Nước Mỹ trước thời khắc quyết định

Ở phía Đông thành phố Youngstown, bang Ohio, miền Đông nước Mỹ, nhiều cử tri vội vã hoàn tất việc bỏ phiếu qua bưu điện, cho những chiếc phong bì chứa phiếu bầu vào một hòm phiếu đặt bên ngoài hội đồng bầu cử hạt Mahoning.

Lợi ích kinh tế sát sườn hay ưu tiên chăm sóc y tế đang trở nên đặc biệt quan trọng giữa lúc dịch bệnh hoành hành, cử tri Mỹ sẽ trả lời câu hỏi này trong chưa đầy 48 giờ nữa

Bà Gloria Phifer là một trong số đó. Cựu nhân viên bưu tá 68 tuổi này đã lái xe khoảng 15 phút đến hội đồng bầu cử. Không ngại phải cuốc bộ, bà tìm một chỗ đậu xe bên ngoài, đi tới lối vào hội đồng và bỏ lá phiếu của mình vào hòm phiếu màu đỏ – hòm phiếu duy nhất tại hạt này.

Bà chia sẻ: “Đây là một cuộc bầu cử quan trọng và tôi chỉ muốn đảm bảo rằng không có trục trặc nào xảy ra.”

Đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc vận động tranh cử ở Gastonia, North Carolina ngày 21/10/2020 và ứng viên Tổng thống của Đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại Wilmington, Delaware ngày 23/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc vận động tranh cử ở Gastonia, North Carolina ngày 21/10/2020 và ứng viên Tổng thống của Đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại Wilmington, Delaware ngày 23/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Cũng như bà Phifer, hơn 90 triệu cử tri Mỹ đã hoàn thành nghĩa vụ công dân trước ngày tổng tuyển cử 3/11. Con số này tương đương 58% tổng số phiếu bầu của cuộc bầu cử năm 2016, cũng là mức cao kỷ lục trong hơn 1 thế kỷ qua.

Trong khi đó, với tổng chi tiêu cho các chiến dịch vận động tranh cử đạt gần 14 tỷ USD, đây được xem là cuộc đua “tốn kém nhất trong lịch sử”. Những cái “nhất” này càng phản ánh tính chất cam go của cuộc đua định hình sắc màu chủ đạo của nền chính trị Mỹ trong những năm tới.

Trong cuộc tổng tuyển cử này, cử tri Mỹ sẽ bầu tổng thống và phó tổng thống, toàn bộ 435 ghế tại hạ viện, 35/100 ghế tại thượng viện, 11 vị trí thống đốc bang cùng khoảng 5.000 ghế trong các cơ quan lập pháp cấp bang trên toàn quốc.

Cuộc đua vào Nhà Trắng nhận được sự quan tâm trên hết, cử tri Mỹ sẽ “chọn mặt gửi vàng” nhân vật vừa là nguyên thủ quốc gia vừa là người đứng đầu chính phủ để chèo lái “con thuyền nước Mỹ” trong 4 năm tiếp theo.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước những người ủng hộ trong chiến dịch vận động tranh cử tại Gastonia, bang North Carolina ngày 21/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước những người ủng hộ trong chiến dịch vận động tranh cử tại Gastonia, bang North Carolina ngày 21/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Giữa những xáo trộn của chiến dịch tranh cử năm nay, duy chỉ có một điều vẫn bất biến: cử tri sẽ phải lựa chọn giữa hai đường lối chính sách khác biệt nhau, giữa một bên là đương kim Tổng thống Donald Trump của đảng Cộng hòa theo đường lối bảo thủ và một bên là cựu Phó Tổng thống Joe Biden của đảng Dân chủ theo đường lối tự do.

Điều này không chỉ phản chiếu sự khác biệt ý thức hệ lâu đời của hai đảng, mà còn cho thấy tìm được sự đồng thuận đang trở thành một điều “xa xỉ” ở nước Mỹ ngày nay.

Giống như sự đối lập giữa “sắc đỏ” truyền thống của đảng Cộng hòa và “sắc xanh dương” của đảng Dân chủ, Tổng thống Trump và cựu Phó Tổng thống Biden được ví như hai thái cực trái ngược với những cách tiếp cận khác biệt trong việc giải quyết các vấn đề quốc gia đại sự.

Năm 2016, ông Trump đã giành chiến thắng với cương lĩnh tranh cử “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại.” Với thông điệp “Keep America great” (Duy trì nước Mỹ vĩ đại), nghị trình được Tổng thống Trump đưa ra nếu ông tái đắc cử tập trung vào việc làm, thuế và kinh tế.

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 khiến nền kinh tế rơi vào suy thoái và hàng chục triệu người mất việc, Tổng thống Trump nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là khôi phục nền kinh tế đầu tàu thế giới về mức trước khi đại dịch ập đến. Ông cam kết tạo ra 10 triệu việc làm mới trong 10 tháng và 1 triệu doanh nghiệp nhỏ mới. Ông cũng hứa sẽ tiếp tục hành động dựa trên thành quả từ việc cắt giảm thuế trong nhiệm kỳ đầu, trong đó có việc tiếp tục giảm thuế và cấp tín dụng để thuyết phục các công ty sử dụng lao động Mỹ thay vì tuyển dụng ở nước ngoài. Ông tuyên bố sẽ “thiết lập các thỏa thuận thương mại công bằng để bảo vệ việc làm của người Mỹ.”

Đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc vận động tranh cử ở Gastonia, North Carolina ngày 21/10/2020 và ứng viên Tổng thống của Đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại Wilmington, Delaware ngày 23/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc vận động tranh cử ở Gastonia, North Carolina ngày 21/10/2020 và ứng viên Tổng thống của Đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu tại Wilmington, Delaware ngày 23/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Về chăm sóc y tế, Tổng thống Trump tiếp tục hạ thấp tác động của dịch COVID-19 và đặt nhiều kỳ vọng vào việc tìm ra một loại vaccine hiệu quả vào cuối năm nay, với cam kết “trở lại trạng thái bình thường vào năm 2021,” tích trữ đủ nhu yếu phẩm và đảm bảo lực lượng lao động trọng yếu có đủ nguồn lực cần thiết sẵn sàng đương đầu với các đại dịch trong tương lai.

Ông cũng duy trì lập trường xóa bỏ Đạo luật Chăm sóc sức khỏe giá cả phải chăng (ACA) còn gọi là Obamacare, và thay thế đạo luật này bằng một chương trình tốt hơn.

Tổng thống Trump cũng thúc đẩy mạnh mẽ thông điệp về “pháp luật và trật tự” để đối phó với tình trạng bạo lực và biểu tình diễn ra ở trên khắp nước Mỹ mùa Hè vừa qua. Đó là cam kết bảo vệ lực lượng cảnh sát trong bối cảnh ngày càng nhiều cuộc biểu tình phản đối cách hành xử không đúng mực của cảnh sát với người da màu, có hành động cứng rắn đối với người nhập cư bất hợp pháp và đưa ra các yêu cầu khắt khe hơn đối với người nhập cư hợp pháp.

Trên lĩnh vực đối ngoại, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã xây dựng chính sách đối ngoại với khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên.” Trong chiến dịch tái tranh cử này, ông đang thể hiện như một nhà trung gian khi thúc đẩy các nước Arab bình thường hóa quan hệ với Israel.

Ông cũng đề cập tới những thành quả lớn như đã thuyết phục thêm các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thực hiện cam kết dành 2% GDP cho chi tiêu quốc phòng, giảm sự hiện diện quân sự ở Afghanistan và các điểm nóng khác.

Ứng viên Tổng thống Mỹ của đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu trước những người ủng hộ trong chiến dịch vận động tranh cử tại Philadelphia, Pennsylvania ngày1/11/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Ứng viên Tổng thống Mỹ của đảng Dân chủ Joe Biden phát biểu trước những người ủng hộ trong chiến dịch vận động tranh cử tại Philadelphia, Pennsylvania ngày1/11/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Trong quan hệ với các nước, ông Trump chủ trương duy trì cách tiếp cận mềm mỏng với Nga và Triều Tiên, song bảo lưu lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc. Ông cũng thúc đẩy các thỏa thuận song phương, đồng thời tuyên bố sẽ hiện thực hóa kế hoạch đưa Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu vì cho rằng thỏa thuận này gây thiệt hại lớn cho Mỹ.

Có thể nói, chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump vẫn hướng tới việc từ bỏ gánh nặng quốc tế, giảm sự can thiệp bên ngoài để tập trung tăng cường nội lực, từ đó tạo ra một nước Mỹ mạnh mẽ hơn và sẵn sàng hành động để bảo vệ những lợi ích quốc gia cốt lõi.

Chủ tịch tổ chức Eurasia Group Ian Bremmer từng nhận định ông Trump coi sự hợp tác quốc tế hoàn toàn như các cuộc giao dịch, và “nếu không mang lại một lợi ích ngắn hạn và rõ ràng cho Mỹ…thì đấy không phải là điều Mỹ nên theo đuổi.”

Với thâm niên gần 50 năm tham gia chính trường, ứng cử viên Biden lại tận dụng kinh nghiệm lâu năm để thể hiện mình là một người vững vàng, có khả năng trấn tĩnh một đất nước đang hỗn loạn. Chăm sóc y tế là ưu tiên hàng đầu của chính khách này với chiến dịch tranh cử đặc biệt tập trung vào cách ứng phó dịch COVID-19, cam kết xét nghiệm miễn phí cho toàn bộ người dân.

Ông tuyên bố mở rộng ACA cũng như cho phép người Mỹ lựa chọn tham gia một chương trình bảo hiểm y tế công tương tự như Medicare. Quan điểm về nhập cư của ông Biden cũng mềm mỏng hơn ông Trump khi chủ trương hỗ trợ những người nhập cư trái phép trở thành công dân Mỹ, coi những người nhập cư không có giấy tờ hay tiền án “không nên là trọng tâm của việc trục xuất.”

Cử tri bỏ phiếu sớm bầu Tổng thống Mỹ 2020 qua đường bưu điện tại Santa Ana, bang California ngày 13/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)Ảnh: Getty Images/TTXVN)
Cử tri bỏ phiếu sớm bầu Tổng thống Mỹ 2020 qua đường bưu điện tại Santa Ana, bang California ngày 13/10/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)Ảnh: Getty Images/TTXVN)

Với kế hoạch “Build back better” (Xây dựng lại tốt hơn), về kinh tế, ông Biden chủ trương bãi bỏ các khoản cắt giảm thuế của chính quyền đương nhiệm. Ông đề xuất tăng thuế doanh nghiệp, nâng thuế thu nhập cá nhân và thúc đẩy mức lương tối thiểu 15 USD/h.

Trong quan niệm của ông Biden, nước Mỹ cần phải xây dựng một nền kinh tế “phần thưởng cho công việc chứ không chỉ có sự giàu có.” Một điểm nổi bật trong cam kết của ông Biden là kế hoạch đầy tham vọng về khí hậu, bao gồm việc đại tu toàn bộ ngành năng lượng Mỹ để đạt mục tiêu giảm lượng phát thải trong sản xuất điện năng xuống 0% vào năm 2035.

Chính sách đối ngoại của ông Biden cũng khác hoàn toàn với đối thủ Cộng hòa. Ông Biden thường xuyên đề cập tới mong muốn khôi phục vị thế của Mỹ trên trường quốc tế, cam kết tung ra một “cơn sóng thần” những đổi thay trong cách nước Mỹ xử lý các vấn đề quốc tế.

Cựu Phó Tổng thống Biden ủng hộ mạnh mẽ các mối quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh, đặc biệt là NATO. Với Trung Quốc, dù cáo buộc nước này phải chịu trách nhiệm về những hành vi thương mại không công bằng, ông Biden tỏ ý sẽ giải quyết vấn đề thông qua một nỗ lực quốc tế thay vì phát động cuộc chiến thương mại.

Ông cũng tuyên bố nếu đắc cử sẽ khôi phục tư cách thành viên của Mỹ trong Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và có thể tái gia nhập Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Xét về lợi thế và hạn chế của mỗi ứng cử viên, giới phân tích đánh giá Tổng thống Trump có được sự ủng hộ trung thành không thể lay chuyển của nhóm cử tri nền tảng vốn chiếm hơn 1/3 dân số Mỹ, những người năm 2016 đã cho thấy rằng dù đứng sau trong các cuộc thăm dò, ông Trump vẫn có thể giành chiến thắng. Người Mỹ tỏ ra tin tưởng ông Trump hơn ông Biden trong lĩnh vực kinh tế, vốn là mối quan tâm lớn của đại đa số cử tri.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vận động tranh cử tại Waterford, bang Michigan ngày 30/10/2020. (Ảnh: Getty Images/TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump vận động tranh cử tại Waterford, bang Michigan ngày 30/10/2020. (Ảnh: Getty Images/TTXVN)

Ngoài ra, điểm mạnh của ông Trump chính là vị thế tổng thống đương nhiệm. Trong 45 đời tổng thống Mỹ, chỉ có 10 tổng thống thất bại trong cuộc tranh cử nhiệm kỳ hai. Một điểm đặc biệt nữa là ông Trump chưa bao giờ hết lôi cuốn trong suốt 4 năm tràn ngập các cuộc đấu tranh chính trị liên tiếp, và vẫn luôn là một “chiến binh” may mắn.

Tuy nhiên, sức mạnh chính trị to lớn của ông Trump – khả năng thu hút đám đông khổng lồ tham gia các cuộc vận động tranh cử – đã phần nào bị hạn chế do các biện pháp chống dịch.

Ngoài ra, điểm hạn chế lớn của ông hiện nay chính là nền kinh tế suy yếu và dịch COVID-19 vẫn chưa được kiểm soát. Đại dịch COVID-19 đã “xóa sổ” những thành tích kinh tế mà ông luôn tự hào. Dù kinh tế quý III ước tính tăng vọt tới 33%, song con số này chưa thể bù đắp những thiệt hại to lớn trong quý II, trong khi nguy cơ “cơn đau” kinh tế kéo dài vẫn còn hiện hữu.

Lịch sử cho thấy bức tranh kinh tế ảm đảm trong năm bầu cử thường có ảnh hưởng nhất định tới số phiếu dành cho tổng thống đương nhiệm. Trong khi đó, phe Dân chủ luôn lợi dụng số ca mắc COVID-19 và tử vong rất cao ở Mỹ để chỉ trích ông Trump.

Ở bên kia chiến tuyến, việc “lăn lộn” nhiều năm trên chính trường đã mang lại cho ông Biden những mối quan hệ quan trọng trong giới tinh hoa. Là một đảng viên Dân chủ ôn hòa, ông có thể thu hút các cử tri từng ủng hộ cựu Tổng thống Barack Obama, những người đã quay sang bỏ phiếu cho ông Trump năm 2016.

Các cuộc thăm dò cho thấy ông Biden được tin tưởng hơn ông Trump trong những vấn đề như xử lý dịch COVID-19. Người Mỹ thuộc mọi giai tầng nói rằng ông Biden là ứng cử viên có thể đoàn kết đất nước vào thời điểm có nhiều chia rẽ lớn.

Dẫu vậy, vấn đề tuổi tác là chướng ngại lớn nhất đối với chính khách 77 tuổi này. Điều này được phản ánh qua những chuyển động trong chiến dịch vận động tranh cử của ông Biden. Những lần xuất hiện trước công chúng của ông rất ít ỏi, với số lượng người tham gia thưa thớt.

Sự thể hiện có phần mờ nhạt của ông trái với điều được gọi là “sự hiện diện mang tính chỉ huy” và với những gì người dân kỳ vọng từ một nhà lãnh đạo. Do đó, không ít cử tri lo ngại ông sẽ gặp khó khăn khi đương đầu với những nhiệm vụ của phòng Bầu dục.

Trước “giờ G,” các kết quả thăm dò đều cho thấy một chiều hướng chung là thế trận đang nghiêng về cựu Phó Tổng thống Biden và kịch bản ông Trump có thể phải rời khỏi Nhà Trắng. Thế nhưng, sẽ rất liều lĩnh khi dự đoán thắng-thua trong trận chung kết ngày 3/11 bởi ông Trump có thể “lật ngược thế cờ” bất cứ lúc nào, tương tự như những gì ông đã làm được cách đây 4 năm.

Lợi ích kinh tế sát sườn hay ưu tiên chăm sóc y tế đang trở nên đặc biệt quan trọng giữa lúc dịch bệnh hoành hành, cử tri Mỹ sẽ trả lời câu hỏi này trong chưa đầy 48 giờ nữa./.

,

Vietnam – a trustworthy, proactive, responsiblemember of the United Nations

Hanoi (VNA) – On September 20 this year, Vietnam marked the 43rd anniversary of its admission to the United Nations, the world’s largest multilateral organisation.

Since the date of admission, Vietnam’s relations with the UN have continually been consolidated. The country has made unceasing efforts to become a trustworthy and responsible member of this organisation.

On that course, Vietnam, from a war-torn and poor country, has established itself as one of the nations taking the lead in realising the Millennium Development Goals set by the UN, receiving praise from international friends.

Relations between Vietnam and the UN have continually been consolidated, and the country has made unceasing efforts to become a trustworthy and responsible member of this organisation.

Milestones in Vietnam’s membership in UN

The UN was officially set up on October 24, 1945 with a view to maintaining international peace and security and promoting friendship among countries on the basis of the principle of equal rights and self-determination of peoples.

Vietnam expressed its wish to become a member of the UN very early, only four days after this organisation convened the first session on January 10, 1946 in London, the UK.

Foreign Minister Nguyen Duy Trinh addresses the 32nd session of the UN General Assembly in New York, the US, on September 20, 1977. This session adopts a resolution recognising Vietnam as a member of the UN (File photo of VNA)
Foreign Minister Nguyen Duy Trinh addresses the 32nd session of the UN General Assembly in New York, the US, on September 20, 1977. This session adopts a resolution recognising Vietnam as a member of the UN (File photo of VNA)

On January 14, 1946, President Ho Chi Minh, on behalf of the Democratic Republic of Vietnam (now the Socialist Republic of Vietnam), submitted an application for UN membership.

However, it was not until 31 years later, after weathering countless hardships of the struggle for national liberation, that this intention was realised. At 9 am on September 20, 1977, the flag of Vietnam was raised at a ceremony held at the main hall of the UN headquarters, marking the country’s admission to the UN.

This historic milestone represented the largest multilateral organisation and the international community’s recognition of a Vietnamese state of peace, unity, independence, freedom, and democracy.

Between 1977 and 1986, Vietnam had to simultaneously deal with serious war consequences and reorganise its underdeveloped economy. During that period, the UN actively assisted the country to settle difficulties in various aspects with total aid surpassing 500 million USD.

The Vietnamese-flag raising ceremony at the UN headquarters on September 20, 1977, marking the country’s official admission to the world’s largest organisation (File photo of VNA)
The Vietnamese-flag raising ceremony at the UN headquarters on September 20, 1977, marking the country’s official admission to the world’s largest organisation (File photo of VNA)

Vietnam carried out the “doi moi” (renewal) policy between 1986 and 1996. By the late 1980s, the UN’s assistance had accounted for nearly 60 percent of total aid, excluding support from socialist countries, for Vietnam. During this period, the UN’s non-refundable aid topped 630 million USD.

Many members of the Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), as well as international and regional organisaitons, resumed aid provision for Vietnam in the early 1990s. However, the UN still made up 30 percent of external sources’ technical assistance for the country.

