Cho vay bất động sản được các chuyên gia ví như con gà đẻ trứng vàng của các tổ chức tín dụng. Trước đây, việc cho vay ồ ạt dẫn đến “tăng nóng,” nhiều dự án bất động sản đã trở thành món nợ xấu cực kỳ khó giải quyết với nhiều ngân hàng.

Để bảo đảm an toàn cho sự phát triển của từng thị trường và nền kinh tế, Ngân hàng Nhà nước đã quyết định siết chặt tín dụng đối với thị trường bất động sản và đây là yêu cầu bắt buộc.

Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã lên tiếng cảnh báo và yêu cầu các ngân hàng phải rất thận trọng khi cho vay đối với lĩnh vực này với yêu cầu thủ tục, điều kiện vay chặt chẽ, đảm bảo khâu đầu vào tốt để hạn chế rủi ro. Theo đó, các ngân hàng cần phải kiểm soát dòng vốn để đảm bảo người vay sử dụng đúng mục đích.

Thực ra, chủ trương tăng cường kiểm soát lĩnh vực rủi ro, thắt chặt tín dụng vào các lĩnh vực này đã xuất hiện từ vài năm trước, khi thị trường bất động sản vẫn đang phát triển mãnh mẽ và đến đầu năm 2018 thì được triển khai rộng trên thực tế.

Nhìn lại trong quá khứ, tỷ lệ nêu trên đều đã có nhiều lần thay đổi. Hệ số rủi ro đối với cho vay kinh doanh bất động sản từng được quy định là 100% theo Quyết định số 457/2005/QĐ-NHNN của NHNN. Đến năm 2010, nó đã được tăng lên 250% theo Thông tư số 13/2010/TT-NHNN, rồi sau 4 năm (2014), lại được giảm xuống 100% theo Thông tư số 36/2014/TT-NHNN. Đến năm 2016, Ngân hàng Nhà nước lại ban hành Thông tư số 06/2016/TT-NHNN, trong đó quy định hệ số rủi ro cho vay bất động sản sẽ được giữ ở mức 150% đến hết năm 2016 sau đó nâng lên mức 200% kể từ 1/1/2017.

Siết tín dụng bất động sản sẽ không chỉ là tức thời mà là xu hướng trong dài hạn. Cần phát triển các nguồn vốn khác cho thị trường bất động sản thay vì chỉ phụ thuộc vào tín dụng từ ngân hàng. 

Còn đối với tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, tỷ lệ ban đầu là 60% và được giảm theo lộ trình 45%, đến Thông tư 19/2017/TT-NHNN thì chính thức chốt tỷ lệ này sẽ được giảm về mức 40% kể từ đầu năm 2019 và nâng hệ số rủi ro cho vay bất động sản từ mức 200% hiện nay lên mức 250%.

Lẽ ra quy định tỷ lệ đối đa 40% vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn đã được áp dụng từ năm 2018 nhưng việc giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn quá nhanh sẽ gây khó khăn, áp lực cho các ngân hàng nên Ngân hàng Nhà nước đã giãn lộ trình thực hiện sang đầu năm 2019 để các tổ chức tín dụng có thời gian chuẩn bị.

Báo cáo tài chính của các ngân hàng cho thấy đa số duy trì tỷ lệ cho vay bất động sản dưới 7%. Tỷ lệ này đã giảm rất nhiều so với mức trên 30% vào những năm 2007-2008. Con số do Ngân hàng Nhà nước công bố cũng cho biết, tỷ lệ tín dụng bất động sản trên tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế cuối tháng Sáu chỉ ở mức khoảng 7,5% thấp hơn rất nhiều so với mức 15,8% năm 2017 hay 17,1% vào năm 2016.

Tuy nhiên, tỷ trọng cho vay bất động sản trên tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế thực chất là bao nhiêu vẫn còn nhiều tranh cãi. Trong các cuộc họp của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (NFSC), vấn đề tín dụng bất động sản “ẩn nấp” trong tín dụng tiêu dùng đã không dưới 1 lần được đề cập. Giới chuyên gia cũng e ngại, tín dụng bất động sản giảm là do chiêu trò của các nhà băng. Các khoản vay mua nhà trước đây nếu được tính là bất động sản, thì nay lại được đẩy sang cho vay tiêu dùng.

Tiến sỹ Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính ngân hàng đã kiến nghị tách các khoản cho vay mua nhà, sửa nhà khỏi tín dụng tiêu dùng và xếp vào cho vay bất động sản kèm theo một số điều kiện.

Ông Lực cho rằng, siết tín dụng bất động sản sẽ không chỉ là tức thời mà là xu hướng trong dài hạn. Cần phát triển các nguồn vốn khác cho thị trường bất động sản thay vì chỉ phụ thuộc vào tín dụng từ ngân hàng.

Đồng tình với quan điểm trên, tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu cho rằng cần siết chặt tín dụng đối với thị trường bất động sản dù sẽ có những tác động không mong muốn đến thị trường này. “Dù chủ trương trên có thể khiến thị trường bất động sản bị co hẹp lại, nhưng mức độ ảnh hưởng là không nhiều thậm chí vẫn có thể hỗ trợ hoạt động xử lý nợ xấu của các ngân hàng tích cực hơn,” ông Hiếu nhấn mạnh

Cuối tháng Mười, Hiệp hội bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA) đã có kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cho phép các ngân hàng tiếp tục được sử dụng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn tối đa 45% trong năm 2019.

Lý do HoREA đưa ra là, theo quy định của Luật Kinh doanh bất động sản, tùy theo quy mô diện tích dự án, chủ đầu tư phải có vốn chủ sở hữu 15% hoặc 20% vốn đầu tư, còn lại 80-85% nhu cầu vốn thì chủ yếu dựa vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng và vốn huy động từ khách hàng.

Ngoài ra, việc tìm kiếm nguồn vốn thay thế từ các quỹ đầu tư bất động sản và thị trường chứng khoán vẫn chưa khả quan. Bởi lẽ cho đến nay, bên cạnh vài quỹ đầu tư tài chính nước ngoài, cả nước mới chỉ có 1 quỹ đầu tư bất động sản với số vốn điều lệ rất nhỏ chỉ 50 tỷ đồng nên chưa huy động được nguồn vốn nhàn rỗi rất lớn trong nước và cũng chưa đáp ứng được nhu cầu vốn rất lớn của thị trường bất động sản.

Tuy nhiên, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu thẳng thắn đưa ra quan điểm, năm 2019, việc Ngân hàng Nhà nước siết tín dụng bất động sản và chứng khoán là rất hợp lý.

Năm 2019, cả người mua nhà lẫn chủ đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng do lãi suất tăng cao và nguồn vốn dành cho bất động sản ít hơn. 

“Các ngân hàng phải cẩn trọng để giúp cho thị trường bất động sản được thanh lọc,” ông Hiếu khuyến nghị.

Đồng tình với quan điểm trên, lãnh đạo một ngân hàng thương mại cho hay, ngành ngân hàng không nên giãn và hoãn lộ trình siết tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn để hạn chế rủi ro về thanh khoản, cũng như hạn chế việc các ngân hàng đẩy mạnh vốn vào bất động sản, làm gia tăng rủi ro hoạt động ngân hàng.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp kinh doanh bất động sản cũng thừa nhận năm 2019, cả người mua nhà lẫn chủ đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận vốn ngân hàng do lãi suất tăng cao và nguồn vốn dành cho bất động sản ít hơn. Việc Ngân hàng Nhà nước siết chặt tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn buộc các ngân hàng co hẹp danh mục dự án bất động sản để tài trợ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp ngành này cũng đang chuyển hướng sang kênh trái phiếu nhằm huy động vốn cho các dự án sắp tới của mình.

Thực tế, một số doanh nghiệp như Đất Xanh đã gọi vốn thông qua kênh trái phiếu. Hay như Thuduc House cũng đang triển khai kế hoạch phát hành khoảng 300-500 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp nhằm huy động vốn và giảm sự phụ thuộc vào các khoản vay ngân hàng.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng cho rằng, việc phát hành cổ phiếu chỉ áp dụng cho những doanh nghiệp có khả năng tài chính tốt, sức khỏe tài chính ổn định, có thị trường ổn định và tỷ lệ sinh lời tốt. Những doanh nghiệp nhỏ không có thị phần, không có báo cáo tài chính kiểm toán độc lập và không có lãi thì bị loại khỏi nguồn vốn cổ phần đó.

“Với doanh nghiệp bất động sản, việc phát hành cổ phiếu có phần khó khăn hơn bởi phần lớn là doanh nghiệp nhỏ lẻ, vốn chủ sở hữu thấp. Vì vậy, cơ hội chỉ thực sự mở ra cho doanh nghiệp có kế hoạch tốt và minh bạch trong hoạt động kinh doanh,” tiến sỹ Nguyễn Trí Hiếu cho hay.

Mặc dù vậy, ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ các ngành kinh tế Ngân hàng Nhà nước cho biết, những dự án bất động sản tốt ngân hàng vẫn khuyến khích cho vay. Tuy nhiên, các ngân hàng ngày càng khôn ngoan, thẩm định rất kỹ lưỡng khi cho vay dự án bất động sản. Nhiều ngân hàng ngừng cho vay đất nền, còn những dự án có sổ đỏ, quy hoạch có triển vọng thị trường thì vẫn cho vay chứ không phải như trước đây cho vay cả đền bù giải phóng mặt bằng.

Việc thắt chặt tín dụng bất động sản là cần thiết để giảm bớt rủi ro cho tất cả các bên tham gia thị trường. Bởi khi chủ đầu tư dùng đòn bẩy tài chính nhiều, nếu dự án hoặc thị trường có biến động tiêu cực sẽ khó tránh khỏi khủng hoảng, đổ vỡ.

Tổng giám đốc OCB Nguyễn Đình Tùng thì cho biết, hiện tại ngân hàng này vẫn hỗ trợ vốn cho chủ đầu tư triển khai dự án, nhưng chọn lọc khá kỹ và chỉ ưu tiên cho những dự án có nền tảng đầu tư tốt. Tỷ lệ cho vay lĩnh vực bất động sản tại OCB chỉ chiếm 10% trong tổng dư nợ của ngân hàng bán lẻ. Còn so với tổng tín dụng của toàn hệ thống OCB thì tính ra tỷ lệ này rất nhỏ.

Tham khảo tại một số ngân hàng, được biết trước hiện tượng giá bất động sản tăng nóng bất thường hơn một năm qua, nhiều nhà băng đang nâng chuẩn cho vay, thẩm định cũng khắt khe hơn, theo hướng sẽ không cho vay hơn 70% giá trị tổng tài sản, đồng thời tính toán khá chặt chẽ nguồn trả nợ của khách hàng.

Bà Nguyễn Hoài An, đại diện CBRE Việt Nam cho rằng, hiện nhiều ngân hàng tăng lãi suất cho vay bất động sản lên từ 1-2%, theo lộ trình có thể tăng nữa và đây là một trở ngại ảnh hưởng đến bất động sản. Bởi lẽ khi lãi suất tăng thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến nhiều kênh đầu tư khác nhau, trong đó có đầu tư bất động sản.

Mặc dù vậy, rõ ràng, việc thắt chặt tín dụng bất động sản là cần thiết để giảm bớt rủi ro cho tất cả các bên tham gia thị trường. Bởi khi chủ đầu tư dùng đòn bẩy tài chính nhiều, nếu dự án hoặc thị trường có biến động tiêu cực sẽ khó tránh khỏi khủng hoảng, đổ vỡ./.

En el contexto del auge del proteccionismo en el mundo, la firma del Acuerdo Integral y Progresivo de Asociación Transpacífico (CPTPP)  en Chile se considera un gran paso que aumentará la conectividad e integración para las economías en la Cuenca del Pacífico. El pacto también marcó un hito histórico que muestra el crecimiento de las economías asiáticas y el cambio en la estructura comercial mundial.

El CPTPP, firmado el 8 de marzo pasado en Santiago de Chile, se convierte en un modelo para los acuerdos de libre comercio de nuevo tipo, según estimaron economistas.

“CPTPP es un acuerdo sin precedentes que ofrecerá muchas oportunidades para que sus miembros ingresen a un gran mercado con 500 millones de habitantes”, sostuvo Matthias Helble, presidente de la agencia de investigación del Banco Asiático de Desarrollo (BAD).

Los expertos del BAD evalúan el pacto como un impulsor clave para la integración económica en Asia – Pacífico. Además, otros especialistas económicos coinciden en señalar que sus integrantes tendrán una posición más fuerte en las relaciones comerciales con las principales economías tanto en la región como en el mundo.

Con el éxito del acuerdo, sostienen, la región de Asia – Pacífico puede influir en la reestructuración de las normas comerciales mundiales.

Hasta este mes de diciembre, el CPTPP ha sido ratificado por siete países, incluido Vietnam, de un total de 11 naciones miembros, lo que da luz verde para que el mismo entre en vigencia al primero de enero próximo.

Temas atractivos y de gran actualidad como el e-commerce (comercio electrónico), la propiedad intelectual e industrial, el Internet de las cosas IoT, la lucha contra la corrupción, y la preservación de los patrones culturales y laborales destacan en el convenio.

