Với việc tìm ra “kẻ giết người thầm lặng” gây ô nhiễm không khí trong nhà, phó giáo sư Trần Mạnh Trí và các cộng sự tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã được đề cử nhận Giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2020.

– Bắt nguồn từ lý do gì anh và cộng sự đã chọn công trình nghiên cứu về “Sự xuất hiện của phthalates trong không khí trong nhà tại một số tỉnh, thành phía Bắc Việt Nam và những liên quan đến rủi ro phơi nhiễm của con người”?

Ý tưởng nghiên cứu xuất phát từ vấn đề mang tính cấp thiết hiện nay đó là ô nhiễm môi trường nói chung trong đó có ô nhiễm môi trường không khí. Đáng được lưu tâm hơn đó chính là không khí trong nhà, môi trường chúng ta vẫn sinh sống hàng ngày tưởng chừng như rất trong lành thì đang dần bị ô nhiễm bởi chính các hóa chất được tổng hợp phục vụ cho đời sống. Trên thực tế, chúng ta có thể hạn chế mức độ sự phơi nhiễm các hóa chất bằng việc thay đổi đồ ăn, thức uống và cách tiếp xúc, nhưng qua con đường hít thở không khí thì quả thực rất khó tránh.

Một yêu cầu nữa đặt ra hiện nay tại Việt Nam là thiếu các phương pháp phân tích chính xác để đánh giá mức độ ô nhiễm các hợp chất hữu cơ trong môi trường. Cùng với đó, các số liệu thực tiễn về sự phân bố và mức độ ô nhiễm các hợp chất hữu cơ nói chung chưa đầy đủ là nguyên nhân gây cản trở cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách về môi trường hiệu quả nhằm mục tiêu phát triển bền vững.

Trong khi đó, tôi là người đã được học tập và nghiên cứu về hướng phân tích các hợp hữu cơ. Với nền kiến thức cơ bản của mình có được, tôi luôn suy nghĩ cần có những nghiên cứu thực tiến hơn để có thể góp phần nhỏ bé của mình nhằm giải quyết những vấn đề mang tính thời sự hiện nay tại Việt Nam.

– Phthalates – chất được mang danh “kẻ giết người thầm lặng” là gì?

Phthalates (diester của acid phthalic) là nhóm các hóa chất tổng hợp được sử dụng rộng rãi làm phụ gia trong các sản phẩm bằng nhựa, sản phẩm chăm sóc cá nhân, vật dụng gia đình: thiết bị điện tử, đồ giả da… với thành phần lên đến vài phần trăm về khối lượng.

Mục đích sử dụng phthalates để làm tăng độ dẻo hóa cho nhựa, giúp cho chúng dễ đóng khuôn hơn, làm phụ gia giúp mềm mượt trong các sản phẩm chăm sóc cá nhân. Tuy nhiên, độc tính của chúng đã được chứng minh nhờ các thử nghiệm gần đây trên động vật phòng thí nghiệm (chuột, thỏ).

Phthalates được xác định là tác nhân làm thay đổi hệ hormone sinh sản và bài tiết của động vật phòng thí nghiệm. Do đó, chúng được gọi là các chất gây rối loạn nội tiết (endocrine disrupting chemicals).

Phthalates không phải là các hóa chất gây độc tính cấp, tuy nhiên chúng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người khi bị phơi nhiễm một cách từ từ, ngấm dần, vì vậy chúng được gọi là “kẻ giết người thầm lặng.”

Đặc biệt, một số nghiên cứu gần đây trên thế giới đã chỉ ra có mối liên hệ giữa người mẹ mang thai bị nhiễm phthalates ảnh hưởng đến tập tính của trẻ khi sinh ra. Hiện nay, một số nước trên thế giới như Hoa kỳ, Canada, Liên minh châu Âu đã ban hành các đạo luật nhằm hạn chế sử dụng/cấm một số chất phthalates như di-ethylhexylphtalate (DEHP), diisobutylphthalate trong các đồ dùng bằng nhựa, chẳng hạn như đồ chơi của trẻ em. Tại Việt Nam năm 2011, Bộ Y tế cũng đã ban hành giới hạn sử dụng DEHP trong nước uống.

– Công trình được chính thức bắt đầu từ khi nào, thưa anh?

Ý tưởng thể hiện qua đề cương nghiên cứu được chuẩn bị từ giữa năm 2015, sau đó được Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) phê chuẩn tài trợ vào khoảng tháng 12/2015.

Việc thực hiện nghiên cứu có thể chia thành các giai đoạn.

Giai đoạn 1: Các thử nghiệm nhằm xây dựng phương pháp phân tích tối ưu các hợp chất phthalates trong không khí được thực hiện tại phòng thí nghiệm từ đầu năm 2016.

Giai đoạn 2: Công việc thu mẫu và đồng thời tiến hành phân tích được thực hiện từ giữa năm 2016 đến đến giữa năm 2017.

Giai đoạn 3: Công việc xử lý số liệu, hoàn thiện bản thảo bài báo và gửi đăng trên tạp chí quốc tế uy tín Science of the Total Environment.

Kết quả nghiên cứu đã được các chuyên gia, phản biện quốc tế đánh giá cao, do đó đã được chấp nhận đăng trên tạp chí quốc tế uy tín trong lĩnh vực là Science of the Total Environment vào năm 2017. Đến nay công trình được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm và đã có trên 20 trích dẫn.

– Kết quả cụ thể của những nghiên cứu đã chỉ ra mối nguy cơ nào đối với các gia đình hiện nay?

Kết quả nghiên cứu chỉ ra phthalates phân bố với nồng độ cao trong tất cả các mẫu thu thập. Trong đó, các môi trường không khí trong như hiệu làm tóc, hộ gia đình có mức độ ô nhiễm phthalates cao hơn đáng kể so với các vi môi trường khác chẳng hạn như văn phòng, trường học. Qua đó, bước đầu đánh giá nguồn gốc phát tán chủ yếu các hợp chất phthalates vào không khí trong nhà từ chính các vật dụng trong gia đình như các sản phẩm chăm sóc cá nhân, đồ dùng bằng nhựa.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy mức độ ô nhiễm phthalates trong các hộ gia đình ở thành phố lớn như Hà Nội cao hơn đáng kể so với các thành phố khác. Kết quả ước lượng rủi ro phơi nhiễm đã chỉ ra nguy cơ phơi nhiễm phthalates qua con đường hít thở không khí ở các nhóm trẻ nhỏ cao hơn so với nhóm người trưởng thành và các môi trường nghề nghiệp như hiệu làm tóc có nguy cơ phơi nhiễm phthalates cao đáng kể.

Đây là nghiên cứu mang tính định hướng về nhóm chất phthalates trong môi trường tại Việt Nam. Do đó, để có bức tranh tổng thể về nguy cơ và liều lượng phơi nhiễm phthalates từ nhiều con đường khác nhau thì cần thêm có các nghiên cứu chuyên sâu trong tương lai. Tuy nhiên, để có thể tránh được các nguy cơ phơi nhiễm các hợp chất này thì trước tiên chúng ta cần biết được mức độ phân bố của chúng trong các môi trường khác nhau, nghiên cứu này là một trong các đóng góp đó. Hiện nay, các nhà hóa học vẫn đang tiếp tục tìm kiếm các hóa chất có thể thay thế vai trò như phthalates. Và, chúng ta cần chờ đợi thêm.

– Ý nghĩa thực tiễn của công trình này cụ thể ra sao, thưa anh?

Ý tưởng của nghiên cứu được bắt nguồn từ những vấn đề rất thực tế hiện nay tại Việt Nam và trên thế giới. Do đó, một số đóng góp quan trọng của nghiên cứu có thể được áp dụng trong thực tiễn.

Thứ nhất, nghiên cứu đã công cấp một phương pháp phân tích chính xác, hiện đại để định danh và định lượng đồng thời mười chất thuộc nhóm phthalates trong không khí. Kết quả này có thể được áp dụng trong các phòng thí nghiệm chuyên sâu về phân tích hóa học, giúp nâng cao năng lực về chuyên môn phân tích cho các đơn vị.

Thứ hai, nghiên cứu cung cấp bản đồ phân bố phthalates trong không khí trong nhà theo không gian và theo các vi môi trường tại một số tỉnh thành phía Bắc Việt Nam. Điều này giúp cho cộng đồng hiểu biết hơn về mức độ ô nhiễm của lớp hợp chất này trong môi trường sống hiện nay, góp phần giúp định hướng việc sử dụng các hóa chất phục vụ đời sống một cách hiệu quả và bền vững hơn.

Thứ ba, nghiên cứu cung cấp phương pháp đánh giá rủi ro phơi nhiễm các hợp chất hữu cơ nói chung qua con đường hít thở không khí. Kết quả này giúp nâng cao hiểu biết của cộng đồng về liều lượng phơi nhiễm phthalates khác nhau theo nhóm lứa tuổi, giúp các nhà quản lý môi trường có thêm có sở khoa học tin cậy trong việc hoặc định các chính sách và xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn.

– Từ thành công đạt được qua công trình nay, bước phát triển, nghiên cứu tiếp theo của nhóm là gì?

Đối với các hợp chất phthalates, nhóm nghiên cứu tiếp tục thử nghiệm phân tích, quan trắc phthalates trong các môi trường khác nhau nữa chẳng hạn: không khí xung quanh, bụi trong nhà, đồ uống và thực phẩm chứa trong các vật dụng bằng nhựa…

Nhóm nghiên cứu cũng tiếp tục xây dựng, chuẩn hóa các phương pháp phân tích tối ưu để quan trắc mức độ ô nhiễm và đánh giá rủi ro phơi nhiễm các hợp chất khác thuộc nhóm gây rối loạn nội tiết chẳng hạn siloxanes, parabens, benzophenone, alkylphenol, bisphenol A, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs),… trong các môi trường khác nhau.

– Được biết, đây là nghiên cứu lần đầu thực hiện và công bố tại Việt Nam, xin anh cho biết cảm giác của mình về việc này?

Có thể nói đây là nghiên cứu đầu tiên, khá đầy đủ và toàn diện về phương pháp phân tích, quan trắc sự phân bố và đánh giá rủi ro phơi nhiễm lớp hợp chất phthalates trong không khí trong nhà tại Việt Nam.

Trải qua những khó khăn bước đầu trong việc thiết kế các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trong suốt quá trình thực hiện, nhóm tác giả rất vui mừng khi kết quả của mình được các phản biện quốc tế đánh giá cao, và khi đã được đăng thì có nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm trích dẫn. Nhưng có lẽ, niềm vui to lớn hơn cả là công việc của nhóm nghiên cứu đã được ghi nhận và góp phần nhỏ bé vào sự phát triển chung của khoa học và công nghệ nước nhà.

– Xin cám ơn anh!

Giải thưởng Tạ Quang Bửu được Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức hằng năm nhằm khích lệ và tôn vinh các nhà khoa học có thành tựu nổi bật trong nghiên cứu cơ bản thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật, góp phần thúc đẩy khoa học công nghệ Việt Nam hội nhập và phát triển.

Giải thưởng được xét tặng cho các công trình nghiên cứu cơ bản thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật, bao gồm: Khoa học tự nhiên (Toán học, Khoa học máy tính và thông tin, Vật lý, Hóa học, Khoa học trái đất và môi trường, sinh học, Khoa học tự nhiên khác); Khoa học kỹ thuật và công nghệ; Khoa học y, dược; Khoa học nông nghiệp.

Trong bối cảnh dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 do chủng mới của virus SARS-CoV-2 gây ra đang hoành hành dữ dội trên toàn thế giới, đặc biệt là tại Mỹ và châu Âu, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cùng nhiều quốc gia và các viện nghiên cứu đang nỗ lực chạy đua tìm thuốc điều trị và vắcxin phòng ngừa.

Đây có thể coi là cuộc chạy đua với thời gian bởi mỗi ngày trôi qua, virus “tử thần” này lại khiến hàng chục nghìn người bị lây nhiễm và hàng nghìn người phải bỏ mạng.

Từ cuối tháng 3, WHO đã chọn một số quốc gia, trong đó Na Uy, Tây Ban Nha và Malaysia, để tiến hành các thử nghiệm lâm sàng nhằm đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc tiềm năng trong điều trị bệnh nhân COVID-19.

Nỗ lực chạy đua tìm thuốc điều trị và vắcxin phòng ngừa COVID-19 có thể coi là cuộc chạy đua với thời gian bởi mỗi ngày trôi qua, virus “tử thần” này lại khiến hàng nghìn người phải bỏ mạng.

Bốn loại thuốc được thử nghiệm gồm Remdesivir (một loại thuốc ức chế enzyme cần thiết cho virus sao chép bộ gene của nó, từng thử nghiệm điều trị Ebola); Cloroquine hoặc Hydroxychloroquine là thuốc chống sốt rét; Ritonavir và Lopinavir là thuốc ức chế HIV; Ritonavir, Lopinavir và interferon beta là một peptide kháng virus.

Thử nghiệm này sẽ so sánh mức độ an toàn và hiệu quả của 4 loại thuốc riêng biệt hoặc phối hợp các loại thuốc với nhau chống lại COVID-19.

Đây được đánh giá là có cuộc thử nghiệm có ý nghĩa hết sức quan trọng, giúp cắt giảm đáng kể thời gian cần thiết nhằm xác định tác dụng của những loại thuốc này đối với bệnh nhân mắc COVID-19.

Hàng trăm cuộc thử nghiệm lâm sàng khác trên toàn thế giới cũng đã được tiến hành nhằm chứng minh tác dụng của các loại thuốc trong điều trị COVID-19.

Các nghiên cứu hiện chủ yếu xoay quanh 2 nhóm thuốc là Remdesivir và nhóm thuốc chống sốt rét gồm Chloroquine và Hydroxychloroquine.

Trong phòng thí nghiệm, cả ba loại thuốc trên đều có thể chống lại virus SARS-CoV-2. Trong đó, Chloroquine được sử dụng như loại thuốc chính để chống virus gây COVID-19 được Trung Quốc khuyến nghị. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng vẫn luôn cần thiết.

Nghiên cứu cho thấy việc kết hợp kháng sinh và thuốc sốt rét cho kết quả khả quan nhưng cần phải thử nghiệm nhiều hơn trước khi có thể đưa vào điều trị thực tế. Các nhà khoa học lưu ý đây chỉ là thử nghiệm rất nhỏ nhưng kết quả của nó rất đáng khích lệ.

