật của mạng xã hội là người dùng không cần phải tìm kiếm thông tin mà thông tin tự tìm đến người dùng. Fake News cũng chủ động tiếp cận và tấn công người dùng theo cách đó.

Fake News không chỉ bóp méo thông tin theo kiểu vô thưởng vô phạt, Fake News không chỉ là câu chuyện cắt dán tin tức bừa bãi để kiếm tiền quảng cáo của mấy chàng trai trẻ tại một thị trấn nhỏ ở Macedonia, Fake News đang làm gia tăng tình trạng nhục mạ các cá nhân, làm cho doanh nghiệp, tổ chức lao đao khốn khổ, Fake News thậm chí còn được lợi dụng vào các âm mưu chính trị và làm rối loạn xã hội. Có một câu chuyện mà chúng ta đều đã được nghe: Fake News được cho là góp phần dựng lên một nhà lãnh đạo quốc gia. Vậy thì nó cũng có thể hạ bệ một nhân vật với vị trí tương tự.

Trong khi Fake News khuynh đảo xã hội và có nguy cơ lấn át những nguồn tin chính thống ở khắp nơi trên thế giới, việc kiểm chứng thông tin trên báo chí lại đang trở nên lỏng lẻo, và thật đáng buồn khi không ít tòa soạn thậm chí áp dụng cách làm nguy hiểm là “đăng tải trước, chỉnh sửa sau nếu cần thiết” (publish first, correct later if necessary). Không ít trường hợp tin bài trên báo chí chính thống không được kiểm chứng, không đảm bảo công bằng và cân bằng – giá trị cốt lõi của báo chí.

Nhiều nghiên cứu về tương lai báo chí khẳng định rằng mục tiêu của báo chí giờ đây không phải là thu hút sự chú ý của công chúng nữa mà là giành lại niềm tin của họ

Nhiều nghiên cứu về tương lai báo chí khẳng định rằng mục tiêu của báo chí giờ đây không phải là thu hút sự chú ý của công chúng nữa mà là giành lại niềm tin của họ.

Fake News, cùng với những sai lầm của nhiều cơ quan báo chí trong cuộc chạy đua tuyệt vọng với mạng xã hội để giành giật độc giả và nguồn thu quảng cáo, đã khiến cho sự tín nhiệm của công chúng đối với báo chí giảm sút xuống mức thấp chưa từng thấy. Nhiều nghiên cứu về tương lai báo chí khẳng định rằng mục tiêu của báo chí giờ đây không phải là thu hút sự chú ý của công chúng nữa mà là giành lại niềm tin của họ.

Thông tin ngày càng có ý nghĩa to lớn trong mọi mặt của cuộc sống, nhưng sẽ ra sao nếu người dân không còn tin vào báo chí, sẽ ra sao nếu tin giả nhiều hơn tin thật? Nhiều chính phủ trên thế giới đã có những biện pháp quyết liệt để đối phó với Fake News, quy định những khoản tiền phạt lên đến hàng chục triệu USD đối với các nền tảng công nghệ khổng lồ như Google hay Facebook nếu không cho phép người dùng khiếu nại về nội dung kích động thù hận và tin giả, hoặc từ chối loại bỏ những nội dung bất hợp pháp.

Nhưng báo chí cũng phải hành động chứ không thể ngồi chờ cơ quan chức năng ra luật, chờ các công ty công nghệ thay đổi thuật toán, chờ người dùng trở nên thông minh hơn để tự xa lánh Fake News.

Chưa bao giờ đòi hỏi về một nền báo chí chất lượng cao lại bức thiết như hiện nay. Làm thế nào để gây dựng lại niềm tin của công chúng đối với nội dung báo chí chất lượng cao sẽ là một câu hỏi lớn trong những năm tới dành cho các nhà quản lý, các tòa soạn và bản thân các nhà báo. Nó không chỉ quan trọng đối với sự tồn vong của báo chí, nó còn quan trọng với sự ổn định của xã hội.

Sự tràn lan của Fake News trên toàn cầu cho thấy báo chí cần phải kết nối với độc giả, khán thính giả một cách hiệu quả hơn. Các tòa soạn cần phải đầu tư nhiều hơn vào nội dung chất lượng cao, cần có những hành động để đối phó với những nội dung kích động thù hận, phân biệt chủng tộc, hoang tin, thông tin bóp méo sự thật gây phương hại cho các cá nhân, tổ chức, quốc gia. Cần dành nhiều nguồn lực hơn cho báo chí điều tra, gắn chặt hơn với những giá trị đạo đức trong việc quản lý và quản trị truyền thông; đồng thời có các biện pháp nâng cao nhận thức cho công chúng nói chung về tin giả.

Cần xây dựng những liên minh báo chí để bảo vệ bản quyền, tìm kiếm những mô hình kinh doanh bền vững và quan trọng hơn là để đối phó với tình trạng Fake News. Các cơ quan báo chí ở Pháp và Đức đã tạo lập các liên minh nhằm đối phó với Fake News trước khi diễn ra các cuộc bầu cử quan trọng. Đang có nhiều nỗ lực trên thế giới để xây dựng nên những website chuyên kiểm chứng thông tin. Tính đến giữa năm 2017, có 114 dự án thẩm định thông tin như thế, hoạt động tại 47 quốc gia. Thông tấn xã Việt Nam cũng bắt đầu một dự án tương tự.