Los especialistas observan que los impactos del CPTPP no sólo influirán en los estados participantes, y advierten sobre la probabilidad de que surjan nuevas  negociaciones para la firma de otros acuerdos de libre comercio en el futuro próximo.En ese sentido, el ministro de Relaciones Exteriores de Chile, Heraldo Muñoz, enfatizó que el acuerdo abriría condiciones más favorables para generar empleos, impulsar el crecimiento económico, mejorar las condiciones de vida de la población y fortalecer la cooperación entre los países integrantes del CPTPP.“Esto nos permite tener otro elemento para incorporarnos a una forma más estrecha de cooperación. Es interesante que el CPTPP ofrece posibilidades de avanzar de una forma más rápida,  es decir que cuando el convenio entre en vigor Vietnam y Chile van a tener la posibilidad de trabajar de forma mucho más veloz en su integración y su intercambio comercial”, expresó Muñoz en una entrevista concedida a la Agencia Vietnamita de Noticias (VNA).

Líderes de los 11 países participantes en el pacto mostraron su determinación de promover  la liberalización del comercio y del desarrollo integral, lo que brinda beneficios para sus respectivas naciones, y, además, para otros Estados, aseguró el canciller chileno.

Enfatizó que el establecimiento de un inclusivo acuerdo de libre comercio como el CPTPP patentizó el papel líder de Asia y el Pacífico en la conectividad e integración económica.

También demostró que un sistema de comercio multilateral y libre, sobre la base de la igualdad y el beneficio mutuo, ayudará a las economías a superar los impactos negativos de la crisis mundial y a enfrentar mejor los desafíos económicos, ambientales y sociales en este siglo, puntualizó.Una vez entrada en vigor a principios de 2019, este ambicioso pacto creará uno de los bloques de libre comercio más grandes del mundo, que incluye los continentes de Asia, América Latina y Oceanía, valoró el diplomático.Las economías de los países miembros en conjunto representan el 13 por ciento del Producto Interno Bruto mundial (alrededor de 13 billones de dólares) y abarcan un mercado de cerca de 500 millones de personas.Además, con su ejecución se eliminará entre 65 y 100 por ciento los aranceles de las economías firmantes.

Las economías de los países miembros en conjunto representan el 13 por ciento del Producto Interno Bruto mundial (alrededor de 13 billones de dólares) y abarcan un mercado de cerca de 500 millones de personas.  

Gracias al gran número de países participantes y la inclusión de varios asuntos clave de la economía global, el pacto ha atraído el interés de varias naciones en la región, incluida Tailandia. Estados Unidos también deja la puerta abierta para su reingreso al acuerdo.

Aunque la conclusión de las negociaciones y la firma del CPTPP son los primeros pasos para su ratificación e implementación en cada país, se las consideran como una victoria simbólica de los esfuerzos para impulsar el comercio multilateral y erradicar el proteccionismo.  

Vietnam, como una economía “abierta”, respalda todos los mecanismos que brindan beneficios para los flujos comerciales entre el país y otras naciones, enfatizó el viceministro vietnamita de Industria y Comercio Tran Quoc Khanh, en una entrevista ofrecida a la VNA, al referirse al papel de su país en el “renacimiento” del CPTPP.

El CPTPP sustituye al Tratado de Asociación Transpacífico (TPP) después de que Estados Unidos se retiró del mismo en enero de 2017.

La salida de Washington desató dudas sobre el futuro del TPP, pero el resto de los socios apoya la iniciativa que busca concretar una histórica reducción de aranceles para impulsar el comercio mundial.

Australia, Brunéi, Canadá, Chile, Japón, México, Nueva Zelandia, Malasia, Perú, Singapur y Vietnam examinaron alternativas para su materialización y publicaron la versión final del CPTPP, sin las reglas que exigía Estados Unidos.

El TPP fue firmado oficialmente en febrero de 2016 por 12 países (Australia, Brunei, Canadá, Chile, Estados Unidos, Japón, Malasia, México, Nueva Zelanda, Perú, Singapur y Vietnam) y representó entonces el 40 por ciento de la economía mundial.

Quoc Khanh subrayó que el CPTPP es calificado como un modelo en los primeros años del siglo XXI en la medida en que el mismo aborda todos los asuntos nuevos del comercio internacional en el contexto actual, especial el comercio electrónico, las empresas estatales y la conexión entre el comercio y el medio ambiente.Por esas razones, los 11 países del CPTPP decidieron reunirse en Hanoi en mayo de 2017 para definir medidas destinadas a ejecutar ese acuerdo, recordó.

Rememoró que en la ciudad centrovietnamita de Da Nang, las partes acordaron continuar las negociaciones del CPTPP sobre la base de la suspensión temporal de la ejecución de algunas misiones que resultaron difíciles.

Quoc Khanh notificó que en ese momento, los negociadores acordaron suspender temporalmente 20 artículos del TPP, lo que creó la mayor diferencia entre esos dos acuerdos.

Informó que la mayoría de los artículos suspendidos recaen en el capítulo referente a la propiedad intelectual, lo que se debe, explicó, a la exigencia de grandes recursos para la ejecución de los mismos.

De los 11 deberes suspendidos en ese capítulo de propiedad intelectual, nueve corresponden a las propuestas de Vietnam, notificó.

En una entrevista concedida a los corresponsales de la VNA tras la firma de ese pacto en Santiago de Chile, el ministro de Comercio Internacional de Canadá, Francois-Philippe Champagne, afirmó que Vietnam desempeñó un papel importante en las negociaciones para el CPTPP.

El funcionario destacó que Canadá sigue apoyando a Vietnam en las negociaciones para garantizar que este ambicioso tratado comercial beneficie a todos.

A su vez, el experto del Instituto de Estudio Comercial del Ministerio vietnamita de Industria y Comercio, Pham Tat Thang, comentó que Vietnam desempeña un papel importante en la conclusión de las negociaciones del CPTPP y demuestra su papel en la promoción del libre comercio y la integración económica en la región de Indo – Pacífico.

También destacó que unirse al pacto demuestra la creencia del país en el libre comercio, así como el papel de los acuerdos de libre comercio para la integración, diversificación y desarrollo sostenible del país indochino.

Según el informe del gobierno a la Asamblea Nacional, el CPTPP ayudará a Vietnam a aumentar su Producto Interno Bruto y las exportaciones en un 1,32 y 4,04 por ciento, respectivamente, en 2035.Además, a partir de 2020, se podrá generar un promedio de 17 mil a 20 mil nuevos puestos de trabajo en Vietnam cada año. La integración es el camino para realizar el sueño de prosperidad del país indochino.La economista Pham Chi Lan resaltó las “aspiraciones de 2035” sobre un Vietnam próspero con altos ingresos, el mejoramiento de la posición del país en arena internacional y la profunda integración en la economía global.

Según los cálculos, Vietnam debe mantener una tasa de crecimiento de siete por ciento cada año para que el ingreso promedio per cápita alcance unos siete mil dólares.

El CPTPP aprobado recientemente por la Asamblea Nacional de Vietnam fue un hito importante en el proceso de integración. Las promesas de nueva generación “empujará” a Vietnam a acelerar su propio cambio hacia un nuevo motor de crecimiento.

Ese acuerdo contribuirá a incrementar el Producto Interno Bruto de Vietnam en 1,32 por ciento, equivalente a mil 700 millones de dólares.  

El pacto también abre un mayor mercado para las empresas vietnamitas, donde tiene un “campo de juego” más justo, abierto y de mayor presión.Los economistas creen que el CPTPP promoverá el crecimiento económico de Vietnam. En otras palabras, el acuerdo generará las bases para realizar el objetivo de 2035.

Vietnam es considerado el país más beneficiado del CPTPP entre los estados miembros, según Pham Tat Thang, experto del Instituto de Estudio Comercial del Ministerio vietnamita de Industria y Comercio. Además de impulsar las exportaciones vietnamitas a importantes mercados como Japón, Australia, Canadá y México, el CPTPP ayudará al país indochino a atraer inversiones foráneas con mayor valor y nivel de tecnología, subrayó.

La creciente demanda de las exportaciones principales como confecciones textiles, calzado y productos pesqueros energizará la producción doméstica, lo que cambiará la estructura económica de Vietnam, generará más empleos y mejorará el nivel de vida, remarcó.

Según cálculos del Banco Mundial, el CPTPP podrá ayudar al país asiático a reducir en un millón la cifra de pobres.  

Pham Tat Thang dijo que algunos sectores, como la ganadería, se enfrentarán a una feroz competencia, ya que los productos derivados de grandes mercados como Canadá y Australia inundarán Vietnam después de que el documento entre en vigor.

Sin embargo, indicó, esos desafíos se convertirán en fuerza motriz para el desarrollo de las industrias de Vietnam.

El CPTPP también obligará al país a acelerar la reforma del marco legal para perfeccionar el estatuto de la economía de mercado y crear el entorno de negocios, así como agilizar la reestructuración económica y la transformación del modelo de crecimiento, agregó. A su vez, como miembro fundador, la nación indochina tendrá condiciones para proteger y optimizar sus intereses a la hora de considerar la adhesión de un nuevo país al CPTPP en el futuro, precisó.  

CPTPP puede generar entre 17 mil y 20 mil empleos por año a partir de 2020

Al lado de esos beneficios, el tratado planteará a Vietnam nuevos retos al establecer altos estándares en asuntos no convencionales como protección ambiental, contratación pública y empresas estatales, al igual que la garantía de la propiedad intelectual y un mecanismo vinculante de solución de litigios.

La competencia entre los países y en el propio mercado doméstico será más intensa, especialmente en el caso de Vietnam, país con el nivel de desarrollo más bajo entre los miembros.

Mientras, los efectos negativos de la apertura del mercado de contratación pública, de la reducción de los aranceles y la escasez de una estrategia inversionista efectiva podrían dañar los beneficios que puede aprovechar la economía.  

Entre tanto, la lenta reforma del marco legal podrá obstaculizar el aprovechamiento de las oportunidades, advirtieron especialistas.

El CPTPP es integral y progresista al garantizar que todos los pobladores de las naciones miembros disfruten de los beneficios económicos que brinda el convenio. Además, las economías del pacto también sellaron acuerdos bilaterales relacionados a las esferas de su interés bajo diferentes formatos como cartas y memorandos. La participación de Vietnam en ese acuerdo en calidad de uno de sus primeros miembros muestra la política de integración internacional del Partido Comunista y el Estado, confirma su papel geopolítico en el Sudeste Asiático y Asia- Pacífico, y eleva su posición en la región y en el mundo.-VNA

Liên quan đến thu phí bảo vệ môi trường với khí thải, đại diện các cơ quan Nhà nước và chuyên gia giao thông bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ bởi có thể khuyến khích người dân sử dụng phương tiện vận tải công cộng, giảm ùn tắc giao thông vốn là căn bệnh cố hữu lâu nay của một số đô thị lớn.

Tuy nhiên, cũng có không ít lo ngại “phí chồng phí,” và cần phân định rõ ràng từng loại phương tiện từ đó quy ra được mức thu.

Theo báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia, 70-90% ô nhiễm không khí đô thị là từ các hoạt động giao thông vận tải, chỉ 10-30% là do công nghiệp và sinh hoạt.

Một tính toán tại 2 thành phố lớn nhất là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, xe máy chiếm 95% về số lượng, chỉ tiêu thụ 56% xăng nhưng lại thải ra 94% Hyđrô cácbon (HC); 87% cácbon ôxit (CO); 57% ôxit Nitơ (Nox)… trong tổng lượng phát thải của các loại xe cơ giới. Và, xe máy đang sử dụng tham gia giao thông là nguồn chính thải ra phần lớn các chất gây ô nhiễm.

Vào đầu tháng 9/2018, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, giao các bộ, ngành có liên quan xây dựng, trình Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện thu phí bảo vệ môi trường đối với khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ và quy định về “mức phụ thu ô nhiễm môi trường theo mức khí thải khi lưu hành của phương tiện cơ giới đường bộ thông qua đăng kiểm phương tiện”.

Lý do đề xuất được phía thành phố Hà Nội đưa ra là thành phố lo lắng bởi sự gia tăng của các phương tiện giao thông cá nhân đang ở mức báo động. Dự báo đến năm 2030, số ôtô lưu hành ở Hà Nội là gần 2 triệu ôtô và hơn 7,5 triệu xe máy.

Một tính toán tại 2 thành phố lớn nhất là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, xe máy chiếm 95% về số lượng, chỉ tiêu thụ 56% xăng nhưng lại thải ra 94% Hyđrô cácbon (HC); 87% cácbon ôxit (CO); 57% ôxit Nitơ (Nox)…

“Nếu không có các biện pháp quản lý kịp thời thì trong tương lai tình trạng ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường sẽ trở nên nghiêm trọng,” văn bản của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội nhấn mạnh.’

Về vấn đề này, Bộ Tài chính đã có văn bản số 14648/BTC-CST gửi các Bộ như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn… sớm có đề xuất xây dựng đề án thu phí bảo vệ môi trường đối với khí thải.

Trong văn bản gửi đi, Bộ Tài chính đề nghị các Bộ khẩn trương đề xuất phương án thu phí bảo vệ môi trường đối với khí thải bao gồm: đối tượng chịu phí, mức thu phí, cách thức tính phí, cơ chế thu, nộp phí, quản lý, sử dụng phí. Những thông tin này sẽ gửi về Bộ Tài chính để nghiên cứu trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định thu phí theo thẩm quyền.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các Bộ phân công đơn vị chuyên môn phối hợp trong quá trình nghiên cứu dự thảo Nghị định và trình Chính phủ ban hành nghị định thu phí.