The UN’s development assistance plays a substantial role in helping Vietnam with many essential areas. Photo: The signing ceremony for the UN joint programmes’ support for Vietnam’s implementation of the national target programme on new-style countryside building for 2014-2016 on March 7, 2014 (Photo: VNA)
The UN’s development assistance plays a substantial role in helping Vietnam with many essential areas. Photo: The signing ceremony for the UN joint programmes’ support for Vietnam’s implementation of the national target programme on new-style countryside building for 2014-2016 on March 7, 2014 (Photo: VNA)

Cooperation programmes were considerable sources of support for the Vietnamese Government in making development policies and improving State agencies and their staff’s management capacity. The UN also made valuable contributions to the enhancement of local technical capacity, the development of human resources in science and technology, and the settlement of social issues in the country.

In the 1997 – 2011 period, implementing the foreign policy of multilateralising and diversifying foreign relations and making friends with all nations, Vietnam made use of the UN forum to strengthen ties with UN organisations and expand bilateral and multilateral relations with other states and international organisations.

During that time, Vietnam excellently fulfilled its role as a non-permanent member of the UN Security Council (UNSC) for 2008 – 2009.

Vietnam actively negotiated and officially became a party to the Chemical Weapons Convention in 1998, took part in the negotiation on and was one of the first signatories of the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty in 1996, and became a participant in the Conference on Disarmament the same year.

Besides, the country also engaged in the preparation for major conferences early such as the review conferences of the parties to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons in 2000, 2005, and 2010; and the conference on the illicit trade in small arms and light weapons in 2001 and 2003.

It not only did a good job of attracting assistance from UN organisations but also proactively designed new forms of cooperation. The tripartite cooperation model, firstly on rice farming among Vietnam, the Food and Agriculture Organisation (FAO), and Senegal, has been expanded and applied widely and considered an example for the South-South cooperation.

Vietnam has made active and proactive contributions to disarmament and non-proliferation of nuclear weapons and other weapons of mass destruction. Photo: President Nguyen Minh Triet delivers a speech at the UN General Assembly’s 64th session on non-proliferation and disarmament of nuclear weapons, held at the UN headquarters in New York (the US) on September 25, 2009.
Vietnam has made active and proactive contributions to disarmament and non-proliferation of nuclear weapons and other weapons of mass destruction. Photo: President Nguyen Minh Triet delivers a speech at the UN General Assembly’s 64th session on non-proliferation and disarmament of nuclear weapons, held at the UN headquarters in New York (the US) on September 25, 2009.

Vietnam has also shown full and substantive participation in policy-making mechanisms of the UN as seen in its Vice Presidency of the UN General Assembly in 1997 and its membership in the UN Economic and Social Council (ECOSOC) for 1998 – 2000.

During this period, the country actively coordinated with development organisations of the UN to carry out the “One UN” initiative on a trial basis, receiving a high evaluation from sponsors.

Since 2012, within the framework of the “Delivering as One” initiative, the Vietnamese Government and the UN have worked closely together to implement the One Plan 2012-2016, which matches the socio-economic development plan and strategy of Vietnam.

The pilot implementation of the “Delivering as One” initiative has helped improve the efficiency and cohesion of UN agencies’ offices in the Southeast Asian nation.

On January 1, 2014, Vietnam officially became a member of the Human Rights Council for 2014 – 2016. In June the same year, it sent the first personnel to UN peacekeeping activities. It served as a member of the ECOSOC for 2016 – 2018.

Deputy Prime Minister and Foreign Minister Pham Gia Khiem chairs a UNSC session at the UN headquarters in New York (the US) on October 5, 2009, during the month Vietnam acts as UNSC President. This session focuses on meeting women and girls’ post-conflict demand and promoting women’s engagement in peace – security processes (Source: VNA
Deputy Prime Minister and Foreign Minister Pham Gia Khiem chairs a UNSC session at the UN headquarters in New York (the US) on October 5, 2009, during the month Vietnam acts as UNSC President. This session focuses on meeting women and girls’ post-conflict demand and promoting women’s engagement in peace – security processes (Source: VNA

In 2017, Vietnam was one of the 52 first states to sign the Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons. It ratified this deal in 2018, becoming the 10th country to do so.

In addition, it has actively taken part in the building and implementation of international treaties of the UN, as well as joint efforts to promote the UN’s role as an equal and effective global multilateral mechanism that meets the common aspirations of humankind.

Not only making active contributions to common efforts to make peace, but Vietnam has also continually highlighted the need to comply with fundamental principles of the UN Charter and international law, especially the respect for independence, sovereignty, and territorial integrity; non-interference in internal affairs of other states; and settlement of disputes by peaceful means without using or threatening to use force.

The cooperation between Vietnam and the UN is considered a typical example of development cooperation among UN member states and the UN’s role in promoting international cooperation to deal with economic, social, cultural, and humanitarian issues.

Taking part in UN peacekeeping operations – a noble international mission

Vietnam sent personnel to UN peacekeeping activities for the first time in June 2014. The first two representatives of the country served as liaison officers at the UN mission in South Sudan.

Joining in UN peacekeeping activities is a demonstration of Vietnam’s responsible partnership spirit. Since the first personnel was deployed to UN peacekeeping operations in June 2014, more military officers and two level-2 field hospitals have been deployed to the UN mission in South Sudan. Photo: An officer of the second level-2 field hospital salutes to say goodbye to her relatives and comrades before departing for the peacekeeping mission in South Sudan (Photo: VNA)
Joining in UN peacekeeping activities is a demonstration of Vietnam’s responsible partnership spirit. Since the first personnel was deployed to UN peacekeeping operations in June 2014, more military officers and two level-2 field hospitals have been deployed to the UN mission in South Sudan. Photo: An officer of the second level-2 field hospital salutes to say goodbye to her relatives and comrades before departing for the peacekeeping mission in South Sudan (Photo: VNA)

On October 1, 2018, Vietnam deployed the first level-2 field hospital to the UN peacekeeping mission in South Sudan. Sixty-three officers and staff members of the second level-2 field hospital left for this mission to replace the first one in November 2019.

Over the past six years, it has sent hundreds of personnel to take part in UN peacekeeping activities. Notably, 61 servicemen and 12 servicewomen have been deployed to the missions in South Sudan and the Central African Republic.

Staff members of the second level-2 field hospital depart for the mission in South Sudan (Photo: VNA)
Staff members of the second level-2 field hospital depart for the mission in South Sudan (Photo: VNA)

In June 2018, the UN recognised the Vietnam Department of Peacekeeping Operations as one of the four international training centres in Southeast Asia, which will carry out training under tripartite partnerships (among Vietnam, the UN, and a partner country) in the time ahead.

The choosing of Vietnam as a training venue for UN peacekeeping forces in the region once again reflects the UN’s appreciation of the country’s commitment to and performance in peacekeeping activities.

Making active contributions to UNSC

Vietnam served as a non-permanent member of the UNSC for the first time in the 2008 – 2009 tenure, during which it acted as President of this council in July 2008 and October 2009.

Ambassador Dang Dinh Quy (front, second, right), head of the Vietnamese mission to the UN, chairs a session on January 31, 2020, to review the country’s activities as UNSC President in January. The presidency marked the beginning of Vietnam’s non-permanent membership of the UNSC for 2020 – 2021 (Photo: VNA)
Ambassador Dang Dinh Quy (front, second, right), head of the Vietnamese mission to the UN, chairs a session on January 31, 2020, to review the country’s activities as UNSC President in January. The presidency marked the beginning of Vietnam’s non-permanent membership of the UNSC for 2020 – 2021 (Photo: VNA)

This was the first time Vietnam had participated in the UN’s most important agency on international peace and security amid a huge workload facing the council due to the emergence of many complicated security issues, new global security challenges, and negative impacts of the worst economic-financial crisis in the world’s modern history.

During that term, the country played a crucial role in the UNSC, particularly its support for the UN resolution on women, peace, and security.

Vietnam’s role and participation in the UNSC have been highly valued by UN officials and other states.

On June 7, 2019, Vietnam for the second time was elected a non-permanent member of the UNSC for 2020 – 2021, with 192 out of the 193 votes.

The landslide vote demonstrated the international community’s recognition of the country’s active, substantive, and responsible contributions to the UN in general and the UNSC in particular.

Vietnam has defined seven main priorities for its 2020 – 2021 membership, which consist of conflict prevention, preventive diplomacy, and peaceful settlement of disputes in line with Chapter 6 of the UN Charter; reform of the UNSC’s working methods and enhancement of the UNSC’s cooperation with regional organisations under Chapter 8 of the UN Charter; humanitarian issues, and protection of civilians and infrastructure facilities essential for civilians in conflict areas; women, peace, security and children in armed conflicts; settlement of conflict consequences (including post-conflict unexploded ordnance); UN peacekeeping operations; and climate change impacts on peace and security.

Over the past nine months, as a non-permanent member of the UNSC, Vietnam has shown proactive and intensive engagement and grasped opportunities to promote its priorities at this council in a more effective manner.

The proactiveness can also be seen in its coordination with eight other non-permanent members to propose the UNSC convene a teleconference on COVID-19 in early April which was the council’s first meeting on this issue.

In addition, Vietnam has also substantively contributed to the negotiation on UNSC documents, meeting common concerns, and highly valued by the international community.

As UNSC President in January 2020, it did a good job of coordinating and chairing UNSC activities and representing the council in relation to states, UN agencies, regional and international organisations, and the media.

African farmers’ joy at the outcome of a rice farming project supported by Vietnamese experts. Over the past years, Vietnam has not only managed to attract assistance from UN development organisations but also proactively built new cooperation models and taken part in these organisations. The tripartite cooperation model, firstly among Vietnam, FAO, and Senegal on rice cultivation, has been expanded and applied widely and considered an example for the South-South cooperation (Source: VNA)
African farmers’ joy at the outcome of a rice farming project supported by Vietnamese experts. Over the past years, Vietnam has not only managed to attract assistance from UN development organisations but also proactively built new cooperation models and taken part in these organisations. The tripartite cooperation model, firstly among Vietnam, FAO, and Senegal on rice cultivation, has been expanded and applied widely and considered an example for the South-South cooperation (Source: VNA)

The country also left an important mark with the organisation of the UNSC’s open debate on upholding the UN Charter to maintain international peace and security, chaired by Deputy Prime Minister and Foreign Minister Pham Binh Minh; along with the council’s first session on UN-ASEAN cooperation.

Vietnam’s role and participation in the UNSC have been highly valued by UN officials and other states.

All of these have helped promote the country’s prestige and stature, thus creating prerequisites for it to further bring into play its role, fulfill tasks of its non-permanent UNSC membership, and establish itself as an active and proactive member of the UN and a trustworthy and responsible member of the international community./.

Vietnam is assessed as a role model for countries’ cooperation with the UN. Photo: Vietnam and the UN sign the One Strategic Plan for 2017-2021 between the Vietnamese Government and 18 UN agencies on July 5, 2018. This highlights the two sides’ commitment to the national action plan for the implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development Goals (Source: VNA)
Vietnam is assessed as a role model for countries’ cooperation with the UN. Photo: Vietnam and the UN sign the One Strategic Plan for 2017-2021 between the Vietnamese Government and 18 UN agencies on July 5, 2018. This highlights the two sides’ commitment to the national action plan for the implementation of the 2030 Agenda for Sustainable Development Goals (Source: VNA)

Bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch ở chợ nổi Cái Răng

Chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ) từ lâu đã là một điểm tham quan du lịch đặc sắc của vùng Đồng bằng sông nước Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng.

Chợ nổi Cái Răng đã được Tạp chí du lịch Rough Guide của Anh bình chọn là một trong 10 chợ ấn tượng nhất thế giới và được vinh danh là một trong 5 khu chợ thú vị nhất châu Á.

Phiên chợ độc đáo vùng sông nước

Chợ nổi Cái Răng nằm trên sông Cái Răng, gần cầu Cái Răng, cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 6km đường bộ và mất 30 phút nếu đi bằng thuyền từ bến Ninh Kiều (quận Ninh Kiều) để xuôi thuyền trên sông về chợ nổi.

Chợ nổi Cái Răng đã được Tạp chí du lịch Rough Guide của Anh bình chọn là một trong 10 chợ ấn tượng nhất thế giới và được vinh danh là một trong 5 khu chợ thú vị nhất châu Á.  

Theo Viện Kinh tế Xã hội Cần Thơ, chợ nổi Cái Răng khi mới hình thành nằm ở vị trí giao nhau giữa bốn con sông Cần Thơ, Đầu Sấu, Cái Sơn, Cái Răng Bé, liền kề với chợ Cái Răng trên bờ.

Đến thập niên 90 của thế kỷ XX, do trở ngại về giao thông đường thủy, chợ nổi được di dời qua khỏi cầu Cái Răng về phía Phong Điền, cách vị trí cũ trên 1km.

Trái cây là mặt hàng đặc trưng được người dân mua bán nhiều nhất tại Chợ nổi Cái Răng. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)
Trái cây là mặt hàng đặc trưng được người dân mua bán nhiều nhất tại Chợ nổi Cái Răng. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)

Hiện tại, chợ nổi Cái Răng nằm ở phía hạ lưu sông Cần Thơ, cách cầu Cái Răng khoảng 600m, với diện tích mặt nước khá rộng lớn. Chợ nổi Cái Răng nằm trên trục đường thủy sông Hậu-kênh xáng Xà No nên rất thuận lợi cho việc giao thương, buôn bán với các địa phương lân cận và cả vùng sông nước Cửu Long. Đây là lý do khiến chợ nổi Cái Răng có quy mô lớn nhất, sầm uất nhất so với các chợ nổi trong vùng sông nước Cửu Long.

Soạn giả Nhâm Hùng – người đã có nhiều nghiên cứu về vùng đất Cần Thơ, Hậu Giang, tác giả của cuốn “Chợ nổi đồng bằng sông Cửu Long” được xuất bản năm 2009, cho biết đến chợ nổi, nhiều du khách rất ngạc nhiên khi chứng kiến cảnh tàu, ghe di chuyển nhiều lần va chạm nhau, nhưng không ai phiền hà; việc giao dịch trao đổi hàng hóa rất ít khi xảy ra cãi cọ, lại càng hiếm có chuyện xung đột, ẩu đả.

Những nét đẹp ấy thể hiện tính tự quản của cộng đồng cư dân sông nước, góp phần làm cho chợ nổi Cái Răng tồn tại đến nay.

Hằng ngày, chợ nổi Cái Răng họp khá sớm, thường từ lúc mờ sáng và đến khoảng 8, 9 giờ thì vãn. Ở chợ nổi, hầu hết hàng hóa đều được bán sỉ (bán buôn).

Chợ nằm trên sông Cái Răng, gần cầu Cái Răng (quận Cái Răng), cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 6km đường bộ và mất 30 phút nếu đi bằng thuyền từ bến Ninh Kiều (quận Ninh Kiều) để xuôi thuyền trên sông về chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)
Chợ nằm trên sông Cái Răng, gần cầu Cái Răng (quận Cái Răng), cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 6km đường bộ và mất 30 phút nếu đi bằng thuyền từ bến Ninh Kiều (quận Ninh Kiều) để xuôi thuyền trên sông về chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)

Tại chợ, hàng hóa rất đa dạng, phong phú, đứng đầu là nhóm hàng nông sản: trái cây, rau củ quả, hoa kiểng; tiếp theo là nhóm hàng thủ công, gia dụng (lu hũ, khạp, chén, đĩa, nồi niêu, xoong, chảo…); thực phẩm (mắm, khô, nước mắm, bột ngọt, đường, sữa…).

Ngoài ra, ở chợ còn có các xuồng nhỏ bán đồ ăn uống và một số hàng hóa phục vụ sinh hoạt hàng ngày của dân cư và du khách.

Theo Tiến sỹ Đào Ngọc Cảnh, Khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Cần Thơ, ở chợ nổi Cái Răng hình thành một hình thức chào hàng khá độc đáo và đặc sắc. Ở chợ, người bán hàng thường sử dụng “cây bẹo.”

Đây là một cây sào dài được dựng trên ghe thuyền dùng để treo các loại hàng hóa cần bán. Từ xa, người mua hàng có thể quan sát cây bẹo để biết ghe hàng nào bán thứ gì, từ đó họ sẽ tiếp cận và thương lượng mua bán rất dễ dàng, thuận tiện. Cây bẹo vừa có ý nghĩa chào hàng, vừa tạo cho khung cảnh chợ nổi thêm sinh động, đa sắc màu.

Ở giữa bốn bề sông nước, với hàng trăm ghe thuyền san sát, hình ảnh cây bẹo đã trở thành nét văn hóa của vùng sông nước, đồng thời là một phương thức tiếp thị và quảng cáo hàng hóa hết sức thú vị. Nhiều du khách khi đến chợ nổi đã tỏ ra rất thích thú với hình ảnh cây bẹo chào hàng.

Điểm độc đáo của chợ nổi Cái Răng là ở chợ nổi không “bán chịu” và ít nói thách; mọi giao dịch diễn ra nhanh chóng để kịp con nước hoặc trước lúc chợ tan, khi mặt trời lên cao.

Du khách quốc tế tham quan các gian hàng trên sông tại chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)
Du khách quốc tế tham quan các gian hàng trên sông tại chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)

Theo Tiến sỹ Đào Ngọc Cảnh, do đặc thù của chợ nổi là giao dịch trên sông nước, cần nhanh gọn, linh hoạt nên các hoạt động giao thương ở đây được thực hiện trên nền tảng chữ “tín,” nghĩa là sự tin tưởng giữa người mua và người bán, không cần thương lượng phức tạp, không cần ký hợp đồng hoặc người làm chứng, nhưng rất ít xảy ra các vụ tranh chấp ở chợ nổi. Những đơn hàng trị giá hàng chục triệu đồng, khối lượng hàng hóa cả chục tấn cũng chỉ được giao dịch trực tiếp bằng miệng trong vài mươi phút.

Nguyên tắc mua bán ở chợ nổi là bớt kỳ kèo, bớt nói thách về giá cả để người bán và người mua đều có lợi, tiết kiệm được thời gian, hạn chế chi phí, đưa nhanh hàng hóa đến nơi cần thiết. Mọi người đều thấm nhuần các quy ước, thông lệ mua bán trên sông nên đã tự thỏa thuận, vạch ra một công thức, trật tự giao thương cho mình, trở thành “văn hóa chợ nổi.”

Hiện, bình quân mỗi ngày, chợ nổi Cái Răng có khoảng 300-350 ghe, tàu buôn bán kinh doanh, trong đó có khoảng 150 ghe tàu trọng tải lớn; người dân sinh sống trên ghe và thường xuyên neo đậu dài ngày. Tại chợ còn có các dịch vụ đi kèm như trạm xăng dầu nổi, xưởng sửa máy nổi, tiệm may nổi.

Bảo tồn và phát triển du lịch chợ nổi Cái Răng

Chợ nổi Cái Răng là một trong những điểm nhấn du lịch của thành phố Cần Thơ. Năm 2016, chợ nổi Cái Răng đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hầu hết du khách đến Cần Thơ đều tham gia tour tham quan chợ nổi trên sông độc đáo này. Tuy nhiên, du lịch chợ nổi Cái Răng chưa phát triển đúng tầm, cũng như đang đứng trước nguy cơ mai một…

Du khách quốc tế tham quan chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)
Du khách quốc tế tham quan chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)

Một trong những giải pháp được đa số các nhà quản lý, nhà nghiên cứu đề cập đến nhiều nhất trong Hội thảo “Làm gì để bảo tồn chợ nổi Cái Răng” do Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức hồi giữa tháng 10 tại Cần Thơ là cần hài hòa lợi ích các bên: “Thương hồ-nhà nông-du khách-nhà nước” trong chiến lược bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch chợ nổi Cái Răng.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Nhâm Hùng, chợ nổi Cái Răng chứa đựng giá trị văn hóa đặc sắc, thể hiện trong tập quán sinh hoạt, phương thức mua bán trao đổi hàng hóa rất đặc trưng của người dân địa phương Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng.