Fake news sẽ ngày càng tinh vi hơn khi công nghệ tiếp tục phát triển và chi phí rẻ đi

Đương nhiên, Fake News sẽ ngày càng tinh vi hơn khi công nghệ tiếp tục phát triển và chi phí rẻ đi. Tại một sự kiện công nghệ ở Las Vegas vào năm 2016, người ta đã giới thiệu công nghệ can thiệp video theo thời gian thực: trong lúc một nhân vật nổi tiếng phát biểu trên truyền hình, một người khác có thể can thiệp và nói nội dung hoàn toàn khác thông qua hình ảnh video của nhân vật kia mà người xem không thể phát hiện.

Tại một sự kiện khác, hãng Adobe vốn nổi tiếng với các phầm mềm chỉnh sửa ảnh giới thiệu dự án can thiệp âm thanh có tên VoCo mà một số báo kinh hãi gọi nó là phần mềm “Photoshop giọng nói.” Người ta lấy mẫu giọng nói của một người, và chỉ cần nhập bất kỳ nội dung nào, đơn giản như gõ nội dung văn bản, thì sẽ phát ra câu đó bằng đúng giọng nói đó. Nếu những công nghệ tinh vi này rơi vào tay những kẻ có mục đích xấu, chúng ta sẽ không còn biết đâu là giả đâu là thật nữa.

Các chuyên gia cũng dự đoán rằng khi trí tuệ nhân tạo được áp dụng rộng rãi vào quá trình sản xuất nội dung báo chí thì đồng thời số lượng tin giả do máy viết cũng ra đời và sẽ nhanh chóng vượt trội về số lượng. Một tương lai không mấy sáng sủa nếu không hành động nhanh.

Các nhà báo chúng ta không thể khoanh tay đứng nhìn, bởi chúng ta còn khoác trên mình trách nhiệm to lớn với xã hội./.

Sau hơn hai thập kỷ Internet có mặt, với hơn 60 triệu người dùng, Việt Nam đứng thứ 18 trên thế giới về tỷ lệ người dân sử dụng Internet, là 1 trong 10 quốc gia có lượng người dùng Facebook và YouTube cao nhất thế giới. Điều đó cho thấy sự cởi mở, năng động của Việt Nam trong tiến trình hội nhập cùng thế giới số.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, tác động tiêu cực, khó kiểm soát từ dạng thức truyền thông mới này. Một trong những biểu hiện rõ nhất là sự lây lan của virus tin giả.

Hiện nay, cùng với diễn biến khó lường của dịch COVID-19, những thông tin thất thiệt về dịch bệnh cũng mọc lên như nấm sau mưa, gây hoang mang dư luận. Trong bối cảnh đó, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống – dòng thông tin chủ lưu trong việc định hướng dư luận càng được thể hiện rõ nét.

Bên cạnh các lực lượng y tế, công an, quân đội, đội ngũ phóng viên, biên tập viên của các cơ quan báo chí đang dồn toàn lực trong cuộc chiến chống lại dịch COVID-19.

Để hiểu hơn và có cái nhìn toàn cảnh về nỗ lực của các cơ quan báo chí trong việc cập nhật nhanh chóng, chính xác tin tức về diễn biến của dịch COVID-19, phản bác lại những thông tin sai lệch về tình hình dịch bệnh, VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với tiến sỹ Trần Bá Dung, Trưởng Ban Nghiệp vụ (Hội Nhà báo Việt Nam).

Cân bằng thông tin

– Ông đánh giá thế nào về vai trò của các cơ quan báo chí trong việc phản ánh, cập nhật tin tức về diễn biến của dịch COVID-19 trong thời gian qua?

Tiến sỹ Trần Bá Dung: Trong “cuộc chiến” chống COVID-19, vai trò của đội ngũ người làm báo thể hiện đậm nét. Đây là một trong những lực lượng tuyến đầu của “cuộc chiến” này.

Các phóng viên, biên tập viên… đã chủ động nhập cuộc, vượt qua những khó khăn, thách thức khi tác nghiệp trong điều kiện dịch bệnh lây lan, bám sát thực tế để cập nhật liên tục, kịp thời, phản ánh chính xác, cung cấp thông tin đa chiều về tình hình dịch bệnh cả ở trong nước và trên thế giới.

Ngay từ khi có những thông tin đầu tiên về virus SARS-CoV-2, các ca bệnh đầu tiên tại Vũ Hán (Trung Quốc), các cơ quan báo chí Việt Nam đã chủ động cung cấp thông tin khách quan, chính xác cho độc giả, đưa ra những khuyến nghị đối với các cơ quan chức năng để chủ động ứng phó (trong trường hợp dịch lây lan tới Việt Nam)…

Từ khi dịch bệnh xuất hiện ở Việt Nam đến nay, các cơ quan báo chí đã phối hợp chặt chẽ với Ban chỉ đạo phòng, chống dịch COVID-19 các cấp, Bộ Y tế và các cơ quan chức năng khác để cập nhật liên tục diễn biến dịch bệnh, tuyên truyền các biện pháp phòng, chống dịch, phản bác các thông tin sai lệch liên quan đến dịch bệnh…

Một trong những điểm nổi bật là nhìn chung, các cơ quan báo chí đã đảm bảo được sự cân bằng thông tin.

– Sự cân bằng thông tin đó được thể hiện cụ thể như thế nào, thưa ông?

Tiến sỹ Trần Bá Dung: Trong thời gian qua, các cơ quan báo chí đã thông tin chính xác, kịp thời các chỉ đạo, biện pháp của Chính phủ nhằm khoanh vùng, ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, những số liệu thống kê của Bộ Y tế về số ca nhiễm bệnh, phản ánh quy mô ảnh hưởng, sự tác động sâu sắc của dịch COVID-19 đến mọi mặt đời sống (từ kinh tế, y tế, giáo dục, văn hóa, du lịch…).