Tuy nhiên, ngay khi có thông tin các bộ ngành phải góp ý, quan điểm về thu phí bảo vệ môi trường với khí thải, người dân đã phản đối với đề xuất xây dựng đề án này và lo lắng về việc phí chồng phí.

Ông Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế thừa nhận để lưu thông trên đường, xe máy và ôtô lăn bánh đang “cõng” rất nhiều loại thuế, phí và nếu tăng thu phí bảo vệ môi trường với khí thải sẽ là gánh nặng với chủ phương tiện.

Hơn nữa, theo ông Long, hiện nước ta có 2 triệu ôtô, 50 triệu xe máy nên không thể đánh đồng về phụ thu phí khí thải mà phải phân định rõ ràng mức thu của mỗi loại phương tiện để đảm bảo công bằng và cần xem xét cẩn trọng.

Ông Nguyễn Hữu Trí, Cục phó Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng, đề xuất này không phải mới, các nước châu Âu có 5-6 mức quy định xe nào phát thải nhiều sẽ nộp phí lớn nhưng hiện nay nước ta đã thu thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu nên nếu thu phí khí thải phải giải bài toán tổng thể về mức phát thải.

Để lưu thông trên đường, xe máy và ôtô lăn bánh đang “cõng” rất nhiều loại thuế, phí và nếu tăng thu phí bảo vệ môi trường với khí thải sẽ là gánh nặng với chủ phương tiện.

Theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Giao thông Vận tải, Cục Đăng kiểm đã và đang xây dựng và sẽ ban hành đầu năm 2019 tới về mức phát thải quy định có 3 mức tương ứng với các loại xe chia theo niên hạn trước năm 1999, phương tiện từ năm 1999 đến nay và xe sản xuất lắp ráp nhập khẩu đáp ứng tiêu chuẩn EURO 4.

Để có thể thu phí bảo vệ môi trường với khí thải, ông Trí khẳng định, riêng ôtô đã có kiểm định khí thải qua các Trung tâm Đăng kiểm và dễ dàng xác định mức khí phát thải nếu chia theo niên hạn. Nhưng với xe máy thì chưa có kiểm định khí thải, do đó, Nhà nước phải sửa Luật giao thông đường bộ mới đưa xe máy vào diện hiện thực hóa thu phí bảo vệ môi trường với khí thải và nhanh nhất cũng phải 3-4 năm nữa.

“Quan điểm của Cục Đăng kiểm đồng tình phụ thu phí bảo vệ môi trường với khí thải bởi nếu xe có khí thải kém phải nộp thêm phí hoặc không được vào vùng lõi thành phố như các tuyến đường vành đai 1, 2 của Hà Nội. Ngoài ra, xe có khí thải kém thì chu kỳ kiểm định phải rút ngắn, mục đích là dùng biện pháp kỹ thuật và môi trường kiểm soát để cho chủ xe phải nâng cấp phương tiện,” ông Trí khẳng định.

Trả lời câu hỏi đã có thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu và chủ xe đã phải nộp khi mua xăng dầu và nay phải nộp thêm phí bảo vệ môi trường với khí thải sẽ là phí chồng phí, ông Trí cho rằng, bản chất của phí bảo vệ môi trường với khí thải chỉ là phụ thu và mức phụ thu như thế nào để người dân chấp nhận được vẫn là câu hỏi khó và cần tính toán kỹ lưỡng.

Đơn cử, khi cùng tham gia giao thông bằng xe máy thì tiền thuế môi trường phải nộp cho mỗi lít xăng là như nhau, nhưng người sử dụng loại xe cũ xả nhiều khí thải sẽ phải đóng phí khí thải nhiều hơn những người sử dụng xe mới xả ít khí thải độc hại. Điều này đảm bảo được tính công bằng trong việc thu thuế, phí môi trường.

Với phương án tăng mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng lên 4.000 đồng/lít thì tỷ lệ thuế trên giá cơ sở xăng của Việt Nam khoảng dưới 39%.  

Bổ sung thêm, phó giáo sư, tiến sỹ Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho rằng, các nước phát triển và đang phát triển đã sử dụng đánh thuế khí thải đối với các phương tiện có xả thải khí thải; trong đó, đánh thuế, phí khí thải đối với các phương tiện như ôtô, xe máy, cũng như là phí, hay thuế khí thải với các nhà máy sử dụng các nguyên, nhiên vật liệu gây ra khí thải.

Từ đó, ông Thịnh nhìn nhận rõ ràng việc nghiên cứu để áp dụng loại phí này là rất cần thiết nhưng vấn đề quan trọng là thời điểm đưa vào áp dụng và mức thuế áp dụng cần phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Bày tỏ lo ngại với phương án tăng mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng lên 4.000 đồng/lít thì tỷ lệ thuế trên giá cơ sở xăng của Việt Nam khoảng dưới 39%, theo ông Thịnh, tỷ lệ này vẫn thấp hơn tỷ lệ thuế trên giá xăng của các nước nêu trên.

“Như vậy, cơ sở để chúng ta xem xét thuế môi trường đối với xăng dầu vẫn còn một khoảng tương đối rộng và việc xem xét áp dụng phí bảo vệ môi trường đối với khí thải là hoàn toàn hợp lý,” vị chuyên gia này khẳng định.

Đồng ý với việc kiểm soát khí thải xe máy, ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia gợi ý cần làm từng bước. Tới năm 2020, với xe từ 175 phân khối trở lên sẽ được kiểm soát khí thải để xem tổ chức thực hiện thế nào, kiểm tra thời gian, chi phí thế nào, người dân chấp nhận được không, vì số lượng xe này ít, sau đó mới kiểm tra xe 100 phân khối trở lên bởi nhóm xe này nhiều, sau đó mới xe khác. Nhóm ít làm trước mới ra chính sách cụ thể.

“Nếu làm ồ ạt chưa chắc làm hết, không tạo được sự chuẩn bị về tâm lý người dân, vì làm số xe ít thì quan sát, lắng nghe, làm sao thủ tục đơn giản, chi phí hợp lý, khẳng định việc làm đó có lơi cho dân và cái chung,” ông Hùng cho hay.

Theo ông Hùng, Việt Nam đang kiểm soát phát thải ôtô, nhưng tỷ lệ xe máy nhiều. Sau kiểm tra khí thải, xe máy nên tiến tới kiểm định như kiểm định ôtô nhưng cũng cần cân nhắc chọn cần kiểm định tất cả xe máy, hay chỉ với xe nguy cơ cao.

“Đại lý nhà sản xuất kiêm cả kiểm định thì cũng rất tốt do có trang thiết bị bảo dưỡng, kiểm tra. Khi có quy chuẩn thì các đơn vị nào đáp ứng điều kiện sẽ được thực hiện, Nhà nước sẽ kiểm tra, đánh giá. Việc từng bức kiểm tra khí thải, tiến tới hạn chế xe vượt quá khí thải, sẽ loại dần xe nguy hiểm với giao thông và sức khỏe con người, điều này là khả thi,” vị Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia nhấn mạnh.

Trước thực tế này, Bộ Tài chính khẳng định, công văn trên mới chỉ là một bước đề nghị nghiên cứu, xây dựng phương án thu phí đối với khí thải, để thực hiện kiến nghị của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ.

Trên cơ sở góp ý của các bộ về phương án thu phí đối với khí thải, Bộ Tài chính cho biết sẽ tổng hợp, hoàn thiện phương án thu phí theo nguyên tắc mức thu phí phải phù hợp với chính sách phát triển kinh tế-xã hội của Nhà nước, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, bình đẳng.

Khi đã đạt được các tiêu chí trên, đại diện Bộ Tài chính cho biết sẽ tổng hợp các ý kiến khả thi để tiếp tục lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và đăng thông tin trên trang thông tin điện tử của Chính phủ, của Bộ Tài chính để xin ý kiến rộng rãi.

“Khi nhận được các ý kiến, Bộ Tài chính sẽ hoàn thiện phương án thu phí, gửi xin ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành Nghị định, bảo đảm tính khả thi và sự ủng hộ của dư luận xã hội./.

Tiếp nối đà tăng của năm 2017, thị trường chứng khoán bước sang năm 2018 với một giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, dòng tiền chảy vào thị trường “chóng mặt,” có phiên giao dịch mức vốn hóa đạt trên 70% GPD.

Cho tới trong những phiên giao dịch cuối cùng của năm, có thể nói giới đầu tư nhà đầu tư đã trải qua 12 tháng với quá nhiều cảm xúc đủ cả thăng lẫn trầm.

Ông Phạm Tuyến, Giám đốc Môi giới Công ty Chứng khoán KIS đã chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus về vấn đề này.

Dấu ấn tích cực

– Thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua một năm nhiều thăng trầm, ông có thể điểm lại những điểm nhấn đã khiến giới đầu tư tài chính không thể quên?

Ông Phạm Tuyến: Sau sự hồi sinh “lý tưởng” của VN-Index là vực sâu và điều đó đã khiến bao nhà đầu tư phải “rơi nước mắt.”

Giai đoạn đầu của năm, VN-Index xác lập “dấu son” 1.204,3 điểm, đạt đỉnh cao mọi thời đại vào ngày 9/4. Thời kỳ đó, thị trường chứng khoán bùng nổ về thanh khoản với sự tăng trưởng ấn tượng của nhóm cổ phiếu ngành tài chính, ngân hàng và chứng khoán.

Nhưng cũng chỉ một vài tháng sau đó, thị trường đã chứng kiến những chuỗi ngày giảm điểm, VN-Index trồi sụt về tới đáy 880 điểm trong ngày cuối tháng Mười, chấp nhận mất đến gần 27% so với thời kỳ đỉnh cao.

Song không thể phủ nhận những dấu ấn tích cực của thị trường trong năm với nguồn hàng “khủng” chất lượng chào sàn và đánh dấu sự phát triển lớn mạnh về quy mô giao dịch với giá trị lên tới hàng tỷ USD/phiên.

Cụ thể, những tên tuổi lớn như Công ty cổ phần Vinhomes (VHM), Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam (mã TCB), Ngân hàng Tien Phong (mã TPB), Ngân hàng Phát triển thành phố Hồ Chí Minh (mã HDB)… liên tục chào sàn và mã cổ phiếu VHM đã tạo dấu ấn với giá trị giao dịch đạt 28.500 tỷ đồng (ngày 18/5) khiến thanh khoản toàn thị trước xác lập mốc 35.000 tỷ đồng/phiên. Đây chính là bước ngoặt lớn giúp cho vốn hóa của thị trường Việt Nam đạt trên 70% GPD và chính thức vượt chỉ tiêu mà Chính phủ đề ra cho đến năm 2020.

Bên cạnh đó cũng phải kể đến phiên thoái vốn của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) với 255 triệu cổ phiếu tại Tổng công ty Vinaconex (mã VCG) và thu về cho Nhà nước gần 7.400 tỷ đồng. Đây là thương vụ thành công đồng thời mở ra thời kỳ mới cho quá trình thoái vốn tiếp theo ở các đơn vị cổ phần có vốn Nhà nước.

Bước ngoặt lớn giúp cho vốn hóa của thị trường Việt Nam đạt trên 70% GPD và chính thức vượt chỉ tiêu mà Chính phủ đề ra cho đến năm 2020.

Nâng hạng thị trường chỉ là thời gian

– Các nguồn hàng “khủng” vào thị trường không chỉ giúp vốn hóa thị trường tăng trưởng mạnh mẽ mà còn đưa thị trường chứng khoán Việt Nam lọt vào danh theo dõi nâng hạng của FTSE Russell, ông đánh giá như thế nào về điều này?

Ông Phạm Tuyến: Kể từ giai đoạn 2017 đến nay, các cơ quan quản lý Nhà nước về thị trường đã xác định rõ được quá trình nâng hạng là rất quan trọng. Do đó, bên cạnh việc thoái vốn là quá trình vận động các “ông lớn” chào sàn không chỉ nhằm đạt mức vốn hóa lớn mà còn tạo ra các sản phẩm hàng hóa chất lượng trên thị trường, thu hút nguồn vốn lớn từ khối ngoại và các quỹ đầu tư nước ngoài.

Sự điều hành linh hoạt của Chính phủ, của các cơ quan chuyên môn đã giúp cho quy mô và tính minh bạch của thị trường ngày càng cao, đáp ứng tốt những yêu cầu tối thiểu của tổ chức Morgan Stanley Capital International – MSCI nhằm dần đưa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt đủ các tiêu chuẩn nâng hạng thị trường từ “cận biên” lên “mới nổi” trong thời gian sớm nhất.

Tuy nhiên để sớm đạt các điều kiện, thị trường Chứng khoán Việt Nam cần đáp ứng và triển khai đồng bộ một số việc. Trước hết, các cơ quan quản lý cần tiếp tục rà soát và hoàn thiện khung pháp lý về thị trường chứng khoán, trong đó hoàn thiện Luật Chứng khoán sửa đổi để trình Quốc hội trong thời gian sớm nhất. Điều này có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển bền vững của thị trường.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần tiếp tục đẩy mạnh quá trình cổ phần các doanh nghiệp Nhà nước, thúc đẩy quá trình thoái vốn mạnh mẽ đồng thời xây dựng bộ quy tắc quản trị công ty niêm yết, triển khai các nghiệp vụ mới như thanh toán hoặc chứng khoán chờ về, cơ chế tạo lập thị trường. Thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp cần hoàn thiện và phát triển hơn nữa.