Trong khi đó, Remdesivir đang được đánh giá rất cao về tính ổn định và hiệu quả. Đây là loại thuốc của công ty dược phẩm Gilead Science Inc (Mỹ).

Báo cáo kết quả điều trị được công bố trên tạp chí y khoa New England gần đây cho biết, tình trạng sức khỏe của 2/3 số bệnh nhân mắc COVID-19 biểu hiện nặng đã được cải thiện sau khi sử dụng thuốc Remdesivir.

Một số thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn khác cũng đang được tiến hành để đánh giá tác dụng của thuốc Remdesivir trong điều trị COVID-19. Một trong số các thử nghiệm thuốc Remdesivir đang được tiến hành tại Trung Quốc và có thể báo cáo kết quả nghiên cứu trong tháng này.

Một cuộc thử nghiệm thuốc Remdesivir khác cũng đang được thực hiện dưới sự tài trợ của Viện Y tế quốc gia Mỹ. Riêng công ty Gilead Science tự mình tiến hành 2 thử nghiệm thuốc. Kết quả của những cuộc thử nghiệm thuốc Remdesivir được giới chuyên gia đánh giá là rất đáng trông đợi vì đây là những nghiên cứu được tiến hành trên quy mô lớn và rất nghiêm ngặt.

Tại Nhật Bản, công ty Fujifilm Holdings (Nhật Bản) gần đây cũng bắt đầu thử nghiệm y tế để xác định tính hiệu quả của thuốc trị cúm Avigan trong điều trị bệnh nhân mắc COVID-19 sau khi phương pháp tương tự tại Trung Quốc đem lại những kết quả khả quan.

Đại diện Fujifilm Holdings cho biết đến cuối tháng 6 năm nay, 100 bệnh nhân ở độ tuổi từ 20 đến 74 tuổi với những triệu chứng nhẹ sẽ tham gia quá trình thử nghiệm kéo dài tối đa 14 ngày. Tuy nhiên, thử nghiệm này không được tiến hành trên phụ nữ mang thai do các tác dụng phụ của Avigan.

Fujifilm Holdings tuyên bố Avigan có tiềm năng kháng SARS-CoV-2 dựa trên những tác dụng của thuốc đối với virus gây bệnh cúm. Công ty Nhật Bản sẽ thu thập và phân tích các dữ liệu cần thiết, trước khi nộp đơn xin cấp phép lưu hành.

Cùng với việc việc thử nghiệm các loại thuốc, quá trình nghiên cứu, bào chế vắcxin phòng bệnh COVID-19 cũng đang diễn ra với tốc độ chưa từng thấy.

Theo WHO, hiện có 70 loại vắcxin đang được phát triển trên toàn cầu, trong đó có 3 loại đã được thử nghiệm lâm sàng trên người. Đáng chú ý, vắcxin của Công ty công nghệ sinh học CanSino Biologics và Viện Công nghệ sinh học Bắc Kinh đang phát triển ở giai đoạn 2.

Hai vắcxin khác do hai hãng dược phẩm của Mỹ là Moderna và Inovio sản xuất, cũng đang được thử nghiệm trên người. Chỉ trong thời gian ngắn, giới khoa học của nhiều nước đã tạo ra được các nền tảng quan trọng cho việc phát triển vắcxin, như xây dựng hệ thống nuôi cấy virus corona chủng mới trong phòng thí nghiệm, giải mã toàn bộ bộ gene của virus và tìm hiểu cặn kẽ các cấu trúc phân tử của virus này.

Đây được xem là tốc độ điều chế vắcxin nhanh chưa từng có tiền lệ nếu so sánh trong đợt bùng phát dịch SARS năm 2003, các nhà khoa học Mỹ đã phải mất 20 tháng để đi từ việc công bố trình tự gene đến thử nghiệm lâm sàng.

Trong cuộc chạy đua lần này, không chỉ có hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, mà các nước châu Âu và nhiều nơi khác cũng đang tích cực tham gia.

Tại Pháp, Viện Pasteur đã bắt đầu thử nghiệm một loại vắcxin trên chuột từ ngày 11/3. Viện bào chế CureVac của Đức hy vọng từ nay đến tháng 7 sẽ được cấp phép thử nghiệm một loại vắcxin phòng virus SARS-CoV-2 trên người.

Tại Australia, các nhà khoa học của Đại học Queensland đã bắt đầu giai đoạn thử nghiệm vắcxin trên động vật sử dụng công nghệ kẹp phân tử mà họ đã nghiên cứu trong những tháng qua.

Còn tại Israel, dựa trên các tài liệu uy tín phân tích về chủng virus SARS-CoV-2, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu sinh học dự định trong vài ngày tới cũng công bố một loại vắcxin ngừa chủng virus này.

Tính tổng cộng, cho đến thời điểm này, đã có gần 40 công ty và viện nghiên cứu trên khắp thế giới đã đăng ký phát triển vắcxin và kháng thể ngừa COVID-19.

Tuy rất cấp bách song việc nghiên cứu, phát triển vắcxin phòng virus SARS-CoV-2 không thể được tiến hành một cách vội vã mà phải tuân thủ nghiêm chỉnh các quy trình để bảo đảm tính hiệu quả và an toàn của những vắcxin này.

Theo các chuyên gia y tế, thông thường thử nghiệm lâm sàng vaccine phải trải qua ba giai đoạn bắt buộc. Giai đoạn 1 thử nghiệm trên người trưởng thành khỏe mạnh, cỡ mẫu 30-50 đối tượng, bắt đầu từ liều thấp đến liều được đề xuất dựa trên liều được ngoại suy từ kết quả dò liều an toàn và hiệu quả trên động vật thực nghiệm, với mục tiêu chính là đánh giá tính an toàn của vắcxin.

Giai đoạn 2 được thực hiện trên đối tượng người trưởng thành khỏe mạnh, với cỡ mẫu tối thiểu 200, nhằm mục đích đánh giá tính an toàn và sinh miễn dịch của vắcxin, đồng thời lựa chọn liều, lịch dùng thích hợp.

Giai đoạn 3 tiến hành trên cỡ mẫu tối thiểu 500 đối tượng, có đối chứng, tại nhiều địa điểm, sử dụng phác đồ tiêm chủng được lựa chọn từ giai đoạn 2, nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả vắcxin trên một nhóm cộng đồng lớn hơn, gần với đối tượng đích, bao gồm cả trẻ em và người cao tuổi.

Kết quả thử nghiệm các giai đoạn trước phải đảm bảo tính an toàn trong giới hạn cho phép mới được tiến hành sang giai đoạn tiếp theo.

Cho dù cả thế giới đang trông mong một loại vắcxin ngừa COVID-19 sẽ sớm được tung ra thị trường, nhưng nhiều nhà chuyên môn khẳng định cần có đủ thời gian để chứng minh tính an toàn và hiệu quả của vắcxin.

Trước khi tiến hành thử nghiệm vắcxin trên cơ thể người, các nhà nghiên cứu cần hiểu rõ virus corona chủng mới. Theo tiến sỹ Maria Bottazzi, đồng Giám đốc Trung tâm Phát triển vắcxin thuộc Bệnh viện Nhi đồng Texas (Mỹ), hiện giới khoa học mới chỉ ở giai đoạn đầu tiên trong việc phân tích và nghiên cứu loại virus này.

Bước tiếp theo là nghiên cứu độc học tiền lâm sàng để đánh giá xem vaccine có an toàn hay không. Tiến sỹ Bottazzi cho biết đối tượng tham gia thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 phải là những người trưởng thành khỏe mạnh.

Kể cả khi các cuộc thử nghiệm trên người được thực hiện một cách suôn sẻ, quá trình bào chế vắcxin vẫn có thể vấp phải những “vật cản” rất lớn.

Tiến sỹ Bottazzi giải thích đó có thể là các quy định y tế, ví dụ như việc phải tìm đủ người tình nguyện cho các giai đoạn thử nghiệm tiếp theo. Một “vật cản” rất lớn khác là vấn đề kinh phí.

Tiến sỹ Bottazzi cho biết: “Việc nghiên cứu và phát triển vắcxin có thể tốn hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD.”

Với khoản đầu tư tốn kém như vậy, không dễ dàng gì để một loại vắcxin chống COVID-19 khi ra đời có thể nhanh chóng đến với bệnh nhân ở các nước nghèo.

Cho dù lãnh đạo 5 hãng dược phẩm lớn nhất thế giới gần đây hứa hẹn sẽ chia sẻ tài nguyên để tăng cường năng lực sản xuất chung một khi xác định được vaccine hoặc thuốc kháng virus có hiệu quả, nhưng nhiều người lo ngại các công ty dược phẩm vẫn sẽ đặt lợi nhuận doanh nghiệp và quyền sở hữu trí tuệ lên trên việc chia sẻ thành quả.

Để phòng tránh sự độc quyền của các tập đoàn dược phẩm ở Mỹ và Trung Quốc, sau dịch Ebola giai đoạn 2014-2016, Na Uy, Anh và các quốc gia châu Âu cùng với Quỹ Bill & Melinda Gates đã đóng góp hàng trăm triệu USD vào một liên minh đa quốc gia để tài trợ cho việc nghiên cứu vắcxin.

Theo tỷ phú Bill Gates, khi một đại dịch xảy ra, vắcxin và thuốc điều trị không phải là bán cho người trả giá cao nhất. Hai loại này nên có sẵn và giá cả phải chăng cho những người đang ở trung tâm của sự bùng phát dịch và có nhu cầu lớn nhất.

Việc phân phối như vậy không chỉ là lương tri, mà còn là chiến lược ngăn ngừa đại dịch trong tương lai. Đó là còn chưa kể việc chạy đua để phát triển vắcxin mà không có sự hợp tác toàn cầu có thể sẽ dẫn đến những vắcxin không an toàn, thiếu thời gian kiểm nghiệm.

Điều này đặc biệt nguy hiểm, vì khi đó vắcxin sẽ trở thành loại thuốc làm lây lan nhanh hơn COVID-19 hoặc gây biến chứng, nhất là làm yếu hệ miễn dịch.

Liên minh vắcxin Gavi ra đời để giải quyết vấn đề công bằng vắcxin và đã giúp tiêm vắcxin cho gần một nửa số trẻ em thế giới. Trong hai thập niên qua, liên minh đã hỗ trợ 496 chương trình vắcxin ở 73 quốc gia nghèo nhất và giúp cung cấp 600 triệu liều vắcxin mỗi năm.

Mặc dù trọng tâm chính của Gavi là trẻ em, nhưng chương trình cũng đã giúp cung cấp vắcxin cho mọi người ở mọi lứa tuổi đối với các bệnh gây ra dịch như sốt vàng da và viêm màng não. Đây là kinh nghiệm tốt trong việc phân phối vắcxin ngừa COVID-19 trong tương lai.

Là một nước cũng đang chịu sự ảnh hưởng của dịch COVID-19, Việt Nam ngay từ rất sớm đã chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus corona chủng mới gây ra, trong đó có việc bắt tay vào nghiên cứu về loại virus nguy hiểm này. Việt Nam nhanh chóng trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới nuôi cấy phân lập thành công virus SARS-CoV-2.

Thành công này sẽ giúp các nhà khoa học rút ngắn khoảng cách, tạo tiền đề trong việc nghiên cứu và phát triển vắcxin trong tương lai, cũng như đưa ra các biện pháp dự phòng hiệu quả hơn.

Chính mẫu virus SARS-CoV-2 nuôi cấy thành công đã được sử dụng làm mẫu chuẩn trong sản xuất các bộ sinh phẩm xét nghiệm nhanh virus này, góp phần giúp Việt Nam tiến hành xét nghiệm hàng chục nghìn trường hợp nghi nhiễm bệnh.

Việt Nam trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới nuôi cấy phân lập thành công virus SARS-CoV-2.

Hiện Việt Nam cũng đang tích cực triển khai một số nhóm giải pháp, biện pháp trong điều trị bệnh COVID-19, trong đó có việc chiết tách huyết tương từ mẫu máu của những người đã khỏi bệnh COVID-19 để nghiên cứu, sử dụng điều trị các ca bệnh mắc COVID-19 nặng.

Ngoài ra, Bộ Y tế Việt Nam cũng đang nghiên cứu đánh giá tính an toàn và hiệu quả của việc dùng thuốc Chlroquine điều trị COVID-19, qua đó có quyết sách phù hợp trong phác đồ điều trị người bệnh nhiễm virus SARS-CoV-2 ở Việt Nam.

Những nghiên cứu như vậy, cùng những kinh nghiệm thực tế trong kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh lây lan ở Việt Nam, chính là đóng góp của Việt Nam trong công cuộc chung của thế giới tìm vũ khí hiệu quả khắc chế virus “tử thần” SARS-CoV-2./.

Khi đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, biết bao thế hệ thanh niên đã tự nguyện lên đường ra trận để bảo vệ Tổ quốc. Các anh, các chị đã phất cao ngọn cờ “Ba sẵn sàng,” “Năm xung phong,” dâng hiến tuổi xuân và dòng máu nóng để tô thắm màu cờ Tổ quốc, viết nên bản hùng ca bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam.

Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù

Với lý tưởng cao đẹp, sẵn sàng dấn thân, khát khao muốn được khẳng định và cống hiến, trong bất cứ thời kỳ nào thanh niên đều là lớp người đi đầu trong cuộc chiến đấu giành độc lập dân tộc và xây dựng xã hội mới.

Khát vọng tự cường đã trở thành động lực, là lẽ sống và hành động của các thế hệ thanh niên Việt Nam trong những chặng đường lịch sử hào hùng của đất nước.

Với lý tưởng cao đẹp, sẵn sàng dấn thân, khát khao muốn được khẳng định và cống hiến, trong bất cứ thời kỳ nào thanh niên đều là lớp người đi đầu trong cuộc chiến đấu giành độc lập dân tộc và xây dựng xã hội mới.  

Đó là những hình ảnh lớp thanh niên Nam bộ kháng chiến năm 1945 “thuốc súng kém, chân đi không mà lòng người giàu lòng vì nước,” những bộ đội trẻ tuổi của Điện Biên: “56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt, máu trộn bùn non, gan không núng, chí không mòn;” những chiến sỹ vượt Trường Sơn “nắng hè khét đá, rừng khuya mất lối, ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình.”