Bên cạnh đó, những người làm báo đã chủ động cập nhật tình hình các ca bệnh được chữa khỏi, có nhiều bài viết xúc động, hình ảnh chân thực ghi nhận những nỗ lực của đội ngũ nhân viên y tế, công an, quân đội, tình nguyện viên đang ngày đêm căng mình dập dịch.

Ngoài ra, thông qua những tác phẩm báo chí, đội ngũ người làm báo đã góp phần quan trọng trong việc truyền đi thông điệp về tình người, sự yêu thương, đùm bọc lẫn nhau trong dông bão, từ đó lan tỏa năng lượng tích cực, tạo dựng niềm tin, kết nối cộng đồng để cùng vượt qua đại dịch.

Cụ thể, đó là những thông tin, hình ảnh về sự chung sức của cộng đồng (quyên góp khẩu trang, trang phục bảo hộ…), nụ cười rạng rỡ và lời cảm ơn chân thành của những du khách nước ngoài được điều trị khỏi COVID-19 tại Việt Nam…

Không chỉ có vậy, ở từng lĩnh vực chịu tác động từ dịch COVID-19, các cơ quan báo chí đã chủ động triển khai những tuyến tin bài phản ánh thực trạng, đưa ra những giải pháp nhằm giảm thiệt hại, khắc phục khó khăn.

Đội ngũ các phóng viên đã luôn có mặt ở nhiều điểm nóng nhất của dịch COVID-19.

Từ những vấn đề vĩ mô (các chính sách, giải pháp của Chính phủ, cơ quan chức năng) đến những câu chuyện đời thường (nhịp sống, bữa cơm, cách mưu sinh của người lao động giữa dịch bệnh…), báo chí đều phản ánh sinh động, khách quan. Số liệu được trích dẫn từ những nguồn cụ thể, đáng tin cậy.

Có thể thấy, đội ngũ phóng viên đã có mặt ở nhiều điểm nóng như xã Sơn Lôi (Vĩnh Phúc), phố Trúc Bạch, bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) bất kể ngày đêm để ghi nhận tình hình…

Không chỉ có nội dung tốt, các tác phẩm báo chí về tình hình dịch COVID-19 còn có nhiều hình thức thể hiện ấn tượng, cho thấy nỗ lực đổi mới, áp dụng phương thức tác nghiệp hiện đại, chủ động ứng dụng công nghệ của các cơ quan báo chí.

– Ông có thể phân tích kỹ hơn về vấn đề này?

Tiến sỹ Trần Bá Dung: Trong thời gian qua, các cơ quan báo chí đã phát huy tốt thế mạnh của mình, đẩy mạnh sản xuất các tác phẩm báo chí theo hướng tích hợp text, hình ảnh, đồ họa, video… trong cùng một sản phẩm. Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho độc giả trong việc theo dõi, nắm bắt thông tin.

Ví dụ, các sản phẩm đồ họa đã cung cấp cho độc giả những thông tin cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ về số lượng người nhiễm bệnh, số ca được chữa khỏi, số ca tử vong (ở các khu vực khác nhau theo những mốc thời gian cụ thể), cách thức lây lan, sơ đồ lây nhiễm, biện pháp phòng, chống dịch bệnh…

Tôi cho rằng, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Báo Tuổi Trẻ điện tử, Báo Thanh Niên điện tử… là những cơ quan báo chí đã làm tốt điều này.

Nhiều cơ quan báo chí đã đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm báo chí chất lượng cao, từ các bài mega story đến các bài phân tích chuyên sâu, từ các sản phẩm thực tế ảo tới những ứng dụng tin nhắn có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) để tương tác với độc giả…

Cuộc đối đầu với tin giả, dịch bệnh

– Cùng với sự lây lan của virus SARS-CoV-2, “virus tin giả” về tình hình dịch bệnh cũng được lan truyền với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội, gây ra những hệ lụy tiêu cực trong đời sống. Trong bối cảnh đó, báo chí cần làm gì để phản bác, đẩy lùi những thông tin thất thiệt này, thưa ông?

Tiến sỹ Trần Bá Dung: Trước sự tràn lan của tin giả, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống – dòng thông tin chủ lưu trong việc định hướng dư luận càng cần phải được phát huy hơn nữa.

Trước hết, các cơ quan báo chí cần đẩy mạnh hơn nữa việc phản bác lại những thông tin thất thiệt liên quan đến dịch bệnh, gây hoang mang dư luận. Nhà báo cần nhận thức rõ bản chất vấn đề, thẩm định thông tin trước khi đăng tải, sàng lọc nguồn tin, đưa thông tin từ nguồn chính thống, trích dẫn nguồn tin rõ ràng, bám sát thông tin từ các cơ quan chức năng, quan tâm thực tiễn ở địa phương.

Đặc biệt, thời gian qua, sự ra đời của bài rap news với chủ đề “Nói không với Fake News” (sản phẩm hợp tác của Thông tấn xã Việt Nam và nhóm Da LAB) đã cho thấy sự đầu tư công phu của cơ quan báo chí hàng đầu trong việc truyền tải ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu những tác động tiêu cực, hệ lụy từ việc lan truyền tin giả liên quan đến dịch COVID-19. Bản rap news lần này được phát trên nhiều nền tảng, lời được dịch ra nhiều ngôn ngữ. Đó là cơ sở để thông điệp đẩy lùi tin giả đến được với nhiều đối tượng khán giả hơn.