Sự điều hành linh hoạt của Chính phủ, của các cơ quan chuyên môn đã giúp cho quy mô và tính minh bạch của thị trường ngày càng cao.

Thị trường cũng cần có sự đa dạng hóa các sản phẩm hàng hóa (phái sinh, trái phiếu, các quyền chọn, chứng quyền và các hợp đồng phái sinh, các bộ chỉ số…) giúp nhà đầu tư có nhiều lựa chọn đồng thời tối đa hóa lợi thế, phân tán rủi ro đầu tư. Hoạt động tái cấu trúc các tổ chức thị trường, đặc biệt là các thành viên thị trường như các công ty chứng khoán cần nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm số lượng các công ty chứng khoán với nghiệp vụ và đạo đức nâng cao.

Để thị trường phát triển bền vững, hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra cần phải đủ tính răn đe nhằm hướng tới một thị trường minh bạch, tránh các hành vi thao túng. Làm được những điều này, quy mô của thị trường sẽ tăng đồng thời thu hút nguồn đầu tư nước ngoài, các tổ chức và các quỹ quốc tế.

Từ đó có thể thấy, việc đánh giá để đưa nâng hạng thị trường Chứng khoán Việt Nam sang “thị trường mới nổi” chỉ là vấn đề thời gian. Với bối cảnh hiện tại, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ sớm được MSCI đưa vào theo dõi và chính thức lên hạng trong năm 2020 khi các yếu tố về quy mô vốn hóa, khung pháp lý và tính minh bạch thực sự được rõ ràng hơn.

Niềm tin từ nhà đầu tư nước ngoài

– Vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục tăng trong bối cảnh dòng tiền có xu thế rút ròng từ các thị trường mới nổi, phải chăng thị trường chứng khoán Việt Nam đã tận dụng được những lợi thế của mình?

Ông Phạm Tuyến: Tính đến hết tháng 11/2018, vốn đầu tư gián tiếp từ nước ngoài vào Việt Nam đạt hơn 7,6 tỷ USD và vốn đầu tư trực tiếp là 16,5 tỷ USD. Bên cạnh dòng vốn ngoại, Nhà nước cũng thu về hơn 10 tỷ USD qua hoạt động cổ phần hóa và thoái vốn từ năm 2017 đến nay. Điều này minh chứng cho sức hút vốn đầu tư từ nước ngoài chảy mạnh vào Việt Nam trong bối cảnh dòng vốn có xu hướng rút ra ở các thị trường mới nổi.

Kết quả này có được phần lớn nhờ vào sự tăng trưởng mạnh của nền kinh tế với GDP dự kiến đạt 7% trong năm nay. Cùng với đó, sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán với các thành công trong quá trình cổ phần hóa, thoái vốn và nâng quy mô vốn hóa đạt trên 70% GDP cho thấy sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Lợi thế của thị trường Việt Nam trong năm chính là sự duy trì gắn bó của nhóm nhà đầu tư nước ngoài. Họ có những đánh giá khách quan về thực trạng ổn định của nền kinh tế, nền chính trị. Điển hình là sự vận hành hệ thống ngân hàng và chính sách điều hành vấn đề tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước linh hoạt đã giúp cho thị trường tài chính có năm qua ổn định, tránh “bão” từ bên ngoài như căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc…

Lợi thế của thị trường Việt Nam trong năm chính là sự duy trì gắn bó của nhóm nhà đầu tư nước ngoài.

– Trước thềm năm mới 2019, với bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế, ông dự báo như thế nào về xu hướng thị trường tới đây?

Ông Phạm Tuyến: Những lợi thế trên thị trường chứng khoán trong năm 2018 sẽ sẽ tiếp tục được phát huy trong năm 2019, qua đó quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ bước lên tầm cao mới với tính cạnh tranh đồng thời thu hút các dòng vốn từ bên ngoài và từ đó có thể sớm hoàn thành mục tiêu được đưa vào theo dõi nâng hạng.

Việc dòng vốn ngoại tiếp tục đổ vào nền kinh tế Việt Nam cho thấy, những cam kết chắc chắn của Chính phủ trong việc ổn định nền kinh tế cũng như xây dựng Chính phủ kiến tạo vì sự phát triển chung của các thành phần doanh nghiệp.

Bối cảnh kinh tế trong nước giành được những thành tựu đáng kể với việc hoàn thành các mục tiêu do Chính phủ đề ra. Trên thị trường, nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến quá trình điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước và các ứng xử liên quan đến căng thẳng thương mại Mỹ – Trung. Song, sự linh hoạt trong điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước đã giúp cho khối nhà đầu tư ngoại, các quỹ yên tâm, nhờ đó tiếp tục tăng cường đầu tư và gắn bó tại Việt Nam qua đó góp phần thúc đầy quy mô thị trường và sự tăng trưởng nền kinh tế.

Trên bình diện quốc tế, kinh tế thế giới tiếp tục có biến động, trong đó sự căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc chưa có hồi kết. Do đó, thị trường tài chính thế giới liên tục biến động khá mạnh.

Tuy nhiên trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn được thừa hưởng những thành quả có được từ các năm trước, như phát huy thế mạnh về sự ổn định chính trị và nền kinh tế ổn định, từng bước vượt lên mức cao hơn. Thị trường tài chính hội nhập quốc tế một cách sâu rộng, chuyên nghiệp và có tính cạnh tranh cao đồng thời thị trường chứng khoán phát huy tính hấp dẫn trong khu vực cùng mục tiêu tiến tới nâng hạng thị trường…

Với các yếu tố thuận lợi như vậy, tôi cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang năm 2019 sẽ mở ra thời kỳ mới cho tăng trưởng và hội nhập quốc tế./.

Tờ The Guardian của Anh đã cử hẳn phóng viên bay tới Hà Lan để thực hiện bài phỏng vấn rất thú vị với tài năng trẻ độc đáo đang được săn đón nhất của bóng đá thế giới. Cầu thủ 21 tuổi người Hà Lan, một trong những tài năng trẻ xuất sắc nhất thế giới hiện nay, đã chia sẻ với phóng viên Jacob Steinberg về trực giác khi chơi bóng, Johan Cruyff và những tin đồn về mối liên hệ với Barcelona và Manchester City.

“Anh bay từ Anh tới đây á? Điên thật đấy.” Sự chân thành hiện rõ trong giọng nói của Frenkie cho thấy cậu thật không tài nào hiểu nổi việc một phóng viên phải bay suốt quãng đường dài như vậy chỉ để phỏng vấn mình.

De Jong nở nụ cười bẽn lẽn và trong một khoảnh khắc, giữa căng-tin ồn ào nơi sân tập của Ajax, tôi chợt thấy lời cậu nói cũng có lý. Nên chăng mình hãy tạm tắt băng ghi âm và dành cho chàng trai trẻ dễ mến này chút không gian thư giãn.

Một số người nhận định De Jong là một số 6 điển hình, với nhiều người khác cậu là một số 8. Lại có những chuyên gia cho rằng cậu có phong cách của một số 10 cổ điển. 

Chưa nói đến lý do chính đáng khiến tôi thực hiện cuộc hành trình để tới đây, thật sự có điều gì đó thôi thúc tôi thả lỏng bản thân khi ngồi đối diện với cậu, tài năng đang nổi dường như cảm thấy tức cười bởi những lời ca ngợi có phần cường điệu bủa vây quanh cậu những ngày này. Sự khiêm nhường của De Jong tỏa sáng trong một chiều Amsterdam dịu mát. Cậu trai 21 tuổi rất bình dị này, người được mệnh danh là – nghe này – Johan Cruyff mới, Franz Beckenbauer mới và là tương lai của bóng đá Hà Lan. Barcelona được cho là đang theo sát Frenkie, nhưng cả Manchester City cũng khát khao bổ sung một kỹ thuật gia vào hàng tiền vệ vốn đã rất mạnh.

Một số người nhận định De Jong là một số 6 điển hình, với nhiều người khác cậu là một số 8. Lại có những chuyên gia cho rằng cậu có phong cách của một số 10 cổ điển, bởi cách mà cậu đối xử với trái bóng như thể với một người bạn cố cựu vậy. Cũng đã xuất hiện những so sánh Frenkie với các tiền bối như Ruud Gullit và Frank Rijkaard sau khi cậu gây ấn tượng mạnh ở vị trí một hậu vệ thòng. Tuy nhiên, chính những so sánh với Johan Cruyff làm cậu thấy khó ở nhất.

“Tôi rất vinh dự,” De Jong giãi bày. “Nhưng tôi nghĩ các anh đừng nên so sánh hai người chúng tôi với nhau. Ông ấy giỏi hơn tôi nhiều lắm. Tài năng của ông ấy là vô hạn. Tôi sẽ chẳng bao giờ đạt tới trình độ của ông ấy. Thật tình tôi không muốn so sánh mình với Cruyff. Và tôi cho rằng những người đang làm điều đó cũng không muốn tôi đặt mình bên cạnh Cruyff đâu, chỉ là họ thấy giữa chúng tôi có những nét tương đồng thôi. Nhưng trình độ thì khác xa. Tôi xem những video về Cruyff và ông ấy giỏi vô cùng, cách ông ấy di chuyển với trái bóng, cách ông ấy nhìn nhận trận đấu.”

Dễ hiểu thôi khi De Jong thận trọng như vậy. Đã có kha khá những tài năng đầy triển vọng từng vỗ ngực tuyên bố sẽ giành được Quả bóng Vàng châu Âu để rồi phải ôm hận vì thói tự mãn quá sớm của mình. De Jong quyết không để bản thân rơi vào cái bẫy tai hại ấy. Đường tới đỉnh cao còn rất dài và đầy những chông gai.

Ở Amsterdam cậu đã là một thần tượng của giới hâm mộ. Kể cả những người không mấy quan tâm tới bóng đá cũng biết tên cậu, chàng trai đang được tôn vinh bởi kỹ thuật, kỹ năng chuyền bóng siêu việt và trí tuệ mẫn tiệp khi chơi bóng. Cậu luôn thể hiện sự can đảm hơn người mỗi khi cầm bóng, phẩm chất được tán thưởng đặc biệt ở một đất nước như Hà Lan. Quốc gia đầy kiêu hãnh này đã trải qua những giai đoạn vô cùng khó khăn, họ đã lỡ hẹn ở hai vòng chung kết bóng đá lớn gần đây, bởi thế sự xuất hiện của De Jong đem tới niềm hy vọng tươi mới. Đội bóng trẻ trung của HLV Ronald Koeman sẽ đối đầu với tuyển Anh ở trận bán kết vào mùa Hè tới sau khi vượt lên trên Pháp và Đức trong bảng đấu của họ tại Nations League.

De Jong vẫn tỏ ra hết sức điềm đạm dù ba tháng trước, cậu mới có lần đầu đá đủ 90 phút trong màu áo Hà Lan khi họ phải nhận thất bại trước Pháp, nhà đương kim vô địch thế giới, với tỷ số 1-2. Cậu nhẹ nhàng đính chính lại với tôi rằng chính mình mới là người chủ động ngỏ lời xin đổi áo với Kylian Mbappé sau trận đấu, chứ không phải ngược lại như người ta đồn đoán.

“Thông thường thì các tiền vệ chỉ chú trọng vào nhiệm vụ chính là chuyền bóng nhưng tôi lại khoái rê dắt vô cùng,” cậu bộc bạch. “Ai cũng nói đá như thế mạo hiểm quá nhưng tôi không nghĩ vậy, vì tôi ít khi để mất bóng lắm.”

Ajax Amsterdam, câu lạc bộ vừa lọt vào vòng đấu loại trực tiếp 16 đội ở Champions League sau 13 năm đằng đẵng, là nơi chắp cánh cho tài năng thiên bẩm của De Jong. Đoàn quân của Erik ten Hag đang bay cao trong giai đoạn hồi sinh mạnh mẽ và De Jong cho thấy vì sao những người hâm mộ túc cầu giáo nhìn thấy tinh thần Cruyff trong cậu.

“Thông thường thì các tiền vệ chỉ chú trọng vào nhiệm vụ chính là chuyền bóng nhưng tôi lại khoái rê dắt vô cùng,” cậu bộc bạch. “Ai cũng nói đá như thế mạo hiểm quá nhưng tôi không nghĩ vậy, vì tôi ít khi để mất bóng lắm.”

Mùa trước, De Jong có tỷ lệ chuyền bóng chính xác (91,5%) và đi bóng thành công (90,3%) cao nhất ở Eredivisie, hỏi sao người ta nói Pep Guardiola mê cậu như điếu đổ. Xem chừng cậu trai trẻ này chẳng bận tâm dù một số huấn luyện đã than phiền về xu hướng giữ bóng quá nhiều khi cậu còn tập sự tại học viện đào tạo trẻ Willem II. Cứ theo những gì De Jong giãi bày thì cậu luôn làm theo những gì trực giác mách bảo khi chơi bóng, đồng nghĩa với việc bất tuân theo những chỉ đạo cứng nhắc theo lối mòn và.

“Phải đó,” cậu nói. “Tôi đã luôn chơi như vậy kể từ khi còn là một đứa nhóc. Tôi không nghĩ mình nên chơi khác đi. Với cách chơi ấy tôi đã kiếm được chỗ đứng ở đội một. Cớ gì phải thay đổi chứ? Nhiều người nói tôi phải chơi thứ bóng đá chững chạc, hãy nhìn Lionel Messi xem, anh ấy chơi chững chạc quá đi chứ. Anh ấy quá siêu đẳng. Messi có thể rê bóng qua bất kì ai và khiến đối thủ trông như những đứa nhóc mới tập chơi vậy.