Từ phong trào “Thi đua tòng quân giết giặc lập công” trong kháng chiến chống Pháp đến “Ba sẵn sàng,” “Năm xung phong” trong kháng chiến chống Mỹ, lớp lớp thanh niên đã lên đường cứu nước theo tiếng gọi non sông.

Những anh Vệ quốc đoàn “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” đã làm nên những chiến công “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, rồi thế hệ sau lại xếp bút nghiên “đường ra trận mùa này đẹp lắm” với lý tưởng “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù.”

“Tất cả vì tiền tuyến, tất cả vì miền Nam ruột thịt,” thanh niên miền Bắc nô nức tòng quân, tham gia thanh niên xung phong và coi việc làm đó là tâm nguyện của tuổi trẻ đối với Tổ quốc.

Nhiều thanh niên đã viết đơn tình nguyện bằng máu, khai tăng tuổi, mặc thêm quần áo cho đủ cân; nhiều cán bộ chuyên môn kỹ thuật giỏi, thày thuốc, thày giáo, sinh viên các trường đại học gác lại việc học tập, từ giảng đường, bệnh viện, nhà máy đi thẳng ra chiến trường.

Từ hậu phương lớn miền Bắc, lớp lớp thanh niên trong đội hình của những đoàn quân nối tiếp nhau vượt Trường Sơn đi tới chiến trường. Dãy Trường Sơn hùng vĩ, nơi con đường vận chuyển chiến lược nối liền Bắc-Nam đi qua cũng chính là nơi thử lửa đầu tiên đối với mỗi con người mang trên mình sứ mệnh lịch sử “chống Mỹ, cứu nước.”

Những đoàn quân đi vào chiến trường ngày ấy phải xuyên qua rừng già, vượt bao thác ghềnh, núi cao, suối sâu, vực thẳm, qua những cung đường, trọng điểm đánh phá, ngăn chặn quyết liệt của địch, như: phà Ghép, phà Ròn, Truông Bồn, ngã ba Đồng Lộc, Linh Cảm, Long Đại, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích…

Nhưng thiên nhiên khắc nghiệt và bom đạn địch cũng không ngăn được bước chân của những đoàn quân ra trận. Trên trận tuyến nóng bỏng này, ở mỗi cung đường, mỗi trọng điểm, các đơn vị quân đội và ngành giao thông luôn có sự sát cánh của lực lượng Thanh niên xung phong.

Mỗi địa danh, mỗi con đường đều thấm đẫm mồ hôi, xương máu, gắn liền với những chiến công của các tập thể, cá nhân tiêu biểu của lực lượng Thanh niên xung phong.

Đó là sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái thanh niên xung phong ở ngã ba Đồng Lộc, của 12 cô gái tiểu đội thép ở Truông Bồn (Nghệ An); của anh hùng liệt sĩ Bùi Ngọc Dương, anh hùng liệt sĩ Đặng Xuân Thiều, anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm và nhiều tấm gương tiêu biểu khác… Họ là những mẫu hình tiêu biểu của một thế hệ thanh niên anh hùng trong một dân tộc anh hùng.

Cùng với phong trào “Ba sẵn sàng” ở miền Bắc, phất cao ngọn cờ “Năm xung phong,” lớp lớp thanh niên miền Nam đã tòng quân, đi dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong, tham gia chiến tranh du kích, thi đua đánh Mỹ, diệt ngụy, thi đua sản xuất…

Từ trận Vạn Tường đến những lá cờ đầu diệt Mỹ như “Củ Chi đất thép thành đồng,” “Quảng Nam trung dũng kiên cường đi đầu diệt Mỹ,” “Long An toàn dân đánh giặc…” có sức cổ vũ tuổi trẻ trên các chiến trường lập công, khẳng định ý chí và niềm tin có thể đánh và nhất định đánh thắng giặc Mỹ.

Những lớp học trong rừng, trên núi; những tổ chức bí mật, bán công khai, công khai; những cuộc hội thảo “Thanh niên trước hiện tình đất nước,” những đêm “Đốt lửa căm thù,” chiến dịch “Hát cho đồng bào tôi nghe,” cuộc diễn tập khởi nghĩa “Đêm Văn nghệ Quang Trung”… dưới hình thức này hay hình thức khác không lúc nào vắng bóng ngọn cờ chính nghĩa của Đảng trong lòng thế hệ trẻ Sài Gòn giữa sào huyệt quân thù.

Những tấm gương hy sinh anh dũng, những hình ảnh cao đẹp đó chính là biểu trưng ngời sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, được lớp lớp thanh niên Việt Nam nói chung khẳng định và tô thắm.

Với tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, với lý tưởng “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù,” họ đã tạc “dáng đứng Việt Nam” vào thế kỷ, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Tiếp bước truyền thống lịch sử anh hùng

Kế thừa và phát huy những thành tích của cha anh, ngày nay lớp lớp thanh niên Việt Nam tiếp tục là lực lượng xung kích, đi đầu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với trái tim cháy bỏng nhiệt huyết, với bàn tay, khối óc và tinh thần tình nguyện, lớp lớp thanh niên đã hăng hái đến với vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đến với các công trình lớn của đất nước, cống hiến tuổi thanh xuân cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tiếp nối tinh thần của phong trào “Ba sẵn sàng” và “Năm xung phong” thời kháng chiến, phong trào “Thanh niên tình nguyện” hiện nay như một lời khẳng định cho sức sáng tạo, tinh thần tiếp tục dấn thân của tuổi trẻ Việt Nam vì cộng đồng, vì đất nước, mở ra một phương thức mới mang lại nhiều cảm hứng, lôi cuốn đông đảo thanh niên.

Cùng với tuổi trẻ cả nước, với các phong trào: “Thanh niên Quân đội thi đua rèn đức, luyện tài, xung kích, sáng tạo, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ,” “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ,” “Tuổi trẻ Công an nhân dân học tập, thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy…” đã động viên tuổi trẻ lực lượng vũ trang tích cực học tập, rèn luyện, đoàn kết, khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Với nhiều mô hình, cách làm mới, được mở rộng về quy mô, nội dung, hình thức, các phong trào đã hướng đoàn viên, thanh niên đến giá trị chân-thiện-mỹ; trở thành sự háo hức và niềm hăng say cống hiến trong trái tim của mỗi thanh niên.

Những giá trị tích cực của các phong trào đã có sức lôi cuốn, lan toả mạnh mẽ không chỉ trong thanh niên mà còn nhận được sự đồng hành, tham gia của nhiều lực lượng trong xã hội, của người dân các địa bàn hoạt động và cả những thanh niên quốc tế, đến cùng trải nghiệm và tham gia cùng thanh niên tình nguyện ở nhiều địa phương.

Đặc biệt, trong những ngày này, cùng chung một ý chí “chống dịch như chống giặc” với hàng triệu người dân, tại nhiều tỉnh, thành phố, hàng trăm đoàn viên, sinh viên tình nguyện đã không quản ngày đêm, vượt mọi khó khăn tham gia vào tuyến đầu cùng chung tay góp sức vào cuộc chiến phòng, chống COVID-19.

Một lần nữa tinh thần xung kích, tình nguyện – phẩm chất quý, truyền thống tự hào của thanh niên Việt Nam lại ngời sáng.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh nhiều đội hình gồm hàng trăm thanh niên tình nguyện, sinh viên Y Dược đã tham gia chiến dịch phòng, chống dịch COVID-19, bằng nhiều hình thức: hỗ trợ công tác cập nhật thông tin của những người được cách ly, phục vụ việc theo dõi của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC); hướng dẫn người dân địa nâng cao khả năng tự bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hạn chế những tác động tâm lý, sinh hoạt, học tập của phụ huynh, học sinh do dịch bệnh gây ra; kết hợp với chính quyền địa phương lắp đặt các trang thiết bị y tế, các cơ sở vật chất.

Tuổi trẻ Hà Nội đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm tiên phong với nhiều hoạt động ý nghĩa, sáng tạo, như: tuyên truyền, định hướng thông tin trong thanh thiếu niên và nhân dân trước tình hình dịch bệnh bằng nhiều kênh phong phú; kết nối, huy động các nguồn lực xã hội hóa tổ chức phát hàng trăm nghìn khẩu trang, nước rửa tay kháng khuẩn và tờ rơi tuyên truyền.

Bên cạnh đó, đoàn viên khối trường học phát huy sức sáng tạo, đặc thù chuyên ngành pha chế hàng nghìn lít nước sát khuẩn tay đạt chuẩn, may hàng nghìn chiếc khẩu trang tặng miễn phí, tiêu biểu như tuổi trẻ Đại học Thủy lợi, Đại học Phenikaa, Đại học Dược Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Đại Nam…

Tại Thừa Thiên Huế, nhằm tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn tỉnh, hàng trăm sinh viên của các trường Đại học Y Dược, Đại học Huế đã phối hợp cùng lực lượng công an, cán bộ y tế, quân đội, thanh tra giao thông hướng dẫn người dân, khách du lịch đo thân nhiệt, khai báo y tế, lịch sử đi lại, tuyên truyền hướng dẫn khai báo điện tử…

Hay cả lớp 50 sinh viên y học dự phòng 6-K8 Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã cùng viết chung một lá đơn xin được tham gia chống dịch COVID-19.

Nói về việc tham gia chống dịch, Trần Văn Ngọc – một trong những sinh viên của lớp cho biết: “Mình sẵn sàng tham gia tình nguyện dù biết có nguy cơ lây nhiễm, nhưng đã là sinh viên trường y thì phải coi đó là công việc bình thường.”

Còn rất nhiều, rất nhiều đoàn viên thanh niên của các tỉnh, thành phố với nhiều hoạt động thiết thực, đã góp phần vào công cuộc phòng, chống COVID-19 của cả nước./.

Thế giới chưa từng phải đối mặt với dịch bệnh nào phức tạp như đại dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19.

Với khoảng 2 triệu người mắc bệnh và hơn 126.000 người tử vong tại 210 quốc gia và vùng lãnh thổ tính đến giữa tháng Tư, COVID-19 đã buộc nhiều quốc gia phải phong tỏa đất nước, đóng cửa biên giới làm gián đoạn chuỗi cung, hàng tỷ người phải ở trong nhà trong nhiều tuần, các doanh nghiệp phải đóng cửa, gây ra cú sốc cung cầu khiến kinh tế toàn cầu rơi vào đình trệ.

Đây là nguyên nhân khiến Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo kinh tế toàn cầu có thể phải trải qua cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái vào những năm 1930.

Điều này đòi hỏi các quốc gia không chỉ cần có chính sách hiệu quả để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan, vực dậy nền kinh tế trong nước, mà còn phải phối hợp để giải quyết cuộc khủng hoảng toàn cầu.

IMF cảnh báo với tác động của dịch COVID-19, kinh tế toàn cầu có thể phải trải qua cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái vào những năm 1930.

Trong báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới mới nhất, IMF dự báo dịch bệnh sẽ đẩy kinh tế toàn cầu vào tình trạng suy thoái sâu nhất trong một thế kỷ, tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ giảm 3% trong năm nay, còn tồi tệ hơn cả cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cách đây hơn một thập niên.

Dù nền kinh tế có thể phục hồi một phần vào năm 2021, song tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vẫn sẽ thấp hơn thời điểm trước khi xảy ra dịch bệnh.

IMF tin rằng dịch bệnh sẽ giảm trong nửa cuối năm nay, song nếu viễn cảnh này không xảy ra, GDP toàn cầu có thể giảm thêm 3% nữa.

Mỹ, nền kinh tế số một thế giới và cũng đang là tâm dịch, sẽ ghi nhận tăng trưởng GDP giảm 5,9% trong năm nay và phục hồi ở mức 4,7% trong năm tới.

Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) được dự đoán có hoạt động kinh tế giảm sút lớn nhất so với các khu vực khác, tăng trưởng giảm tới 7,5% trong năm nay.

Dịch bệnh kèm giá dầu tụt dốc cũng là nguyên nhân khiến tăng trưởng khu vực Trung Đông và Bắc Phi được dự báo sẽ giảm 3,3% trong năm 2020, mức giảm mạnh nhất trong 4 thập niên.

Dù vẫn đang đứng sau về số ca nhiễm và tử vong do COVID-19,tăng trưởng của các nền kinh tế ở khu vực Nam Sahara của châu Phi cũng sẽ giảm 1,6% do các hoạt động kinh tế bị gián đoạn.

Nhà kinh tế trưởng của IMF, bà Gita Gopinath cảnh báo nợ toàn cầu sẽ tăng mạnh trong năm nay và năm tới, nhấn mạnh rằng việc tái cấu trúc và giãn nợ có thể vẫn cần được duy trì, khi kinh tế thế giới hoạt động bình thường trở lại sau các lệnh phong tỏa do đại dịch COVID-19.

Trong viễn cảnh lạc quan nhất, IMF ước tính thế giới sẽ tổn thất 9.000 tỷ USD về sản lượng trong 2 năm, tương đương với tổng GDP của Đức và Nhật Bản cộng lại.

Theo IMF, kinh tế toàn cầu bị suy thoái nghiêm trọng là điều không thể tránh, nhưng các biện pháp tài chính và tiền tệ có thể giảm bớt cú sốc này và đảm bảo nền kinh tế có đủ năng lực để phục hồi khi lệnh phong tỏa chấm dứt.

Thời gian qua, các chính phủ đã triển khai những gói kích thích khổng lồ để giúp kinh tế trụ vững qua đại dịch. Các ngân hàng trung ương đã hành động từ rất sớm.

Thái Lan là một trong những quốc gia đầu tiên cắt giảm lãi suất ngay từ ngày 5/2, khi dịch bệnh mới chỉ lây lan tại Trung Quốc. Dịch bệnh lan rộng, hàng chục ngân hàng trung ương đã tham gia động thái này, thậm chí có những nơi hạ tới 2 lần trong chưa đầy 2 tháng.