Ngoài ra, tôi cho rằng, để đẩy lùi tin giả, thời gian tới, báo chí cần tiếp tục thông tin kịp thời, minh bạch về tình hình dịch bệnh, trong đó, chú trọng thông tin về kết quả điều trị để tránh hoang mang trong xã hội; thông tin nhiều hơn về cách phòng tránh dịch bệnh, các biện pháp phòng, chống lây chéo dịch bệnh trong cộng đồng, tránh đưa các thông tin gây bi quan, sợ hãi hoặc kỳ thị đối với người mắc, người nghi mắc bệnh.

Bên cạnh đó, đội ngũ người làm báo cần tiếp tục bám sát thực tế, phát hiện, đấu tranh kịp thời với những biểu hiện chủ quan, thờ ơ, vô cảm đối với sức khỏe, tính mạng của người dân, những hành vi lợi dụng dịch bệnh để trục lợi cá nhân, cũng như những hành vi che giấu thông tin gây ảnh hưởng xấu đến công tác phòng, chống dịch.

Trước sự tràn lan của tin giả, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống – dòng thông tin chủ lưu trong việc định hướng dư luận càng cần phải được phát huy hơn nữa.

– Đội ngũ người làm báo tác nghiệp trong tình hình dịch bệnh cũng đối mặt với những nguy cơ lây nhiễm. Ông có khuyến cáo gì với những phóng viên trực tiếp có mặt tại những “điểm nóng” của dịch?

Tiến sỹ Trần Bá Dung: Nghề báo là một nghề nguy hiểm. Điều này càng thể hiện rõ khi nhà báo tác nghiệp trong những hoàn cảnh thiên tai, thảm họa, tình huống khẩn cấp, dịch bệnh…

Báo chí là lực lượng tiên phong trong việc tuyên truyền về công tác phòng, chống dịch bệnh, nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng tránh, khắc phục hậu quả, giảm thiệt hại khi có dịch bệnh.

Bên cạnh đó, người làm báo cũng là lực lượng thường xuyên cập nhật, truyền tải thông tin cảnh báo, dự báo tình hình dịch bệnh để người dân và các cấp chính quyền để chủ động ứng phó. Ngoài ra, báo chí cũng là cầu nối kêu gọi cộng đồng chung tay đẩy lùi dịch bệnh.

Khi đưa tin về dịch bệnh từ các điểm nóng, ổ dịch, phóng viên luôn đối mặt với rủi ro. Bởi vậy, các cơ quan báo chí nói chung và phóng viên đưa tin nói riêng cần chủ động trang bị kiến thức, thiết bị bảo hộ.

Cụ thể, tôi cho rằng, khi đưa tin về dịch COVID-19, phóng viên cần chủ động cập nhật kiến thức về dịch tễ, các biện pháp phòng tránh theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Việc giữ an toàn cho bản thân trong quá trình tác nghiệp cũng là cách thể hiện trách nhiệm với gia đình, cộng đồng.

Việc có những hiểu biết cơ bản về loại bệnh này không chỉ giúp phóng viên chủ động phòng tránh lây nhiễm chéo mà còn hỗ trợ việc đưa tin, cập nhật tình hình chính xác. Người làm báo đi vào lĩnh vực này phải có kiến thức như một cán bộ phòng dịch.

Ngoài ra, phóng viên cần giữ vững đạo đức người làm báo, khéo léo trong việc khai thác thông tin (tránh gây ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý những người nhiễm bệnh hoặc nghi nhiễm bệnh), cập nhật tin tức đảm bảo khách quan, chính xác, nhanh nhạy, cân bằng, tránh việc rút tít theo hướng giật gân nhằm “câu view” nhưng không đúng bản chất vấn đề, bối cảnh sự việc…

Nhiều cơ quan báo chí lớn trên thế giới đã có những yêu cầu cụ thể đối với phóng viên tác nghiệp tại các điểm nóng, ổ dịch nhằm đảm bảo an toàn, tránh bị lây nhiễm chéo.

Ở Việt Nam hiện nay, việc đào tạo kỹ năng cho phóng viên khi tác nghiệp trong các điều kiện thiên tai, dịch bệnh… chưa được thực hiện bài bản, xuyên suốt trong các trường đào tạo báo chí. Tôi cho rằng, trong tương lai, việc này cần sớm khắc phục. Ngoài ra, các tổ chức, cơ quan quản lý báo chí, tòa soạn cần chủ động bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng khai thác, xử lý thông tin liên quan đến dịch bệnh cho phóng viên, biên tập viên.

– Trân trọng cảm ơn ông./.

Những sửa đổi về tăng tuổi nghỉ hưu nhằm thích ứng với xu hướng già hóa dân số và tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Tăng tuổi nghỉ hưu không chỉ giúp tận dụng tối đa nguồn nhân lực có kinh nghiệm, chất lượng để phát triển kinh tế-xã hội mà còn bảo đảm cân đối Quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn.

Cân nhắc trước hai phương án

Nghị quyết 28-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội nêu rõ: “Từ năm 2021, thực hiện điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo mục tiêu tăng tuổi nghỉ hưu chung, thu hẹp dần khoảng cách về giới trong quy định tuổi nghỉ hưu.”

Bộ Luật Lao động sửa đổi đề xuất quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường là nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi với hai phương án.

Ông Mai Đức Thiện, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) cho biết, thực hiện chỉ đạo tại Nghị quyết 28-NQ/TW, dự thảo Bộ Luật Lao động sửa đổi đề xuất quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường là nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi với hai phương án.