“Trên sân bóng, tôi thường lắng nghe điều trực giác mách bảo, nhưng cùng lúc đó tôi cũng thường xuyên tư duy về trận đấu. Không phải lần nào nhận được bóng tôi cũng ra ngay quyết định ‘Mình sẽ làm thế này’, dù nhiều lúc nó cũng diễn ra như vậy thật.

“Hầu hết những cầu thủ giỏi đều chơi bóng dựa vào trực giác. Ai thì cũng có một chút ở trong tiềm thức, nhưng tôi không cho rằng cái đó có thể học được. Đôi khi tôi phải tính toán trong đầu. Tôi luôn vạch ra kế hoạch để thực hiện một đường chuyền. Thường xuyên quét radar tìm kiếm đồng đội. ‘Cậu ấy có đang ở tư thế thuận lợi không?’ Rồi nó đến, điều cần làm ấy. Nhưng đôi khi trực giác có thể thay đổi quyết định của bạn. Khi ấy ta lại phản ứng theo những gì trực giác xui khiến. Tôi thường vẽ lên một bức tranh trong tâm trí với vị trí của mọi người trên sân đấu. Tôi cho rằng đó là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của một tiền vệ.”

De Jong có niềm đam mê mãnh liệt với trái bóng. Thay vì cắm mặt vào chiếc điện thoại di động, cậu dính vào trái bóng bất cứ khi nào có thể từ khi còn là một thằng nhóc tí teo lớn lên ở Arkel, ngôi làng nằm ở Nam Hà Lan. Cậu gia nhập Ajax năm 2015.

“Tôi thích xem những cầu thủ kiệt xuất, những bậc thầy kỹ thuật và thấu hiểu trò chơi này”, De Jong bộc bạch. “Tôi luôn quan sát cách họ di chuyển. Có rất nhiều danh thủ mà tôi hâm mộ, đặc biệt là các tiền vệ. Các cầu thủ của Barcelona này, rồi những đàn anh ở Manchester City nữa. Hay là Jorginho đang chơi cho Chelsea ấy. Quá nhiều anh tài để học hỏi.”

Cậu có biết rằng Jorginho đang bị chỉ trích khá nhiều ở Anh mùa này vì không che chắn được cho hàng phòng ngự? “Bạn phải biết tắc bóng nữa,” De Jong nói. “Bạn phải hoàn thành nhiệm vụ phòng thủ nữa, nhưng tôi thích xem những cầu thủ biết cách đọc trận đấu, những người có nhãn quan sắc sảo. Jorginho là người như thế.”

De Jong không giấu giếm sự ngưỡng mộ với phong cách của Barcelona dưới thời HLV Pep Guardiola. Với cậu, Messi là cầu thủ vĩ đại nhất, người có thể làm mọi thứ. “Tôi mê mẩn lối chơi ấy. Đoạt lại bóng thật nhanh, sau đó dồn ép đối thủ với vô số phương án tấn công đa dạng. Khi xem thứ bóng đá đẹp đẽ ấy, bạn sẽ muốn được ra sân ngay lập tức để chơi bóng với các chiến hữu và tận hưởng niềm vui. Manchester City và Barcelona là những ví dụ tuyệt vời.”

De Jong hoàn thiện phong cách của riêng mình trong hai năm vừa qua. Cậu ngồi dự bị và chỉ được thay vào sân khi mọi chuyện đã an bài ở trận chung kết Europa League năm 2017. Trong trận đó, ý đồ pressing tốc độ cao của Ajax đã bị khuất phục bởi chiến thuật phòng thủ phản công sắc bén của José Mourinho. Cuối cùng, Ajax thất thủ trước Manchester United với tỷ số 0-2. Ít lâu sau chiến tích đưa Ajax lọt vào trận chung kết cúp Châu Âu đầu tiên sau 21 năm, HLV Peter Bosz chuyển đến cầm quân ở Borussia Dortmund. Giai đoạn ngắn ngủi dưới quyền Marcel Keizer trôi qua mau, và HLV Ten Hag bước lên nhận ấn kiếm vào tháng Mười Hai năm 2017.

“Tôi muốn kết thúc mùa giải hiện tại thật thành công với Ajax. Để xem sau đó thế nào. Có thể tôi sẽ ở lại thêm một năm nữa, cũng có khi tôi sẽ ra đi. Giờ thì chưa nói trước được.”

Ten Hag biết Guardiola trong thời kỳ 2 năm cầm cương ở đội dự bị của Bayern Munich. De Jong tỏ ra rất hạnh phúc dưới sự rèn giũa của HLV 48 tuổi này. Cậu hết lời ca ngợi “năng lượng tích cực” và “tầm nhìn bóng đá tuyệt vời” của ông.

Những ngày này, không khí lạc quan bao trùm đội bóng thành Amsterdam, tuy nhiên những e ngại có cơ sở vẫn lẩn khuất đâu đây. Ajax đang sản sinh ra một thế hệ đầy triển vọng, với những tài năng trẻ như thủ thành André Onana, Donny van de Beek, David Neres và Kasper Dolberg, nhưng cũng đừng quên là họ chưa giành được chức vô địch giải quốc nội nào kể từ năm 2014, và đang xếp thứ nhì trên bảng xếp hạng Eredivisie, với 2 điểm ít hơn so với PSV Eindhoven. Ajax cũng buộc phải để Justin Kluivert, Dávinson Sánchez, và Davy Klaassen ra đi trong hai năm qua. Tin đồn về việc các đại gia ở châu Âu đang ráo riết theo đuổi hai ngôi sao trẻ của Ajax, Matthijs de Ligt, trung vệ 19 tuổi thanh lịch, và chính De Jong, cũng tràn ngập mọi trang báo trong thời gian này.

“Thật khó để nói trước điều gì sẽ xảy ra,” De Jong cho biết. “Tôi muốn kết thúc mùa giải hiện tại thật thành công với Ajax. Để xem sau đó thế nào. Có thể tôi sẽ ở lại thêm một năm nữa, cũng có khi tôi sẽ ra đi. Giờ thì chưa nói trước được.”

“Tôi biết người ta đồn đại đủ thứ chuyện, nhưng tôi muốn tập trung vào hiện tại và cứ chơi thật tốt cho Ajax năm nay đã.”

Hôm nay là tin đồn về liên hệ với Barcelona, ngày mai lại có tin Frenkie sẽ đến Man City. Cậu trai cười lớn. “Tôi không để tâm đâu,” cậu bảo. “Tôi biết người ta đồn đại đủ thứ chuyện, nhưng tôi muốn tập trung vào hiện tại và cứ chơi thật tốt cho Ajax năm nay đã.”

Chúng tôi trò chuyện về những năm tháng hào hùng của Ajax, khi ấy người khổng lồ trắng thống trị lục địa già với ba chức vô địch châu Âu ở thập kỷ 70, và lần thứ 4 với thế hệ vàng 1995.

De Jong hiểu rằng sẽ rất khó để đội bóng hiện tại có thể tái tạo được những chiến quả phi thường ấy, nhưng mọi cử chỉ của cậu đều rất thư thái. Dường như chẳng gì có thể khiến chàng trai này lo lắng được.

“Tôi vẫn là chính mình thôi,” cậu nói. “Tôi luôn cố gắng cư xử tử tế với mọi người. Tôi có cảm thấy sức ép phải chiến thắng chứ, nhưng khi đã đứng trên sân tôi không bao giờ nghĩ rằng: ‘Ồ, hôm nay mình chơi không tốt, truyền thông giã mình tơi bời mất thôi.’

Chúng tôi bước ra ngoài và cô phóng viên ảnh Judith Jockel nhận xét rằng De Jong có nụ cười thật dễ mến. Mặt cậu chợt đỏ bừng lên, rồi tôi bảo lúc nào cũng thấy cậu tươi cười. “Tôi muốn tận hưởng cuộc sống,” cậu bảo. “Luôn vui vẻ.”

Phan Dũng, một doanh nhân ở Hà Nội khấp khởi mừng khi biết tin John Lobb, một thương hiệu giày nam cao cấp có 151 năm lịch sử và thuộc sở hữu của hãng thời trang cao cấp Hermès vừa chính thức có mặt tại Việt Nam.

Trong bộ sưu tập giày của mình, bên cạnh những đôi giày của nhiều thương hiệu nổi tiếng khác, Phan Dũng hiện đang có 3 đôi John Lobb. Để sở hữu những đôi giày thửa (bespoke) của hãng này, trước đây, Phan Dũng hay những những tín đồ khác của John Lobb ở Việt Nam thường phải rất vất vả và kỳ công.

Như Phan Dũng, anh từng phải bay sang Paris để nhân viên của hãng đo ni trực tiếp rồi về Việt Nam chờ đợi. Thậm chí, một đôi bespoke như của anh cần thử lên chân nhiều lần để được chỉnh sửa trước khi hoàn thiện. Quy trình này giống như việc may đo quần áo, khá cầu kỳ và mất thời gian.

Vì thế, anh Dũng nhiều lần phải bay từ Việt Nam sang Pháp rồi bay về và mất tới 6 tháng để đón được “đứa con” từ John Lobb. Hay một đôi by request (giày theo yêu cầu trên khuôn giày có sẵn) anh từng mua cũng mất tới 3 tháng chờ đợi. Ngày nhận giày, nâng niu trên tay đôi bespoke, anh bảo còn sung sướng và thích thú hơn yêu được một cô gái đẹp.

“Quý ông mang John Lobb không được định nghĩa bởi tuổi tác hay số tiền anh ta có, mà là quan điểm về trải nghiệm. Đó sẽ là một người nhã nhặn, hiểu biết và yêu thích nghệ thuật.”  

Tôi hỏi, xỏ chân vào một đôi giày hàng hiệu anh cảm thấy thế nào? “Giày tây nó buồn cười lắm, một đôi vài triệu và một đôi vài chục triệu nhìn ngoài không có gì khác, nhất là với người ngoại đạo. Nhưng lại rất khác ở cảm giác lên chân và đi, cũng như các chi tiết mà mình hay gọi là “last” – tức khuôn làm nên đôi giày, là bí quyết của các hãng. Nó tạo nên một tổng thể khác biệt,” anh cho biết.

“Với John Lobb thì sao?” “À, thì đấy là cảm giác vững chãi. Chân ôm vừa vặn và không bị lạc mốt. Tất nhiên phong cách ăn mặc nó cũng phải chỉn chu và lịch sự hơn.”

Sở dĩ tôi phải hỏi cảm giác của Dũng để biết được tại sao những người như anh lại có thể bỏ ra từ 2.000 USD đến hơn 6.000 USD, chưa kể chi phí bay đi bay lại, chỉ để sở hữu một đôi giày? Và John Lobb, một thương hiệu thời trang xa xỉ tại sao lại tìm đến thị trường Việt Nam, nơi mà thu nhập bình quân đầu người mới chỉ hơn 2.000 USD?

Vì thế, câu chuyện của tôi với Giám đốc khu vực châu Á Thái Bình Dương của thương hiệu giày John Lobb, ông Nicholas Holt, diễn ra khá sôi nổi khi xoay quanh thị trường giày xa xỉ tại Việt Nam và những thế hệ người tiêu dùng mới.

Việt Nam – Thị trường xa xỉ mới đầy triển vọng

– Xin ông cho biết, thị trường Việt Nam có điều gì hấp dẫn để John Lobb bước chân vào đây, sau khi đã có mặt ở những thị trường phát triển như Pháp, Mỹ, Hong Kong…?

Ông Nicholas Holt: Khi bước chân vào hãng một năm trước, tôi biết hãng Hermès đã có mặt tại Việt Nam nhưng John Lobb thì chưa. Chúng tôi may mắn vì công việc kinh doanh của hãng đang khá tốt và tôi đã nhìn thấy cơ hội từ thị trường Việt Nam nên quyết định bắt đầu tại đây, trong không gian biệt thự hàng hiệu Miluxe. Và tôi tin rằng chúng tôi sẽ thành công.

Tôi nghĩ đây là một thời điểm khá thú vị tại Việt Nam khi mà nhìn chung các sản phẩm xa xỉ đã trở nên phổ biến. Và đã có sự nhận thức, đánh giá về các sản phẩm thủ công, chất lượng của các sản phẩm sử dụng những vật liệu tốt nhất, được các nghệ nhân giỏi nhất trên thế giới chế tác. Chắc chắn đã có sự am hiểu cũng như kiến thức từ khách hàng hơn trước đây.

Thị trường công nghiệp giày xa xỉ thế giới đang phát triển và chúng tôi thấy rất nhiều cơ hội cũng như triển vọng, đặc biệt ở một thị trường mới như Việt Nam.

“Những người tiêu dùng đồ xa xỉ tại Việt Nam muốn có một phong cách độc lập và khác biệt. Họ coi trọng những sản phẩm có nền tảng, mang tính di sản, chất lượng và có nguồn gốc.”

– Ông đánh giá thế nào về những khách hàng tiềm năng của mình?

Ông Nicholas Holt: Chúng tôi nhận thấy rằng nhu cầu về giày và bốt chất lượng cao tại Việt Nam lại đang tăng lên. Những người tiêu dùng đồ xa xỉ tại Việt Nam muốn có một phong cách độc lập và khác biệt. Họ coi trọng những sản phẩm có nền tảng, mang tính di sản, chất lượng và có nguồn gốc.