Do đó, khi bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch chợ nổi, cần đặt lợi ích của thương hồ lên hàng đầu. Có thương hồ thì mới có chợ nổi. Từ góc nhìn này, gợi ý cho các nhà quản lý đề ra những giải pháp hỗ trợ thiết thực để thương hồ bám ghe, bám chợ…

Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Khánh Tùng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, từ năm 2016, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ thương hồ chợ nổi Cái Răng ổn định sinh kế, gia tăng thu nhập, như: hỗ trợ vốn vay, tổ chức thu gom rác trên sông bảo vệ môi trường, hỗ trợ nước sạch và trợ giá cho người dân chợ nổi…

Trong đó, ưu tiên duy trì và phát triển các hoạt động văn hóa bản địa như: tập huấn cho thương hồ các kiến thức và cách biểu diễn những bài đờn ca tài tử, kiến thức về các mô hình ghe, tàu để giao lưu, nói chuyện về văn hóa với du khách, duy trì mô hình trình diễn đờn ca tài tử định kỳ vào cuối tuần trên chợ nổi…

Ngoài ra, thành phố đang nghiên cứu các mô hình tái hiện tiếng rao hàng, lối hò đối đáp trên sông, đờn ca tài tử trên ghe thương hồ. Việc tái hiện phải đúng với chất gốc chợ xưa, hòa trong bối cảnh chợ nổi ngày nay.

Đồng thời, có thể thử nghiệm mô hình du lịch đường sông Cần Thơ, gắn với chợ nổi Cái Răng về đêm, như một cách làm kinh tế đêm trên sông nước…

Đối với lợi ích của nhà nông, cụ thể là các nhà vườn cung cấp hàng nông sản để thương hồ buôn bán tại chợ nổi, thành phố đã chỉ đạo xây dựng các mô hình chợ đầu mối nông sản, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất nông sản, trái cây sạch cung cấp cho chợ nổi.

Du khách quốc tế thưởng thức trái dứa (khóm) một loại trái cây đặc trưng tại chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)
Du khách quốc tế thưởng thức trái dứa (khóm) một loại trái cây đặc trưng tại chợ nổi. (Ảnh: An Hiếu/TTXVN)

Về vấn đề này, ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ cho rằng, cần hỗ trợ nhà vườn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, đặc biệt là công đoạn thu hoạch. Có như vậy mới giảm thiểu thất thoát sau thu hoạch, cung ứng được các sản phẩm nông sản chất lượng, thời gian bảo quản dài… đến du khách tham quan chợ nổi Cái Răng.

Đề cập đến lợi ích của du khách, ông Vương Công Khanh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân quận Cái Răng thông tin, thực hiện chỉ đạo của thành phố, quận đã tiến hành nhiều giải pháp quyết liệt nhằm nâng cao chất lượng phục vụ tại chợ nổi Cái Răng, như xây dựng quầy hàng nổi trên sông, nhà vệ sinh công cộng trên sông, niêm yết giá bán thống nhất, công bố bộ quy tắc ứng xử trong du lịch…

Ở tầm quản lý nhà nước, ông Dương Tấn Hiển, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ cho biết, thành phố đã xây dựng và triển khai Đề án “Bảo tồn và Phát triển chợ nổi Cái Răng.”

Ðề án có hai giai đoạn 2016-2018 và 2019-2020; với tổng cộng 13 hạng mục công trình trọng điểm như: xây dựng hệ thống phao tiêu phân luồng giao thông, duy trì các hoạt động mua bán trên sông, trạm dừng chân, cầu tàu chợ nổi, du thuyền, nhà hàng nổi ven sông…

Công trình tuyến kè sông Cần Thơ hiện đang được gấp rút hoàn thành. Trong đó đoạn kè đi qua chợ nổi Cái Răng sẽ được đặc biệt chú trọng thiết kế phù hợp với đặc thù hoạt động của mô hình “trên bến dưới thuyền” ở chợ nổi; tạo điều kiện để việc vận chuyển, lên xuống hàng hóa dễ dàng kể cả đảm bảo mỹ quan, có thể dành cho du khách đứng trên bờ ngắm cảnh./.

Du khách nước ngoài thưởng thức hủ tiếu, món ăn sáng nổi tiếng ở Chợ nổi Cái Răng. (Ảnh: Thanh Liêm/TTXVN)
Du khách nước ngoài thưởng thức hủ tiếu, món ăn sáng nổi tiếng ở Chợ nổi Cái Răng. (Ảnh: Thanh Liêm/TTXVN)

Nông thôn Việt Nam

Trang tin tức Bloomberg mới đây có bài viết về chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đã tạo ra “cú hích” đối với vùng nông thôn nghèo của Việt Nam, cụ thể là tỉnh Bắc Giang, như thế nào.

Vốn đầu tư nước ngoài vào Bắc Giang gần như tăng gấp đôi hàng năm, ngay cả trong thời gian diễn ra đại dịch COVID-19, và tỉnh dự báo kim ngạch xuất khẩu của địa phương sẽ đạt con số 11 tỷ USD trong năm nay, tăng gấp 10 lần so với cách đây 6 năm. 

Bloomberg đã phản ánh quá trình “thay da đổi thịt” ở Bắc Giang, nơi từng là một trong những vùng nghèo nhất Việt Nam, khi tỉnh này trở thành nơi đặt nhà máy của những hãng công nghệ lớn của thế giới. Từ đó cho thấy lợi ích mà Việt Nam có được nhờ xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Bài báo cho biết cách đây không lâu, Bắc Giang còn là một tỉnh nghèo của Việt Nam, chủ yếu được biết đến như một vùng sản xuất gạo, quả vải và chăn nuôi gà.

Tuy nhiên đó là câu chuyện trước khi chuỗi cung ứng của ngành công nghệ toàn cầu bắt đầu dịch chuyển.

Giờ đây, lãnh đạo Bắc Giang thường xuyên tiếp đón các vị khách là đại diện của tập đoàn Apple hay Hon Hai Precision.

 Công nhân trên đường tới các nhà máy trong khu công nghiệp Văn Trung, tỉnh Bắc Giang. (Nguồn: Bloomberg)
 Công nhân trên đường tới các nhà máy trong khu công nghiệp Văn Trung, tỉnh Bắc Giang. (Nguồn: Bloomberg)

Vốn đầu tư nước ngoài vào Bắc Giang gần như tăng gấp đôi hàng năm, ngay cả trong thời gian diễn ra đại dịch COVID-19, và tỉnh dự báo kim ngạch xuất khẩu của địa phương sẽ đạt con số 11 tỷ USD trong năm nay, tăng gấp 10 lần so với cách đây 6 năm.

Người dân Bắc Giang cũng đã thay đổi những chiếc xe máy cũ kỹ, bẩn thỉu sang những chiếc xe máy Honda mới, trong khi một số người thậm chí lái xe SUV Toyota hay sedan Mercedes trên những con đường mới rải nhựa.

“Cuộc sống bây giờ rất tốt, nhờ có các nhà máy,” ông Nguyễn Văn Lành, 64 tuổi, cho biết. Gia đình ông Lành, trước kia không mua nổi thịt cho bữa ăn, giờ đây đã khấm khá lên nhờ việc cho thuê phòng trọ dành cho công nhân. Khoản tiền để xây nhà trọ của gia đình cũng được lấy từ tiền tiết kiệm từ lương công nhân nhà máy.

Sự bùng nổ kinh tế ở Bắc Giang phản ánh rõ nét thay đổi ngoạn mục mà chuỗi cung ứng toàn cầu có thể mang lại cho những vùng đất trước kia vốn lạc hậu.

Việt Nam ngày càng thu hút được đầu tư vào những ngành sản xuất tinh vi hơn trong bối cảnh chi phí lao động ở Trung Quốc tăng cao, chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, và những trở ngại về logistics trong đại dịch COVID-19.

Bloomberg nhận định điều này một phần là nhờ Việt Nam đã kiểm soát tốt đại dịch COVID-19.

Sự dịch chuyển sản xuất

Trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh, khi Việt Nam mở cửa với các nhà đầu tư nước ngoài và trao đổi thương mại quốc tế, Bắc Giang vẫn còn là một tỉnh nghèo.

 Công nhân trên đường tới nhà máy Luxshare ICT Bắc Giang.(Nguồn: Bloomberg)
 Công nhân trên đường tới nhà máy Luxshare ICT Bắc Giang.(Nguồn: Bloomberg)

Theo thống kê của chính phủ, vào năm 2010, thu nhập bình quân đầu người của Bắc Giang mới chỉ đạt 650 USD/năm, bằng một nửa mức trung bình toàn quốc. Các vùng đồng bằng dễ bị lũ lụt của tỉnh chủ yếu sản xuất các loại cây trồng năng suất thấp, vì vậy người dân địa phương đã tìm kiếm các công việc trong nhà máy cách nhà khoảng 1.700km về phía nam.

Tuy nhiên, Bắc Giang hiện ở trong thời kỳ bùng nổ kinh tế đầu tiên, với thu nhập bình quân đầu người được dự báo đạt 3.000 USD trong năm 2020.

Các công ty sản xuất đang “gõ cửa” các tỉnh phía Bắc của Việt Nam và cam kết đầu tư hàng tỷ USD để mở nhà máy. Trong số đó có hãng điện tử Hàn Quốc Samsung – công ty với khoảng một nửa sản lượng điện thoại thông minh được sản xuất từ khu vực này.

Petragon, một đối tác lắp ráp của hãng công nghệ Mỹ Apple, có kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD vào Hải Phòng, sau động thái đến Việt Nam của các nhà cung cấp khác cho công ty Cupertino, California.

Apple gần đây đã đăng thông báo tuyển dụng nhân sự ở Việt Nam, bao gồm một kỹ sư tay nghề cao, nhà quản trị chuỗi cung ứng, và nhân viên quan hệ với cơ quan quản lý.

Hiện nay, vốn đầu tư từ các công ty sản xuất hàng điện tử tiếp tục đổ vào Việt Nam, trong khi một số ngành khác gặp khó khăn vì đại dịch. Doanh thu du lịch của Việt Nam sụt giảm khoảng 50% trong khi các xưởng may mặc và các nhà máy khác đang sa thải hàng chục nghìn công nhân do xuất khẩu đình trệ.

Tăng trưởng kinh tế năm 2020 được dự báo sẽ giảm xuống còn 2-3%, từ mức 7,02% của năm trước. Dù vậy, chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu phục hồi tăng trưởng kinh tế lên 6-7% trong giai đoạn 2021-2025.

Chi phí thấp, sự ổn định chính trị, các chính sách thân thiện với nhà đầu tư, hạ tầng ngày càng được cải thiện, và các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ nhằm phát triển các công ty khởi nghiệp (startup) công nghệ là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của Việt Nam, chuyên gia về chuỗi cung ứng Gene Tyndall của công ty tư vấn eMATE Consulting có trụ sở ở Atlanta, Mỹ, cho hay.

Đổi thay từng ngày nhờ các nhà máy

Ở trung tâm của tỉnh Bắc Giang, nơi những đàn bò vẫn chậm rãi di chuyển trên đường, một con đường 6 làn xe giờ đã thay thế cho đường 1 làn xe trước kia. Trong 9 tháng đầu năm nay, nền kinh tế của tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế 10,9% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi tăng trưởng của cả nước đạt 2,12%.

“Chúng tôi đang phát triển dựa vào sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu,” ông Nguyễn Đại Lượng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Việt Yên cho biết. Việt Yên là nơi có 4 trong số 5 khu công nghiệp đang hoạt động của tỉnh Bắc Giang.

Nhiều khách sạn mới được xây dựng ở huyện Việt Yên. (Nguồn: Bloomberg)
Nhiều khách sạn mới được xây dựng ở huyện Việt Yên. (Nguồn: Bloomberg)

Tốc độ dịch chuyển tới Bắc Giang của các công ty sản xuất tăng vọt từ năm 2016, với 3,8 tỷ USD vốn đầu tư đổ vào tỉnh trong vòng 4 năm, tăng gấp 4 lần so với 4 năm trước đó.

Ông Lượng cho biết hiện Bắc Giang đang xây một cảng đường thủy nội địa để phục vụ cho việc vận chuyển linh kiện, đồng thời, theo đề nghị của Apple, tỉnh đã cấp đất để xây nhà ở cho công nhân gần khu nhà máy rộng 16ha của Luxshare Precisioon – nhà sản xuất tai nghe AirPod lớn nhất thế giới.

Tỷ lệ người lao động có việc làm của Bắc Giang hiện đạt gần 100%. Lao động ở các tỉnh lân cận cũng đổ tới Bắc Giang để tìm việc làm tại các nhà máy như Luxshare.

Công ty Trung Quốc này dự kiến sẽ tuyển 20.000 công nhân trong 4 tháng cuối năm nay, nâng tổng số công nhân tại nhà máy ở Việt Yên lên 47.000 người. Ngoài ra, Luxshare còn sử dụng 12.000 lao động tại các địa điểm khác trong tỉnh.

Cũng theo ông Lượng, những công nhân làm việc tại dây chuyền lắp ráp hàng điện tử có thể đạt mức thu nhập sau thuế khoảng 5.500 USD/năm, bao gồm cả tiền làm thêm giờ và tiền thưởng, cao hơn mức lương bình quân dưới 3.000 USD/năm của người lao động toàn quốc.

Nguyễn Thị Hà, 22 tuổi, từng làm công nhân trộn bêtông cho một công ty xây dựng trước khi làm việc cho nhà máy lắp ráp hàng điện tử, hiện có mức lương khoảng 10 triệu đồng/tháng. “Trước đây, tôi chỉ kiếm được khoảng một nửa so với thu nhập hiện nay trong khi phải làm việc dưới nắng, đôi khi là cả dưới mưa,” Hà nói.

Những nhà máy mọc lên tại Bắc Giang không chỉ đem đến thu nhập cho những người công nhân địa phương mà còn giúp các ngành dịch vụ của Bắc Giang như dịch vụ ăn uống, nhà ở phát triển.

Quản lý nhà hàng mang tên Lão Chư Quán cho hay khách hàng của họ có rất đông công nhân. “Họ chi tiêu khá thoải mái. Cuộc sống của chúng tôi đã thay đổi, thật tuyệt vời,” Nguyễn Thị Ly, 26 tuổi, cho biết. Trước khi có các nhà máy ở vùng này, gia đình Ly gần như không có gì. Giờ đây, nhờ nhà hàng, gia đình cô đã mua được ôtô và 5 chiếc xe máy mới.

Tuy nhiên, làm việc cho các dây chuyền sản xuất có áp lực khá cao, đòi hỏi người lao động phải tập trung cao độ.

Nhà kinh tế học Scott Rozelle thuộc Đại học Stanford nhận định, thách thức của Việt Nam trong thời gian tới là đảm bảo rằng giáo dục cần được cải thiện để đất nước không bị rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” một khi các nhà máy rời đi, cũng sẽ đến lúc chi phí tăng lên và nền kinh tế đòi hỏi phát triển theo hướng kỹ năng cao

Giáo dục chất lượng cao cho thế hệ tương lai chính là giấc mơ của người dân Bắc Giang, để thế hệ trẻ có nhiều cơ hội hơn so với thế hệ của họ./.

Nhiều nhà hàng và dịch vụ phục vụ công nhân ở khu phố gần khu công nghiệp Văn Trung. (Nguồn: Bloomberg)
Nhiều nhà hàng và dịch vụ phục vụ công nhân ở khu phố gần khu công nghiệp Văn Trung. (Nguồn: Bloomberg)

Miền Trung lũ chồng lũ, bão chồng bão

Bốn cơn bão liên tiếp, gồm cả siêu bão cộng với một áp thấp nhiệt đới đổ vào miền Trung chỉ trong tháng 10. Khúc ruột, tấm eo thắt nhỏ của dải đất hình chữ S oằn mình trước những cơn mưa lũ kỷ lục. Sạt lở đất diễn ra khắp nơi, từ Huế, Quảng Trị, sang cả Quảng Bình rồi Quảng Nam.

Phóng viên Đoàn Hữu Trung, thường trú tại Quảng Nam, bật khóc khi nhìn cảnh thi thể bé nhỏ được đưa lên từ đống bùn đất trong vụ sạt lở ở Trà Leng.
Phóng viên Đoàn Hữu Trung, thường trú tại Quảng Nam, bật khóc khi nhìn cảnh thi thể bé nhỏ được đưa lên từ đống bùn đất trong vụ sạt lở ở Trà Leng.

159 người được xác định đã thiệt mạng (tính đến 2/11), 71 người vẫn còn đang mất tích. Đâu đó ngoài biển khơi, hoặc dưới lớp bùn đất.

Có những thi thể được đưa lên từ đám bùn nhão, một sinh linh còn quá nhỏ bé, khiến cả những người phóng viên dạn dày, tưởng đã chai sạn cảm xúc cũng phải bật khóc nức nở.

Trời tuôn mưa, và người tuôn nước mắt.

Đồ họa về tổng thiệt hại và lượng mưa ở các tỉnh miền Trung trong tháng 10/2020 (Thực hiện: Võ Hoàng Long-Thanh Trà)

Lý giải về việc xuất hiện bão dồn dập được cho là bất thường tại miền Trung, ông Hoàng Phúc Lâm – Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết nguyên nhân chính thứ nhất là trạng thái đại dương chuyển sang La Nina. Thứ hai là trong tháng Mười, không khí lạnh bắt đầu hoạt động khá mạnh, liên tục có các đợt tăng áp từ phía Bắc cho nên gió Đông Bắc trên khu vực Biển Đông cũng rất mạnh. Cùng với đó, mặt biển trên khu vực Biển Đông còn đang khá ấm, nhiệt độ khá cao 28-30 độ C, thuận lợi cho việc hình thành bão. Các điều kiện trên khiến cho tháng 10, tháng 11 sẽ có bão liên tiếp hình thành trên Biển Đông. 

Vì sao liên tiếp xảy ra sạt lở đất ở miền Trung?

Hùng Võ

Tại sao sạt núi, trượt lở đất khủng khiếp lại liên tiếp xảy ra ở miền Trung, và liệu nguy cơ sạt lở có còn xảy ra khi tình hình mưa bão vẫn đang tiếp diễn? Để tìm câu trả lời, phóng viên VietnamPlus đã có cuộc phỏng vấn phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam – đơn vị đã thành lập được các bản đồ hiện trạng trượt lở đất đá và phân vùng cảnh báo nguy cơ này tại hơn 20 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Rủi ro sạt lở vì đất đá bị bão hòa nước

– Thưa ông, vừa qua, khu vực miền Trung đã xảy ra hàng loạt sự cố trượt lở đất đá, gây tổn thất về người và của nghiêm trọng. Vậy nguyên nhân dẫn tới những vụ sạt lở trên là do đâu?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Có rất nhiều nguyên nhân, nhiều yếu tố góp phần ra trượt lở. Chẳng hạn nếu ta xem xét một sườn dốc cụ thể thì sẽ có hai nhóm các yếu tố tác động ngược chiều nhau, một gây trượt và một kháng trượt.

Bình thường sườn dốc ổn định thì hai nhóm yếu tố trên cân bằng với nhau. Khi nào nhóm các yếu tố gây trượt thắng thế thì sẽ xảy ra trượt.