Ngân hàng dự trữ liên bang Mỹ (FED) ngày 17/3 đã quyết định hạ 1% lãi suất cơ bản xuống còn 0-0,25%. Đây là lần thứ hai trong vòng hơn 1 tuần FED hạ lãi suất, và cũng là lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính giai đoạn 2008-2009, FED giảm lãi suất xuống thấp ở mức gần như tượng trưng như vậy.

Nhằm thúc đẩy việc vay vốn ngân hàng, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng thông báo sẽ áp dụng biện pháp chưa có tiền lệ là nới lỏng các quy định về thế chấp tài sản, khi sẽ chấp nhận các khoản vay “có chất lượng tín dụng thấp hơn” và thậm chí là cả thế chấp trái phiếu chính phủ Hy Lạp – thường bị đánh giá ở mức “không đáng đầu tư” và rủi ro cao.

Cuối tháng trước, Mỹ đã công bố gói cứu trợ chưa từng có trong lịch sử với giá trị kỷ lục lên tới hơn 2.000 tỷ USD, bao trùm một loạt lĩnh vực rộng lớn.

Ngay cả Italy, quốc gia có tỷ lệ nợ công và thất nghiệp khá cao tại Eurozone, cũng đã thông qua việc chi 25 tỷ euro (27,8 tỷ USD) nhằm giúp giãn nợ cho doanh nghiệp, giúp các công ty có thể trả lương cho nhân viên trong thời gian tạm nghỉ do lệnh phong tỏa tại quốc gia là tâm dịch của châu Âu này.

Tại châu Á, nhờ các biện pháp cứng rắn áp dụng từ cuối tháng 1, Trung Quốc, nơi khởi phát dịch COVID-19, cơ bản đã kiểm soát được dịch bệnh, nhưng cơ chế phong tỏa nghiêm ngặt cũng làm đóng băng phần lớn hoạt động sản xuất ở nền kinh tế số hai thế giới với tỷ lệ thất nghiệp lên mức kỷ lục 6,2% trong tháng 2.

Do đó, đầu tháng 2, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã bơm 1.700 tỷ NDT (tương đương 243 tỷ USD) vào thị trường tài chính, đợt bơm tiền lớn nhất kể từ năm 2004 đến nay. PBoC sau đó tiếp tục hạ lãi suất cho vay ngắn hạn và trung hạn, cũng như giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc để hỗ trợ kinh tế.

Hàng loạt biện pháp mạnh tay và thậm chí chưa có tiền lệ này đã giúp thị trường phần nào bình ổn trở lại, doanh nghiệp tránh được nguy cơ phá sản, người lao động có thể an tâm ở nhà để giảm nguy cơ lây lan.

Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, các biện pháp này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mà giới chuyên gia cảnh báo các chính phủ cần lường trước để tránh xảy ra một cú sốc khác.

Việc triển khai các gói kích thích khổng lồ sẽ khiến chính phủ bị thâm hụt ngân sách nặng, trong khi hoạt động kinh tế phải mất một thời gian mới có thể phục hồi, nhu cầu ở thế giới chưa thể tăng trở lại.

Với tỷ lệ nợ công/GDP là 58,8% trong năm ngoái, các nước đang phát triển ở châu Á đã vượt quá tỷ lệ đối với các nước đang phát triển và tiến dần đến tỷ lệ đối với các nước phát triển.

Trong điều kiện thông thường, các khoản vay ngắn hạn từ ngân hàng có thể là giải pháp cứu vãn các công ty trong thời kỳ khủng hoảng. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế đang suy yếu, cộng thêm áp lực nợ xấu, dịch bệnh kéo dài sẽ khiến các doanh nghiệp có nguy cơ chìm sâu vào nợ.

Bên cạnh đó, khả năng phục hồi kinh tế trong năm 2021 phụ thuộc rất lớn vào tình hình dịch bệnh trong nửa sau của năm 2020. Dù tìm ra phương pháp chữa trị hoặc vắcxin là cách chắc chắn nhất trong việc kiểm soát dịch, song cho tới lúc đó, không một nước nào là an toàn trước dịch bệnh.

Điều quan trọng trong thế giới toàn cầu hóa như hiện nay, là các quốc gia cần có sự thống nhất và phối hợp hành động, không chỉ trong kiểm soát dịch bệnh mà cả các biện pháp khôi phục kinh tế-thương mại hậu đại dịch

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đã lan rộng trên toàn cầu, IMF cho rằng hợp tác đa phương mới đóng vai trò quan trọng trong giải quyết tác động của đại dịch.

Bên cạnh các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sau khi lệnh hạn chế bị dỡ bỏ, IMF cũng kêu gọi giảm bớt các hàng rào thuế quan và phi thuế quan có thể cản trở thương mại xuyên biên giới và chuỗi nguồn cung toàn cầu.

Các hành động phối hợp không chỉ giúp tăng hiệu quả, mà còn giúp giảm bớt các sai lầm trong thế kỷ vừa rồi, khi các nước theo đuổi lợi ích riêng, khiến suy thoái toàn cầu trầm trọng hơn.

Khi dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, những quốc gia yếu kém về tài chính và có hệ thống y tế nghèo nàn sẽ khó có thể chống chọi trong thời gian dài.

Uớc tính các thị trường mới nổi cần ít nhất 2.500 tỷ USD để vượt qua cuộc khủng hoảng này và nguồn lực nội tại của họ cũng như năng lực vay của thị trường sẽ không đáp ứng đủ nhu cầu.

Vì vậy, IMF đã kêu gọi sự hỗ trợ từ bên ngoài cho những quốc gia đang gặp khó khăn về tài chính để ứng phó dịch bệnh. Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) và Câu lạc bộ Paris gồm các chủ nợ quốc tế đã nhất trí giãn nợ một phần cho những quốc gia nghèo nhất thế giới trong năm nay.

Quyết định cũng nhận được sự ủng hộ của Nhóm Các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7). Đây được xem là biện pháp giải cứu kinh tế thiết yếu khi Tổ chức viện trợ quốc tế Oxfam cảnh báo COVID-19 có nguy cơ đẩy thêm nửa tỷ người trên thế giới lâm vào cảnh nghèo đói.

Diễn biến dịch bệnh vẫn là yếu tố then chốt tác động đến sự phục hồi của kinh tế. Do chưa thể khẳng định khi nào dịch kết thúc, các nước cần có sự chuẩn bị tốt để có thể nhanh chóng phục hồi khi các biện pháp hạn chế được dỡ bỏ.

Điều quan trọng trong thế giới toàn cầu hóa như hiện nay, là các quốc gia cần có sự thống nhất và phối hợp hành động, không chỉ trong kiểm soát dịch bệnh mà cả các biện pháp khôi phục kinh tế-thương mại hậu đại dịch./.

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Chính phủ và người dân Việt Nam chung tay đẩy lùi dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 trong thời gian qua đã thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia và truyền thông quốc tế.

Nhiều ý kiến thống nhất rằng dù không phải là quốc gia giàu có nhất ở khu vực, song Việt Nam đã trở thành “hình mẫu” chống dịch COVID-19 khi thành công trong việc kiểm soát sự lây lan của virus SARS-CoV-2 và các nước có thể học tập kinh nghiệm của Việt Nam.

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có nguy cơ rất cao bùng phát dịch COVID-19 do có đường biên giới chung dài khoảng 1.100km và khối lượng trao đổi thương mại song phương lớn với Trung Quốc, tâm dịch đầu tiên của thế giới.

Dù không phải là quốc gia giàu có nhất ở khu vực, song Việt Nam đã trở thành “hình mẫu” chống dịch COVID-19 khi thành công trong việc kiểm soát sự lây lan của virus SARS-CoV-2.

Trong bối cảnh dịch COVID-19 đến thời điểm hiện nay đã lây lan rộng ra toàn thế giới với khoảng 2 triệu người nhiễm và hơn 126.000 người tử vong, những nền kinh tế phát triển hàng đầu như Mỹ, Pháp, Đức, Anh… nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, giới chuyên gia và truyền thông quốc tế đang đi tìm câu trả lời cho “bí quyết” của Việt Nam, tính đến sáng 16/4 ghi nhận 268 ca mắc COVID-19, trong đó 171 người được công bố khỏi bệnh, không có ca tử vong.

“Việt Nam đã hành động mau lẹ, đưa ra quyết định nhanh chóng và kịp thời” là nhận định trên trang điện tử của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) được nhiều chuyên gia chia sẻ.

Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, tiến sỹ Ki Dong Park đánh giá Chính phủ Việt Nam đã “luôn chủ động và chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống,” xác định được những “thời điểm quan trọng” để quyết định cục diện sắp tới.

Phản ứng nhanh chóng, đánh giá sớm rủi ro và chuẩn bị kỹ lưỡng, chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống ngay từ khi dịch xuất hiện và kịp thời có biện pháp điều chỉnh khi tình hình thay đổi được xem là một trong những yếu tố then chốt của Việt Nam.

Hàng loạt biện pháp “rất sớm” của Việt Nam đã được truyền thông quốc tế lưu ý, bởi theo trang mạng Asia Times “Việt Nam đã phản ứng nhanh hơn hầu hết các nước châu Á khác” khi dịch bùng phát ở Trung Quốc.

Đánh giá rủi ro đầu tiên của Việt Nam được tiến hành vào đầu tháng 1, ngay sau khi các trường hợp mắc COVID-19 ở Trung Quốc bắt đầu được báo cáo, song song với việc thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia để giám sát và phối hợp biện pháp ở các cấp.

Việt Nam là một trong những nước đầu tiên áp dụng các biện pháp kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt, ngay cả khi dịch COVID-19 vẫn giới hạn trong phạm vi Trung Quốc đại lục.

Dù số người lây còn nhiễm thấp, Việt Nam đã thực hiện cách ly toàn xã hội từ ngày 1/4 để “ngăn ngừa một cuộc khủng hoảng quốc gia có thể tránh được,” trong khi ở đa số các nước khác, chính phủ ban hành các lệnh phong tỏa để đối phó với dịch bệnh đang bùng phát mạnh…

Như đánh giá của đài Sputnik (Nga) thì “Việt Nam chủ động thực hiện cách ly toàn xã hội nhằm chế ngự sớm dịch bệnh” và đây cũng là phương châm mà Việt Nam đã tuân thủ để đối phó với dịch COVID-19 ngay từ khi virus SARS CoV-2 từ tâm dịch Hồ Bắc của Trung Quốc mới chỉ lan ra 2/3 số tỉnh của quốc gia láng giềng này.

Từ việc khoanh vùng các ca lây nhiễm, kiểm soát toàn bộ những người nhập cảnh từ các vùng dịch và yêu cầu phải cách ly bắt buộc trong thời gian 14 ngày, quyết định cách ly toàn xã hội, cho tới việc điều trị và chăm sóc y tế cho các bệnh nhân, các chuyên gia cho rằng đó là minh chứng cho thấy Việt Nam đã có những bước đi bài bản trong lộ trình phòng chống và ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.

Đó là lý do khiến các biện pháp mà Việt Nam áp dụng được truyền thông quốc tế chia sẻ như bài học kinh nghiệm để các nước khác học hỏi, mà như tờ The ASEAN Post khẳng định rằng các nước khác trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và phần còn lại của thế giới có thể rút ra bài học từ cách phản ứng mau lẹ và dứt khoát của Việt Nam trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19.

Bên cạnh đó, báo chí quốc tế cũng nhấn mạnh “bí quyết” giúp Việt Nam đạt thành công ban đầu trong việc làm chậm tốc độ lây lan của virus là truyền thông rõ ràng và minh bạch thông tin, với đánh giá chung rằng ở Việt Nam, “công nghệ cũng hỗ trợ đắc lực trong chống dịch.”

Một nghiên cứu của chuyên trang Project Syndicate nêu rõ Chính phủ Việt Nam đã sử dụng phương tiện truyền thông xã hội và công nghệ thông tin để tuyên truyền chống COVID-19, cập nhật thông tin về sự bùng phát của dịch bệnh cũng như các biện pháp phòng bệnh, nhanh chóng chấn chỉnh thông tin sai lệch, thu thập thông tin một cách có hệ thống và xác định các cụm nghi nhiễm COVID-19 sớm nhất có thể…

Truyền thống quốc tế đánh giá “ Việt Nam tận dụng tốt cơ hội” khi gần 90% dân số có điện thoại thông minh hoặc điện thoại di động.

Với 65% trong số khoảng 96 triệu dân Việt Nam có khả năng tiếp cận Internet, các kênh thông tin chính thống và truyền thông xã hội (60% là tài khoản Facebook) đã chia sẻ hữu hiệu thông tin về chủng virus mới.

Theo thống kê của Project Syndicate, từ ngày 9/1 đến ngày 15/3, trung bình mỗi ngày có 127 bài báo về chủ đề COVID-19 đăng tải trên 13 trong số các trang báo điện tử phổ biến nhất của Việt Nam, khiến “tin giả gần như không còn đất sống.”

Do đó, người dân Việt Nam không coi COVID-19 chỉ là cúm mùa, mà là một căn bệnh nguy hiểm như dịch SARS năm 2003 và sớm cảnh giác với COVID-19, khiến họ luôn sẵn sàng tinh thần chống dịch.

Những ứng dụng như NCOV để công dân tự giác khai báo sức khỏe cá nhân, hay ca khúc “Ghen Co Vy”, hiện tượng truyền cảm hứng toàn cầu giúp xây dựng nhận thức cộng đồng về COVID-19 và tầm quan trọng của việc rửa tay, đã được nêu như những ví dụ điển hình của công nghệ hỗ trợ chống dịch ở Việt Nam.

Báo Toàn cảnh Frankfurt (FAZ) của Đức cho rằng việc huy động sức mạnh của người dân thông qua các chiến dịch quần chúng, qua tin nhắn và mạng truyền thông, để truyền những thông điệp như: “Ở yên trong nhà chính là yêu nước!” đã phát huy hiệu quả.

Truyền thông quốc tế cũng nhiều lần nhắc lại khẩu hiệu “chống dịch như chống giặc” mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đưa ra như một minh chứng cho tinh thần quyết liệt chống dịch ở Việt Nam.

Đây cũng được coi như lời hiệu triệu khơi dậy ý thức dân tộc và sức mạnh đoàn kết trong mỗi người dân Việt Nam. Trang Financial Times (Anh) gọi đây là “cuộc tổng tấn công” chống COVID-19 mà Việt Nam huy động cả xã hội tham gia với sự chung tay của đội ngũ y, bác sỹ và quân đội, đồng thời có sự ủng hộ của người dân.