Một điểm quan trọng là chúng tôi không phải là thời trang nhanh hay một loại hàng xa xỉ mang tính tức thời. Chúng tôi vui lòng dành thời gian để đảm bảo duy trì sự ổn định. Và hiện tại chúng tôi đã có mặt Việt Nam, sau chặng đường 151 năm của mình.

John Lobb đã chế tạo những đôi giày và bốt trong hơn 150 năm qua, với mỗi đôi giày trải qua hơn 190 công đoạn chế tác để mang đến sự khác biệt và độc đáo. Tôi tin rằng sản phẩm của chúng tôi hoàn toàn thích hợp với thị trường Việt Nam.

– Khách hàng của giày xa xỉ ở Việt Nam thường thích thay đổi và có phần “màu mè,” trong khi John Lobb là một hãng giày lâu đời dành cho các “quý ông” với những kiểu dáng cổ điển, vậy các ông có kế hoạch ra sao trong việc thu hút khách hàng Việt Nam?

Ông Nicholas Holt: Xu hướng của công nghiệp giày đang dựa vào “phong cách” nhiều hơn, các khách hàng có thể sẽ không đi những đôi giày mang tính chất “nghi thức” mỗi ngày. Chúng tôi cũng phải thay đổi và bắt kịp với sự thay đổi của thị trường.

Chúng tôi đã đưa ra những bộ sưu tập giày không có dải viền da bao quanh mép giày (non-welted) và đạt được thành công lớn, như bộ sưu tập giày sneaker “Levah” và “Holme” – tự nhiên hơn, thoải mái hơn với phong cách trẻ trung. Thành công của những bộ sưu tập giày (non-welted) đã giúp tiếp cận những khách hàng đương đại, trẻ trung hơn.

Thế hệ tiêu dùng có trải nghiệm tinh tế và đẳng cấp

– Điều gì khiến ông nghĩ người tiêu dùng ở Việt Nam sẽ lựa chọn John Lobb, khi giá một đôi giày là không hề rẻ?

Ông Nicholas Holt: Như tôi đã nói ở trên, những người tiêu dùng đồ xa xỉ tại Việt Nam muốn có một phong cách độc lập và khác biệt. Họ coi trọng những sản phẩm có nền tảng, mang tính di sản, chất lượng và có nguồn gốc.

John Lobb cần tới 190 công đoạn để đóng một đôi giày. Quy trình chính gồm: Clicking (cắt da từ miếng da được chọn lựa từ trước, đây là công đoạn quan trọng đầu tiên) có riêng nghệ nhân cắt da; tiếp đến là sơn viền da; chia nhỏ các phần da đã cắt thành các cấu phần của đôi giày (da mũi, da sườn, da đế trong, đế ngoài…); Closing (quá trình khâu ghép các phần da trên, gọi là “upper” của một đôi giày) là quy trình quan trọng tiếp theo và gồm nhiều công đoạn nhỏ; Stiching – quá trình khâu; Lasting – ghép với khuôn giày…

Ở các hãng giày phân khúc trung cấp, họ thường thuê nhân công làm quy trình “closing” ở một nước thứ ba, vì giá nhân công rẻ và thợ khâu cũng có tay nghề khéo léo. Với số ít hãng cao cấp trong đó có John Lobb thì quá trình này thực hiện hoàn toàn ở Northampton, Anh quốc.

Và điều này đem đến cho khách hàng một trải nghiệm mới, tinh tế và đẳng cấp.

“Đi một đôi giày hàng hiệu không phải là để thể hiện mức thu nhập hay sự khoe khoang, mà đây là cách thưởng thức những chi tiết tinh tế.”

– Theo ông đó là trải nghiệm gì?

Ông Nicholas Holt: Theo chúng tôi quan sát, khách hàng của John Lobb có cảm nhận đặc biệt về phong cách, họ không chạy theo xu hướng mà coi trọng vẻ đẹp trong chế tác và di sản của thương hiệu. Đi một đôi giày hàng hiệu không phải là để thể hiện mức thu nhập hay sự khoe khoang, mà đây là cách thưởng thức những chi tiết tinh tế.

Tôi nghĩ độ tuổi không phải là điều quan trọng. Bạn có thể là người thành công với độ tuổi 20 hoặc 60. Tôi đã thấy những người ở độ tuổi 20 đi giày welted và những người ở độ tuổi 60 đi những đôi giày thông thường. Không phải là tuổi mà là sự nhận thức về thương hiệu và sự đánh giá về một điều gì đó sẽ tồn tại trong suốt cuộc đời bạn.

Quý ông mang John Lobb không được định nghĩa bởi tuổi tác hay số tiền anh ta có, mà là quan điểm về trải nghiệm. Đó sẽ là một người nhã nhặn, hiểu biết và yêu thích nghệ thuật.

– Khi gia nhập thị trường Việt Nam, John Lobb hay các hãng giày xa xỉ khác sẽ phải đối mặt với thách thức gì khi chinh phục thị trường này?

Ông Nicholas Holt: Thách thức của chúng tôi hay bất kỳ một hãng giày nào khi gia nhập một thị trường mới như ở Việt Nam là tạo dựng được niềm tin và lòng trung thành của khách hàng dành cho sản phẩm của mình. Tuy nhiên, hãng giày của chúng tôi không bao giờ thỏa hiệp về cấp độ chất lượng và chế tác trong mọi hoàn cảnh.

Tôi cũng muốn nói về những khách hàng sáng suốt. Có những khách hàng có kiến thức nhưng chỉ số lượng nhỏ trong họ hiểu được loại giày welted có quy trình chế tác thế nào. Thường chỉ có những chuyên gia và những người thực sự yêu giày mới hiểu.

Vì thế, điều chúng tôi cần làm là chỉ ra cho khách hàng thấy giá trị của mình, quy trình sản xuất, chất lượng vật liệu, chất lượng tay nghề của nghệ nhân… Bằng những kiến thức chúng tôi có được về thương hiệu cũng như phương pháp chế tác, chúng tôi muốn làm giàu thêm kiến thức cho cả khách hàng lẫn các nghệ nhân của mình.

Tôi cũng muốn bạn biết rằng, tất cả các loại giày welted của chúng tôi sử dụng phương pháp cấu trúc truyền thống của Anh quốc, đòi hỏi mức độ cao nhất trong chế tác. Nó cho chúng tôi khả năng thay đế và chúng tôi cung cấp một loạt các sản phẩm chăm sóc giày để tăng tuổi thọ của chúng.

– Ở thị trường nhỏ và mới như Việt Nam, theo ông sản phẩm giày như nào sẽ phù hợp?

Ông Nicholas Holt: Chúng tôi sẽ cung cấp các loại giày cổ điển như Oxford, Derby, giày lười, giày khóa, bố và Sneaker với một loạt các loại màu và da theo mùa cũng như một bộ sưu tập chính các sản phẩm da và phụ kiện nhỏ. Những bộ sưu tập cốt lõi là: City II kiểu Oxford, giày lười Lopez, giày khóa đôi William.

Đó đều là những sản phẩm mang tính biểu tượng. Giày khóa đôi là một trong những kiểu giày tôi nghĩ rất quan trọng dành cho thị trường Việt Nam. Nó có thiết kế hiện đại, phù hợp với mọi lứa tuổi kết hợp tính đa dụng và rất phong cách.

– Xin cảm ơn những chia sẻ của ông./.

1829 – Nhà sáng lập John Lobb sinh ra tại làng Tywardreath. Ngôi làng nhỏ nằm trên một ngọn đồi ở Cornwall, nước Anh.

1866 – John Lobb mở hiệu giày đầu tiên mang tên ông tại London, và sau đó năm 1899, cửa hiệu đầu tiên mở tại Paris đưa cái tên John Lobb dành cho giới quý tộc khắp thế giới.

1945 – William Lobb thiết kế mẫu giày hai đai khóa mang tính biểu tượng mang tên ông: “William” và mẫu loafer huyền thoại Lopez ra đời vào năm 1950.

1976 – John Lobb thuộc sở hữu của tập đoàn Hermès.

1996- Cửa hiệu John Lobb đầu tiên tại New York khai trương và bắt đầu tấn công thị trường châu Á vào năm 2005 với việc khai trương cửa hiệu đầu tiên tại Nhật Bản. Những năm sau đó John Lobb lần lượt xuất hiện ở Nga, Đài Loan, Trung Quốc, Mỹ, Hong Kong.

2018 – John Lobb chính thức vào Việt Nam.

Tokyo là một siêu đô thị với dân số nội đô khoảng 20 triệu, dân số toàn vùng Tokyo- tính cả các địa phương lân cận ngoại ô như Saitama, Yokohama, Kawasaki, giống như Việt Nam tính cả Đông Anh, Sóc Sơn, Hà Tây vào Hà Nội thì lên đến 38 triệu dân.

Chưa kể một số lượng ổn định du khách và người nước ngoài tới đây làm việc đều đều khoảng 5 triệu người nữa. Vị chi thành phố này luôn chứa trên dưới 43 triệu người sinh sống.

So với Hà Nội (đã mở rộng) 7,5 triệu người, Thành phố Hồ Chí Minh 8,5 triệu người mà nhiều ngõ phố vẫn còn rác và bụi, thì Tokyo có thể được coi là thành phố không có bụi và rác.

Tôi sang Tokyo năm 2015, có thể coi là năm bắt đầu thực hiện các dự án xây dựng để phục vụ Olympic Tokyo 2020. Nhiều sân vận động bị đập đi, xây mới, nhiều tòa nhà đập đi xây lại. Chuẩn bị cho thế vận hội, Tokyo đã tuyển thêm gần 100.000 công nhân xây dựng từ nước ngoài mới đáp ứng được thời gian hoàn công. Ấy vậy mà đường phố vẫn sạch bong, hàng cây hoa trà ngay cạnh hàng rào sân vận động Aoyama 50.000 chỗ ngồi bị đập đi xây mới mà lá vẫn bóng loáng, sạch như vừa được ai cầm khăn lau vậy.

Tôi xin kể với mọi người những gì nhìn thấy, nghe được ở Tokyo trong vấn đề xử lý rác thải với mong muốn góp một tiếng nói, một hành động trong sự thay đổi ý thức bảo vệ môi trường ở Việt Nam.

Tokyo ngập trong rác

Những năm 60 của thế kỷ trước, Tokyo bị ngập trong rác thải khi tốc độ đô thị hóa xảy ra nhanh chóng cộng với mức sống người dân cao hẳn so với thời gian đầu sau chiến tranh. Lối sống công nghiệp kéo theo rất nhiều hệ lụy, người dân từ khắp nơi kéo về Tokyo làm việc, kiếm sống. Các nhà máy, xưởng sản xuất mọc lên ồ ạt, kể cả ở khu vực trung tâm thành phố.

Thức ăn công nghiệp, đồ ăn nhanh, đồ nhựa dùng một lần khiến cho các bãi rác kiểu cũ nhanh chóng quá tải. Nhiều cống rãnh, sông suối trở thành nơi chứa rác thải, nhiều khu đất trống trở thành bãi rác tự phát.

Giải pháp tình thế được đưa ra là đốt rác. Các trung tâm thu gom và xử lý rác thải trở thành các lò đốt rác. Lượng rác có vẻ giảm nhưng thiên nhiên và người dân được tặng lại một bầu không khí ô nhiễm trầm trọng. Các bệnh về phổi, bệnh ngoài da tăng đột biến. Rất nhiều giải pháp khác được đưa ra tuy nhiên các bãi rác tự phát vẫn là ổ ruồi muỗi, dịch bệnh, thành phố vẫn đầy khói bụi và rác thải sinh hoạt.

Thay đổi để phát triển bền vững

Năm 1971, Bộ Môi trường Nhật Bản được thành lập nhằm đưa ra các giải pháp căn cơ cho vấn đề rác thải, ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước. Hàng loạt chính sách và dự án nghiên cứu được triển khai trong giai đoạn này trở thành nền tảng cho sự thay đổi hoàn toàn trong 20 năm tiếp theo.

Với nhận định, rác thải đô thị là vấn đề riêng mang đặc thù của từng địa phương, các phương án xử lý rác thải tại mỗi tỉnh, thành sẽ do Hội đồng thành phố và Thị trưởng quyết định. Thị trưởng Tokyo thời gian đó là ngài Shunichi Suzuki đã duyệt chi 1.000 tỷ Yen để xử lý gần ½ lượng rác thải sinh hoạt bằng cách biến chúng thành các vật liệu dùng để chôn lấp, xây dựng, lấn biển.

Nhật Bản là nước có tỉ lệ rác chuyển thành năng lượng cao nhất thế giới và là nước có tỉ lệ cao nhất châu Á về rác tái chế.

Bằng 12 triệu tấn rác thải ông đã xây nên hòn đảo nhân tạo Odaiba nằm ngoài vịnh Tokyo cách quận trung tâm Minato chỉ 1km và biến nó trở thành một trung tâm thương mại, du lịch và nhà ở sầm uất.

Học tập Tokyo, nhưng không xây dựng đô thị và trung tâm thương mại, sân bay quốc tế Kansai, sân bay quốc tế Chubu cũng được làm từ rác lấn biển, cho tới nay đã có 5 sân bay được xây dựng bằng cách dùng rác lấp biển tạo đảo. Ở mỗi địa phương lại có các cách giải quyết riêng phù hợp nhất với đặc điểm của mình.