Tham gia vào nhóm các yếu tố kháng trượt, chẳng hạn có sức bền của đất đá, được đặc trưng bởi các lực dính kết và lực ma sát. Một sườn dốc khô thì các lực kể trên lớn, vì thế hiếm khi trượt lở xảy ra ở một sườn dốc khô. Tuy nhiên khi sườn dốc bị bão hòa nước thì các lực kể trên giảm đi rất nhiều, vì thế trượt lở thường xảy ra khi sườn dốc bị sũng nước, thông thường sau các trận mưa lớn, kéo dài dầm dề.

Videographics về các vụ sạt lở đất tại miền Trung trong tháng 10/2020 (Thực hiện: Nguyễn Trường)

Thành phần vật chất của đất đá cũng là một yếu tố quan trọng. Chẳng hạn có loại đá rất cứng chắc, có loại thì lại nhiều vật chất sét yếu hơn; có loại dễ bị tác động của mưa gió, nhiệt độ mà bị phong hóa thành đất, có loại thì khó bị phong hóa hơn… Mức độ dập vỡ, nứt nẻ, phân lớp, phân phiến của đất đá cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi đánh giá độ ổn định của một sườn dốc…

Cuối cùng, quan trọng nhất đối với độ ổn định của sườn dốc, chúng ta vẫn phải nhắc lại, chính là có hay không có nước. Các nhà khoa học đã đúc kết và đưa ra kết luận rằng nước là kẻ thù số một của sườn dốc. Họ cũng tính rằng chỉ cần mưa với cường độ khoảng 100mm/ngày, hay mưa nhỏ vài chục milimét nhưng kéo dài cả tuần đến chục ngày là đủ để làm đất đá bị bão hòa nước. Và khi đó nếu tiếp tục có một trận mưa lớn đột ngột thì khả năng cao là sẽ gây ra trượt lở.

Theo tôi, các trận trượt lở lớn ở miền Trung vừa qua có một số điểm lưu ý: Một là đất đá đã bị quá bão hòa nước mà thành nhão nhoét. Hai là trượt lở thường xảy ra ở các taluy đường, những nơi sườn dốc tự nhiên bị cắt chân lấy mặt bằng xây dựng cơ sở hạ tầng. Một lưu ý nữa là trượt lở dường như hay xảy ra vào ban đêm, có thể liên quan đến sự thay đổi nhiệt độ, áp lực của nước trong các lỗ rỗng trong đất đá.

Dự báo sạt lở đất “vẫn còn là ước mơ”

– Được biết, Việt Nam đã có bản đồ hiện trạng trượt lở đất đá tại hơn 20 tỉnh, nhưng vì sao cho đến nay vẫn không thể dự báo được sạt lở đất, thưa ông?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Sau 8 năm triển khai dự án “Điều tra, đánh giá và phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá các vùng núi Việt Nam,” đến nay, chúng tôi đã thành lập được bản đồ hiện trạng trượt lở đất đá tỷ lệ 1:50.000 trên 22 tỉnh và bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá tỷ lệ 1:50.000 cho 15 tỉnh.

Đội cứu hộ và người dân tìm kiếm các nạn nhân trong vụ sạt lở ở Phước Sơn, Quảng Nam (Nguồn: TTXVN)
Đội cứu hộ và người dân tìm kiếm các nạn nhân trong vụ sạt lở ở Phước Sơn, Quảng Nam (Nguồn: TTXVN)

Ngoài các bản đồ trên thì dự án cũng đã triển khai xây dựng một số bản đồ tương tự ở tỷ lệ lớn hơn, 1:25.000 cho một số khu vực trọng điểm và 1:10.000 cho một số xã trọng điểm, có nguy cơ trượt lở cao (đến nay đã triển khai được hơn 50 xã).

Cơ bản các bản đồ kể trên có hai tác dụng: Về ngắn hạn, có thể giúp xác định các khu vực có nguy cơ trượt lở rất cao và cao để có thể tránh hoặc áp dụng các biện pháp ứng phó, cũng như các khu vực có nguy cơ thấp, rất thấp, có thể sơ tán đến khi cần. Về dài hạn, có thể tích hợp, giúp điều chỉnh các quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, các quy hoạch phát triển ngành, cơ sở hạ tầng, trung tâm dân cư.

Theo kế hoạch thì trong thời gian tới dự án sẽ xây dựng thêm các bản đồ đánh giá mức độ nguy hiểm trượt lở đất. Tức là hiện nay cứ phân vùng cảnh báo nhưng chưa xem xét đến mức độ nguy hiểm của chúng, sắp tới sẽ xem xét thêm các yếu tố như xác suất, tần suất xảy ra trượt lở, đối tượng có thể bị ảnh hưởng bởi trượt lở… Chắc chắn là các bản đồ kể trên có cảnh báo cũng như góp phần phòng tránh được trượt lở, nếu như chúng được sử dụng một cách triệt để, kịp thời.

Về lý thuyết là có thể dự báo được trượt lở và trên thực tế, ở một số quốc gia, vùng lãnh thổ tiên tiến trên thế giới như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, nhất là Hong Kong, người ta đã triển khai các biện pháp quan trắc, giám sát một số sườn dốc cụ thể, quan trọng, thậm chí có thể lắp đặt một số thiết bị quan trắc thời gian thực, giám sát qua internet, dự báo được khá chính xác thời điểm có thể xảy ra trượt lở.

Tuy nhiên xin nhắc lại là chỉ đối với một số sườn dốc quan trọng mà trượt lở xảy ra ở đó có thể gây ra hậu quả lớn về người và cơ sở vật chất. Ví dụ dọc các đường cao tốc, gần các trung tâm dân cư lớn… Còn nhìn chung đối với các sườn dốc tự nhiên, ở các vùng nông thôn, miền núi như Việt Nam thì “đây vẫn còn là ước mơ!”

Những vết sạt lở đất như nước mắt của mẹ thiên nhiên (Nguồn: TTXVN)
Những vết sạt lở đất như nước mắt của mẹ thiên nhiên (Nguồn: TTXVN)

– Vậy để có thể dự báo được sạt lở đất tại một khu vực nhỏ hay địa điểm nào đó cần những yếu tố gì, thưa ông?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Như tôi đã chia sẻ ở trên, dự báo được hay không sẽ tùy thuộc vào việc khu vực nhỏ hay địa điểm cụ thể đó có quan trọng hay không, có đáng để áp dụng những biện pháp quan trắc, giám sát thời gian thực đắt tiền hay không. Còn thông thường thì sử dụng những bộ bản đồ hiện trạng, phân vùng cảnh báo vẫn là giải pháp phổ biến nhất.

Điều quan trọng ở đây là chúng ta sử dụng chúng có triệt để không, có đúng lúc, đúng chỗ, đúng tỷ lệ không…

Thủy điện, động đất góp phần gây sạt lở đất

– Bên cạnh yếu tố sạt lở đất tự nhiên do mưa lũ, theo ông, việc xây dựng thủy điện và các công trình ven núi có tác động đến việc sạt lở núi, đất đá?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Nói chung là các hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, thủy điện, cắt chân sườn dốc tự nhiên lấy mặt bằng làm nhà… ít nhiều đều có tác động, đều đóng góp vào làm mất cân bằng sườn dốc. Chỉ có điều là nếu làm cẩn thận, có khảo sát đầy đủ, tính toán, thiết kế chi tiết và thi công chuẩn mực thì tác động sẽ ít hơn, còn không thì tác động sẽ rất lớn, thậm chí trực tiếp gây ra trượt lở.

Ví dụ như xây đập tích nước làm thủy điện. Bình thường không có đập, không có nước thì mực nước trên sông, suối sẽ chỉ ở mức thấp. Nhưng khi có đập, nhất là khi hồ mới tích nước thì mực nước hồ sẽ dâng cao hơn bình thường từ vài mét đến vài chục mét, khiến cho mực nước ngầm trong đất đá cũng dâng lên theo, khiến nhiều phần đất đá bị bão hòa hơn, làm cho sườn dốc có thể trở nên mất ổn định.

Lịch sử xây đập làm thủy điện trên thế giới còn ghi nhớ mãi trận trượt lở lịch sử ở hồ Vajont miền Bắc nước Ý năm 1963. Ngay vào thời điểm hồ tích nước một khối đất khổng lồ hàng triệu mét khối đã trượt xuống hồ, đẩy khoảng 50 triệu mét khối nước trào qua mặt đập, tạo ra một cơn lũ làm chết gần 2.000 người dân ở hạ lưu…

– Ngoài các yếu tố trên, theo ông động đất nhỏ có ảnh hưởng, tác động gì đến khả năng sạt lở đất không khi số lượng động đất nhỏ ở nước ta ngày càng nhiều?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Ngoài yếu tố nước thì động đất cũng là một yếu tố, vừa góp phần gây dập vỡ, làm giảm sức bền đất đá, vừa kích hoạt, làm gia tăng lực gây trượt. Động đất tự nhiên ở Việt Nam, ở mức độ đáng phải quan ngại, thường hay xảy ra ở vùng miền núi Tây Bắc như Điện Biên, Lai Châu.

Động đất kích thích với độ nhỏ hơn, thường chỉ đủ để gây lo lắng trong xã hội, có thể xảy ra ở bất kỳ hồ chứa thủy điện quy mô lớn nào đang trong quá trình tích nước. Vấn đề này đã từng xảy ra, chẳng hạn, đối với thủy điện Sông Tranh ở Quảng Nam.

Những giải pháp phòng tránh cấp bách

– Qua thực tế nêu trên, ông có lời khuyên gì đối với các tỉnh có nguy cơ cao sạt lở đất ở khu vực miền Trung, cũng như các tỉnh miền núi trên cả nước, thưa ông?

– Phó Giáo sư – Tiến sỹ Trần Tân Văn: Đây chắc chắn là một đợt mưa bão lịch sử, vượt qua mọi kỷ lục từ trước đến nay. Chính phủ, các địa phương, các bộ ngành, cộng đồng địa phương… đã hết sức nỗ lực để giảm nhẹ hậu quả của lũ lụt, trượt lở đất và nhiều dạng thiên tai kéo theo khác. Tuy nhiên có thể nói là quy mô, độ khốc liệt của thiên tai lần này đã vượt quá nhiều lần khả năng chống chịu của chúng ta.

Sạt lở khiến công tác cứu hộ gặp nhiều khó khăn (Nguồn: TTXVN)
Sạt lở khiến công tác cứu hộ gặp nhiều khó khăn (Nguồn: TTXVN)

Chắc chắn là sau đợt mưa bão này công tác phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai của chúng ta sẽ cần phải thay đổi căn bản. Chẳng hạn công tác theo dõi, cảnh báo, ứng phó, cứu hộ, cứu nạn sẽ phải được triển khai đến từng cấp cơ sở, cấp xã, cấp bản và tới từng hộ dân; chính sách bảo hiểm thiên tai sẽ cần phải được thực hiện; thảm rừng cần được phục hồi và bảo vệ một cách thực chất, thực sự nghiêm túc; các dự án thủy điện, thủy lợi, giao thông, cơ sở hạ tầng cần được xem xét một cách cẩn trọng hơn rất nhiều.

Ngoài ra, để phòng tránh, giảm nhẹ nguy cơ, hậu quả trượt lở đất đá, một điều chắc chắn là các bản đồ hiện trạng, phân vùng cảnh báo ở các tỷ lệ sẽ phải được chuyển giao kịp thời và được sử dụng triệt để, hiệu quả hơn nữa. Các diện tích được xác định là có nguy cơ cao cần xác định thêm các vị trí tương đối an toàn, có thể tìm đến sơ tán,…

Ngay lúc mưa bão này nên tránh những vị trí sườn dốc đã bị cắt chân làm đường, lấy mặt bằng xây nhà cửa, cơ sở hạ tầng, tránh các khu vực thủy điện, thủy lợi, tránh ở gần các dòng nước hoặc có khả năng có dòng nước chảy qua, tránh các sườn dốc trên đỉnh thấy xuất hiện các vệt nứt, đọng nước hoặc có nước chảy ra../.

– Trân trọng cảm ơn ông!

Liệu có cách nào chế ngự cơn lũ dữ?

Quang Vinh-Thắng Trung

Việt Nam có hơn 3.000 km bờ biển và nằm trong khu vực châu Á gió mùa, hằng năm phải đối mặt với nhiều cơn bão, xoáy thuận nhiệt đới, chịu tác động của nhiều loại hình thời tiết phức tạp.

Các hiện tượng thiên tai xảy ra hầu như quanh năm và trên khắp mọi miền lãnh thổ, nhưng nhiều nhất là ở miền Trung.

Đặc điểm bão, lũ ở miền Trung

Mùa bão, áp thấp nhiệt đới ở Việt Nam thường vào mùa Hè và mùa Thu, từ tháng 6 đến tháng 11 vì nước ta nằm ở Bắc Bán Cầu. Còn ở Nam Bán Cầu thì mùa bão diễn ra vào tháng 12 đến tháng 3 năm.

Lý do là vì vào thời gian này trong tự nhiên có đầy đủ các điều kiện cho sự hình thành và phát triển của bão: Nhiệt độ nước biển cao (ít nhất là từ 26 độ C trở lên), khí quyển vùng nhiệt đới khá thuận lợi cho sự phát triển đối lưu và chuyển động xoáy quy mô lớn xảy ra khá mạnh mẽ.

Miền Trung nước ta nằm ở vị trí chịu ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam. Gió này mang hơi ẩm nhiều do đi qua Ấn Độ Dương nên thường gây ra mưa. Do bị gió phơn tác động nên khi bão hình thành ở biển Đông thì bị gió đẩy lên phía Bắc.

Càng về các tháng sau, gió càng yếu nên bão có xu hướng dịch chuyển dần về miền Trung. Mỗi năm miền Trung hứng chịu 5-6 cơn bão. Các trận bão biển và gió mùa Đông Bắc thường gây nên những trận mưa lớn ở miền Trung.

Bờ biển miền Trung dài 1.200 km, gồm các tỉnh, thành phố từ Thanh Hóa đến Bình Thuận. Do dãy Trường Sơn chạy dọc bờ biển nên đồng bằng ở miền Trung hẹp và dốc với hệ thống sông ngòi chằng chịt.

Công an Thừa Thiên - Huế vận chuyển lương thực hỗ trợ người dân vùng lũ. Ảnh: TTXVN phát
Công an Thừa Thiên – Huế vận chuyển lương thực hỗ trợ người dân vùng lũ. Ảnh: TTXVN phát


Các tỉnh miền Trung có nhiều con sông lớn như sông Mã ở Thanh Hóa, sông Lam (sông Cả) ở Nghệ An, sông Gianh ở Quảng Bình, sông Thạch Hãn ở Quảng Trị, sông Hương ở Thừa Thiên-Huế, sông Thu Bồn ở Quảng Nam, sông Trà Khúc ở Quảng Ngãi…

Sông, suối nhiều nhưng chiều dài các sông đa số ngắn và có độ dốc lớn. Lưu vực các sông thường là đồi núi nên nước mưa đổ xuống rất nhanh. Các cửa sông lại hay bị bồi lấp, cản trở việc thoát lũ cho vùng đồng bằng.

Tình trạng phá rừng, khai thác cát sỏi bừa bãi, hệ thống đập nước, thủy điện thiếu hợp lý và sự biến đổi khí hậu cũng làm cho tình trạng mưa bão, ngập lụt, sạt lở đất ở miền Trung thêm trầm trọng.

Thạc sĩ Nguyễn Xuân Tiến, Phó Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn khu vực Bắc Trung Bộ, cho biết: Nguyên nhân gây mưa rất to ở Bắc Trung Bộ trong nhiều ngày gần đây là do chịu ảnh hưởng hình thế gây mưa lớn điển hình. Đó là tổ hợp của dải hội tụ với bão (hoặc áp thấp nhiệt đới) kết hợp không khí lạnh và địa hình chắn gió Đông Bắc của khu vực, gây ra một đợt mưa rất to và đặc biệt to. Cụ thể, chỉ trong gần 2 tuần, miền Trung đón liên tiếp 2 đợt không khí lạnh. Ngoài ra, sườn phía Đông của dãy Trường Sơn cũng đón một luồng gió mùa Đông Bắc đem hơi ẩm từ trên cao lục địa vào đất liền.

Đây là 2 hình thái thời tiết rất điển hình gây ra mưa lớn cho Trung Bộ hàng năm. Năm nay, các hình thái này xuất hiện cùng lúc, dồn dập, tạo thành một tổ hợp thời tiết cực đoan khiến mưa lũ xuất hiện với lượng lớn và kéo dài nhiều ngày.

Bão lũ chồng chất ở miền Trung là hậu quả của hình thái thời tiết phức tạp, có thể trở thành tình trạng “bình thường mới” trong tương lai. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng lên làm cho nước lũ sẽ khó thoát ra biển và lũ dâng cao hơn so với trước đây.

Ứng phó dài hạn và ngắn hạn

Việt Nam được đánh giá là một trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng mạnh nhất của sự biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu đã thực sự “gõ cửa” Việt Nam từ nhiều năm qua chứ không còn là lời cảnh báo. Các hiện thượng thời tiết cực đoan vừa qua ở miền Trung là một dẫn chứng.

Sự biến đổi khí hậu và nước biển dâng đã có những tác động tiêu cực đến nhiều lĩnh vực tự nhiên, kinh tế, xã hội, môi trường.

Làm rõ việc khí hậu Việt Nam đã, đang và sẽ biến đổi như thế nào, từ đó đánh giá tác động của biến đổi khí hậu để làm cơ sở cho việc đề ra các giải pháp, chiến lược và kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu hậu quả thiên tai.

Thôn Hữu Tân, xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) bị nước lũ bủa vây tứ phía. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)
Thôn Hữu Tân, xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) bị nước lũ bủa vây tứ phía. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)

Cách ứng phó một cách lâu dài, bền vững với các loại hình thiên tai ở miền Trung nói riêng và trên cả nước nói chung là đưa ra các kịch bản biến đổi khí hậu một cách chính xác và càng chi tiết càng tốt.

Theo Giáo sư, Tiến sỹ Phan Văn Tân (Trường Đại học Khọc tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội), các kịch bản biến đổi khí hậu có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau nhưng mục đích cuối cùng vẫn là để xây dựng kế hoạch, chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu.

Bài toán ứng phó với biến đổi khí hậu bao gồm thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu biến đổi khí hậu. Việc giảm thiểu biến đổi khí hậu nói chung mang tính toàn cầu và đòi hỏi phải có sự đồng thuận của cả cộng đồng quốc tế về vấn đề cắt giảm phát thải khí nhà kính. Thích ứng với biến đổi khí hậu là vấn đề mang tính địa phương mà thông tin từ các kịch bản biến đổi khí hậu là cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch, chiến lược.

Ở Việt Nam, những diễn biến bất thường của thời tiết, khí hậu trong nhiều năm gần đây có thể được cho là có liên quan đến sự biến đổi của các hệ thống hoàn lưu khí quyển, đại dương quy mô lớn cũng như sự biến đổi trong hoạt động của gió mùa châu Á.

Bão, áp thấp nhiệt đới có xu hướng dịch chuyển về phía Nam và có quỹ đạo phức tạp, khó dự báo hơn. Hạn hán, lũ lụt xảy ra bất thường hơn. Hiện tượng nắng nóng có xu hướng gia tăng cả về cường độ, tần suất và độ dài các đợt. Số ngày rét đậm, rét hại giảm đi nhưng mức độ khắc nghiệt và độ kéo dài các đợt có dấu hiệu gia tăng.