Bài viết trên trang liberationnews.org Mỹ còn đề cập tinh thần hợp tác của người dân Việt Nam bắt nguồn từ một hệ thống xã hội nhấn mạnh vào nỗ lực tập thể và sự thống nhất của các quyết sách, trong khi hãng tin Đức DPA đánh giá một phần lớn thành công của Việt Nam trong ứng phó với đại dịch là nhờ sự đoàn kết một lòng của toàn xã hội.

Kết quả một cuộc khảo sát do trang daliaresearch.com thuộc tổ chức Dalia (trụ sở tại Berlin, Đức) thực hiện cho thấy Việt Nam có tỷ lệ người dân tin tưởng vào các biện pháp của chính phủ ứng phó dịch COVID-19 cao nhất thế giới.

Lý giải cho sự tin tưởng đó, có thể dẫn quan điểm của trang Times of India là “Chính phủ Việt Nam đã chủ động bảo vệ người dân trước dịch bệnh,” đi kèm với những biện pháp như “bổ sung 190.000 tấn gạo vào kho dự trữ nhằm đảm bảo cung cấp đủ lương thực cho nhân dân cả nước trong thời gian bùng phát đại dịch” hay “gói hỗ trợ tài chính trị giá 111,55 triệu USD để đảm bảo an sinh xã hội cho những người lao động bị ảnh hưởng.”

Sự tin tưởng của người dân và chính phủ đã giúp thúc đẩy ý thức trách nhiệm của họ và để người dân hợp tác với chính phủ. Từ đó, những hành động tập thể và có trách nhiệm trong chống dịch ở Việt Nam, như việc toàn dân đeo khẩu trang… đã lan tỏa trong cộng đồng.

Trang Project Syndicate tổng kết rằng bí quyết” của Việt Nam là “một ban lãnh đạo quyết tâm, phản ứng nhanh chóng, thông tin chính xác, minh bạch và sự đoàn kết giúp người dân bảo vệ chính mình và bảo vệ cộng đồng.”

Có thể gọi mô hình chống dịch COVID-19 của Việt Nam là mô hình “để không ai bị bỏ lại phía sau,” nhờ đó, toàn bộ hệ thống chính trị và người dân đều đồng lòng, chung tay đương đầu với đại dịch.

Trong khi đó, trang The Diplomat nhận định trong cuộc chiến chống dịch, Chính phủ Việt Nam luôn quan tâm, đặt sinh mạng, sức khỏe và cuộc sống của người dân lên hàng đầu, từ đó có được niềm tin của người dân.

Còn trang liberationnews.org (Mỹ), kết luận thành công của Việt Nam trong phòng chống dịch COVID-19 “không đơn giản là một phép màu,” mà đó là “kết quả của một chính phủ xã hội chủ nghĩa đặt người dân lên trên lợi ích kinh tế.”

Nói một cách khác, có thể gọi mô hình chống dịch COVID-19 của Việt Nam là mô hình “để không ai bị bỏ lại phía sau,” nhờ đó, toàn bộ hệ thống chính trị và người dân đều đồng lòng, chung tay đương đầu với đại dịch./.

Cứ 18 giờ chiều mỗi ngày, người dân Hy Lạp lại mở tivi và chuyển tới một kênh mà bình thường họ sẽ không để ý. Mỗi lần như vậy, họ đều bắt gặp cùng một cảnh tượng: hai người đàn ông ngồi cách nhau vài mét phía sau một chiếc bàn dài trong một căn phòng tràn ngập ánh sáng.

Bản tin hàng ngày về virus corona của Bộ y tế bắt đầu với Sotiris Tsiodras, giáo sư chuyên về các bệnh truyền nhiễm từng tốt nghiệp đại học Harvard có giọng nói nhẹ nhàng, thông báo những tin tức và số liệu mới nhất về tình hình dịch bệnh, thi thoảng thêm vào những lời yêu cầu khẩn thiết.

Tiếp lời ông là Nikos Hardalias, Bộ trưởng Bộ bảo vệ công dân, nhấn mạnh lại sự nghiêm trọng của tình hình và cảnh báo rằng công dân Hy Lạp “phải ở trong nhà.”

Vị giáo sư mọt sách và vị cựu thị trưởng đầy thực tế này là những gương mặt gắn liền với nỗ lực của chính phủ Hy Lạp để ngăn chặn sự lây lan của COVID-19.

Khi dịch bệnh COVID-19 tràn đến châu Âu, các nhà chức trách buộc phải thừa nhận, 18 tháng sau khi Hy Lạp thoát khỏi gói cứu trợ thứ ba, cả nước chỉ có 560 giường bệnh chăm sóc đặc biệt.

Những nỗ lực này dường như đang mang lại kết quả. Tính đến ngày 16/4, Hy Lạp có 2.192 ca nhiễm virus corona được xác nhận và 102 ca tử vong tính trên tổng dân số hơn 11 triệu người – thấp hơn nhiều so với bất kỳ nơi nào tại châu Âu (Italy đã có tới 21.645 người tử vong, Tây Ban Nha gần 19.000 ca còn Pháp cũng đã hơn 17.000 người thiệt mạng).

Đối mặt COVID-19 trong vô vàn khó khăn

Nhiều người đồng ý rằng Hy Lạp đang vượt qua cuộc khủng hoảng tốt hơn so với dự kiến. Giáo sư Tsiodras gần đây đã cho phép mình nói về “sự san phẳng đường cong” ngay cả khi các nhà chức trách tin rằng lễ Phục Sinh vào ngày 19/4 sắp tới sẽ khó mà diễn ra một cách suôn sẻ. Theo truyền thống, người Hy Lạp sẽ đổ về các ngôi làng của tổ tiên ở vùng nông thôn để ăn mừng lễ hội lớn nhất trong lịch tôn giáo của họ.

Khả năng đối phó của Hy Lạp với một tình trạng khẩn cấp về y tế cộng đồng ở mức độ như vậy không phải là chuyện đương nhiên. Sau gần một thập kỷ rối tung vì cuộc khủng hoảng nợ công, hệ thống chăm sóc y tế ở Hy Lạp vẫn chưa thể phục hồi.

Các bệnh viện công phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ chính sách thắt lưng buộc bụng nhằm giải cứu các khoản nợ từ các bên cho vay nước ngoài để giữ cho đất nước không bị chìm trong nợ và vẫn trụ được tại khu vực đồng euro.

Khi dịch bệnh tràn đến châu Âu, các nhà chức trách đã buộc phải thừa nhận, 18 tháng sau khi Hy Lạp thoát khỏi gói cứu trợ thứ ba, cả nước chỉ có 560 giường bệnh chăm sóc đặc biệt (ICU).

Thực tế khắc nghiệt này không cho phép thực hiện một chiến lược giảm nhẹ, hay suy tính về các chính sách tạo “miễn dịch cộng đồng.”

Giống như Italy, dân số người cao tuổi ở Hy Lạp cũng khá lớn với khoảng 1/4 số người trong tuổi nghỉ hưu. “Có những thực tế và điểm yếu mà chúng tôi hiểu rất rõ,” tiến sỹ Andreas Mentis, giám đốc Viện Hellenic Pasteur chia sẻ. “Trước khi trường hợp đầu tiên được chẩn đoán, chúng tôi đã bắt đầu kiểm tra và cách ly người dân. Các chuyến bay từ nước ngoài đến, đặc biệt là từ Trung Quốc, đều được theo dõi. Sau đó, khi người dân bắt đầu từ Tây Ban Nha về nước, chúng tôi bảo đảm rằng họ đều được cách ly tại các khách sạn.”

“Có những vấn đề bạn có thể giải quyết chớp nhoáng, nhưng cũng có những vấn đề khác đòi hỏi sự thật và tính minh bạch.”

Tiến sỹ Mentis là một thành viên của hội đồng khoa học cố vấn cho chính phủ về dịch bệnh chết người này. Những hành động quản lý khủng hoảng mẫu mực – một điều mà ngay cả những đối thủ chính trị cũng phải thừa nhận – có liên hệ rất lớn tới việc ưu tiên cho khoa học thay vì chính trị, cũng như cho một cách tiếp cận mang tính quản lý mà theo lời của thủ tướng Kyriakos Mitsotakis là tập trung vào “độ nhanh nhạy của nhà nước, sự phối hợp, quyết tâm và hành động nhanh chóng.”

Alex Patelis, cố vấn kinh tế của ông Mitsotakis, cho biết: “Có những vấn đề bạn có thể giải quyết chớp nhoáng, nhưng cũng có những vấn đề khác đòi hỏi sự thật và tính minh bạch. Một điều rõ ràng là chúng tôi cần các chuyên gia và cần lắng nghe ý kiến của họ. Người Hy Lạp đã từng trải qua khủng hoảng; họ hiểu cảm giác đó là thế nào. Tôi nghĩ điều đó cũng đã giúp họ dễ thích nghi và chịu đựng hơn.”

Ngăn chặn dịch bệnh ngay từ đầu

Ngay từ đầu, 25 ủy ban tại Hy Lạp đã thúc đẩy việc áp dụng lệnh phong tỏa, một lựa chọn tồi tệ với một quốc gia chỉ vừa mới có những dấu hiệu phục hồi kinh tế.

Hồi cuối tháng Hai, trước khi Hy Lạp ghi nhận ca tử vong đầu tiên vì COVID-19, các buổi diễu hành lễ hội đã bị hủy bỏ. Ngày 10/3 – tức vài tuần trước khi tất cả các nước còn lại ở châu Âu ra yêu cầu tương tự – các trường học đã được lệnh đóng cửa.

Chỉ trong vài ngày, các quán bar, quán càphê, nhà hàng, hộp đêm, phòng gym, trung tâm mua sắm, rạp chiếu phim, cửa hàng bán lẻ, bảo tàng và các di tích khảo cổ cũng đều dừng hoạt động.

Những khung cảnh thê lương ở Italy đã vượt qua biển Adriatic và gây sốc cho không chỉ người dân Hy Lạp mà còn cho tất cả mọi người. Chúng cũng được Tsiodras và Hardalias dùng làm ví dụ trong quá trình khắc sâu thông điệp về sự nguy hiểm của dịch bệnh.

Các biện pháp này không được chấp nhận ngay lập tức, nhưng rất nhanh sau đó chính phủ đã buộc phải đóng cửa các bãi biển và các khu trượt tuyết, cấm tụ tập nhiều hơn 10 người ở nơi công cộng, cấm mọi người trừ cư dân thường trú đi lại tới các đảo và khi cuộc tranh cãi về sức mạnh của niềm tin và khoa học bùng lên – đối đầu với nhà thờ chính thống Hy Lạp khi các mục sư ở đây từ chối việc dừng tổ chức các buổi lễ và lễ ban thánh thể. Các tuyến hàng không tới các nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất cũng bị đình chỉ.

Tuy nhiên, đại dịch cũng là chất xúc tác cho một chính quyền vừa được bầu hồi tháng 7 năm ngoái nhờ chương trình nghị sự cải cách, và khi Hy Lạp tiến hành phong tỏa toàn quốc, chính phủ đã tuyên bố rằng họ đang tận dụng cuộc khủng hoảng để tiến hành những cải cách về kỹ thuật số đã bị chậm trễ quá lâu nhằm bảo vệ sức khỏe của công dân cũng như hiện đại hóa nhà nước.

Đại dịch cũng là chất xúc tác cho một chính quyền vừa được bầu hồi tháng 7 năm ngoái nhờ chương trình nghị sự cải cách, và khi Hy Lạp tiến hành phong tỏa toàn quốc

“Khi đại dịch bùng phát, nhu cầu đơn giản hóa các quy trình của chính phủ trở nên tối quan trọng,” Bộ trưởng quản trị kỹ thuật số Kyriakos Pierrakakis của Hy Lạp chia sẻ với tờ Guardian. “Một trong những điều đầu tiên chúng tôi làm để hạn chế việc mọi người ra khỏi nhà là cho phép họ được kê đơn qua điện thoại. Chỉ riêng điều đó đã giúp 250.000 công dân không cần đến gặp bác sĩ trong 20 ngày. Nó cũng đã giúp giảm đáng kể số lượng người ra khỏi nhà, và đó là một việc tốt.”

Các tài liệu cần cán bộ có mặt tại các văn phòng chính phủ phê duyệt với một mê cung các thủ tục hành chính quan liêu đã được đưa lên trực tuyến, giúp tiết kiệm hàng nghìn lượt đi lại hàng ngày. “Bằng việc thay đổi bản chất của sự tương tác giữa công dân với nhà nước, chúng tôi hy vọng sẽ tiếp tục giành lại được lòng tin của công chúng với thể chế,” Pierrakakis chia sẻ.

Trong khi đó, Hy Lạp đã tăng được gần gấp đôi số đơn vị ICU. Tuy nhiên, các bác sỹ cho biết việc xét nghiệm, hiện đang bị hạn chế với những ngoại lệ vô cùng hiếm ở các bệnh viện, cần được áp dụng rộng rãi hơn nữa để tăng sự tự tin.

Những nỗ lực đã mang lại kết quả

Với hai trại tị nạn được cách ly sau khi những người bị tạm giữ có kết quả xét nghiệm dương tính với virus SARS CoV-2, quan ngại về những nơi giống như những “quả bom y tế nổ chậm” đang nổi lên.

Chi phí cho một nền kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào du lịch vốn đã cao – và đó là trước khi gói tài trợ khẩn cấp trị giá 14.5 tỷ euro cho phúc lợi nhà nước và hoãn thuế được cân nhắc.

“Nếu chúng tôi vượt qua được, nếu chúng tôi chứng minh được mình có khả năng và có thể làm được việc, những chuyện còn lại sẽ suôn sẻ,” Patelis nhận định.

Tuy nhiên lúc này, chính phủ Hy Lạp đang bất ngờ được biểu dương bằng những lời khen vì đã san phẳng được đường cong.

“Nếu chúng tôi vượt qua được, nếu chúng tôi chứng minh được mình có khả năng và có thể làm được việc, những chuyện còn lại sẽ suôn sẻ,” Patelis nhận định. Ông nói thêm rằng mục tiêu của Athens là khôi phục lại một phần uy tín đã bị đổ vỡ trong những năm phải nhận cứu trợ.