Nhận định thứ hai là rác thải hoàn toàn có thể mang lại lợi ích, cần phải tối ưu hóa để vừa giảm gánh nặng môi trường vừa mang lại việc làm và lợi nhuận. Đây là nhận định quan trọng cho việc xử lý rác thải tại Nhật Bản. Giải pháp đưa ra là tái chế và sản xuất điện. Hiện nay chỉ có 1% lượng rác thải phải đưa vào bãi rác chôn lấp, hơn 70% sẽ được 1.000 nhà máy điện trên khắp Nhật Bản chạy bằng rác dùng để sản xuất điện.

Hầu hết chủ các nhà máy điện rác là các doanh nghiệp tư nhân, các công ty điện lực cũng hầu hết là của tư nhân sẽ mua lại điện và bán cho các hộ gia đình. Thậm chí nhà máy điện hạt nhân cũng của tư nhân, nhà nước chỉ quản lý hạ tầng phân phối điện và đưa ra mức giá sàn và trần giá bán điện cho từng khu vực để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh, tránh tình trạng cá lớn nuốt cá bé. Giá bán điện thực tế là do các doanh nghiệp tự thỏa thuận với nhau.

Vì vậy mới khuyến khích được người dân ở xa trung tâm, các khu đô thị ở ngoại ô mới bán được nhà vì giá nhà thuê rẻ, giá điện, nước cũng rẻ hơn. Khí thải do đốt rác phải được lọc sạch hoàn toàn bụi và các chất độc hại trước khi đưa ra môi trường. Tro bụi sau khi xử lý tách độc được trộn với phụ gia để làm gạch. Hơn 28% rác thải còn lại được dùng để tái chế. Hiện tại, Nhật Bản là nước có tỉ lệ rác chuyển thành năng lượng cao nhất thế giới và là nước có tỉ lệ cao nhất châu Á về rác tái chế.

Năm 1993, Luật Môi trường được quốc hội Nhật Bản thông qua đã định hình toàn bộ các quy định và tạo ra một khung pháp lý cho mọi hoạt động liên quan tới quản lý rác thải và các vấn đề môi trường.

Trung tâm công nghệ và thương mại mọc lên từ rác

Đảo Odaiba (daiba trong tiếng Nhật có nghĩa là pháo đài)- tên một hòn đảo nhân tạo được xây dựng ở vịnh Tokyo từ những năm 60 của thế kỷ trước.

Hiện nay Odaiba trở thành một trung tâm mua sắm, du lịch sầm uất, một liên hợp công viên giải trí, công viên nước và công viên cây xanh ngút tầm mắt, những khu căn hộ cao cấp với tầm nhìn khắp vịnh Tokyo, trung tâm triển lãm quốc tế với sức chứa hàng chục ngàn người,…  Khó có thể tưởng tượng một khu đô thị có giá trị bất động sản không kém bất cứ khu trung tâm nào của thủ đô Tokyo như vậy lại được xây trên nền rác thải.

Khó có thể tưởng tượng một khu đô thị có giá trị bất động sản không kém bất cứ khu trung tâm nào của thủ đô Tokyo như vậy lại được xây trên nền rác thải.

Từ những năm 60 của thế kỷ trước Tokyo trở thành một đại đô thị phải đối mặt với vấn nạn rác thải khi vùng thủ đô trở thành nơi sinh sống của gần 1/3 dân số toàn Nhật Bản. Tỷ lệ đó gần như giữ nguyên cho tới hiện tại, dân số Tokyo là hơn 38 triệu người trên tổng số hơn 125 triệu người dân Nhật, mỗi năm thải ra khoảng 2,7 triệu tấn rác gồm đồ dùng thải loại, rác thải sinh hoạt, rác thải sản xuất, rác thải công nghiệp. Tokyo xác định dứt khoát phải tìm ra một hệ thống các giải pháp mang tính ổn định, bền vững, đảm bảo sự phát triển của đô thị không phải tỷ lệ nghịch với ô nhiễm môi trường.

Những nhà lãnh đạo Tokyo đã không tiếc tiền cho các đề tài nghiên cứu và ứng dụng trong việc giải quyết triệt để vấn đề rác thải công nghiệp và sinh hoạt. Trong số các sáng kiến được đề xuất và thực hiện, giải pháp xử lý rác trở thành vật liệu xây dựng, vật liệu lấp biển, mở rộng đô thị là một mũi tên trúng nhiều đích. Trong nhiều năm, nhiều nhà khoa học đa ngành đã cùng làm việc để cuối cùng đưa ra những phương pháp tối ưu trong hướng đi này.

Trong những năm 90, vị thị trưởng thời kỳ đó là ông Shunichi Suzuki đã hiện thực hóa bằng việc chi 1.000 tỷ Yen với mục tiêu biến khu vực 6 đảo pháo đài nhỏ bé năm xưa trở thành Odaiba ngày nay với diện tích gần 25km2, chỉ duy giữ lại duy nhất đảo số 6 như một di tích lịch sử. Năm đảo pháo đài còn lại giờ đây đã nằm trọn trong lòng đảo Odaiba.

Tôi còn nhớ mãi ấn tượng lần đầu tiên đi trên chiếc cầu mang tên Cầu Vồng nối Tokyo với đảo Odaiba và nghe người bạn Nhật giới thiệu rằng đây là hòn đảo nhân tạo được xây nên từ rác. Có lẽ những hình ảnh đổ rác lấp ao, hồ ở Việt Nam đã quá ám ảnh nên tôi mường tượng tới những bãi rác thải khổng lồ ruồi nhặng bâu như đám mây, được máy xúc, máy ủi đẩy dần ra phía biển. Hoặc giả ở Nhật Bản văn minh tiến bộ hơn nên sẽ ép rác thành bánh, rồi đẩy ùm ùm ra biển.

Odaiba chính là một biểu tượng về trí tuệ và tầm nhìn cũng như thái độ sống của người Tokyo nói riêng, người Nhật Bản nói chung.

Sự thật hoàn toàn không phải vậy, điều thứ nhất khiến tôi ngỡ ngàng đó là sự quá rộng lớn của đảo. Tôi không khỏi choáng ngợp khi tiếp nối chiếc cầu 4 làn xe ôtô là một con đường rộng hơn nữa chạy vào giữa đảo. Con đường lớn và dài như cao tốc Pháp Vân-Cầu Giẽ, chỉ khác chút là xung quanh không phải những bờ ruộng và những ngôi làng nhỏ mà hút tầm mắt là các đại siêu thị, cao ốc, công viên. Ấn tượng thứ hai là không có cọng rác nào được chôn lấp theo cái cách mà tôi hình dung.

Phải mất gần một giờ đi xe buýt, chúng tôi mới tới được chỗ mà người ta đang tiếp tục xây đảo lấn biển và nếu không chuẩn bị trước tâm lý, tôi sẽ lại sốc khi trước mắt tôi giống như một cảng biển chuyên chở hàng hóa, những kiện rác bằng vỏ lon kim loại, vỏ chai nhựa đã được rửa sạch ép thành khối nặng hàng chục tấn, to như những chiếc container hàng trăm khối.

Không hề giản đơn như tôi đã hình dung theo kiểu lấn hồ, ao ở Việt Nam, khi rác rến, xà bần, đất cát cứ thể đổ tùm lum xuống miễn là lấp được kín cái mặt ao hồ, sau dăm ba năm thì nhà tạm dựng lên, sau chục năm nữa thì nhà cấp bốn, rồi sau rốt là nhà cao tầng. Những khu Trương Định, Thanh Xuân, Nhân Chính, Từ Liêm khi tôi còn nhỏ là những ruộng rau muống, hồ nước mênh mông, giờ đều thành nhà, thành phố như vậy.

Ở Odaiba người Nhật đã làm rất khác, rất bài bản, khoa học và đảm bảo sự bền vững như kết cầu nền đảo tự nhiên. Trước tiên đáy biển phải được nghiên cứu kỹ về địa chất, dòng chảy, nước ngầm,.. Chỉ riêng về nước ngầm cũng đã nhiều chuyện đáng nói, như dòng suối nước nóng nhân tạo Monogatari được lấy lên từ độ sâu 1.400m ở trung tâm Odaiba. Để lấy được nguồn nước thiên nhiên này họ đã lắp đặt trước hệ thống ống dẫn từ mạch nước lên mặt biển trước khi san lấp tạo mặt bằng.

Nguồn nước này giờ đây tạo nên một hệ thống nhà tắm nước nóng kiểu Nhật (onsen) có thu phí. Phần nước nóng dư thừa họ làm thành một dòng suối nhân tạo để người dân miễn phí ngâm chân, trẻ nhỏ chơi đùa nghịch ngợm. Cái gì cũng nghĩ đến tận cùng và làm tối đa tất cả vì lợi ích chung, đó là cách nghĩ và cách làm của người Nhật.

Sau khi nghiên cứu và lên phương án triển khai lúc đó họ mới làm từng bước từ xử lý nền đáy, đổ các khối bêtông ba chạc nặng 20-40 tấn mỗi miếng, đổ rác đã nén thành khối, đổ đá, lấp đất. Có những chỗ phải khoan nhồi để chống sụt lún, trôi trượt.

Ngay cả trên bề mặt đảo sau khi đã nổi lên khỏi mặt nước cũng được xử lý rất khoa học, đảm bảo đất không bị sụt lún do nước biển, do động đất, do xây dựng. Khu vực rìa đảo được tạo nền, đổ cát tạo thành những bãi biển nhân tạo đẹp đẽ, an toàn. Những khu vực mới mở rộng chưa nằm trong quy hoạch phát triển đô thị thì họ để làm phong điện và trồng rừng.

Có thể nói không quá, Odaiba chính là một biểu tượng về trí tuệ và tầm nhìn cũng như thái độ sống của người Tokyo nói riêng, người Nhật Bản nói chung.

Học cách vứt rác của người Nhật

Cùng với các giải pháp khoa học và công nghệ, các quy định phù hợp và nghiêm khắc về bảo vệ môi trường, để có một thủ đô Tokyo xanh, sạch đẹp như ngày nay phải dựa trên một yếu tố quyết định, đó là ý thức người dân trong việc vứt rác cũng như bảo vệ môi trường.

Ngày gia đình tôi mới sang Nhật, khi vào nhận căn hộ, chúng tôi được người quản lý hướng dẫn tỉ mỉ mất cả buổi sáng, trong đó hướng dẫn an toàn cháy nổ và phân loại rác là mất nhiều thời gian nhất. Chúng tôi ở tầng 4 một chung cư 12 tầng, ở mỗi tầng đều có một phòng  nằm ở cuối hành lang dùng để chứa rác thải.

Trong căn phòng đó có 12 thùng rác lộ thiên dùng để vứt các loại rác vô cơ, không có nắp đậy và một thùng rác kín có nắp đậy dùng để vứt rác hữu cơ (rau, củ, phụ phẩm thực phẩm, thùng này bên trong còn được lót sẵn túi nylon đề phòng nước từ rác chảy ra dù rác vứt vào đó cũng đều phải bỏ vào túi, bao chứ không được vứt thẳng rác vào thùng).

12 loại rác vô cơ được phân ra từng thùng với ghi chú và nhãn dán ở bên ngoài thùng, gồm có: 1- rác cháy được (giấy lẻ, vụn, túi giấy, vải, vỏ hộp bánh kẹo), 2- rác nhựa (đồ chơi trẻ em, túi nylon, nắp chai nhựa,..), 3- vỏ chai nhựa (đã bỏ nắp), 4- chai thủy tinh (đã bỏ nắp nhựa hoặc kim loại), 5- vỏ hộp kim loại, 6- thủy tinh (gốm, sứ, thủy tinh vỡ), 7- giấy báo (sách, vở nguyên quyển buộc thành bó), 8- bìa hộp carton (đã gỡ thành miếng), 9- rác nguy hiểm (pin), 10- rác nguy hiểm (kim khâu, kim tiêm, móc câu), 11- rác kim loại (mắc áo, kìm, tuốc nơ vít), 12- đồ điện, điện tử (máy sấy tóc, quạt điện- chiều cao hay bề ngang không quá 30cm, đồ chơi điện tử, điện thoại di động).

Quả thật, với 40 năm quen nếp sống cứ rác là vứt, bất kể thể loại thì quả đây là một thói quen mới không hề dễ học. Mỗi nhà còn được phát một cuốn hướng dẫn vứt rác do thành phố Tokyo in, quả là không phải tự nhiên người ta phải in một cuốn sách mấy trăm trang như vậy.

Ví dụ như bỉm vệ sinh của con bạn sẽ vứt vào loại rác nào, khi bên ngoài nó là bông, vải sẽ phải vào thùng rác cháy nhưng bên trong nó là chất hữu cơ sẽ phải vứt vào thùng rác hữu cơ. Hay như con bạn có đồ chơi trong đó có pin, pin sẽ phải tháo ra để bỏ vào loại rác nguy hiểm, cái đó dễ rồi. Nhưng đồ chơi đó lại có cả bộ phận bằng kim loại và bộ phận bằng nhựa, vậy sẽ bỏ vào loại rác nào? Trong cuốn hướng dẫn đó có đủ cả, bạn chỉ phải chịu khó làm theo hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

Mỗi nhà còn được phát một cuốn hướng dẫn vứt rác do thành phố Tokyo in, quả là không phải tự nhiên người ta phải in một cuốn sách mấy trăm trang như vậy.