Phương án 1, kể từ 1/1/2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động tăng mỗi năm 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Với phương án này, sẽ mất 15 năm để lao động nữ về hưu ở tuổi 60 và 8 năm để nam về hưu ở tuổi 62.

Phương án 2 là kể từ 1/1/2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động tăng mỗi năm 4 tháng đối với nam và 6 tháng đối với nữ cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Như vậy, mất 10 năm để lao động nữ về hưu ở tuổi 60 và 6 năm để nam về hưu ở tuổi 62.

Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu sẽ được thực hiện theo lộ trình chứ không điều chỉnh tăng ngay lên 60 tuổi với nữ, 62 tuổi với nam ngay từ năm 2021. Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến để hoàn thiện phương án tăng tuổi nghỉ hưu.

Ông Mai Đức Thiện cũng nhấn mạnh, đối với những ngành nghề đặc biệt, người lao động được quyền nghỉ hưu sớm, hoặc muộn hơn 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu chung.

Đối với những ngành nghề đặc biệt, người lao động được quyền nghỉ hưu sớm, hoặc muộn hơn 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu chung.

Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu sẽ được thực hiện theo lộ trình chứ không điều chỉnh tăng ngay lên 60 tuổi với nữ, 62 tuổi với nam ngay từ năm 2021. Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến để hoàn thiện phương án tăng tuổi nghỉ hưu.

Ông Mai Đức Thiện cũng nhấn mạnh, đối với những ngành nghề đặc biệt, người lao động được quyền nghỉ hưu sớm, hoặc muộn hơn 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu chung.

Lao động đang về hưu sớm

Mặc dù cho rằng đã đến thời điểm chín muồi để tính đến việc tăng tuổi nghỉ hưu, nhưng ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng Ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam) cho rằng cần có lộ trình tăng dần để tránh gây “sốc” cho người lao động. Việc tăng tuổi nghỉ hưu cũng cần tính đến việc giảm dần khoảng cách nam-nữ, đảm bảo quyền lợi người lao động.

Vấn đề hiện nay Tổng liên đoàn quan tâm là người lao động trực tiếp, công nhân làm ngành nghề đặc biệt. Trong Nghị quyết 28 đã quy định những lao động nặng nhọc, độc hại, rút ngắn so với quy định 5 năm. Nên công nhân khu công nghiệp, chế xuất bây giờ họ quy định tuổi nghỉ hưu 55 với nữ 60 với nam nhưng hầu hết không ai làm việc đến lúc nghỉ hưu. Bây giờ mình nâng tuổi mà không có cơ chế giải quyết cho công nhân lao động trực tiếp ở các nhà máy, xí nghiệp thì chúng tôi băn khoăn.

Người lao động trực tiếp sản xuất tại các khu công nghiệp thường không thể làm việc đến 55 tuổi với nữ và 60 tuổi với nam. Vậy thì việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu liệu sẽ có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của đối tượng lao động này?

“Tuổi nghỉ hưu là vấn đề được bàn thảo rất lâu trong các lần hoàn thiện pháp luật. Tăng theo lộ trình 4 tháng cho nữ, 3 tháng cho nam, hoặc 6 tháng cho nữ, 4 tháng cho nam thì phương án cần phải tính toán sau. Nhưng chúng tôi quan tâm là tuổi nghỉ hưu của lao động làm việc trực tiếp sản xuất,” ông Lê Đình Quảng nhấn mạnh.

Ông Lê Đình Quảng chỉ ra một thực tế, người lao động trực tiếp sản xuất tại các khu công nghiệp thường không thể làm việc đến 55 tuổi với nữ và 60 tuổi với nam. Vậy thì việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu liệu sẽ có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của đối tượng lao động này.

“Những lao động nặng nhọc, độc hại, suy giảm khả năng lao động và ở vùng đặc biệt khó khăn thì có cơ chế điều chỉnh tuổi nghỉ hưu phù hợp. Về điều này, hiện nay chúng ta đang có danh mục 1.748 lĩnh vực, công việc nặng nhọc, độc hại, nhóm này sẽ điều chỉnh độ tuổi nghỉ hưu thấp hơn.”

Bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung

Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam thì thực tế tuổi nghỉ hưu ở nước ta thấp hơn nhiều so với quy định (55 tuổi với nữ và 60 tuổi với nam). Tuổi nghỉ hưu bình quân năm 2012 chỉ khoảng 54 tuổi, trong đó nam khoảng 55 tuổi và nữ là gần 53 tuổi. Đặc biệt, tỷ lệ nghỉ hưu đúng tuổi chỉ chiếm khoảng 40,5%, số người nghỉ hưu sớm trước tuổi chiếm tỷ lệ cao, trên 50%.

“Theo tôi nên sửa đổi cơ chế chính sách bảo hiểm xã hội theo hướng được phép lựa chọn hưởng linh hoạt để đảm bảo quyền lợi cho người lao động,” ông Lê Đình Quảng kiến nghị.

Cũng chỉ ra thực tế người lao động đang về hưu sớm hơn so với tuổi quy định. Ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội lại có góc nhìn khác: “Việc về hưu sớm đang khiến chúng ta lãng phí nguồn nhân lực trong quá trình phát triển kinh tế xã hội.”

“Kết quả khảo sát trong số lực lượng lao động đã nghỉ hưu có tới 42% vẫn làm việc trong nền kinh tế quốc dân, bản chất là hưởng lương hưu nhưng vẫn làm việc. Đây chủ yếu là những người lao động có chuyên môn, trình độ quản lý, tay nghề cao,” ông Bùi Sỹ Lợi nói.