“Càng xử lý nhanh một cuộc khủng hoảng y tế bao nhiêu, chi phí kinh tế phải bỏ ra trong ngắn hạn càng lớn bấy nhiêu, nhưng lợi ích thu được trong dài hạn cũng sẽ lớn như vậy.”

Mối quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng là về đạo đức. Người căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân.”

Đạo đức người cách mạng

Đề cập đến đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên, phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính” được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc đến nhiều nhất trong các bài nói, bài viết của mình. Trong Di chúc để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân trước lúc đi xa, một lần nữa Người nhấn mạnh: “Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư.”

Giáo sư-tiến sỹ Hoàng Chí Bảo, người dành hơn 30 năm nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng, lý thuyết đạo đức của Bác là đạo đức cách mạng, quy tụ vào bốn giá trị, đó là: Cần, kiệm, liêm, chính. Có đủ cần, kiệm, liêm, chính mới chí công vô tư được, mới vô ngã, vị tha được, mới có thể đứng ngoài vòng danh lợi để suốt đời vì nước, vì dân được.

“Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư.”

Bác nói cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức cơ bản để làm Người, phải đủ cả bốn đức mới là con người hoàn toàn, thiếu một đức thì không thành người. Nhưng ở đời, nhân vô thập toàn, cho nên muốn có đủ bốn đức thì suốt đời phải rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân mà Bác gọi là chống giặc nội xâm ngay ở trong lòng. Bác còn hình dung đây là cuộc chiến đấu suốt đời mà sẽ có không ít sự đau đớn ở trong lòng.

Bốn phẩm chất cơ bản được Hồ Chủ tịch nhấn mạnh nhiều lần trong các bài nói, bài viết hàm ý rằng phải tu dưỡng, tôi rèn “cần, kiệm, liêm, chính” để xứng đáng là con Người, đặc biệt đối với những cán bộ, đảng viên – những công bộc do dân tin tưởng lựa chọn thì hơn ai hết phải thấm nhuần, soi, sửa và hành động cho đúng đạo lý. Thế nhưng bên cạnh những gương sáng đảng viên thì có không ít những cán bộ của Đảng vì thiếu tu dưỡng, rèn luyện đã để lại điều tiếng muôn đời.

Bước qua ranh giới, bên kia là bóng tối, là tội ác

Ngay những tháng đầu năm nay, Bộ Chính trị đã kỷ luật Bí thư Thành ủy và Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2010-2015 vì những sai phạm kéo dài trong quá trình hiện dự án đầu tư khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Những vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng và kéo dài của những cá nhân và tổ chức Đảng này không chỉ gây thiệt hại lớn tiền và tài sản của nhà nước, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế-xã hội của thành phố mà còn gây bức xúc trong xã hội. Vi phạm các nguyên tắc của Đảng, triển khai công việc trái với chủ trương của Hội đồng Nhân dân thành phố, đặt lợi ích cá nhân lên trên khi thừa hành công vụ là khởi nguồn cho những sai phạm nối tiếp sai phạm của nhiều đảng viên nắm giữ những vị trí quan trọng trong tổ chức Đảng của thành phố nhiệm kỳ vừa qua.

Năm 2019, dư luận bàng hoàng, rồi căm phẫn khi biết rằng một đường dây tổ chức đánh bạc trên mạng quy mô lớn, với số tiền lên tới hàng nghìn tỷ đồng có sự tham gia của cả những người từng là sỹ quan cao cấp của ngành Công an. Đau lòng bởi những người này lẽ ra phải thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, đấu tranh với các loại tội phạm, đưa ra ánh sáng những hành vi vi phạm pháp luật thì họ lại sử dụng quyền năng và địa vị để “bảo kê” tội phạm nhằm hưởng lợi.

Trong môi trường đầy rẫy sự cám dỗ, nếu không đủ bản lĩnh, không giữ được sự liêm chính, cốt cách thì cán bộ dễ dàng tha hóa, biến chất, nghiêm trọng hơn là đồng lõa, tiếp tay cho các hành vi phạm pháp. Những sai phạm này đã đánh thẳng vào niềm tin của người dân đối với cán bộ, hủy hoại những thành quả tốt đẹp bấy lâu Đảng đã gây dựng.

Trong môi trường đầy rẫy sự cám dỗ, nếu không đủ bản lĩnh, không giữ được sự liêm chính, cốt cách thì cán bộ dễ dàng tha hóa, biến chất.

Dẫn lại câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân,” tại lễ kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng một lần nữa nhấn mạnh: “Tất cả đảng viên dẫu ở cương vị nào, trọng trách nào, không bao giờ được buông lỏng sự tự ý thức, rèn luyện của bản thân. Đặc biệt, kiên quyết chống và bài trừ những kẻ thoái hóa biến chất. Đây là việc làm lớn nhất của Đảng trong giai đoạn hiện nay, nhằm chăm lo giữ vững bản chất cách mạng và tính tiên phong của Đảng.”

Đất nước sau gần 35 năm đổi mới, cùng với nhiều thành tựu đáng trân trọng, đang phải chịu sự tác động của toàn cầu hóa và mặt trái kinh tế thị trường, ảnh hưởng tiêu cực đến nhân cách của không ít cán bộ, đảng viên. Sự phân hóa giàu – nghèo làm sâu sắc thêm những mâu thuẫn xã hội; dễ nảy sinh tham nhũng, tội phạm, bạo lực; kích thích chủ nghĩa cá nhân, lối sống chạy theo đồng tiền, bất chấp đạo lý…

Người dân Thành phố Hồ Chí Minh đã rất bất bình khi một vị cán bộ của quận Thủ Đức cùng với người thân trong gia đình thản nhiên trong nhiều năm xây dựng không phép 7 công trình gồm nhà xe, xưởng gỗ, xưởng cơ khí… với tổng diện tích hơn 1.800m2.

Hành vi nhận hối lộ của 5 cựu cán bộ Thanh tra tỉnh Thanh Hóa để bỏ qua những sai phạm trong quá trình thanh tra trên địa bàn huyện Thiệu Hóa, cụ thể là giúp doanh nghiệp giảm số tiền truy thu thuế phải nộp vào ngân sách Nhà nước, đã bị phát giác, để lại nỗi buồn khôn nguôi bởi những chính những người bảo vệ pháp luật lại vi phạm pháp luật.

Những hành vi sai phạm bị xử lý nghiêm minh, nhưng việc những công bộc được trao quyền đã tận dụng để tư lợi, chắc chắn để lại khoảng trống trong niềm tin của người dân đối với cán bộ, đặc biệt là vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên.

Có nhiều con đường dẫn đến sự tha hóa, biến chất của người cán bộ, nhưng nguyên nhân quan trọng là do một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên – những người được Nhà nước trao quyền đã thiếu tu dưỡng, rèn luyện, giảm sút ý chí chiến đấu, quên đi trách nhiệm, bổn phận trước Đảng, trước nhân dân. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi “cán bộ, đảng viên giữ nhiều trọng trách, thường xuyên phải đối mặt với những cám dỗ của tiền bạc, của cải vật chất, quyền lực, lợi ích cá nhân” thì câu chuyện giữ gìn đạo đức của người cán bộ, đảng viên càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nêu gương – phương thức lãnh đạo của Đảng

Để thực hiện “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,” Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải thống nhất giữa lời nói và việc làm, thực hiện tốt vai trò nêu gương của người cán bộ, đảng viên, “nói đi đôi với làm,” phải biết lấy người tốt, việc tốt để tuyên truyền cho sự nêu gương. Nêu gương và noi gương chính là thực hành đạo đức và phải trở thành một phương thức lãnh đạo, là trách nhiệm và đạo lý của người cán bộ.

Chỉ khi mỗi người cán bộ, đảng viên ý thức rõ tầm quan trọng của việc giữ gìn, rèn rũa đạo đức cách mạng, sống trách nhiệm với chính mình, với dân, với nước, mới đẩy lùi được những nguy cơ suy thoái mà Đảng đã chỉ ra. Nêu cao thực hành đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên chính là mấu chốt để gìn giữ và nhân lên niềm tin yêu của nhân dân với Đảng.

Việc nêu gương của cán bộ, đảng viên đã nhiều lần được đề cập trong các văn bản, nghị quyết, quy định của Đảng. Từ việc nêu rõ 7 nội dung cần nêu gương tại Quy định 101-QĐ/TW về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp, cho tới nghiêm cấm một số việc và yêu cầu cán bộ, đảng viên thực hiện nghiêm một số việc, nhằm tăng cường vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, giữ gìn hình ảnh, uy tín của Đảng được quy định rõ tại Quy định số 55-QĐ/TW, cho thấy Đảng ta luôn đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên.

Để thực hiện “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,” Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải thống nhất giữa lời nói và việc làm, thực hiện tốt vai trò nêu gương của người cán bộ, đảng viên.

Tiếp đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần đầu tiên ban hành Quy định 08-QĐi/TW đề cập cụ thể trách nhiệm nêu gương của các đồng chí lãnh đạo cao nhất của Đảng một lần nữa khẳng định việc nêu gương là trách nhiệm, bổn phận và đạo lý của người cán bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, do đó, để tập hợp được lực lượng, vận động được quần chúng; được quần chúng tin tưởng, sẵn sàng tham gia và hy sinh cho sự nghiệp cách mạng thì người đảng viên, người cán bộ lãnh đạo phải nêu gương. Muốn thu hút, lôi kéo, động viên được quần chúng theo mình, người lãnh đạo không chỉ đi tiên phong, mà còn là người nêu gương cho những người đi theo.

Thôn Lời, xã Cao Xá, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, đã thành công trong việc vận động người dân hiến đất làm đường, tạo diện mạo mới cho địa phương, bắt nguồn từ sự gương mẫu thực hiện của các đảng viên trong thôn. Tấm gương chị Sầm Thị Hoàn, Trưởng thôn Dạ 2, xã Cam Đường, thành phố Lào Cai, luôn đi đầu, hết lòng vì công việc chung, khiến người trong thôn luôn tin tưởng, quý mến.

Với suy nghĩ “mình phải gương mẫu làm trước, làm tốt bà con dân bản mới tin, mới làm theo,” Bí thư Đảng ủy xã Trọng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình Hồ Thị Thoi (người dân tộc Bru – Vân Kiều) luôn là người tiên phong trong các phong trào, hoạt động ở địa phương. Năng nổ, sâu sát cơ sở, cùng bà con tháo gỡ khó khăn, gây dựng kinh tế, chị Hồ Thị Thoi được dân bản yêu thương ví như một bông hoa rừng đang tỏa hương thơm ngát giữa đại ngàn. Những câu chuyện người thực, việc thực như vậy cho thấy người cán bộ khi nói được, làm được, sẽ luôn có sức ảnh hưởng, thu phục quần chúng.

Thực tế thời gian qua đã cho thấy sự sa ngã của những đảng viên – một thời từng là những cốt cán được Đảng tin, dân trọng – chính là hậu quả của sự thiếu rèn luyện đạo đức cách mạng thường xuyên và liên tục bởi lằn ranh giữa ánh sáng và bóng tối, giữa cái thiện và cái ác, giữa người đại diện công lý và kẻ phạm tội trong nhiều trường hợp là rất mong manh. Khoảnh khắc mà người cán bộ, đảng viên lãng quên lời thề trước Đảng kỳ, quay lưng lại với sự nghiệp cách mạng của Đảng chính là lúc tuột dốc về đạo đức và phẩm giá, mất đi sự tin tưởng của quần chúng, nhân dân.

Thực tiễn 90 năm phát triển của Đảng ta cũng đã cho thấy dân tin yêu và đi theo con đường của Đảng bắt đầu từ những gương cán bộ, đảng viên cụ thể, nói đi đôi với làm. Nhiều đảng viên gương mẫu, Đảng sẽ mạnh, dân sẽ luôn tin tưởng và sẵn sàng thực hiện mọi chủ trương, đường lối đúng đắn mà Đảng đề ra, đất nước sẽ luôn phồn thịnh và người dân được ấm no, hạnh phúc./.

Trả lời phỏng vấn trực tuyến với Sportbild, thủ quân của Borussia Dortmund Marco Reus đã có những chia sẻ về kế hoạch trở lại và về các đồng đội tại Dortmund…

Đặc biệt, Reus không giấu sự quyết tâm sẽ “phá vỡ sự thống trị của Bayern Munich” để giành chức vô địch Bundesliga – danh hiệu duy nhất mà BVB có thể giành được ở mùa này sau khi đã bị loại khỏi DFB Pokal và Champions League.

Bài phỏng vấn do hai phóng viên Sven Westerschulze và ChristianFalk thực hiện và được đăng tải trên Sportbild số 15/2020.

“Phá vỡ sự thống trị của Bayern”

– Reus, ở lượt về, BVB đã từ vị trí thứ 4 leo lên thứ 2. Nếu giải đấu hủy bỏ, anh đồng ý chứ?

Marco Reus: Không, vì một lý do đơn giản như thế này: Chúng tôi muốn giành danh hiệu, và tôi cũng tin, rằng chúng tôi có thể vô địch. Chúng tôi chỉ kém Bayern 4 điểm và còn tới 9 trận. Tất cả vẫn còn có thể. Tôi hy vọng, chúng tôi vẫn được tiếp tục thi đấu đến hết mùa và được chứng kiến một cuộc đua căng thẳng. Lần này với một kết thúc mỹ mãn hơn cho chúng tôi.

 Đến hôm nay tôi vẫn còn hối hận về cơ hội chúng tôi đã bỏ lỡ. Nhưng bây giờ, chúng tôi tập trung vào những gì chúng tôi có thể giành được.

– Điều gì làm anh bực mình: Bỏ lỡ đĩa Bạc năm ngoái hay những lần mất điểm ngớ ngẩn năm nay?

Marco Reus: Nếu như nhìn lại, năm ngoái tôi vẫn còn thấy đau. Đến hôm nay tôi vẫn còn hối hận về cơ hội chúng tôi đã bỏ lỡ. Nhưng bây giờ, chúng tôi tập trung vào những gì mà chúng tôi có thể giành được.