Nhìn chung, biến đổi khí hậu đã làm gia tăng những hiện tượng cực đoan, dẫn đến sự gia tăng các thiên tai có nguồn gốc khí tượng, tác động xấu đến nhiều lĩnh vực hoạt động kinh tế-xã hội và môi trường.

Việc kết nối tốt hơn giữa quan sát biến đổi khí hậu với các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể giúp công tác quản lý rủi ro thiên tai đạt hiệu quả cao hơn. Cùng với đó, sự kết hợp giữa các số liệu quan trắc quá khứ cùng mô hình dự báo khí tượng có ý nghĩa quan trọng để đưa ra các dự báo có tính chính xác cao và kịp thời, nhằm hạn chế tối đa rủi ro mà thiên tai có thể gây ra cho con người và thiên nhiên.

Bài học kinh nghiệm

Về kinh nghiệm từ việc ứng phó với bão lũ vừa qua ở miền Trung, Tiến sĩ Trần Quang Hoài, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai, nêu rõ bài học thực tế là không chỉ những vùng, địa phương được dự báo có hướng bão đi qua, mà mọi cấp, ngành cùng toàn dân phải có ý thức luôn thường trực, sẵn sàng dự kiến mọi tình huống có thể xảy ra để ứng phó kịp thời, nhất là khi có tin áp thấp nhiệt đới, bão gần đang “rình rập” ở biển Đông.

Bài học thứ hai là, trong bối cảnh biến đổi của khí hậu, thời tiết diễn biến rất phức tạp, các hiện tượng thiên tai khó lường, không theo quy luật vốn có từ lâu ở nước ta, như kinh nghiệm từ lâu để lại, các địa phương cần chủ động theo dõi sát diễn biến, linh hoạt ứng phó với các hiện tượng thiên tai xảy ra.

Bài học thứ ba là thực hiện “bốn tại chỗ” một cách nghiêm túc, nhất là việc tập trung, điều động nhân lực tại địa bàn cần phải kỹ càng, thường xuyên diễn tập nhằm đối phó kịp thời, cứu hộ những bất trắc xảy ra.

Các vụ sạt lở đất ở Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, Quảng Nam cho thấy, khi xảy ra sự cố, giao thông bị chia cắt thì việc trông chờ vào các lực lượng cứu hộ từ bên ngoài là không khả thi.

Bài học thứ tư, cần cố gắng đến mức cao nhất, nâng cao hơn nữa chất lượng công tác dự báo dù điều này đòi hỏi sự đầu tư chất xám, phương tiện và kỹ năng rất lớn. Nhưng khi đã có dự báo chính xác thì việc đưa thông tin đến người dân, các cơ quan chức năng kịp thời, có sức thuyết phục cũng rất quan trọng.

Bài học thứ tư, cần cố gắng đến mức cao nhất, nâng cao hơn nữa chất lượng công tác dự báo dù điều này đòi hỏi sự đầu tư chất xám, phương tiện và kỹ năng rất lớn. Nhưng khi đã có dự báo chính xác thì việc đưa thông tin đến người dân, các cơ quan chức năng kịp thời, có sức thuyết phục cũng rất quan trọng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: Đợt thiên tai vừa rồi rất bất thường, chưa bao giờ 4 cơn bão liên tiếp đổ vào miền Trung. Ngay trong tháng 1/2020, ngành khí tượng-thủy văn đã cảnh báo rằng năm nay sẽ có 4-5 cơn bão đổ về miền Trung…

Thứ năm, cần phải làm tốt công tác quản lý, hướng dẫn, thông báo đối với tàu, thuyền khi có mưa bão xảy ra, đặc biệt là công tác quản lý các tàu vận tải, tàu vãng lai hoạt động trên sông, trên biển. Trước khi cơn bão số 9 tràn vào Biển Đông, mặc dù đã có sự cảnh báo nhưng nhiều chủ tàu đánh cá ở miền Trung vẫn cho tàu ra khơi hoặc chậm trễ trong việc tránh trú.

Bộ độ sơ tán người dân khỏi vùng lũ (Nguồn: TTXVN)
Bộ độ sơ tán người dân khỏi vùng lũ (Nguồn: TTXVN)

Bên cạnh đó, phải hoàn thiện bộ máy phòng, chống thiên tai theo hướng tinh gọn, chuyên trách. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp phân tích: “Lực lượng công an, quân đội trong thời gian qua đã tham gia rất tích cực, nhưng điều chúng ta rất cần là một lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp, được trang bị phù hợp với mọi điều kiện cần thiết.

Trong thời gian vừa rồi đã xảy ra những trường hợp là chúng ta không có phương tiện nào để vào hiện trường ứng cứu nạn nhân bị vùi lấp (tại Thừa Thiên-Huế, Quảng Nam). Các bộ, ngành chức năng đã báo cáo Thủ tướng về vấn đề này để có giải pháp trong thời gian tới.”

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, hạ tầng của chúng ta có sức chịu đựng thiên tai ở một mức độ nào đó, đê biển hiện được xây dựng để chịu được bão cấp 9, cấp 10; nếu bão lên cấp 15 thì kinh phí xây dựng phải lớn gấp đôi, chúng ta chưa đủ điều kiện.

Các nơi neo đậu tàu tránh trú bão mới đáp ứng khoảng 46% nhu cầu, chưa nói đến việc một bộ phận ngư dân chưa chấp hành tốt các quy định về ứng phó thiên tai.

Điều đáng quan tâm là các vụ sạt lở đất gây thiệt hại lớn về người, phức tạp và không theo quy luật. Vừa qua, nhiều vụ sạt lở đất xảy ra tại những nơi ổn định về địa chất, không có trong bản đồ cảnh báo, nên cần ứng dụng khoa học-công nghệ tốt và nhanh hơn.

Hiện mới có trên 10 tỉnh có bản đồ về nguy cơ sạt lở, tuy nhiên đó mới là bản đồ tỷ lệ 1/5.000; muốn triển khai cụ thể phải có bản đồ 1/500.

Nếu theo bản đồ 1/5.000 thì một lúc phải sơ tán cả vài xã, nên không thể triển khai được, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nêu vấn đề tại cuộc họp báo thường kỳ tháng 10 của Chính phủ và đề nghị trong thời gian tới phải có đầu tư nhiều hơn cho công tác này.

Quảng Bình: Bộ đội Biên phòng đồng hành cùng bà con vùng biên khắc phục mưa lũ
Quảng Bình: Bộ đội Biên phòng đồng hành cùng bà con vùng biên khắc phục mưa lũ

Kinh nghiệm cải cách hành chính

Làm kế toán trưởng tại Công ty Tư vấn Địa Việt Cường (Quảng Ninh), bà Nguyễn Thị Loan thi thoảng có vài công việc phải giao dịch tại các đơn vị hành chính công của Tỉnh. Song không giống như những lần trước đó, hôm nay là lần đầu tiên bà Loan đến Trung tâm Phục vụ hành chính mới của Tỉnh mới để làm việc với Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Ninh. Nếu như trước đây, để giải quyết xong một công việc hành chính, bà Loan sẽ phải đi lại nhiều lần và mất nhiều thời gian, thì hiện tại chỉ sau hơn 15 phút, bà Loan đã hoàn tất các thủ tục chính xin tạm dừng kinh doanh cho doanh nghiệp.

“Tôi thật sự thoải mái khi nhận được sự đón tiếp nhiệt tình và hướng dẫn cụ thể. Nhờ đó, tôi làm các thủ tục rất nhanh gọn, không có gì trục trặc và đạt được kết quả như ý muốn,” bà Loan hồ hởi cho biết.

Đây cũng là cảm nhận chung của nhiều cá nhân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, sau khi địa phương này thực hiện chính sách “một cửa,” từng bước xây dựng một chính quyền “thông minh.”

Thay đổi mang tính đột phá

Theo Quyết định số 1831/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh được thành lập ngày 28/10/2015. Tại đây, người dân và tổ chức đến làm việc sẽ được hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ, tổ chức giải quyết và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính công theo quy định.

Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Ông Ngô Quang Hưng, Phó giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh, cho biết quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo quy trình 5 bước “tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, đóng dấu, trả kết quả.”

Sau khi đi vào vận hành, đến nay Trung tâm đã triển khai giải quyết được 1.435 thủ tục hành chính, bao gồm thủ tục hành chính của các sở, ngành thuộc tỉnh và Công ty Điện lực, Công ty Nước sạch Quảng Ninh. Trong đó, Cục Thuế tỉnh và Bảo hiểm Xã hội tỉnh đã được thực hiện hoàn toàn dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 đối với các thủ tục cấp tỉnh.

Sau khi đi vào vận hành, đến nay Trung tâm đã triển khai giải quyết được 1.435 thủ tục hành chính

Kể từ thời điểm Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo triển khai đồng bộ việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến cho tổ chức, cá nhân trên địa bàn toàn địa phương (ngày 1/7/2016 ) đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính tỉnh đã tiếp nhận và giải quyết gần 33.000 hồ sơ trực tuyến, chiếm tỷ lệ 35,6% số hồ sơ giải quyết, tập trung chủ yếu vào các sở, ngành giao thông-vận tải, y tế, công thương, kế hoạch và đầu tư, xây dựng, nông nghiệp và phát triển nông thôn.

“Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến được gắn với việc trả kết quả cho tổ chức, cá nhân bằng chữ ký số và cập nhật kết quả giải quyết thủ tục hành chính lên trang thông tin điện tử,” ông Hưng nói.

Ông Bùi Tuấn Anh, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ninh chia sẻ trước đây việc giải quyết việc sự thủ tục hành chính theo một cửa liên thông tại cơ quan hành chính Nhà nước của địa phương còn có một số hạn chế, như là bộ phận tiếp nhận giải quyết thủ tục hành chính phân tán ở nhiều cơ quan, đơn vị địa phương.

Ông Bùi Tuấn Anh, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Ông Bùi Tuấn Anh, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Thêm vào đó, sự công khai minh bạch chưa cao và nhiệm vụ kiểm soát việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính chưa hiệu quả, đặc biệt là đơn giản giản hóa thủ tục hành chính về thời gian cũng như thủ tục hồ sơ, quy trình giải quyết hồ sơ.

Với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của địa phương và để hấp dẫn các nhà đầu tư đến Quảng Ninh, điều này đòi hỏi tỉnh cần phải có sự đột phá về thủ tục hành chính.

“Do đó, để khắc phục những hạn chế và có sự đột phá trong cải cách hành chính, hướng đến một nền hành chính phục vụ, lấy tổ chức-cá nhân làm trung tâm, Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng đề án và thành lập Trung tâm Dịch vụ hành chính công trực thuộc Ủy ban Nhân dân và báo cáo Chính phủ phê duyệt một mô hình tổ chức mới chuyên trách, là đầu mối để giải quyết thủ tục hành chính của tổ chức-cá nhân đảm bảo nhanh chóng, thuận tiện, công khai, minh bạch và hiệu quả,” ông Tuấn Anh cho biết.

Trên thực tế, mô hình hành chính công của Quảng Ninh được Thủ tướng Chính phủ cho phép thí điểm triển khai theo quyết định số 1831/QĐ-TTg là cách làm mới chưa tiền lệ. Theo đó, Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trên cả nước thực hiện và ghi nhận được nhiều thành công có ý nghĩa, sau đó mô hình trên đã được nhân rộng ra nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Sự hài lòng của người dân là thước đo

Điểm nổi bật của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh là cơ quan đầu mối duy nhất tập trung giải quyết thủ tục hành chính của tất cả các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và một số các thủ tục hành chính có tần suất giao dịch nhiều đối với doanh nghiệp, người dân (như doanh nghiệp kinh doanh điện và nước sạch).

Người dân Quảng Ninh sẽ được giải quyết các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng, thuận tiện. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân Quảng Ninh sẽ được giải quyết các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng, thuận tiện. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Theo đó, việc tổ chức thủ tục hành chính công của tỉnh theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và công khai, minh bạch tất cả các quy trình, quy định với sự tham gia giám sát của doanh nghiệp, người dân.

Thời gian giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính được rút ngắn trung bình từ 50%- 70% so với thời gian theo quy định chung

Ông Ngô Quang Hưng cho biết cán bộ của các sở, ngành được cử đến làm việc tại Trung tâm được lựa chọn và rà soát kỹ lưỡng đồng thời có chức danh từ phó trưởng phòng hoặc tương đương trở lên, để có thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính ngay trong ngày ngày cho doanh nghiệp và người dân.

“Do vậy, thời gian giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính được rút ngắn trung bình từ 50%- 70% so với thời gian theo quy định chung. Thêm vào đó, các cán bộ giải quyết thủ tục hành chính làm việc tại Trung tâm có tinh thần và thái độ phục vụ được nâng cao, niềm nở và chuyên nghiệp cũng như kỹ năng chuyên môn, trình độ nghiệp vụ giải quyết thủ tục hành chính được nhanh gọn hơn. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính giải quyết ở Trung tâm trước hạn và đúng hạn luôn luôn đạt 99% trở lên,” ông Hưng nói.

Mắt xích quan trọng trong cải cách hành chính công của Quảng Ninh. (Video: Tùng Lâm/Vietnam+)

Trong quá vận hành Trung tâm, ông Hưng chia sẻ cũng có những khó khăn vướng mắc khi chuyển giao ở mô hình khu vực hành chính công xuống các cấp địa phương vì mô hình trung tâm đời trong bối cảnh chưa có căn cứ pháp lý, chưa có tiền lệ.

Do đó, mặc dù đã đi tìm hiểu và nghiên cứu học tập kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới và trong khu vực, tuy nhiên quá trình triển khai thực hiện đã gặp nhiều vướng mắc về hành lang pháp lý hay quy định chức năng nhiệm vụ của việc tổ chức hoạt động của Trung tâm, hoặc như mối quan hệ của Trung tâm đối với các sở, ban ngành. Các phòng, ban cũng vướng mắc khi thực hiện chế độ, chính sách bồi dưỡng cho người lao động do thiếu những căn cứ pháp lý.

Tại trung tâm, các thiết bị vận hành đều được đầu tư đồng bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng phần mềm công nghệ trong việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hành chính, đảm bảo thuận tiện trong quá trình giao dịch cho các cá nhân, tổ chức trên địa bàn tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại trung tâm, các thiết bị vận hành đều được đầu tư đồng bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng phần mềm công nghệ trong việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hành chính, đảm bảo thuận tiện trong quá trình giao dịch cho các cá nhân, tổ chức trên địa bàn tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

“Vì vậy, tỉnh xác định vừa làm, vừa rút kinh nghiệm và từng bước hoàn thiện mô hình Trung tâm. Cho đến nay, Trung tâm đã hoạt động chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, đã được Thủ tướng Chính phủ cũng như các bộ, ngành trung ương đánh giá rất cao đồng thời được nhân dân đồng tình ủng hộ,” ông Hưng cho biết.

Về kinh nghiệm trong cải cách, ông Hưng chia sẻ Quảng Ninh xác định cải cách là phải không ngừng đổi mới và đổi mới liên tục, trong đó mô hình trung tâm khẳng định một bước đi đúng đắn của tỉnh. Bên cạnh đó, bài học là xác định được hướng đi đúng đắn và quyết tâm đổi mới. Đặc biệt là quyết tâm chính trị cũng như trong công tác lãnh đạo chỉ đạo, chỉ đạo thực hiện cần có sự kiên trì đối với mục tiêu đã định.

Quảng Ninh xác định cải cách là phải không ngừng đổi mới và đổi mới liên tục, trong đó mô hình trung tâm khẳng định một bước đi đúng đắn của tỉnh

“Tất cả hướng tới mục tiêu quyết tâm xây dựng một nền hành chính phục vụ theo phương châm lấy sự hài lòng của người dân là thước đo của hiệu quả phục vụ,” ông Hưng nói.

Cho biết cảm nhận của mình, bà Loan nhiệt tình cho hay: “Bây giờ đi người dân đi làm các thủ tục hành chính được giải quyết rất gọn gàng, một lần đầu tiên là đã xong. Từ tầng dưới hỏi hướng dẫn lên các khu vực làm việc, sau đó làm xong hết các thủ tục công việc hết có hơn 15 phút cộng thêm thái độ làm việc của nhân viên rất nhiệt tình, giúp đỡ nhanh chóng. Người dân không còn phải chờ đợi lâu, chỉ cần lấy số và đợi đến lượt là được làm thủ tục luôn” ./.