Theo ông Bùi Sỹ Lợi, nếu những người lao động này tiếp tục làm việc, tham gia bảo hiểm xã hội thì chắc chắn khi về hưu sẽ có lương hưu cao hơn./.

Ngày 23/5/2018, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội với mục tiêu để bảo hiểm xã hội thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, hướng tới bảo hiểm xã hội toàn dân. Việc thực hiện mục tiêu này đòi hỏi cần phải xây dựng một hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, thiết kế lại các chế độ chính sách bảo hiểm xã hội sao cho phù hợp với các nhóm đối tượng.

Mở rộng sang khu vực phi chính thứcNghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra mục tiêu phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại và hội nhập quốc tế theo nguyên tắc đóng-hưởng, công bằng, bình đẳng, chia sẻ và bền vững. Nghị quyết cũng nhắc tới việc nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển hệ thống thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, tin cậy và minh bạch.

Ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội), Tổ trưởng Tổ biên tập Đề án cải cách chính sách bảo hiểm xã hội cho hay, Nghị quyết số 28-NQ/TW được nhiều chuyên gia đánh giá là có rất nhiều điểm mới trong cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Nhà nước ngày càng quan tâm hơn đến việc đảm bảo an sinh cho người dân thông qua việc hướng tới không có người cao tuổi nào trong xã hội không có lương hưu hoặc từ ngân sách nhà nước hoặc từ Quỹ Bảo hiểm xã hội.

“Không chỉ các chuyên gia trong nước, ngay các chuyên gia của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã đánh giá các nội dung cải cách chính sách bảo hiểm xã hội tại Nghị quyết số 28-NQ/TW là tiến bộ nhất so với các nước trong khu vực và đã tiệm cận với các tiêu chuẩn về an sinh xã hội trong các Công ước và Khuyến nghị của ILO,” ông Phạm Trường Giang nói.

Những điểm mới về tư duy nhận thức trong cải cách chính sách bảo hiểm xã hội thể hiện toàn diện trong quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, nội dung cải cách, các nhiệm vụ, giải pháp.

Cải cách chính sách bảo hiểm xã hội không chỉ quan tâm đến lao động khu vực chính thức mà còn chú trọng đến lao động là nông dân, lao động khu vực phi chính thức. Mục tiêu cụ thể được đặt ra đến năm 2025, trong số 45% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm xã hội thì nông dân, lao động phi chính thức tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chiếm khoảng 2,5% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Cải cách chính sách bảo hiểm xã hội không chỉ quan tâm đến lao động khu vực chính thức mà còn chú trọng đến lao động là nông dân, lao động khu vực phi chính thức.

Cải cách chính sách bảo hiểm xã hội còn chú trọng cả đến quá trình tổ chức thực hiện chính sách thông qua việc chú trọng nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ hướng tới sự hài lòng của người tham gia bảo hiểm xã hội đạt 80% năm 2021, 85% năm 2025 và 90% năm 2030.

“Đặc biệt, lần đầu tiên, chúng ta coi phạm vi bảo hiểm xã hội không chỉ bao gồm những quan hệ đóng hưởng trực tiếp vào Quỹ Bảo hiểm xã hội mà còn bao gồm cả những quan hệ đóng hưởng gián tiếp vào ngân sách nhà nước,” ông Phạm Trường Giang cho biết.

Bảo hiểm xã hội.Chính sách cần phải “mở” trướcNghị quyết số 28-NQ/TW đặt mục tiêu về việc mở rộng diện bao phủ xã hội rất cụ thể trong từng giai đoạn. Thế nhưng, để thực hiện mục tiêu này còn nhiều khó khăn và thách thức.

Trong hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, ngân sách nhà nước cung cấp một khoản trợ cấp cho người cao tuổi không có lương hưu, hoặc bảo hiểm xã hội hằng tháng. Bên cạnh đó, nhà nước còn có chính sách huy động các nguồn lực xã hội đóng thêm để các đối tượng này có mức hưởng cao hơn; điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội phù hợp với khả năng của ngân sách. Điều này cho thấy Nhà nước ngày càng quan tâm hơn đến việc đảm bảo an sinh cho người dân thông qua việc hướng tới không có người cao tuổi nào trong xã hội không có lương hưu hoặc từ ngân sách nhà nước hoặc từ Quỹ

Ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng, giải pháp đầu tiên để mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm xã hội là phải giữ những người đã vào, hạn chế số người hưởng bảo hiểm xã hội một lần.

Ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội chỉ ra một thực tế: “Mỗi năm, chúng ta thu hút người vào hệ thống bảo hiểm xã hội là 800.000 người, tuy nhiên, chúng ta phải lưu ý một con số, đó chính là, có khoảng 600.000 người rời khỏi hệ thống/năm. Đây là vấn đề tác động rất cơ bản đến số lượng người tham gia bao hiểm xã hội và chính độ bao phủ có vấn đề.”

Ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng, giải pháp đầu tiên để mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm xã hội là phải giữ những người đã vào, hạn chế số người hưởng bảo hiểm xã hội một lần.“Trong khi lấy một lần rất thiệt nhưng người dân không rõ là do chính công tác truyền thông. Chúng ta phải giải thích để họ hiểu nếu hưởng một lần khi về già thì lương hưu ở đâu?” ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, Nhà nước hỗ trợ cho người lao động thuộc hộ nghèo 30% số đóng, cận nghèo 25% và 10% cho các đối tượng khác. Tuy nhiên ông Bùi Sỹ Lợi cho rằng mức hỗ trợ này chưa đủ hấp dẫn, muốn đẩy nhanh tiến độ, tăng tốc độ bao phủ thì Nhà nước cần cân nhắc hỗ trợ mức cao hơn, hấp dẫn hơn.