Nhưng cũng phải thật thà mà nói rằng: Phong độ tệ hại, thí dụ như trận hòa Paderborn 3-3 khiến chúng tôi đã bỏ lỡ cơ hội hơn phần còn lại 5 hay 6 điểm. Đầu lượt về cho đến nay, chúng tôi đã chơi rất tốt và điều đó làm chúng tôi cam đảm hơn. Chúng tôi phải phá vỡ sự thống trị của Bayern.

– Đáng ra thứ Bảy tuần trước, BVB đã gặp Bayern. Với chấn thương đùi anh không thể tham gia trận này. Cá nhân anh có cảm thấy mừng vì trận đấu đã bị hoãn lại không?

Marco Reus: Trong hoàn cảnh dịch bệnh có nhiều người thiệt mạng hiện nay, tôi không thể nói gì tích cực. Với những gì đang xảy ra trên thế giới, tôi chỉ có thể vui mừng, rằng mình có thể dưỡng thương mà không bị sức ép về thời gian. Việc còn lại nằm ở một trang khác.

– Anh đã thay đổi kế hoạch kế hoạch “Come-back” vì khủng khoảng COVID-19?

Marco Reus: Vâng, người ta có thể nói như vậy. Khi có quyết định dừng giải đấu chúng tôi đã ngồi lại với nhau và thay đổi kế hoạch. Tôi vẫn quen như mọi khi, sau chấn thương trở lại thi đấu nhanh như có thể. Sức ép, phải khỏe mạnh trở lại rất lớn. Bây giờ tôi có cơ hội tận dụng thời gian nghỉ này để làm mới lại hoàn toàn cơ thể của mình, đạt đến phong độ cao nhất trước khi bước vào cuộc đua.

– DFL lên kế hoạch, đầu tháng 5 sẽ thi đấu trở lại. Lúc đó anh đã khỏe chưa?

Marco Reus: Tôi tính đến tháng 5 tôi sẽ trở lại, nhưng chính xác là bao giờ tôi không thể nói chắc chắn. Tôi phải chờ xem, tiếng nói của cơ thể tôi ra sao khi bị áp lực luyện tập lớn hơn. Hiện nay thì tôi thấy rất tuyệt.

Dortmund giờ đã “đổi thay”

– BVB được hưởng lợi vì khủng khoảng COVID-19 khi mùa Hè này sẽ không có những chuyển nhượng bom tấn và Jadon Sancho sẽ ở lại thêm 1 năm nữa?

Marco Reus: Tôi không nghĩ là có ai đó trên thế giới được hưởng lợi từ cuộc khủng khoảng này. “Hưởng lợi” đưa vào đây là hoàn toàn không hợp lý.

Jadon là một cầu thủ tuyệt vời và trước sau gì cũng trở thành mối quan tâm của nhiều câu lạc bộ – đó là sự thật. Cậu ấy chơi ở một đẳng cấp cao hơn so với năm ngoái và là vô cùng quan trọng đối với chúng tôi trên con đường chinh phục danh hiệu sắp tới.

– Anh sẽ thuyết phục cậu ấy ở lại như thế nào?

Marco Reus: Tôi sẽ khuyên cậu ấy ở lại BVB thêm 1 hoặc 2 năm. Theo cái nhìn của tôi thì không đâu tốt hơn ở đây trong thời điểm này đối với cậu ấy. Sau đó cậu ấy có thể tiến thêm những bước dài hơn rất nhiều. Cậu ấy còn hoàn hảo hơn nữa, khi ở chỗ chúng tôi đã là trụ cột và có không gian để tiếp tục phát triển.

Đến câu lạc bộ mới, cậu ấy lại phải tìm một chỗ đứng cho mình. Đối với một chàng trai 20 tuổi, điều đó không phải lúc nào cũng là đơn giản. Các anh có nghĩ đến không, Jadon sẽ hấp dẫn như thế nào nếu như sau 1 hay 2 năm nữa mới đến với một đội bóng hàng đầu trên thế giới.

Bây giờ chúng tôi có rất nhiều cầu thủ chất lượng, họ có thể cáng đáng được nhiệm vụ này khi có những cầu thủ quan trọng không thể thi đấu. 

– Trong quá khứ, Dortmund luôn gặp khó khi anh không thể thi đấu. Nhưng với Sancho và Erling Haaland, người ta có cảm giác rằng đội bóng không còn bị phụ thuộc vào anh. Điều đó có nghĩa, anh sẽ ít chịu sức ép hơn?

Marco Reus: Tất nhiên là tôi rất vui khi đội bóng không có tôi vẫn chiến thắng. Những năm qua đội hình chúng tôi cũng rất tốt. Nhưng nếu như thiếu vắng 1 hay 2 trụ cột chúng tôi sẽ có vấn đề. Chính vì thế mà các cầu thủ thiếu vắng phải luôn cố gắng trở lại thi đấu nhanh nhất.

Bây giờ chúng tôi có rất nhiều cầu thủ chất lượng trong đội hình, họ có thể cáng đáng được nhiệm vụ này khi có những cầu thủ quan trọng không thể thi đấu. Nó làm giảm sức ép lên những cầu thủ đang chấn thương, họ không cần phải quá vội vã trở lại thi đấu.

Với Erling Haaland và Can, chúng tôi được bổ sung thêm hai cầu thủ tuyệt vời trong kỳ nghỉ Đông. Họ khiến cho sự cạnh trạnh trong đội hình tăng lên và cũng làm cho đội hình chúng tôi rộng hơn. Khi trở lại, tôi vui mừng vì điều này.

– Anh phản ứng thế nào khi có những ý kiến phê bình: Anh lắng nghe hay bỏ mặc?

Marco Reus: Khi các huấn luyện viên phân tích qua video và chỉ cho tôi thấy, trong những trường hợp tôi có thể xử lý hay hơn như tôi đã làm – tôi tiếp nhận ngay. Còn những chỉ trích chỉ nói về chuyện tôi có ghi bàn hay không, tôi không bận tâm.

Nếu như tôi chơi 90 phút tuyệt vời nhưng không ghi bàn, họ nói Reus hôm nay ok, nhưng khi tôi gần như không xuất hiện nhiều trong các pha bóng và may mắn ghi bàn, tôi có hay không? Chả ý nghĩa gì.

– Mùa này anh thường xuyên bị đả kích nặng nề. Anh có cảm thấy, mình bị đối xử không công bằng không?

Marco Reus: Tôi tự biết, lượt đi tôi đã chơi dưới khả năng của mình. Tôi không có phong độ như năm ngoái, và điều đó làm tôi rất bực mình. Tôi biết tự phê bình, tôi biết khi nào mình chơi hay, khi nào không.

Nhưng những gì được đưa ra công chúng thật là khủng khiếp: Bây giờ chỉ có tốt hay xấu. Mới hôm qua còn là “Cầu thủ của năm” hôm nay đã là “Thằng đần quốc gia.” Nếu sau mỗi trận đấu tôi không đứng ra trả lời phỏng vấn – tôi lẩn trốn và không có phẩm chất lãnh đạo.

Nếu còi kết thúc vang lên tôi nói ngay cái gì đó – họ nói: tôi chỉ nên nói chuyện này nội bộ. Nếu tôi kể những chuyện chúng tôi đã nói vói nhau, những người phê phán tôi nói: tôi mang chuyện nội bộ ra ngoài. Cầu thủ như chúng tôi bị những người bên ngoài đánh giá hàng ngày. Đó cũng là một phần của cái nghề này.

Là đội trưởng BVB và là tuyển thủ quốc gia mỗi năm tôi đứng ra trước công chúng khoảng 100 lần. Tất nhiên, không phải lúc nào cũng có những ngữ điệu chuẩn mực và nhiều khi cũng kể những chuyện ngu ngốc. 95 lần “ok” và 5 lần không được như vậy.

Dành trọn tình yêu

– Anh đã ở Dortmund từ 2012 và không bị bất cứ một quyến rũ nào mê hoặc. Anh gắn bó với BVB, tương tự như Thomas Müller ở Munich. Những cầu thủ đại diện cho gương mặt câu lạc bộ theo anh quan trọng như thế nào?

Marco Reus: Tôi nghĩ, đối với người hâm mộ có một ý nghĩa rất lớn. Rằng có những tuýp cầu thủ như Thomas và tôi. Họ nhận ra, chúng tôi cũng sống với câu lạc bộ đúng như cách họ đang làm. Ước mơ của tôi luôn là, được chơi cho BVB.

Tuýp cầu thủ như Thomas Müller và tôi rồi đây gần như sẽ không còn nữa. 

Ở đây, tôi có tất cả để có thể hạnh phúc: Quê tôi, gia đình tôi, câu lạc bộ của tôi. Và cái cảm giác này bao trùm lên tất cả – kể cả khi có những tiếng gọi hấp dẫn đến từ những miền đất xa xôi với nền văn hóa khác.

– Những mẫu cầu thủ như Müller và anh rồi sẽ không còn?

Marco Reus: Tuýp cầu thủ như Thomas Müller và tôi rồi đây gần như sẽ không còn nữa. Tôi nghĩ đến Francesco Totti và Daniele de Rossi của AS Roma. Cảm giác của tôi là, những cầu thủ cống hiến 10 năm, hay nhiều hơn nữa cho một câu lạc bộ rồi đây có thể sẽ không còn nữa.

– Hồi năm 2012 khi anh về BVB, Bayern cũng muốn có anh. Anh có thể cho biết có lúc nào anh suy nghĩ một cách nghiêm túc về Bayern Munich không?

Marco Reus: Họ có hỏi tôi, và còn một số câu lạc bộ khác. Tôi kính trọng Bayern Munich về những gì mà câu lạc bộ này đã đạt được trong nhiều thập kỷ qua. Nhưng tôi chỉ muốn chơi cho BVB. Họ luôn là đội bóng trong trái tim tôi.

Hồi tôi còn đá cho Gladbach, tôi đã xác định rõ ràng. Nếu ở Bundesliga thì chỉ có thể là Dortmund, nếu không tôi ra nước ngoài. Và rồi tôi bàn với người đại diện Dirk Hebel, sau đó chúng tôi thực hiện ý định này.

– Anh tự hào về những gắn bó với BVB?

Marco Reus: Tất nhiên. Tôi sinh ra ở Dortmund và khi còn thiếu niên đã chơi cho câu lạc bộ này. Và tôi biết, con người ở đây trân trọng điều đó. Nếu như người ta trong những lúc khó khăn vẫn bên nhau chứ không phải chỉ khi trên đỉnh cao. Tôi cảm nhận được sự gắn bó với nơi đây và đội bóng.

Chung tay chống dịch COVID-19

– Nhiều vận động viên đã gia nhập sáng kiến “WeKickCorona.” Ngược lại, anh lại sáng lập ra “HelpYourHometown.” Đằng sau nó là cái gì vậy?

Marco Reus: Tôi nhận được thông tin hàng ngày, rằng những doanh nghiệp ngay tại đây đang gặp khó khăn như thế nào. Vợ tôi Scarlett và tôi muốn làm một điều gì đó để giúp họ.

Đằng sau “HelpYourHometown” là ý nghĩ, ai cũng có thể giúp đỡ người khác ngay tại nơi mình đang sống – không chỉ ở Dortmund mà có thể ở mọi nơi. Thành phố nào cũng có hương vị của riêng nó, một của hàng bánh mỳ, một tiệm cắt tóc quen thuộc – điều gì sẽ xảy ra khi đột nhiên tất cả không còn nữa?

Chúng tôi muốn trả lại cho cho mọi người trong thành phố một chút gì đó, giúp đỡ họ, tiếp thêm niềm tin và cả bằng vật chất, tôi hy vọng sẽ có nhiều người tham gia vào hành động này.

– Với những trận đấu không khán giả vào tháng 5, cuộc sống xã hội sẽ một phần nào đó trở lại bình thường được không.

Marco Reus: Tôi nghĩ, bóng đá có một sức mạnh đáng kể, nó sẽ làm mọi người vợi đi và hứng khởi hơn – trong thời điểm đặc biệt này với những trận đấu không khán giả. Nhưng những quy định của chính phủ phải được thực hiện nghiêm ngặt, cho chúng tôi và cho tất cả mọi người.

Tôi chỉ có một hy vọng rằng, tình hình sẽ sớm tốt hơn. Những quy định rất đúng đắn của chính phủ trong thời gian này rồi sẽ được nới lỏng trong cuộc sống hàng ngày trong thời gian tới.

Chúng tôi muốn trả lại cho cho mọi người trong thành phố một chút gì đó, giúp đỡ họ, tiếp thêm niềm tin và cả bằng vật chất…

– Giải vô địch châu Âu rời lại đến năm tới, đúng ý anh chứ?

Marco Reus: Tôi muốn thế giới không bị đe dọa bởi virus corona hơn và giải vô địch châu Âu diễn ra bình thường. Nhưng cũng không còn cách nào khác, người ta không thể trong cảnh đại dịch lại để người hâm mộ di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác như vậy. Như đã nói, tôi bây giờ có thêm chút thời gian, nó thực sự tốt đối với cơ thể của tôi.

– Hợp đồng của anh còn đến 2023. Trong khoảng thời gian tới, anh muốn Sportbild giật tít gì trên trang nhất?

Marco Reus: “Reus vô địch Đức với BVB!” Nghe hấp dẫn vô cùng, tôi chấp nhận ngay. Mặc dù có cú đúp cũng không tệ…(cười)

– Thế Champions League?

Marco Reus: Chiến thắng nó thật là một chuyện điên rồ dễ chịu. Nhưng nếu để cho tôi chọn, tôi lấy đĩa Bạc vô địch, vì đối với tôi nó gần với cảm giác thật hơn.

Virus SARS-CoV-2 có kích thước chỉ 120 nanomet nhưng đã châm ngòi khiến đại dịch COVID-19 bùng phát và có sức tàn phá khủng khiếp trên khắp thế giới. Nhân loại bước vào cuộc chiến không ngờ với “kẻ thù vô hình” SARS-CoV-2.

Đâu đó vẫn có những luận điệu cố tình xuyên tạc, muốn phủ nhận công sức, thành quả của Việt Nam trong cuộc chiến chống đại dịch toàn cầu. 

Cũng như nhiều quốc gia khác, Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy này. Suốt gần 4 tháng qua, toàn dân, toàn quân ta đoàn kết, trên dưới thống nhất một lòng, tận tâm, tận lực thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước đã đề ra: “Bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân”.