Toàn cảnh Trung tâm phục vụ hành chính công đầu tiên của cả nước

tại Quảng Ninh

Trung tâm phục vụ hành chính công tại tỉnh Quảng Ninh được khánh thành và chính thức đưa vào hoạt động từ tháng 9/2019.(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm phục vụ hành chính công tại tỉnh Quảng Ninh được khánh thành và chính thức đưa vào hoạt động từ tháng 9/2019.(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm phục vụ hành chính công được đặt tại khu vực Trụ sở Liên cơ quan mới của tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm phục vụ hành chính công được đặt tại khu vực Trụ sở Liên cơ quan mới của tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại đây có hệ thống cầu thang bộ hành kết nối trực tiếp trụ sở các quan cơ sở ban ngành của tỉnh Quảng Ninh giúp người dân có thể dễ dàng qua lại để làm thủ tục. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại đây có hệ thống cầu thang bộ hành kết nối trực tiếp trụ sở các quan cơ sở ban ngành của tỉnh Quảng Ninh giúp người dân có thể dễ dàng qua lại để làm thủ tục. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm phục vụ hành chính công được xây dựng nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tìm hiểu, tra cứu thông tin về thủ tục hành chính, là cầu nối giữa nhân dân và chính quyền, giúp việc giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi, dễ dàng, nhanh chóng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm phục vụ hành chính công được xây dựng nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tìm hiểu, tra cứu thông tin về thủ tục hành chính, là cầu nối giữa nhân dân và chính quyền, giúp việc giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi, dễ dàng, nhanh chóng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Đây là công trình được xây mới, có tổng mức đầu tư hơn 149 tỉ đồng, chính thức khởi công từ ngày 26/11/2018. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Đây là công trình được xây mới, có tổng mức đầu tư hơn 149 tỉ đồng, chính thức khởi công từ ngày 26/11/2018. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm được thiết kế 1 tầng hầm, 5 tầng nổi với kiến trúc đẹp, chất lượng, quy mô trên tổng diện tích mặt sàn rộng 7.650 m2, gồm sảnh, khu vực đón tiếp, khu làm việc của các đơn vị, trung tâm đấu giá, sân vườn, sân thượng và các hạng mục phụ trợ. Riêng tầng hầm phục vụ việc đỗ, gửi xe có diện tích trên 3.800 m2. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm được thiết kế 1 tầng hầm, 5 tầng nổi với kiến trúc đẹp, chất lượng, quy mô trên tổng diện tích mặt sàn rộng 7.650 m2, gồm sảnh, khu vực đón tiếp, khu làm việc của các đơn vị, trung tâm đấu giá, sân vườn, sân thượng và các hạng mục phụ trợ. Riêng tầng hầm phục vụ việc đỗ, gửi xe có diện tích trên 3.800 m2. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Diện tích sàn tầng 1 khoảng 1.650 m2, được bố trí sảnh, khu vực hướng dẫn và khu làm việc của một số bộ phận, trong đó có cả khu dịch vụ (photo, in, công chứng, giải khát…). (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Diện tích sàn tầng 1 khoảng 1.650 m2, được bố trí sảnh, khu vực hướng dẫn và khu làm việc của một số bộ phận, trong đó có cả khu dịch vụ (photo, in, công chứng, giải khát…). (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại trung tâm, các thiết bị vận hành đều được đầu tư đồng bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng phần mềm công nghệ trong việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hành chính, đảm bảo thuận tiện trong quá trình giao dịch cho các cá nhân, tổ chức trên địa bàn tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại trung tâm, các thiết bị vận hành đều được đầu tư đồng bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng phần mềm công nghệ trong việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hành chính, đảm bảo thuận tiện trong quá trình giao dịch cho các cá nhân, tổ chức trên địa bàn tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Vị trí làm việc của cán bộ các sở, ngành, lĩnh vực cũng được bố trí rộng rãi, trang bị đầy đủ hệ thống máy tính, thiết bị hiện đại. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Vị trí làm việc của cán bộ các sở, ngành, lĩnh vực cũng được bố trí rộng rãi, trang bị đầy đủ hệ thống máy tính, thiết bị hiện đại. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân khi đến đây sẽ được hướng dẫn làm và hoàn thiện các thủ tục hành chính một cách dễ dàng, thuận tiện. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân khi đến đây sẽ được hướng dẫn làm và hoàn thiện các thủ tục hành chính một cách dễ dàng, thuận tiện. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm Phục vụ Hành chính công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh được xây dựng, hoàn thiện về cơ sở vật chất, trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin: (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm Phục vụ Hành chính công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh được xây dựng, hoàn thiện về cơ sở vật chất, trang bị và ứng dụng công nghệ thông tin: (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại đây có đầy đủ các phần mềm gọi công dân, lịch làm việc; phần mềm xử lý thủ tục hành chính; phần mềm lấy số thứ tự;  phần mềm trả kết quả; phần mềm thu phí, lệ phí; phần mềm đánh giá cán bộ, công chức; phần mềm giám sát, thống kê tình hình giải quyết thủ tục hành chính. Kiốt tra cứu thông tin; Màn hình hiển thị thông tin; Hệ thống camera giám sát; Cổng thông tin điện tử; Hệ thống thông tin qua SMS thông báo tình hình giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân; Tổng đài hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính 1900558826 kết nối từ tỉnh tới các địa phương… (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Tại đây có đầy đủ các phần mềm gọi công dân, lịch làm việc; phần mềm xử lý thủ tục hành chính; phần mềm lấy số thứ tự; phần mềm trả kết quả; phần mềm thu phí, lệ phí; phần mềm đánh giá cán bộ, công chức; phần mềm giám sát, thống kê tình hình giải quyết thủ tục hành chính. Kiốt tra cứu thông tin; Màn hình hiển thị thông tin; Hệ thống camera giám sát; Cổng thông tin điện tử; Hệ thống thông tin qua SMS thông báo tình hình giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân; Tổng đài hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính 1900558826 kết nối từ tỉnh tới các địa phương… (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
(Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Các tầng và khu vực của trung tâm được bố trí thang máy giúp việc di chuyển thuận tiện, dễ dàng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Các tầng và khu vực của trung tâm được bố trí thang máy giúp việc di chuyển thuận tiện, dễ dàng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Khi đi vào hoạt động, trung tâm sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực của quản lý nhà nước, xây dựng nền hành chính phục vụ, tạo sự chuyển biến cơ bản, tăng hiệu quả làm việc, tăng tính minh bạch, công khai hóa thông tin về thủ tục hành chính, tăng cường thực hiện liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục hành chính liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị; tiết kiệm chi phí, bảo đảm tiến độ và thời hạn trả kết quả cho tổ chức, cá nhân theo đúng quy định. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Khi đi vào hoạt động, trung tâm sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực của quản lý nhà nước, xây dựng nền hành chính phục vụ, tạo sự chuyển biến cơ bản, tăng hiệu quả làm việc, tăng tính minh bạch, công khai hóa thông tin về thủ tục hành chính, tăng cường thực hiện liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục hành chính liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị; tiết kiệm chi phí, bảo đảm tiến độ và thời hạn trả kết quả cho tổ chức, cá nhân theo đúng quy định. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai thí điểm thành lập mô hình Trung tâm Phục vụ Hành chính công theo Quyết định số 1831/QĐ-TTg ngày 28/10/2015 của Thủ tướng Chính phủ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai thí điểm thành lập mô hình Trung tâm Phục vụ Hành chính công theo Quyết định số 1831/QĐ-TTg ngày 28/10/2015 của Thủ tướng Chính phủ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Công trình được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đồng bộ, cũng như chú trọng tới nhân tố bộ máy, con người nhằm mục tiêu xây dựng một nền hành chính hiện đại. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Công trình được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đồng bộ, cũng như chú trọng tới nhân tố bộ máy, con người nhằm mục tiêu xây dựng một nền hành chính hiện đại. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Với vị trí là tổ chức trực thuộc Uỷ ban Nhân dân tỉnh, Trung tâm Phục vụ Hành chính công cấp tỉnh có chức năng là cơ quan đầu mối tập trung thực hiện việc tiếp nhận, hướng dẫn việc thực hiện thủ tục hành chính. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Với vị trí là tổ chức trực thuộc Uỷ ban Nhân dân tỉnh, Trung tâm Phục vụ Hành chính công cấp tỉnh có chức năng là cơ quan đầu mối tập trung thực hiện việc tiếp nhận, hướng dẫn việc thực hiện thủ tục hành chính. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm được đảm bảo tính độc lập, chủ động và đủ thẩm quyền trong thực thi nhiệm vụ. Tại cấp huyện, các Trung tâm Phục vụ Hành chính công cũng đã được Uỷ ban Nhân dân tỉnh thành lập từ năm 2014, theo mô hình trực thuộc Văn phòng Uỷ ban Nhân dân cấp huyện và tổ chức hoạt động theo cơ chế, nguyên tắc tương tự như Trung tâm Phục vụ Hành chính công tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Trung tâm được đảm bảo tính độc lập, chủ động và đủ thẩm quyền trong thực thi nhiệm vụ. Tại cấp huyện, các Trung tâm Phục vụ Hành chính công cũng đã được Uỷ ban Nhân dân tỉnh thành lập từ năm 2014, theo mô hình trực thuộc Văn phòng Uỷ ban Nhân dân cấp huyện và tổ chức hoạt động theo cơ chế, nguyên tắc tương tự như Trung tâm Phục vụ Hành chính công tỉnh. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân đến làm thủ tục hành chính một cách dễ dàng không phải là cảnh hiếm thấy tại Trung tâm này. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân đến làm thủ tục hành chính một cách dễ dàng không phải là cảnh hiếm thấy tại Trung tâm này. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân cũng có thể phản ánh chất lượng phục vụ của Trung tâm Phục vụ Hành chính công bằng phần mềm trên điện thoại để nâng cao chất lượng dịch vụ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)
Người dân cũng có thể phản ánh chất lượng phục vụ của Trung tâm Phục vụ Hành chính công bằng phần mềm trên điện thoại để nâng cao chất lượng dịch vụ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Moving anecdotes on Alfred Riedl

A foreign man approached and patted on a shoulder of a Vietnamese sport journalist working at the Lao national stadium. The two recognised each other and started chatting amidst the bustle atmosphere of the SEA Games 2009.

“He said: ‘If you are free tomorrow morning, I wanna invite you to a breakfast and a coffee.’ At that time, Alfred Riedl is the head coach of the Lao national football team. Despite the heavy pressure he was bearing, he still extended the cordial invitation to me, and this really moved me,” said Minh Hai who later became famous with a Vlog channel specialised in sports and football in particular.

Coach Alfred Riedl and journalist Minh Hai. (Photo courtesy of Minh Hai)
Coach Alfred Riedl and journalist Minh Hai. (Photo courtesy of Minh Hai)

Hai is among the rarest and closest, in both the job and the life, to the Austrian coach during his time working in Vietnam.

Talking to the Vietnam Plus, Hai revealed numerous interesting anecdotes on the Austrian man who had huge influence on generations of Vietnam’s football.

“Bringing” Viet home back to Austrian

He had a particular taste for Vietnamese food, especially signature dishes like pho, bun cha, bun bo Hue, etc.,

Very few know that Riedl had a deep love for Vietnam. His first days working with the country’s football were associated with food.

Ending each training, when footballers came back for a rest and a bath, the Austrian coach always treated himself to a cold Hanoi beer.

“For him, Vietnamese food is very important although his was very choosy. He was not a man of street food or pavement life, but had a particular taste for Vietnamese food, especially signature dishes like pho, bun cha, bun bo Hue, etc.,” recalled Hai.

Alfred Riedl is attached to various generations of Vietnamese footballers. He and midfielder Minh Phuong (Photo: VietnamPlus)
Alfred Riedl is attached to various generations of Vietnamese footballers. He and midfielder Minh Phuong (Photo: VietnamPlus)

Many fans often misunderstand that Riedl’s love for Vietnam comes from the donation of a kidney by a Vietnamese man. This is right but not all, as he loved the country from the simplest things.

Riedl had a special interest on Vietnamese ancient culture. While working in Vietnam, he had a habit of visiting painting studios, especially those of folk genres. Besides those of famous trends, anything related to the Vietnamese nation was a magnet to the Austrian man.

He told Hai nobody can imagine that his house in Austria is like a Vietnamese one. Riedle brought everything from his “second homeland” to make his house “the most Vietnamese”. Entering the house, visitors can easily recognise the Vietnamese space, with walls decorated with his photos in the Southeast Asian country.

“Vietnam is not only my home country…”

That is the sentence Hai always keeps in mind on Riedl. It was repeated in every chat between the two.

Had it not been for the donation from a Vietnamese, the former head coach of the Vietnamese team would have had to visit hospital three times a week

Rield always talked about his kidney transplant to stress that Vietnam is part of his blood.

In 2007, thanks to the great help from Vietnamese doctors, he got the transplant after years suffering from kidney failure. Had it not been for the donation from a Vietnamese, the former head coach of the Vietnamese team would have had to visit hospital three times a week and said “adieu” to football at an early date.

(Photo: VietnamPlus)

(Photo: VietnamPlus)

In the Satu Jam Lebih Dekat in 2011 on Indonesia’s TV, Riedl had a surprise – meeting again Doctor Nguyen Trong Hien who had played a great role in the successful medical operation of his life, and the man who had donated his kidney to him.

Choked by emotion, the Austrian coach could not hold his tears. Embracing the donor, he said: “You save my life.”

Riedl often said he himself enjoyed much love from Vietnam, and that is why he felt obliged to repay it. It is because of the love that he searched for ways to fulfill the self-imposed obligation.

Hai recalled: “While the team was training at the National Sports Training Centre No. 1, a worker there had a seriously ill child and fell into extremely difficult financial condition. Every month, Alfred Riedl provided the worker with some money and kept it a secret. The media and many people did not know about this until long later. At that time, nobody knew how he came to know so well about the situation of the worker.”

A great personality

“Leaving his football achievements aside, in my opinion, Alfred Riedl is professional and civilised, a very respectable personality of the then Vietnam’s football. His personality is manifested in many aspects. He never scolded his disciples while many other coaches did when the players committed faults,” Hai said.

Riedl’s men attested that fact and called him “Master” with love. Former player Quoc Vuong said: “Nobody could have anything to blame him, even those who he often left on the bench. They all knew to accept that and respected him in the expertise. He is a whole-hearted man.”

(Photo: VietnamPlus)
(Photo: VietnamPlus)

Meanwhile, once-talent Pham Van Quyen said: “To Alfred Riedl, all what I want to say is ‘Thank you’. He was the coach who enthusiastically and sincerely trained me right on my first days with the team, and a witness of my most memorable glories and failures.”

In 2005, Riedl’s assistant Vu Tien Thanh was brought to court. The Austrian man was the only coach to be present at the trial. He said: “To the law, Thanh is a criminal but to me, he is a close friend and I wanna up his morale in his hardest time.”

The anecdote on Riedl’s handling of midfielder Vu Minh Hieu is also a manifestation of the coach’s personality. The talented player did not get the call he had long waited for to the national team, for he had leaked stories in the changing room. For Riedl, principles must simply be respected.

“To the law, Thanh is a criminal but to me, he is a close friend.”

Long later, asked by Hai, Riedl said: “I regret for failing to keep Hieu at the team then although I knew he was a talent. However, under the regulations, I opted to place the common benefit before the personal sentiment.”/.

Following his kidney transplant, coach Alfred Riedl could continue his football career, but anyway his body was far from being really OK.

As his condition turned serious, his wife painstakingly persuaded him to take some rest back in Austria instead of continuing with football. Ultimately, Riedl had only one choice: his reason of life or his life.

“I know that day will unavoidably come, but I can’t hold my sadness at the loss of a friend. I am shocked as I’ve never thought Alfred Riedl passes away so quickly,” said Hai with immense sorrows.

(Photo: VietnamPlus)
(Photo: VietnamPlus)

Tranh cãi về sự phục hồi của ông Trump

Dù mắc COVID-19 nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến dư luận sửng sốt khi xuất viện chỉ sau có 3 ngày điều trị. Điều gì đã khiến ông có khả năng phục hồi nhanh như thế, do thể trạng đặc biệt hay một phương pháp điều trị tiên tiến mà người Mỹ chưa công bố?

Liệu đây có phải là một quân bài mang tính quyết định trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ đang tới gần?

“Liều thuốc chữa lành” COVID-19

Chiều 5/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên trang Twitter cá nhân rằng ông sẽ rời Bệnh viện quân đội Walter Reed trong cùng này, kết thúc vỏn vẹn 3 đêm ở đây vì mắc COVID-19. “Tôi cảm thấy rất khỏe, có lẽ còn hơn 20 năm trước,” ông Trump viết.

Nhóm bác sỹ điều trị cho ông Trump cũng tổ chức họp báo xác nhận ông không bị sốt sau 72 giờ đồng hồ và không gặp vấn đề gì về hô hấp. Bác sỹ phụ trách điều trị, ông Sean Conley, đánh giá Tổng thống Mỹ đã đáp ứng tiêu chuẩn xuất viện, dù chưa hồi phục hoàn toàn.

Ngay sau đó, truyền thông Mỹ đã phát đi hình ảnh ông Trump ra khỏi cổng chính của bệnh viện Walter Reed, bước đi mà không cần bất kỳ ai hỗ trợ, với một nắm tay giơ lên. Ông cũng giơ ngón cái chào phóng viên, nói lời cảm ơn, trước khi ra trực thăng về Nhà Trắng để tiếp tục quá trình cách ly, điều trị tại đây.

Ông Trump trở lại Nhà Trắng sau thời gian điều trị tại bệnh viện Walter Reed
Ông Trump trở lại Nhà Trắng sau thời gian điều trị tại bệnh viện Walter Reed

Sự hồi phục với tốc độ cực nhanh của ông Trump đã khiến dư luận hết sức quan tâm. Vì sao Tổng thống Mỹ lại có thể vượt qua bệnh tật như một “siêu nhân,” khi mà đất nước của ông có tới hàng trăm ngàn người thiệt mạng.

Theo truyền thông Mỹ, ông Trump đã được các bác sỹ cho dùng một liều thuốc thử nghiệm có tổng trọng lượng 8 gram do công ty Regeneron chế tạo. Để tạo ra thuốc này, các nhà nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu dựa trên một loại tế bào gốc của con người có tên HEK-293T.

Điều gì đã khiến ông có khả năng phục hồi nhanh như thế, do thể trạng đặc biệt hay một phương pháp điều trị tiên tiến mà người Mỹ chưa công bố?

Đây là một dòng tế bào sử dụng trong phòng thí nghiệm, đã được trích xuất từ phần thận của một bào thai bị người mẹ phá bỏ tại Hà Lan trong những năm 1970.

Regeneron về cơ bản là một sự pha trộn giữa các loại kháng thể chống COVID-19 khác nhau được phát triển dựa trên HEK-293T. Thuốc của Regeneron mới chỉ được sử dụng trên 275 người, tính đến thời điểm ông Trump được điều trị. Những ai muốn được sử dụng biệt dược Regeneron để trị bệnh giống ông Trump sẽ phải bỏ ra 96.000 USD cho một lần dùng thuốc.

Video khoảnh khắc ông Trump rời bệnh viện Walter Reed để về Nhà Trắng

Bản thân ông Trump cũng hé lộ một phần câu trả lời bằng cách tung video lên mạng sau thời điểm xuất viện 3 ngày. Cụ thể vào tối 8/10, trong đoạn video dài 5 phút đăng trên Twitter, ông Trump cho biết ông được điều trị bằng biệt dược thử nghiệm REGN-COV2 và gọi đây là “liều thuốc chữa lành” bệnh. Ông cũng nói việc mình mắc COVID-19 giống như “một sự ban phước của Thượng đế”. Ông hứa sẽ nhanh chóng cung cấp thuốc cho hàng trăm ngàn người Mỹ, dù rằng nó chưa được phê chuẩn và như thế không thể bán đại trà.

Hôm 11/10,ông Trump tiếp tục khẳng định ông đã khỏi hoàn toàn, không còn mắc COVID-19 nữa và không có khả năng lây bệnh cho người khác. Ông Trump còn đưa ra tuyên bố trên Twitter rằng ông có miễn nhiễm với virus SARS-CoV-2, dù không có bằng chứng ủng hộ điều này.

CNN cho biết bác sỹ riêng của ông Trump cũng chỉ nói rằng Tổng thống Mỹ không còn nhiễm virus nữa, chứ không khẳng định ông hoàn toàn âm tính với COVID-19. Twitter sau đó đã gắn cảnh báo thông tin sai lệch lên bài viết của Trump.

Truyền thông Mỹ cho biết ông Trump được điều trị bằng biệt dược thử nghiệm REGN-COV2
Truyền thông Mỹ cho biết ông Trump được điều trị bằng biệt dược thử nghiệm REGN-COV2

Chính sách đặc biệt thời dịch

Việc ông Trump phục hồi nhanh đặt ra một câu hỏi: vì sao ông lại có đặc quyền sử dụng thuốc thử nghiệm, trong khi những người Mỹ bình thường thì không thể? Để trả lời cho câu hỏi này, người ta sẽ phải giở ngược lại lịch sử Mỹ.

Cho tới giữa những năm 1980, sau khi bệnh AIDS đã giết chết hàng ngàn đàn ông đồng tính ở nước Mỹ, chỉ có một loại thuốc duy nhất mang tên AZT là được chính quyền Mỹ phê duyệt để điều trị virus HIV, thứ đã gây ra căn bệnh. Tuy nhiên bệnh nhân nhanh chóng nhờn AZT và loại thuốc thay thế thì chưa xuất hiện. Tiến trình phê duyệt thuốc đầy khắt khe của FDA khi ấy chắc chắn sẽ khiến thêm hàng ngàn người khác thiệt mạng, trước khi một phương thức điều trị mới xuất hiện.

Nhận ra vấn đề, hàng ngàn nhà hoạt động xã hội, dưới sự hỗ trợ của bác sỹ chuyên về bệnh truyền nhiễm Anthony S. Fauci – người khi ấy đang điều hành Viện nghiên cứu dị ứng và bệnh truyền nhiễm, đã gây sức ép buộc FDA phải thông qua một “lối tắt” cho phép dùng thuốc thử nghiệm điều trị bệnh trước khi chúng chính thức được phê chuẩn.