Chỉ ra tồn tại, khó khăn nữa của cơ quan tổ chức thực hiện, ông Đinh Duy Hùng, Phó Trưởng Ban Thu (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) thừa nhận, mặc dù đã đơn giản hóa tối đa với người tham gia, tuy nhiên, cách thức tổ chức để tiếp cận, vận động người dân còn có vấn đề.“Để tiếp cận với các nhóm đối tượng khác nhau, có nhu cầu và điều kiện khác nhau thì Bảo hiểm xã hội Việt Nam hiện nay vẫn chưa có được cách tiếp cận phù hợp,” ông Đinh Duy Hùng cho hay.Theo ông Đinh Duy Hùng, trên cơ sở nhận định được những khó khăn, vướng mắc đó, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã có những kế hoạch, giải pháp khắc phục những tồn tại trong khâu tổ chức thực hiện; bên cạnh đó, cũng có những ý kiến tham mưu, đề xuất với những cơ quan quản lý nhà nước trong việc điều chỉnh chính sách cho phù hợp.Các chuyên gia nhấn mạnh, muốn mở rộng bảo hiểm xã hội đến với tất cả người lao động thì đã đến lúc cơ quan quản lý Nhà nước cần nghiên cứu “mở” chính sách để làm sao nâng mức hưởng thụ của người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thay vì chỉ có hai chế độ tử tuất và hưu trí như hiện tại. Có như vậy, độ hấp dẫn, thiết tha với chính sách bảo hiểm xã hội mới tăng lên./.

Sự kiện “Những bệnh nhân đầu tiên nhận thuốc ARV qua nguồn Bảo hiểm y tế” sẽ đồng loạt diễn ra tại 63 tỉnh, thành phố vào ngày 8/3.

Trước thềm sư kiện, tiến sỹ Hoàng Đình Cảnh, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), đã có cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN và khẳng định rằng bảo hiểm y tế giúp giảm gánh nặng tài chính cho người nhiễm HIV.

Người nhiễm HIV được lợi

Tiến sỹ Hoàng Đình Cảnh, Cục phó Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), chia sẻ điều trị ARV mang lại sức khỏe, giảm tử vong, nâng cao tuổi thọ cho người nhiễm HIV. Điều trị ARV cũng giúp giảm lây truyền HIV do khi sử dụng thuốc ARV thì số lượng vi rút HIV trong máu của người nhiễm HIV giảm xuống mức thấp.

Khoa học đã chứng minh khi tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện (tức dưới 200 bản sao/ml máu) sẽ không có lây truyền HIV qua quan hệ tình dục. Phụ nữ mang thai bị nhiễm HIV nếu được điều trị ARV sớm thì có đến 98% trẻ em sinh ra không bị nhiễm HIV. Điều trị ARV sớm còn đem lại lợi ích kinh tế cho bệnh nhân và xã hội.

Với chủ trương bảo hiểm y tế toàn dân, việc điều trị ARV thông qua bảo hiểm y tế sẽ khuyến khích mọi người tham gia. Người bệnh sẽ có nguồn tài chính bền vững để tiếp tục được chữa trị với chi phí hợp lý nhất.

Việc điều trị ARV đã triển khai tại Việt Nam hơn 10 năm qua, hầu hết từ nguồn tài trợ quốc tế. Hiện nay, có trên 115.000 người nhiễm HIV đang được điều trị ARV và con số này có xu hướng tăng. Trong khi đó, nguồn viện trợ đã kết thúc vào năm 2018 nên Chính phủ đã thực hiện chủ trương sử dụng bảo hiểm y tế là nguồn thay thế và yêu cầu các địa phương phải đảm bảo 100% người nhiễm HIV có thẻ bảo hiểm y tế.

Người nhiễm HIV thuộc rất nhiều đối tượng khác nhau, phần đông thuộc nhóm người không được hỗ trợ của Nhà nước, phải tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình. Với chủ trương bảo hiểm y tế toàn dân, việc điều trị ARV thông qua bảo hiểm y tế sẽ khuyến khích mọi người tham gia. Người bệnh sẽ có nguồn tài chính bền vững để tiếp tục được chữa trị với chi phí hợp lý nhất.

Chi phí điều trị HIV/AIDS bao gồm chi phí cho thuốc ARV, các xét nghiệm CD4, tải lượng vi rút, các xét nghiệm chức năng gan, thận… Đối với người nhiễm HIV, tham gia bảo hiểm y tế rất có lợi vì số tiền mua bảo hiểm y tế nhỏ hơn nhiều so với số tiền họ được hưởng khi điều trị HIV/AIDS.

Tăng độ bao phủ người nhiễm HIV có thẻ bảo hiểm y tế

Theo tổng hợp từ các tỉnh/thành phố, tỷ lệ bệnh nhân điều trị ARV có thẻ bảo hiểm y tế tăng lên nhanh chóng từ 30% vào năm 2015 lên 90% hiện nay. Nhiều tỉnh, thành phố đạt 100% bệnh nhân đang điều trị ARV có thẻ bảo hiểm y tế.

Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS Hoàng Đình Cảnh cho rằng có được kết quả đó là nhờ có sự chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương và thực hiện hàng loạt các giải pháp hữu hiệu.

Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 2188/QĐ-TTg về thanh toán thuốc ARV và hỗ trợ người sử dụng thuốc ARV từ nguồn bảo hiểm y tế cuối năm 2016, quy định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố bố trí kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho 100% người nhiễm HIV. Đây là văn bản quan trọng góp phần tăng nhanh tỷ lệ người nhiễm có thẻ bảo hiểm y tế.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 2188/QĐ-TTg về thanh toán thuốc ARV và hỗ trợ người sử dụng thuốc ARV từ nguồn bảo hiểm y tế cuối năm 2016, quy định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố bố trí kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho 100% người nhiễm HIV

Bộ Y tế đã hướng dẫn, phổ biến, hỗ trợ các địa phương vận động nguồn ngân sách cùng các nguồn, chương trình, dự án hỗ trợ mua thẻ bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV… Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn địa phương kiện toàn cơ sở điều trị HIV/AIDS; tổ chức nhiều đoàn hỗ trợ kỹ thuật; đôn đốc, theo dõi, giám sát, đánh giá tiến độ thực hiện tại các tỉnh, thành phố.

Đến nay, hơn 90% cơ sở điều trị HIV/AIDS đã được kiện toàn, đủ điều kiện ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, gần 85% cơ sở điều trị đã thanh toán ít nhất một dịch vụ từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế.

thuốc ARV cho năm 2019. Thỏa thuận khung đã được ký với nhà cung cấp, giao hàng cho các cơ sở điều trị trong tháng 2/2019, theo đúng tiến độ dự kiến. Trung tâm Giám định bảo hiểm y tế và Thanh toán đa tuyến khu vực phía Bắc đang tiến hành các thủ tục ký hợp đồng với nhà cung ứng thuốc…

Các địa phương đã và đang tính toán nhu cầu

Trung tâm mua sắm tập trung thuốc quốc gia đã triển khai mua sắm để sử dụng tại 188 cơ sở điều trị; làm đầu mối để tổ chức đấu thầu thuốc ARV với kết quả tốt, giá cạnh tranh. Năm 2019 là năm đầu tiên triển khai khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ở 188 cơ sở. Dự kiến đến hết năm 2019 sẽ có 48.000 bệnh nhân nhận thuốc ARV từ bảo hiểm y tế.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Sau một thời gian nỗ lực, khẩn trương chuẩn bị cho sự chuyển đổi nguồn thuốc, những viên thuốc ARV đầu tiên từ nguồn bảo hiểm y tế sẽ đến tay người nhiễm HIV. Đây là kết quả khả quan nhưng người nhiễm HIV vẫn còn gặp không ít khó khăn.Theo quy định tại khoản 1, Điều 22 của Luật bảo hiểm y tế năm 2008, người tham gia bảo hiểm y tế phải đồng chi trả chi phí khám chữa bệnh tùy theo các nhóm đối tượng tham gia. Do đó, người nhiễm HIV có thẻ bảo hiểm y tế có trách nhiệm cùng chi trả tiền thuốc ARV theo quy định. Thực tế, việc cùng chi trả là rất khó khăn cho người nhiễm HIV bởi hầu hết bệnh nhân HIV/AIDS đều có mức thu nhập thấp, hơn nữa điều trị ARV là điều trị liên tục, suốt đời.

Hiện nay đã có 35/63 tỉnh, thành phố được cấp thẩm quyền phê duyệt kế hoạch hỗ trợ mua thẻ (gần 30.000 thẻ đã được mua và cấp cho người nhiễm HIV). Có 18/63 tỉnh, thành phố phê duyệt ngân sách cho hỗ trợ đồng chi trả thuốc ARV. Đặc biệt, Cục Phòng, chống HIV/AIDS đã đề xuất và được Quỹ toàn cầu phê duyệt hỗ trợ mua thẻ bảo hiểm y tế và đồng chi trả thuốc ARV giai đoạn 2019-2020 cho 32 tỉnh dự án, 16 tỉnh ngoài dự án.

Việt Nam đã xác định, trong giai đoạn 2019-2020 bảo hiểm y tế sẽ là nguồn chính chi trả thuốc ARV khi nguồn viện trợ cắt giảm và chấm dứt với mục tiêu tăng tỷ lệ người nhiễm có thẻ lên 100% .

Việt Nam đã xác định, trong giai đoạn 2019-2020 bảo hiểm y tế sẽ là nguồn chính chi trả thuốc ARV khi nguồn viện trợ cắt giảm và chấm dứt với mục tiêu tăng tỷ lệ người nhiễm có thẻ lên 100% .

Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS Hoàng Đình Cảnh cho biết, để thực hiện được mục tiêu này phải có nhiều giải pháp với các nhóm đối tượng khác nhau. Với những người nhiễm HIV không thuộc diện hỗ trợ của Nhà nước thì cần tuyên truyền về lợi ích của bảo hiểm y tế, khuyến khích họ nhanh chóng tham gia bảo hiểm y tế.

Với người nghèo, người cận nghèo, người sống ở vùng núi, dân tộc, vùng sâu, vùng xa thì sử dụng thẻ bảo hiểm y tế đã được Nhà nước hỗ trợ để khám và điều trị HIV/AIDS.Một số đối tượng thật sự khó khăn không thể mua được thẻ bảo hiểm y tế mà lại chưa nằm trong nhóm đối tượng nghèo, cận nghèo hoặc nhóm được Chính phủ hỗ trợ thì các địa phương có thể sử dụng một phần kinh phí kết dư của Quỹ bảo hiểm y tế để hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho họ.Hy vọng rằng với những giải pháp trên, độ bao phủ của bảo hiểm y tế trong nhóm người nhiễm HIV sẽ tăng nhanh trong thời gian tới để đạt được mục tiêu đã đề ra./.