Vậy mà, đâu đó vẫn có những luận điệu cố tình xuyên tạc, muốn phủ nhận công sức, thành quả của Việt Nam trong cuộc chiến chống đại dịch toàn cầu. Việc làm đó không chỉ thể hiện sự thiếu hiểu biết, thờ ơ vô cảm trước sinh mệnh của người dân, mà còn lộ rõ dã tâm chống phá, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ ta, nhà nước ta.

Đại dịch tàn khốc

Ngày 1/1, vừa bước sang năm 2020 vài giờ đồng hồ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận được thông báo về ca đầu tiên mắc COVID-19. Một tháng sau đó, thế giới đã ghi nhận 9.958 ca mắc COVID-19, trong đó có 213 ca tử vong tại 25 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trước tốc lộ lây lan nhanh chóng từ người sang người, ngày 31/1, Tổng Giám đốc WHO quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu vì dịch COVID-19. Tình trạng này chỉ được sử dụng trong các trường hợp dịch bệnh hiếm gặp, cần phản ứng toàn cầu mạnh mẽ. Ngày 11/3, sau khi ghi nhận 4.200 ca thiệt mạng, WHO quyết định công bố COVID-19 là đại dịch toàn cầu.

Đến sáng 14/4, số ca mắc COVID-19 trên thế giới đã lên tới gần 1,9 triệu người, gần 120.000 ca tử vong tại 211 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Gần 120.000 ca tử vong! Có thể tưởng tượng phần nào nỗi đau đớn khôn xiết đang bao phủ khắp mọi nơi, vượt qua mọi biên giới, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp, giới tính, sắc tộc, tôn giáo… Thiệt hại về tính mạng con người không thể đong đếm được bởi “còn người còn hết, mất người mất hết.” Tốc độ lây lan chóng mặt của loại virus có kích thước nanomet này làm gia tăng nỗi lo ngăn chặn dịch COVID-19 trên toàn cầu.

Đại dịch COVID-19 không là chuyện riêng của một đất nước nào. 

Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đại dịch COVID-19 đang tác động tiêu cực đến “sức khỏe” của kinh tế thế giới. Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF cho biết, kinh tế thế giới đang chứng kiến những thiệt hại khốc liệt do đại dịch COVID-19 gây ra. Kinh tế toàn cầu được cảnh báo có nguy cơ đối mặt với tăng trưởng mức âm và có thể sẽ thiệt hại khoảng 1.000 tỷ USD trong năm nay.

Giới chuyên gia dự đoán, kinh tế toàn cầu tăng trưởng khoảng 1,6% trong năm 2020, chỉ đạt một nửa mức tăng 3,1% được dự đoán vào tháng 1/2020. Đây là mức tăng yếu nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009.

Các chuyên gia của ILO nhận định, con số tổng kết về tình trạng thất nghiệp toàn cầu trong toàn bộ năm 2020 có khả năng cao hơn nhiều lần so với dự báo ban đầu 25 triệu người. Dự báo, có tới 81% lực lượng lao động toàn cầu hiện chịu tác động do nơi làm việc bị đóng cửa một phần hoặc toàn bộ. Các ngành kinh tế bị ảnh hưởng lớn nhất bao gồm dịch vụ lưu trú và ăn uống, sản xuất, bán lẻ, các hoạt động kinh doanh và hành chính.

Đến nay, đại dịch COVID-19 không là chuyện riêng của một đất nước nào. Mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ trở thành một mắt xích trong chuỗi liên kết chặt chẽ, cùng nhau vượt qua khủng hoảng. Bởi nếu chỉ một quốc gia tách biệt khỏi chuỗi liên kết, kết quả mang lại sẽ là sự hỗn loạn và khủng hoảng sâu sắc.

Mắt xích quan trọng trong cuộc chiến toàn cầu

Ngay từ khi dịch COVID-19 xuất hiện, Chính phủ Việt Nam đã kích hoạt sớm các biện pháp phòng, chống cao hơn một mức so với khuyến cáo của WHO; áp dụng một loạt các biện pháp phòng, chống dịch bệnh chưa có trong tiền lệ, quy mô lớn và lần đầu tiên áp dụng biện pháp cách ly toàn xã hội. Qua đó khẳng định, Việt Nam là một mắt xích quan trọng trong sự liên kết chặt chẽ với các quốc gia khác trên thế giới, quyết tâm chống dịch COVID-19.

Một quốc gia nhỏ bé đã trải qua những năm tháng chiến tranh gian khổ, Việt Nam hiểu rõ giá trị thiêng liêng của hai tiếng “đồng bào.” Do đó, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và cả hệ thống chính trị kiên định mục tiêu duy nhất: Bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân trước dịch bệnh.

Với mục tiêu nhất quán, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tin tưởng: “Toàn thể dân tộc Việt Nam ta chung sức, đồng lòng vượt qua mọi khó khăn, thách thức để chiến thắng đại dịch COVID-19!”

Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự điều hành linh hoạt của Chính phủ và sự nỗ lực vào cuộc của cả hệ thống chính trị, dù tiềm lực kinh tế còn hạn chế so với các nước trên thế giới, nhân dân Việt Nam đã chung sức đồng lòng, đoàn kết, quyết tâm vượt qua khó khăn, ảnh hưởng của dịch bệnh.

Chia sẻ kinh nghiệm với các nước, Việt Nam đã kiên định thực hiện 5 nguyên tắc (ngăn chặn, phát hiện, cách ly, khoanh vùng, dập dịch), kết hợp phương châm 4 tại chỗ (lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ). Đặc biệt, Chỉ thị 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhận được sự ủng hộ và thực hiện nghiêm túc của đông đảo nhân dân, đồng lòng kiên định chiến lược chống dịch đã đề ra để ngăn chặn, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.

Đến nay, Việt Nam vẫn đang kiểm soát tình hình dịch bệnh với 265 trường hợp mắc COVID-19, trong đó 146 người đã được chữa khỏi và chưa có ca tử vong. Dù còn nhiều khó khăn, song Việt Nam là một trong số ít những nước miễn phí xét nghiệm với những trường hợp nghi nhiễm virus SARS-CoV-2 và có chỉ định xét nghiệm; Chính phủ chi trả toàn bộ phí điều trị.

Dù tiềm lực kinh tế còn hạn chế so với các nước trên thế giới, nhân dân Việt Nam đã chung sức đồng lòng, đoàn kết, quyết tâm vượt qua khó khăn, ảnh hưởng của dịch bệnh.

Bên cạnh tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân, dự báo Việt Nam sẽ có từ 2 đến 3,5 triệu lao động ngừng việc, mất việc làm do dịch COVID-19 gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến an sinh xã hội. Theo Dự báo kinh tế khu vực châu Á của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Việt Nam sẽ mất hơn 1 tỷ USD (tương đương 0,41% GDP) bởi dịch COVID-19.

Với quan điểm nhất quán “chấp nhận hy sinh một số lợi ích kinh tế để bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân”, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đã liên tiếp ban hành các chính sách hỗ trợ, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Điển hình, gói an sinh xã hội hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 có quy mô khoảng 62.000 tỷ đồng với ước tính khoảng 20 triệu người được thụ hưởng, thể hiện trọn vẹn ý nghĩa “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19, khẳng định chủ trương, chính sách đầy tính nhân văn của Đảng, Nhà nước Việt Nam, quyết tâm hành động vì nhân dân.

Sự đồng tình, đánh giá cao của cộng đồng quốc tế

Trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19, nhiều tổ chức quốc tế đã đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam, với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ trung ương tới địa phương, đặc biệt là sự hợp tác của đông đảo người dân, qua đó thể hiện lòng tin của người dân và toàn xã hội đối với Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Cộng đồng quốc tế cũng mong muốn Việt Nam chia sẻ những bài học kinh nghiệm trong công tác phòng, chống dịch bệnh.

Truyền thông quốc tế đã có nhiều bài viết khách quan, phản ánh cụ thể và đánh giá cao những biện pháp của Chính phủ Việt Nam nhằm khống chế sự lây lan của dịch COVID-19.

Với tựa đề “Cuộc chiến chống SARS-CoV-2: Mô hình Việt Nam-Hình mẫu thế giới,” báo Argentina ca ngợi sức mạnh đoàn kết và niềm tin gần như tuyệt đối vào sự lãnh đạo chính trị của nhân dân Việt Nam làm nên “sự thần kỳ” của một quốc gia nhỏ bé. Qua đó, nhấn mạnh Việt Nam là một trong những điểm sáng trên thế giới về công tác phòng, chống và ngăn chặn sự lây lan của đại dịch COVID-19 để đưa vào thực tế như một hình mẫu cho thế giới.

Trang mạng Asia Times đăng bài phân tích “Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận được sự hoan nghênh” ở cả trong và ngoài nước khi có những quyết sách nhanh chóng, hiệu quả và minh bạch để kiềm chế dịch COVID-19. Những biện pháp quyết liệt của Việt Nam đã truyền đi tinh thần quyết tâm với sự đồng lòng của cả nước.

Trang Asean Post ngày 9/4 đăng bài cho rằng mặc dù có nguồn lực hạn chế, Việt Nam đã chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống đại dịch và các nước ASEAN cũng như các nước trên thế giới có thể học hỏi từ phản ứng nhanh chóng của Việt Nam…

Việt Nam là một trong những điểm sáng trên thế giới về công tác phòng, chống và ngăn chặn sự lây lan của đại dịch COVID-19 để đưa vào thực tế như một hình mẫu cho thế giới.

Đối với người dân, cuộc khảo sát do Tổ chức Dalia Research (Đức) tiến hành tại 45 quốc gia và vùng lãnh thổ ở khắp các châu lục trên thế giới cho thấy, Việt Nam có tỷ lệ người dân tin tưởng vào các biện pháp ứng phó dịch COVID-19 của Chính phủ cao nhất thế giới với 62%. Niềm tin của gần 100 triệu người dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước không phải dựa trên cảm tính đơn thuần hay tuyên truyền sáo rỗng mà có được. “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”, trong những lúc đầy nguy nan, thử thách do dịch bệnh, mỗi người dân đều cảm nhận rõ mình được an toàn, được bảo vệ tính mạng bởi những nỗ lực của cả hệ thống chính trị.

Những luận điệu lạc lõng

Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, tại Việt Nam, việc triển khai các biện pháp đồng bộ để bảo vệ cho người dân trước những nguy hiểm hiện hữu do đại dịch gây ra là việc cần thiết, cấp bách. Mọi phương châm, hành động của Chính phủ Việt Nam đều có sự cân nhắc và chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm thực hiện mục tiêu tối thượng là bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân.

Không thể khoanh tay đứng nhìn, chẳng thể nhắm mắt làm ngơ khi sinh mệnh của đồng bào mình đang bị đe dọa nghiêm trọng. Đó chính là đạo lý tốt đẹp, là phương châm hành động của Đảng và Nhà nước Việt Nam, tất cả vì lợi ích của nhân dân. Thực tế hành động và kết quả công tác phòng, chống dịch bệnh ở Việt Nam thời gian qua chính là bằng chứng thuyết phục nhất, nhằm bác bỏ, đập tan những luận điệu sai trái, lợi dụng bối cảnh khó khăn để xuyên tạc tình hình, chống phá chế độ.

Nếu nhận thấy sự nguy hiểm của đại dịch, trước an nguy của cộng đồng mà không hành động hoặc hành động không tương xứng thì đó mới là điều đáng lên án. Nếu không xuất phát từ lợi ích chính đáng và nguyện vọng của nhân dân, ắt hẳn mọi chủ trương, chính sách đều không thể lan tỏa và lôi cuốn quần chúng nhân dân đồng tình hưởng ứng như thực tế đã diễn ra trên đất nước ta.

Trong từng thời điểm, từng cấp độ dịch bệnh, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra các biện pháp kịp thời, linh hoạt, nhằm ứng phó hiệu quả với dịch bệnh. Những quyết sách đó đã được nhân dân đồng tình thực hiện. Bởi người dân Việt Nam từ nông thôn đến thành thị; từ đồng bằng đến miền núi xa xôi, vùng biển mặn mòi, đều ý thức được sự nguy hiểm của dịch bệnh và đánh giá cao những chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước đều là vì dân.

Thật bất bình trước giọng điệu Việt Nam đang lãng phí khi dồn quá nhiều sức lực để chống đại dịch. Đây là những giọng điệu lạc lõng, sai trái.

Mỗi người dân là một “chiến sỹ” đều nhận rõ quyền và trách nhiệm trong cuộc chiến cam go này. Chính vì vậy, đã có biết bao tấm gương, câu chuyện cảm động về tinh thần nhường cơm sẻ áo, lá lành đùm lá rách, thấm đẫm tình người trong đại dịch.

Thế nên thật bất bình trước giọng điệu Việt Nam đang lãng phí khi dồn quá nhiều sức lực để chống đại dịch. Đây là những giọng điệu lạc lõng, sai trái.

Những luận điệu này phải chăng xuất phát từ sự thiếu hiểu biết về bản chất dịch bệnh, phớt lờ những khuyến cáo về mức độ nguy hiểm của virus SARS-CoV-2 trên phạm vi toàn cầu. Hay đây là luận điệu của những kẻ hiểu rất rõ về sự nguy hại của đại dịch, nhưng vẫn cố tình xuyên tạc, với những toan tính riêng.

“Đục nước béo cò,” những đối tượng này lồng ghép những lời lẽ xuyên tạc về công tác phòng, chống dịch COVID-19, nhưng thực chất là làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào chế độ ta, nhà nước ta. Bất luận vì động cơ gì thì đó đều là những hành vi đi ngược lại với dòng chảy, nỗ lực chung của nhân loại trong cuộc chiến chống đại dịch toàn cầu, cần phải lên án mạnh mẽ.

Cuộc chiến chống lại đại dịch vẫn còn nhiều cam go, chưa có dấu hiệu kết thúc. Trên con đường còn nhiều khó khăn, thử thách ấy, toàn dân Việt Nam luôn vững một niềm tin, đồng tâm hiệp lực thực hiện những quyết sách kịp thời, sáng suốt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, hướng đến mục tiêu chiến thắng đại dịch COVID-19.