Chương trình sử dụng thuốc thử nghiệm trên bệnh nhân, còn gọi là “thuốc cứu trợ khẩn cấp” sau đó đã ra đời và được đặt tên Parallel Track (tạm dịch Đường song song). Chương trình cho phép các bệnh nhân giai đoạn cuối hoặc những người đang tuyệt vọng trong việc điều trị bệnh nan y – những cá nhân hoàn toàn không còn lựa chọn điều trị nào khác – được phép sử dụng các loại thuốc thử nghiệm đã qua chứng minh rằng chúng an toàn với người dùng, nhưng chưa vượt qua được những bài kiểm tra về độ hiệu quả khi điều trị bệnh.

REGN-COV2 là sản phẩm của công ty dược Renegeron
REGN-COV2 là sản phẩm của công ty dược Renegeron

Theo trang tin Washington Post, Tổng thống Trump đã sử dụng chương trình này, nay được gọi là Expanded Access (Tiếp cận mở rộng), để trở thành một trong số ít người Mỹ có cơ hội dùng REGN-COV2. Việc ai đó được chăm sóc đặc biệt hơn kẻ khác vì họ giàu có hơn chẳng phải là điều mới mẻ. Và trong vai trò nguyên thủ của nước Mỹ, ông Trump chắc chắn sẽ được chăm sóc y tế tốt hơn 7 triệu người đã nhiễm SARS-CoV-2 ở Mỹ.

Tuy nhiên những người không được hưởng sự biệt đãi cũng chẳng có lý do gì để ghen tị: thuốc thử nghiệm sau rốt vẫn chỉ là một sản phẩm thí nghiệm. Nếu chúng an toàn và có hiệu quả thì chuyện sẽ chẳng có gì để nói. Nhưng rất nhiều loại thuốc thử nghiệm thực tế đã cho thấy chúng gây nguy hiểm cho sức khỏe con người và không được thông qua.

Vậy REGN-COV2 gây rủi ro gì khi sử dụng? Theo New Yorker, loại thuốc này về cơ bản là sự pha trộn của hai loại kháng thể, với một trích từ cơ thể bệnh nhân COVID-19 đã khỏi và kháng thể thứ hai trích từ một con chuột biến đổi gene.

Các kháng thể này sẽ bám lấy các protein nằm trên bề mặt SARS-CoV-2, cũng chính là công cụ mà virus sử dụng để bám vào tế bào khỏe mạnh trong cơ thể người, qua đó ngăn cản hoạt động tương tác với tế bào của chúng.

Trước ông Trump, mới chỉ khoảng hơn 200 người được dùng thuốc thử nghiệm của Renegeron
Trước ông Trump, mới chỉ khoảng hơn 200 người được dùng thuốc thử nghiệm của Renegeron

Phương pháp điều trị của thuốc REGN-COV2, dù mang tính thử nghiệm cao nhưng đã cho kết quả rất hứa hẹn, tới mức công ty Regeneron đã công bố một nghiên cứu mang tính nền móng cho thuốc. Nghiên cứu này vẫn chưa được chuyên gia trong ngành thẩm định, nhưng nó cho thấy REGN-COV2 có khả năng làm giảm lượng virus SARS-CoV-2 trong cơ thể các con khỉ vàng và chuột hamster vàng.

Đây là những dấu hiệu tốt về đáp ứng thuốc, nhưng việc thử nghiệm thành công trên động vật không có nghĩa khi sử dụng trên con người cũng sẽ có kết quả tương tự. Khoảng 2.000 người hiện đang tham gia các cuộc thử nghiệm lâm sàng, để xem liệu thuốc này có tác dụng trên con người hay không và nếu có thì theo chiều hướng tốt hay xấu.

Cũng cần lưu ý rằng việc giảm nồng độ virus trong máu bệnh nhân không đồng nghĩa với việc thuốc có giá trị trong công tác điều trị bệnh. Điều này chỉ được thể hiện rõ ràng nếu thuốc tạo ra những thay đổi về tỷ lệ bệnh nhân xuất viện và tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên hiện nay cả hai yếu tố này REGN-COV2 đều chưa có.

“Nhiều người có xu hướng nghĩ rằng bởi ông ấy (Trump) là Tổng thống Mỹ nên ông sẽ được đối xử ngoại lệ,” Peter Lurie, chủ tịch Trung tâm Khoa học vì lợi ích của công chúng – người từng có thời gian là Ủy viên về Phân tích về chiến lược y tế công ở FDA, viết trên blog của trung tâm. “Nhưng họ quên rằng các loại thuốc và virus chẳng phân biệt xem ai là tổng thống, còn ai là người thường, thể hiện qua việc chính ông Trump cũng đã nhiễm bệnh. Tổng thống sẽ nhận những tác động tiêu cực từ thuốc không ít hơn người bình thường, và ông cũng chẳng nhận nhiều ích lợi hơn kẻ khác, từ việc sử dụng các loại thuốc chưa được phê chuẩn.”

REGN-COV2 vẫn chỉ là thuốc thử nghiệm và không ai có thể biết rõ nó đã gây được những tác động gì lên bệnh nhân mắc COVID-19
REGN-COV2 vẫn chỉ là thuốc thử nghiệm và không ai có thể biết rõ nó đã gây được những tác động gì lên bệnh nhân mắc COVID-19

REGN-COV2 không phải thần dược

Trong một cuộc phỏng vấn vào tuần trước, Tiến sỹ George Yancopoulos, Chủ tịch kiêm Khoa học gia trưởng của Regeneron nói rằng có thể ông Trump đã đáp ứng tốt với thuốc của công ty nên khỏi bệnh nhanh. “Đó là kết luận hợp logic,” Yancopoulos nói. “Dựa vào các dấu hiệu của ông ấy, đây có thể là điều đã xảy ra.”

Nhưng cả ông Yancopoulos lẫn ông Trump đều không thể khẳng định rằng thuốc của Regeneron có gây ra tác động nào trong cơ thể Tổng thống Mỹ hay không và theo chiều hướng nào. Có thể thuốc đã phát huy tác dụng, nhưng đây cũng chỉ là phỏng đoán, bởi không có một thông tin khoa học hay nghiên cứu nào để ủng hộ nhận định này.

REGN-COV2 về cơ bản là sự pha trộn của hai loại kháng thể, với một trích từ cơ thể bệnh nhân COVID-19 đã khỏi và kháng thể thứ hai trích từ một con chuột biến đổi gene.

Tiến sỹ Peter Chin-Hong, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm ở Trung tâm y tế U.C.S.F. tại San Francisco, công khai thể hiện sự nghi ngờ rằng thuốc của Regeneron đã chữa lành ông Trump chỉ trong 24 giờ như ông tuyên bố. Sự nghi ngờ của Peter là có lý do, bởi ngoài REGN-COV2, ông Trump còn sử dụng rất nhiều thuốc khác, kể cả những loại vốn chỉ dành cho bệnh nhân COVID-19 nặng.

Theo thông tin do các bác sỹ của ông Trump công bố cho báo chí, ông đã được cho uống thuốc chống virus remdesivir; thuốc giảm đau, chống viêm và dị ứng dexamethasone. Cả hai loại thuốc này đều cho thấy đã có những tác động nhất định tới bệnh nhân mắc COVID-19. Đặc biệt dexamethasone có thể khiến người ốm cảm thấy đỡ hơn, thậm chí lạc quan hơn trong ngắn hạn. Không loại từ khả năng thuốc này đã khiến ông Trump cảm thấy khỏe nhanh và sớm xuất viện.

Các bác sĩ ở bệnh viện Walter Reed tiến ra thông báo về tình hình sức khỏe của ông Trump
Các bác sĩ ở bệnh viện Walter Reed tiến ra thông báo về tình hình sức khỏe của ông Trump

Ngoài các loại thuốc, ông Trump còn uống kẽm và vitamin D, dù chúng không cho thấy có tác dụng gì với bệnh nhân nhiễm COVID-19. Hồi đầu năm, ông Trump cũng tuyên bố đã uống thuốc sốt rét như một biện pháp phòng ngừa COVID-19. Ông làm điều này bất chấp việc có những bằng chứng rõ ràng cho thấy thuốc không có tác dụng tích cực lên người mắc COVID-19. Thậm chí với một số bệnh nhân, việc uống thuốc sốt rét còn tạo tác động nguy hiểm.

Và điều trái khoáy là ông Trump thực hiện những điều trên, trong khi nhắc đi nhắc lại rằng COVID-19 là bệnh dịch không nghiêm trọng và không đe dọa sinh mạng, bất chấp việc đã có hơn 210.000 người Mỹ chết vì bệnh. Ông liên tục khẳng định COVID-19 không phải vấn đề lớn, “99%” các ca nhiễm bệnh đều không quá nặng và người dân không phải lo lắng gì về virus SARS-CoV-2.

Được biết ông Trump đã gây sức ép lên FDA để cơ quan này nhanh chóng phê duyệt REGN-COV2. Rick A. Bright, một chuyên gia về bệnh dịch, đã bị sa thải khỏi vị trí lãnh đạo Cơ quan nghiên cứu và phát triển y sinh tiên tiến thuộc Bộ Y tế và nhân sinh Mỹ, khi ông tìm cách chống lại ý định của ông Trump.

Theo New Yorker, hướng tiếp cận hiện nay của FDA với REGN-COV2 là hợp lý. Phải mất thời gian để các nhà nghiên cứu có thể chứng minh rằng một loại thuốc sắp tung ra thị trường thực sự an toàn và có hiệu quả chống bệnh. Đó là lý do vì sao rất ít người được dùng REGN-COV2, bất chấp việc thuốc mới nhận được những lời có cánh từ Tổng thống Trump.

Theo các chuyên gia phân tích, ông Trump sẽ có những lợi ích nhất định từ việc nhanh chóng khỏe lại
Theo các chuyên gia phân tích, ông Trump sẽ có những lợi ích nhất định từ việc nhanh chóng khỏe lại

Những tính toán đằng sau việc khỏe lại cực nhanh

Việc ông Trump trở lại bình thường quá nhanh đã làm dấy lên nhiều nghi ngờ rằng ông có động cơ để làm như vậy. Tech Crunch chỉ ra rằng việc Trump có đội bác sĩ riêng khiến ông được chăm sóc sức khỏe 24/7, gồm việc được cho thở oxy và dùng thuốc mỗi khi thấy mệt. Như thế Trump sẽ dễ dàng trở lại bình thường, hoặc trông như người khỏe mạnh, dù chưa chắc ông đã phục hồi và hết virus hoàn toàn.

Do sớm trở lại tình trạng bình thường, ông Trump sẽ nhận được lợi ích tức thời là có thể trở lại vận động tranh cử, khi cuộc đua vào Nhà Trắng đang ở những tuần cuối cùng. Ngoài ra, việc ông Trump nỗ lực thúc đẩy thuốc thử nghiệm như của Regeneron cho thấy phần nào ý đồ của ông nhằm khẳng định chính phủ Mỹ đang đạt tiến triển lớn khi chống dịch COVID-19.

Đây còn là một kế hoạch nhằm biến chuyện ông Trump nhiễm COVID-19 từ điểm yếu thành sức mạnh, qua việc củng cố quan điểm rằng người Mỹ không nên sợ hãi virus, khi mà chính vị tổng thống đã cao tuổi của họ cũng có thể phục hồi rất nhanh dù mắc COVID-19.

Theo trang Statnews, khi tranh cử ở In North Carolina vào tuần trước, Tổng thống Trump nói với các cử tri rằng họ không cần phải lo sợ dịch COVID-19 vì sẽ sớm có “thuốc chữa”. Ngày tiếp theo khi ở Iowa, ông nói với cử tri rằng liều thuốc thử nghiệm khiến ông có cảm giác như một siêu nhân. Tại Florida, ông nói với những người cao tuổi rằng họ sẽ sớm tiếp cận được với loại thuốc điều trị COVID-19 mà ông đã sử dụng và họ sẽ không phải trả phí.

Statnews đánh giá đây là một bước dịch chuyển lớn. Trong nhiều tháng ông Trump đã vận động tranh cử với cam kết sẽ tạo ra một loại vắc xin chống COVID-19 trước ngày bầu cử, bất chấp cảnh báo rằng điều này không thể xảy ra. Tuy nhiên khi nhận ra thực tế, ông Trump đã thay đổi và bắt đầu vận động theo hướng sẽ cung cấp một liều thuốc chữa COVID-19, dù rằng đây mới chỉ là thuốc thử nghiệm.

“Rõ ràng đã có sự dịch chuyển trong lời lẽ của Tổng thống Mỹ,” Walid Gellad, một bác sỹ đồng thời là giáo sư chính sách y tế tại Đại học Pittsburgh nhận xét. “Đây có thể chỉ là chuyện liên quan tới trải nghiệm cá nhân, nhưng có thể thấy nó cũng liên quan tới thực tế của việc chế vắcxin.”

Các bình luận mới nhất của ông Trump đã khiến nhiều chuyên gia y tế và nhà khoa học lo ngại rằng nhiều người Mỹ sẽ nghe theo lời ông và phớt lờ dịch bệnh đang hoành hành xung quanh họ. Cần biết rằng các chiến dịch vận động tranh cử của ông Trump thường diễn ra trước hàng ngàn người ủng hộ không đeo khẩu trang, các ca lây nhiễm thì đang tăng chóng mặt trong nước và trung bình mỗi ngày vẫn có hơn 700 người Mỹ chết vì COVID-19./.

Hình ảnh do Nhà Trắng công bố cho thấy ông Trump làm việc tại bệnh viện Walter Reed sau khi mắc COVID-19
Hình ảnh do Nhà Trắng công bố cho thấy ông Trump làm việc tại bệnh viện Walter Reed sau khi mắc COVID-19

Những đầu bếp kiên cường

Đại dịch COVID-19 đã tấn công vào ngành dịch vụ nhà hàng-khách sạn của New Zealand, với hơn 540 nhà hàng phải đóng cửa, và ít nhất 9.300 nhân viên ngành khách sạn bị mất việc.

Một số đầu bếp hàng đầu đã lựa chọn việc đóng cửa nhà hàng để mở những xe đồ ăn tại các khu chợ, còn những người khác lại chọn cách chuyển đổi hoàn toàn loại thực phẩm mà họ cung cấp.

Cơ hội cho những khởi đầu mới

Theo NZ Herald, vào đầu năm nay, công việc chính của đầu bếp người Nga Sam Shevchenko là cung cấp đồ ăn cho các tàu du lịch cập cảng New Zealand.

Nhưng kể từ khi đại dịch COVID-19 làm suy yếu ngành công nghiệp dịch vụ nhà hàng, khách sạn, người đàn ông 34 tuổi này đã quyết định theo đuổi đam mê trở thành một đầu bếp sushi với mong muốn tạo ra một phong cách mới lạ cho món ăn này.

“Chúng tôi thực sự không có một kế hoạch kinh doanh cụ thể nào ngoại trừ một linh cảm rằng không ai có thể cưỡng lại được những món ăn ngon lành.”

Joel Singam, 33 tuổi, một đầu bếp chuyên đồ ăn Italy thì trở lại với gốc gác Ấn Độ-Malaysia của mình khi lựa chọn khởi nghiệp với món cơm càri nasi kandar, một món ăn phổ biến ở miền Bắc Malaysia.

Shevchenko, tới từ St Peterburg, Nga, cho biết từ thời thơ ấu anh đã mơ ước được trở thành một bậc thầy về sushi, và anh coi rủi ro này như một cơ hội để bắt đầu lại và thực hiện ước mơ đó.

Shevchenko nói: “Những chiếc tàu du lịch còn lâu mới trở lại, vì vậy tôi không còn gì để mất nữa. Tôi luôn mê mẩn món sushi với những cách thức để tạo ra hàng nghìn biến thể từ món ăn này, cũng như việc tìm tòi những hương vị và cách chế biến mới.”

Sam Shevchenko và niềm yêu thích sushi từ thời thơ ấu. (Nguồn: NZ Herald)
Sam Shevchenko và niềm yêu thích sushi từ thời thơ ấu. (Nguồn: NZ Herald)

Hiện Shevchenko đang lên ý tưởng thực hiện một dự án có tên là “Sam’s Sushi” và đang tìm kiếm một nơi cho thuê địa điểm để làm bếp.

“Sushi của tôi không phải là một món ăn nhanh như cách mọi người thường thấy ở đây. Đó là một bữa ăn đầy đủ, đúng nghĩa, là sự kết hợp hài hòa giữa hương vị và chất lương của món ăn cũng như hình thức trình bày,” anh cho biết.

“Tôi rất chú ý đến chất lượng của sản phẩm. Tôi tự tay mua từng loại nguyên liệu vì một trong những quy tắc chính của ẩm thực Nhật Bản là phải cảm nhận được hương vị của từng nguyên liệu, đồng thời phải đảm bảo tươi và hài hòa nhất để có thể bổ sung cho nhau.”

Shevchenko cho biết thêm món sushi của anh sẽ rất giống với món ăn được phục vụ tại các nhà hàng Nhật Bản hàng đầu ở St Petersburg, đó là rất nhiều nguyên liệu, nhưng ít cơm.

 Sam Shevchenko và niềm yêu thích sushi từ thời thơ ấu. (Nguồn: NZ Herald)  Joel Singam cùng vợ trở về với ẩm thực Ấn Độ-Malaysia truyền thống. (Nguồn: NZ Herald)

Sam Shevchenko và niềm yêu thích sushi từ thời thơ ấu. (Nguồn: NZ Herald) Joel Singam cùng vợ trở về với ẩm thực Ấn Độ-Malaysia truyền thống. (Nguồn: NZ Herald)

“Quy tắc của tôi là mọi thứ phải đơn giản, tươi sáng và ngon,” anh nói.

Còn với Singam, anh cho biết mình đã suy nghĩ về việc cần phải làm gì sau khi nghỉ việc. “Tôi chuyên làm đồ ăn Italy, từng được đào tạo bởi những đầu bếp hàng đầu như Antonia Crisci và Dave Scouller. Nhưng trong thời điểm này, không có việc gì để làm đối với một đầu bếp  người Ấn Độ chuyên món Italy.”

“Sau đó tôi nghĩ đến bản thân mình, đến vợ tôi, người không chỉ là một đầu bếp giỏi mà còn có những công thức món ăn Malaysia-Ấn Độ rất tuyệt vời. Tại sao chúng tôi không quay trở về với cội nguồn của mình với những món ăn mà mình yêu thích nhất.”

Singnam cho biết hồi ở Malaysia, anh rất yêu thích một nhà hàng ở Penang có tên Nasi Kandar Merlin, chuyên phục vụ các bữa ăn với nhiều loại càri khác nhau và các món ăn theo phong cách đặc trưng của người hồi giáo Tamil ở Ấn Độ.

Món ăn gồm cơm – cơm tẻ hoặc thêm gia vị – ăn kèm với các đồ ăn như gà rán, càri cừu, trứng sốt sambal, bò cuộn và cá rán.

“Những món ăn này thực sự chưa có nhiều tại Auckland, và tôi nghĩ rằng chúng tôi có thể thử,” Singam nói.

Sid Sahrawat. (Nguồn: NZ Herald)
Sid Sahrawat. (Nguồn: NZ Herald)

Bởi vậy, với sự giúp đỡ của người vợ Alexandra Kumaran, 25 tuổi, họ bắt đầu mở một quầy bán món nasi kandar tại chợ đêm Auckland.

Singnam cho biết: “Việc lên một kế hoạch kinh doanh trong thời kỳ đại dịch có thể mang đến rất nhiều rủi ro, và chúng tôi thực sự không có một kế hoạch kinh doanh cụ thể nào ngoại trừ một linh cảm rằng không ai có thể cưỡng lại được những món ăn ngon lành,”

Giám đốc điều hành hiệp hội nhà hàng New Zealand Marisa Bidois đã mô tả các đầu bếp là những người rất sáng tạo.

“Nhiều người sẽ thử các phong cách ẩm thực khác nhau chỉ để thỏa mãn niềm vui cá nhân,” cô cho biết.

Bidois cũng cho biết những đầu bếp vốn chuyên về một phong cách ẩm thực thường có xu hướng muốn trở về với hương vị ưa thích từ thời thơ ấu của mình.

Cô cho biết: “Sid Sahrawat là một ví dụ tuyệt vời về việc một đầu bếp chuyên phục vụ ẩm thực phong cách cổ điển chuyển sang mở hai nhà hàng với các món ăn mang hương vị Ấn Độ.”

Tuy nhiên, theo Bidois, các đầu bếp sẽ cần nhiều năm để xây dựng một nền tảng kiến thức tốt cho một phong cách ẩm thực mới.

Cô nói: “Việc chuyển đổi từ vị trí bếp trưởng cao cấp trong một nhà hàng Italy sang một cấp độ tương tự tại một nhà hàng chuyên một phong cách ẩm thực khác là một thách thức. Một đầu bếp cần phải học hỏi rất nhiều để có thể đạt được một trình độ tương tự.”

“Quy tắc của tôi là mọi thứ phải đơn giản, tươi sáng và ngon,” Shevchenko cho biết. (Nguồn: NZ Herald)
“Quy tắc của tôi là mọi thứ phải đơn giản, tươi sáng và ngon,” Shevchenko cho biết. (Nguồn: NZ Herald)

Lựa chọn những hình thức kinh doanh khác lạ

Dịch COVID-19 đang khiến những đầu bếp hàng đầu với nhiều năm kinh nghiệm tại New Zealand làm việc trong các nhà hàng, khách sạn hàng đầu tại New Zealand phải “ra đường” theo đúng nghĩa đen.

Martin Lowe, một cựu đầu bếp hàng đầu của nhà hàng Kabuki ở Stamford Plaza và sau đó là Katsura tại Grand Millennium, cho biết vào tháng 3, trái tim của ông đã “gần như ngừng đập” khi được thông báo khách sạn sẽ trở thành một cơ sở cách ly vì dịch COVID-19, và sẽ không cần đến ông cũng như các đồng nghiệp của mình nữa.

Không phải cơ sở vật chất sẽ đánh giá một chủ nhà hàng, mà là phong cách của món ăn cũng như cách thức họ phục vụ món ăn đó.

Thay vì chuyển sang công việc khác, Lowe quyết định sẽ mở quầy bán takoyaki, món ăn đường phố nổi tiếng của Nhật Bản, với những miếng bạch tuộc nhồi trong những “quả bóng” làm từ bột trứng thơm ngon, tại một khu chợ.

Victoria Yao, đồng sáng lập khu chợ đêm Aukland, cho biết ngày càng nhiều chủ nhà hàng và đầu bếp bị mất việc muốn mở các quầy hàng tại khu chợ này. Nhiều nhà hàng đang gặp khó khăn, và do không thể biết trước được những diễn biến của đại dịch COVID-19, những chủ nhà hàng đã quyết định ngừng việc thuê cửa hàng dài hạn.

Thay vào đó, họ lựa chọn việc duy trì hoạt động kinh doanh tại các khu chợ đêm cho đến khi đánh giá được tình hình của ngành dịch vụ này trong thời gian tới.

Tu Tian Ou và quầy bán dimsum. (Nguồn: NZ Herald)
Tu Tian Ou và quầy bán dimsum. (Nguồn: NZ Herald)

Một chủ nhà hàng khác, Tu Tian Ou, cho biết ông đã đóng cửa nhà hàng Tasty House tại Otahuhu của mình vào tháng Ba và mở một quầy bán dimsum tại chợ.

Ou cho biết việc phải đóng cửa nhà hàng đã hoạt động rất lâu năm của mình là một “quyết định đau đớn,” nhưng ông buộc phải làm thế vì mọi người bắt đầu ngừng tới các nhà hàng kể từ đầu năm và việc cố gắng duy trì nhà hàng là một điều vô nghĩa.

Theo Ou, việc kinh doanh tại các chợ đêm chỉ vấp phải những “rủi ro nhỏ” vì người thuê chỉ phải trả tiền theo từng buổi tối kinh doanh.

Renno Paul và chiếc xe tải bán bánh mỳ. (Nguồn: NZ Herald)
Renno Paul và chiếc xe tải bán bánh mỳ. (Nguồn: NZ Herald)

Renno Paul, một cựu bếp trưởng từng làm việc tại một số nhà hàng nổi tiếng bao gồm Porterhouse Grill, Zookeepers Son và Applejacks, hiện cũng đang điều hành một Kombase – một chiếc xe tải thực phẩm bán các loại bánh mỳ kẹp, gà rán và khoai tây chiên.

Paul nói: “Tôi không thấy ngành dịch vụ khách hàng có triển vọng phục hồi sớm, vì vậy chiếc xe tải bán rong này ít nhất cũng giúp tôi tự kiểm soát và đảm bảo chắc chắn rằng mình đang có việc làm.”

“Không có khách du lịch, không có sinh viên, người dân thì đang mất việc hàng ngày, nên một trong những việc đầu tiên họ làm sẽ là cắt bỏ việc ăn uống tại các nhà hàng sang trọng. Nhưng chúng ta vẫn có cơ hội kiếm tiền từ các khu chợ.”

Trở lại với quầy hàng takoyaki, đầu bếp Lowe đã huy động cả vợ và cậu con trai 18 tuổi tới phụ giúp tại cửa hàng của mình.

“Công việc kinh doanh này đang nuôi sống cả gia đình chúng tôi. Người ta có thể nói rằng chúng tôi đang làm công việc chân tay, nhưng điều đó vẫn còn tốt hơn là không có gì,” Lowe cho biết.

Marisa Bidois, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhà hàng New Zealand.
Marisa Bidois, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhà hàng New Zealand.

“Chúng tôi sống bằng những gì chúng tôi làm ra. Chúng tôi cũng phải cắt giảm nhiều thứ trong cuộc sống. Không còn mua sắm nữa, cũng không đi du lịch nhiều nữa. Chúng tôi sẽ vẫn duy trì công việc này và hy vọng mọi thứ sẽ được cải thiện sau khi đại dịch COVID-19 kết thúc.”

Marisa Bidois cho biết những người làm việc trong ngành dịch vụ khách hàng này thường rất sáng tạo và kiên cường.

Bidois cho hay: “Không phải cơ sở vật chất sẽ đánh giá một chủ nhà hàng, mà là phong cách của món ăn cũng như cách thức họ phục vụ món ăn đó. Những hành động thể hiện sự tôn trọng, hào phóng và quan tâm đến người khác chính là truyền thống hiếu khách của chúng tôi. Và chúng tôi đang mong đợi những hình thức đa dạng hơn khi đại dịch COVID-19 tác động vào ngành dịch vụ khách hàng, như những nhà hàng tạm thời hay những sự hợp tác kinh doanh khác.”

Cô cũng khuyên mọi người nên chuyển sang những trải nghiệm ẩm thực mới mỗi khi ra ngoài: “Chợ đêm, chợ nông sản, những nhà hàng tạm thời – đây thường là những nơi để những người kinh doanh thử nghiệm các ý tưởng mới, và sẽ thật tuyệt vời nếu bạn là người đầu tiên khám phá ra chúng”./.

Quầy bán takoyaki của đầu bếp Martin Lowe.(Nguồn: NZ Herald)
Quầy bán takoyaki của đầu bếp Martin Lowe.(Nguồn: NZ Herald)

Chung sống an toàn với SARS-CoV-2

Con số 40 triệu người mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 trên toàn cầu đến sớm hơn so với dự tính.

Chỉ 2 tuần, tức 14 ngày sau khi tổng số ca mắc COVID-19 chạm ngưỡng 35 triệu (ngày 4/10), đến tối 18/10, thêm 5 triệu ca nhiễm mới đã được ghi nhận.

Nguy cơ kép từ cúm mùa và COVID-19

Giới chuyên gia y tế cảnh báo trong những ngày tới, biểu đồ dịch bệnh sẽ tiếp tục xu hướng đi lên, đặc biệt mạnh tại châu Âu, với “nguy cơ kép” của dịch cúm mùa và COVID-19 vào mùa Đông, nhất là dịp lễ Giáng sinh, đang đến gần.

Theo WHO, vào mùa Đông năm nay ở Nam bán cầu, số ca mắc và tử vong do cúm mùa thấp hơn so với mọi năm do các nước triển khai biện pháp phòng dịch COVID-19. Tuy nhiên, điều này chưa chắc đã đúng với mùa cúm ở Bắc bán cầu.

Nhiều nước đang đối mặt với những lựa chọn khó khăn là làm thế nào để kiểm soát được dịch bệnh mà không phải trả cái giá quá đắt về kinh tế-xã hội do biện pháp phong tỏa.

Bệnh cúm và COVID-19 song hành có thể gây thách thức lớn cho hệ thống y tế do hai bệnh về hô hấp này có nhiều triệu chứng tương tự nhau. Bên cạnh đó, các bệnh viện sẽ có nguy cơ quá tải bởi những người mắc các bệnh khác không thể chung giường bệnh với bệnh nhân COVID-19.

Do đó, WHO đang phối hợp với các nước để triển khai biện pháp toàn diện nhằm chuẩn bị sẵn sàng, phòng ngừa, kiểm soát và điều trị các bệnh hô hấp, trong đó có cúm mùa và COVID-19.

Trước đó, trong 18 ngày, danh sách bệnh nhân COVID-19 đã tăng từ 30 triệu lên 35 triệu người, tương tự giai đoạn từ mức 25 triệu ca lên 30 triệu ca. Như vậy, có thể thấy tốc độ lây lan của virus SARS-CoV-2 đang có dấu hiệu nhanh và mạnh hơn, khi nhiều khu vực trên thế giới bước vào mùa Đông.

Số ca mắc COVID-19 trên thế giới đang tăng vượt các mức từng ghi nhận trong giai đoạn đầu của dịch bệnh. Làn sóng lây nhiễm mới tại châu Âu rất đáng lo ngại khi hơn 50% các nước Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức cảnh báo đỏ về COVID-19.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), riêng trong tuần thứ hai của tháng 10, số ca mắc COVID-19 được xác nhận tại châu Âu tăng cao gần gấp 3 lần so với thời điểm đỉnh dịch đầu tiên trong tháng 3 năm nay.

Một nhà hàng dựng các tấm chắn nhựa để phòng lây nhiễm COVID-19 tại Manhattan, New York, Mỹ, ngày 15/10/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Một nhà hàng dựng các tấm chắn nhựa để phòng lây nhiễm COVID-19 tại Manhattan, New York, Mỹ, ngày 15/10/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Dù số ca tử vong tại “lục địa già” tuần qua thấp hơn nhiều so với hồi tháng 3, song số ca mắc và nhập viện gia tăng khiến nhiều bệnh viện có nguy cơ quá tải.

Đại diện WHO tại châu Âu cũng cảnh báo mức độ tử vong do COVID-19 ở châu Âu có thể cao gấp 4-5 lần so với thời điểm tháng 4 nếu như từ nay đến tháng 1/2021 không có các biện pháp chặn đà lây lan của dịch bệnh.

Riêng tuần qua, số ca mắc mới ở châu Âu tăng hơn 44%. Pháp, Đức, Áo, CH Séc, Ba Lan đều ghi nhận số ca mắc mới trong ngày tăng cao chưa từng có, trong đó Pháp trung bình mỗi ngày ghi nhận hơn 30.000 ca mắc mới.

Các nước Anh, Pháp, Nga, Hà Lan, Đức và Tây Ban Nha góp phần khoảng 50% trong tổng số ca mắc mới của châu Âu. Tổng số ca mắc mới tại châu lục này trong ngày 16/10 đã vượt 150.000 ca, chỉ một tuần sau lần đầu tiên công bố 100.000 ca mắc mới trong một ngày. Đáng chú ý, đây cũng là ngày lần đầu tiên thế giới ghi nhận hơn 400.000 ca mắc mới.

Tại Mỹ, sau một thời gian tạm ổn định, số ca mắc và nhập viện đang gia tăng trở lại, khiến dư luận lo ngại đây có thể là khởi đầu của làn sóng dịch thứ ba, như các chuyên gia đã cảnh báo trước đó. Tuần qua, trung bình mỗi ngày có 54.000 ca mắc COVID-19 tại Mỹ, tăng 25% so với hai tuần trước.

Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Manila, Philippines. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Manila, Philippines. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Tại điểm nóng dịch Ấn Độ, mặc dù số ca mắc mới tính theo ngày đã chậm lại, trung bình khoảng 70.000 ca mỗi ngày, song tốc độ lây nhiễm vẫn cao. Nếu tính từ mốc 6 triệu đến mốc 7 triệu ca nhiễm được ghi nhận ngày 11/10 vừa qua, có thể thấy rõ chỉ trong vòng 13 ngày quốc gia Nam Á này đã có thêm 1 triệu ca mắc.

Các chuyên gia y tế cảnh báo hoạt động tụ tập đông người trong các lễ hội lớn vào cuối tháng này và tháng 11, cũng như những tháng mùa Đông, có nguy cơ khiến virus lan mạnh hơn ở Ấn Độ.

Tại một số nước Đông Nam Á, dịch bệnh vẫn chưa được kiểm soát. Indonesia là điểm nóng nhất khi vượt Philippines trở thành quốc gia ghi nhận số ca mắc cao nhất khu vực, với trung bình khoảng 4.500 ca mỗi ngày. Malaysia liên tiếp ghi nhận những mốc “ca nhiễm mới trong ngày cao nhất từ trước tới nay.”

Chỉ trong vòng 1 tuần, số ca mắc mới mỗi ngày ở Malaysia đã tăng gấp đôi. Diễn biến này khiến tình hình COVID-19 ở Đông Nam Á vẫn phức tạp, dù một số quốc gia như Việt Nam sáng 19/10 đã bước sang ngày thứ 47 không có ca mắc trong cộng đồng, hay Lào, Thái Lan đã khống chế được dịch bệnh.

Người dân đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19 tại Quảng trường del Duomo ở Milan, Italy ngày 17/10/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Người dân đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19 tại Quảng trường del Duomo ở Milan, Italy ngày 17/10/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Những lựa chọn khó khăn

Trước tình hình này, nhiều nước đang đối mặt với những lựa chọn khó khăn là làm thế nào để kiểm soát được dịch bệnh mà không phải trả cái giá quá đắt về kinh tế-xã hội do biện pháp phong tỏa.

Bên cạnh đối phó với đại dịch COVID-19, các nước vẫn đang tìm lối thoát khỏi suy thoái kinh tế nhờ những đối sách kinh tế vĩ mô đặc biệt. Tuy nhiên, với tương lai không được đảm bảo, kinh tế đang phục hồi một cách chập chững, không đồng đều trong các lĩnh vực.

Thế giới sẽ “không có lối tắt” và cũng không có “viên đạn bạc” để đối phó với virus SARS-CoV-2. 

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo COVID-19 sẽ gây ra “những vết sẹo lâu dài” đối với nền kinh tế toàn cầu như tăng trưởng năng suất thấp, trong khi gánh nặng nợ nần, bất ổn tài chính, bất bình đẳng và nghèo đói gia tăng.

Do đó, ưu tiên của nhiều chính phủ giữa làn sóng dịch mới là vừa chống dịch vừa hạn chế tác động của các biện pháp phòng dịch đối với kinh tế và xã hội. Chính phủ nhiều nước đã siết chặt các biện pháp phòng dịch, khẩn trương khoanh vùng và dập dịch, tránh quay trở lại biện pháp “đóng băng” toàn bộ nền kinh tế như giai đoạn đầu.

Nâng cấp độ cảnh báo, áp đặt lệnh giới nghiêm, phong tỏa một phần tại những “vùng đỏ,” đóng cửa các quán bar và nhà hàng tụ tập đông người, hạn chế số lượng người tại các rạp chiếu phim, nhà hát, sân vận động, bắt buộc đeo khẩu trang… là những biện pháp được nhiều nước áp dụng.

Học sinh đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại một trường học ở Antwerp, Bỉ. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Học sinh đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại một trường học ở Antwerp, Bỉ. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khi thế giới chưa tìm ra thuốc điều trị và vắcxin ngừa COVID-19 hiệu quả, nhiều nước đang kiên trì áp dụng hằng ngày các bước tìm kiếm, truy vết, cách ly, xét nghiệm và điều trị ca bệnh. Đây là mô hình chống dịch thành công của một số quốc gia trong giai đoạn đầu chống dịch, như Việt Nam.

Đối mặt với làn sóng dịch mới và nguy cơ gia tăng mạnh số ca nhiễm trong mùa Đông, một số nước không có lựa chọn nào khác đã phải yêu cầu người dân ở nhà cũng như áp đặt lệnh giãn cách xã hội mới, nhằm tận dụng thời gian để xây dựng kế hoạch, đào tạo nhân viên y tế, bổ sung các trang thiết bị, tăng năng lực xét nghiệm, cải thiện chất lượng chăm sóc và điều trị cho bệnh nhân.

Đó cũng là khoảng thời gian để cộng đồng quốc tế tiếp tục nỗ lực tìm kiếm phương pháp điều trị và vắcxin ngừa COVID-19 an toàn, hiệu quả. Việc mở cửa nền kinh tế được thực hiện từng bước một cách thận trọng.

Kiểm tra thân nhiệt phòng lây nhiễm COVID-19 tại Midrand, Johannesburg, Nam Phi, ngày 5/6/2020. (Ảnh: AFP/ TTXVN)
Kiểm tra thân nhiệt phòng lây nhiễm COVID-19 tại Midrand, Johannesburg, Nam Phi, ngày 5/6/2020. (Ảnh: AFP/ TTXVN)

Dù đại dịch gây sức ép lớn đối với nhiều chính phủ và cộng đồng, cũng như đe dọa đẩy nhiều người rơi vào cảnh cùng cực, song những bài học bùng phát làn sóng lây nhiễm mới từ tâm lý lơ là, chủ quan, không thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống dịch, hay vội vàng mở lại nền kinh tế khi chưa bảo đảm được các điều kiện an toàn, cho thấy thế giới không thể “sốt ruột” trong cuộc chiến chống COVID-19.

Như Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus từng khẳng định, thế giới sẽ “không có lối tắt” và cũng không có “viên đạn bạc” để đối phó với virus SARS-CoV-2. Điều đó cũng có nghĩa sẽ không thể có phương án giải quyết hiệu quả ngay lập tức cho đại dịch toàn cầu này.

Giải pháp cho vấn đề là một cách tiếp cận toàn diện, sử dụng mọi công cụ sẵn có, đồng thời các nước cần đoàn kết, phối hợp chặt chẽ với nhau để cùng tiến xa trên chặng đường dài và đầy chông gai này.

Nói cách khác, trong bối cảnh các chuyên gia cảnh báo thế giới sẽ chứng kiến ca mắc thứ 45 triệu hay thậm chí 50 triệu trong thời gian còn lại của năm 2020, tìm cách chung sống an toàn với virus SARS-CoV-2 bằng tinh thần cảnh giác và trách nhiệm của các chính phủ, cộng đồng và mỗi người dân, được coi là giải pháp tối ưu./.

Một quán bar đóng cửa do dịch COVID-19 tại Dunmore, Ireland ngày 2/9/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Một quán bar đóng cửa do dịch COVID-19 tại Dunmore, Ireland ngày 2/9/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)