Rác quá khổ, cồng kềnh sẽ đặt ở góc của phòng đựng rác. Tất cả vật dụng gia đình như tivi, giường, tủ, cứ cái gì bỏ đi có kích cỡ quá 30cm (trừ bìa carton) thì phải mua tem vứt rác để dán riêng từng cái. Nhiều tem, ít tem phụ thuộc kích cỡ, trọng lượng, chất liệu của món đồ của bạn muốn vứt.

Tem này có bán tại mọi cửa hàng tiện lợi mở cửa 24h ở khắp nơi, cứ trong vòng bán kính 500m chắc chắn sẽ có hơn một cửa hàng tiện lợi mà người Nhật gọi là combini. Combini có thể của nhiều hãng, nổi tiếng và phổ biến thì gồm Seven Eleven, Family Mart, LawSon nhỏ hơn thì có Ministop, Cricle K, Sunkus, Daily Yamazaki.

Tại đây bạn có thể thanh toán tiền điện thoại, tiền bảo hiểm, tiền mua đồ qua mạng của các hãng như Amazon, Ebay, Rakuten (nếu như không có thẻ tín dụng hoặc ví điện tử để thanh toán trực tiếp qua mạng), gửi đồ, bưu phẩm, bưu kiện (hoạt động như một trạm bưu điện), photocopy và tất nhiên nó là một siêu thị mini và là một cửa hàng ăn uống lúc nào cũng có đầy thức ăn nóng hổi. Hệ thống này chính là một đảm bảo cho Tokyo trở thành một đô thị hoạt động suốt đêm ngày.

Năm sau, chúng tôi chuyển nhà đến một chung cư khác gần nơi làm việc hơn, lại gần ga hơn. Ở Tokyo giá bất động sản phụ thuộc phần lớn vào khoảng cách từ nhà bạn đến ga tầu. Các văn phòng bất động sản có bảng giá cụ thể cho khoảng cách, các bảng quảng cáo bất động sản bao giờ cũng có câu “đến ga gần nhất xy phút.” Nhà cũ của chúng tôi cách ga 10 phút đi bộ, với diện tích 63m2 giá thuê là 22man (22 vạn yen bằng khoảng 44 triệu VND). Nhà mới của chúng tôi cách ga 2 phút đi bộ, với diện tích tương đương giá 27man.

Ở chung cư này lại áp dụng một cách vứt rác khác, mỗi tầng có một ống bỏ rác, rác cháy và rác hữu cơ được bỏ vào ống này. Tất nhiên phải để ở hai túi riêng, túi rác hữu cơ ngoài túi nylong bên trong, phải được cuốn giấy báo bên ngoài để dễ phân loại. Các loại rác khác phải đi xuống tầng một, ở đó mới có nhà để rác vô cơ và cũng chia ra các loại thùng khác nhau.

Sau này tôi mới biết, chung cư nào càng phân chia thật nhỏ, thật tỉ mỉ các loại rác thì tiền vứt rác càng rẻ. Thảo nào tôi đọc tin trên báo thấy nói nhiều nơi ở Nhật như thị trấn Kamikatsu họ còn phân chia rác thành 45 loại. Tức là mỗi công ty thu gom rác họ sẽ thu gom đúng loại họ cần và họ mất ít thời gian, công sức để phân loại và sơ chế.

Ví dụ như công ty chuyên gom lọ thủy tinh để tái chế nếu chai thủy tinh vẫn còn nắp nhựa hoặc bộ phận nhựa chống chảy tràn nằm trong cổ chai họ sẽ mất công gỡ bỏ. Nếu bạn lại để riêng chai thủy tinh mầu trắng và các chai thủy tinh mầu riêng, rõ ràng sẽ thuận lợi cho người thu gom và sơ chế nguyên liệu trước khi tái chế. Hay công ty chuyên tái chế chai nhựa trắng PET để thành các đồ dùng một lần như ống hút, thìa nhựa, họ sẽ mất rất ít công nếu các chai đều đã được bỏ nắp, gỡ bỏ nhãn dán.

Ngược với Việt Nam là người có đồ sẽ mang ra bán cho người mua đồng nát thì ở Nhật người có đồ muốn vứt sẽ phải mất tiền cho người thu gom.

Một chuyện thú vị về rác đó là những người mà tôi tạm gọi là “đồng nát” ở Nhật. Hôm đó tôi đang đi bộ từ siêu thị về nhà thì thấy một chiếc xe tải nhỏ chạy rất chậm, tốc độ chỉ hơn một người đi bộ. Xe phát một đoạn nhạc ngắn lặp đi lặp lại. Tôi tò mò lắm bèn hỏi mọi người và được biết đó là người làm nghề đồng nát ở Nhật.

Nhưng ngược với Việt Nam là người có đồ sẽ mang ra bán cho người mua đồng nát thì ở Nhật người có đồ muốn vứt sẽ phải mất tiền cho người thu gom. Hóa ra đồng nát ở Nhật là những ông chủ vựa thu mua, tái chế, xử lý đồ thải cồng kềnh, chủ yếu là đồ điện, điện tử như quạt, máy sưởi, điều hòa, tivi, tủ lạnh,… quy mô nhỏ và cạnh tranh bằng giá với hệ thống của những công ty lớn hơn hoặc của công ty vệ sinh của thành phố thu gom những rác quá khổ bằng cách bán tem vứt rác.

Ví dụ như tôi muốn vứt bộ bàn ghế làm việc gồm một chiếc ghế xoay và một chiếc bàn làm việc kích cỡ 0,8×1,2m thì chiếc ghế sẽ mất một tem một ngàn yên, chiếc bàn sẽ mất 2 tem hai ngàn yên, vậy là muốn vứt tôi phải mất 3 ngàn yên (bằng khoảng 600.000 VND). Nếu tôi chịu khó chờ và phải rình nữa vì những người gom đồng nát họ đi không theo một lịch cố định nào, thì có thể sẽ chỉ mất một nửa tiền.

Một câu chuyện thú vị về rác nữa đó là chuyện dọn chất thải của thú cưng như chó, mèo. Người Nhật nói chung, người Tokyo nói riêng bây giờ không muốn lập gia đình. Sống một mình chắc nhiều lúc cũng buồn nên nhiều người nuôi chó làm bạn. Nuôi chó ở Tokyo đối với cá nhân tôi là một cực hình, tôi thường đùa với vợ, thà bắt anh nuôi vợ còn hơn. Trước khi nuôi chó người nuôi phải tham gia một lớp học thường là một ngày của một hiệp hội chó ở địa phương.

Bạn sẽ được học tất cả những kiến thức cơ bản về chăm sóc, nuôi dạy, khám chữa bệnh, quyền của chủ nuôi cũng như quyền của con chó (không được ngược đãi, hành hạ chó chứ đừng nói đến chuyện thịt chó), cho đến vấn đề vệ sinh của con chó. Học xong có trả bài và có giấy chứng nhận đã tham gia khóa học. Không có giấy mà nuôi chó là anh vi phạm, sẽ bị phạt nếu bị phát hiện.

Nếu có dịp tới Tokyo, các bạn sẽ thấy người nào dắt chó đi dạo cũng cầm theo một chiếc túi nhỏ, trong đó đựng một chai nước, vài cái túi nylon, bao tay nylon. Chai nước dùng để dội khi chó của mình tè và túi nylon cùng với bao tay dùng để bốc phân. Túi phân đó bạn sẽ phải đem về nhà để vứt vì ở Tokyo, thùng rác cũng rất ít- họ có thói quen mang rác của mình về nhà vứt, thùng rác riêng cho phép vứt phân chó lại càng vô cùng hiếm (thùng rác này có in hình và viết chữ cho phép). Chỉ tưởng tượng tới việc tung tăng đi chơi công viên với một túi phân chó trong túi là tôi đã thấy khâm phục những người nuôi chó ở Tokyo sát đất.

Tóm lại, chỉ sau 10 năm chịu cảnh sống chung với rác và khói bụi, người Tokyo nói riêng, người Nhật Bản nói chung đã cương quyết không chịu tiếp tục sống như vậy. Họ đã chấp nhận thay đổi bản thân để mình được sống trong một thành phố, đất nước với môi trường thiên nhiên, môi trường sống sạch sẽ, an toàn.

Không chỉ thế mà họ còn để lại cho các thế hệ tương lai một nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường. Nhờ những thành tựu to lớn trong nghiên cứu khoa học công nghệ, những dự án quy hoạch và tái chế nghiêm ngặt, đặc biệt là thái độ tích cực của người dân, lượng rác thải của Tokyo đã giảm đáng kể so với trước đây. Lượng rác thải của Tokyo hiện là 2,7 triệu tấn, bằng gần một nửa so với kỉ lục 4,9 triệu tấn vào năm 1989./.

Le départ du 1er groupe et du 2e groupe de l’Hôpital de campagne de deuxième niveau No1 pour le Soudan du Sud le 1er et le 15 octobre 2018, marque la maturité du Vietnam dans sa participation aux opérations de maintien de la paix de l’ONU.

Ces événements démontrent la maturité des casques bleus vietnamiens sur la scène internationale avec 27 officiers envoyés pour se joindre aux efforts de maintien de la paix dans le monde. Mais cette fois-ci, c’est la première fois que le Vietnam envoie une unité indépendante, ce qui illustre d’une part, sa responsabilité, ses importantes contributions envers l’ONU, pour la paix et la stabilité dans le monde ; d’autre part, l’amour de la paix des soldats vietnamiens et leur aptitude accomplir des missions internationales.

                         Des efforts communément salués

Selon le colonel Hoang Kim Phung, directeur du Département de maintien de la paix, en plus de fournir des soins médicaux aux membres du personnel de la Mission de maintien de la paix de l’ONU au Soudan du Sud, cet hôpital assumera également une autre tâche importante, celle d’apporter un soutien aux populations locales dans les cas d’urgence.

C’est la première fois que le Vietnam envoie une unité indépendante, ce qui illustre d’une part, sa responsabilité, ses importantes contributions envers l’ONU, pour la paix et la stabilité dans le monde ; d’autre part, l’amour de la paix des soldats vietnamiens et leur aptitude accomplir des missions internationales.

La participation de l’Hôpital de campagne de deuxième niveau No1 à des opérations de maintien de la paix des Nations Unies démontre non seulement la bonne volonté et la responsabilité du Vietnam pour les activités de maintien de la paix des Nations Unies, mais aussi ses efforts et ses capacités pour participer directement au maintien de la paix, apportant la stabilité et la paix aux habitants des pays et régions confrontées à des difficultés dues aux conflits ou à la pauvreté.

Sur son site officiel, peacekeeping.un.org, l’UN Peacekeeping a qualifié d’«arrivée historique» la présence du premier hôpital militaire de niveau 2 du Vietnam à Bentiu, au Soudan du Sud, un événement également saluée par l’ONU et sa Mission dans ce pays africain. Malgré d’énormes défis auxquels le pays est confronté, les médecins vietnamiens vont mener à bien leur mission, a-t-il ajouté.

L’Institut australien de Stratégie politique The Strategist a estimé que les opérations de l’hôpital vietnamien au Soudan du Sud montrent non seulement le rôle croissant du pays sur la scène internationale, mais offrent également des opportunités aux forces militaires vietnamiennes et australiennes de renforcer leur collaboration.

«Cette mission n’aurait jamais été facile et, pour s’y préparer, le Vietnam devait prouver qu’il pouvait respecter des normes élevées dans des domaines clés. Et ils l’ont fait avec notre aide », a déclaré l’ambassadeur australien au Vietnam, Craig Chittick, cité par The Strategist.

En effet, cet hôpital de campagne a reçu une aide considérable de l’Australie. Outre le personnel et l’appui financier pour l’enseignement de l’anglais, l’armée australienne a dispensé des cours de formation à court et à moyen termes à ses membres.

De son côté, le magazine Diplomat a souligné que le déploiement par le Vietnam de l’hôpital de campagne de niveau 2 No1 au Soudan du Sud s’inscrivait dans le cadre d’une volonté plus large du pays de jouer un rôle dans le maintien de la paix internationale. Selon Diplomat, l’hôpital témoigne également de la participation croissante du Vietnam aux opérations de maintien de la paix.

L’importance de la mission revêt également d’autres aspects, notamment le fait que 17% du personnel envoyé sont des femmes, ce qui contribue à donner la priorité à l’égalité des sexes de l’ONU, a remarqué ce magazine.

Reconnaissant les efforts des Forces de maintien de la paix du Vietnam, le 26 septembre 2018, à New York, dès la signature d’un protocole d’accord en la matière entre l’ONU et le Vietnam, le Secrétaire général adjoint des Nations Unies, Atul Khare, a exprimé sa conviction qu’avec l’envoi d’un hôpital de campagne, le Vietnam pourrait contribuer efficacement au maintien de la paix au Soudan du Sud. Il a également espéré que le Vietnam apporterait de nouvelles contributions à cette importante mission des Nations Unies…

«Cette mission n’aurait jamais été facile et, pour s’y préparer, le Vietnam devait prouver qu’il pouvait respecter des normes élevées dans des domaines clés. Et ils l’ont fait avec notre aide », a déclaré l’ambassadeur australien au Vietnam, Craig Chittick, cité par The Strategist.

S’adressant en ligne depuis le siège des Nations Unies à la cérémonie de départ des casques bleus vietnamiens pour le Soudan du Sud le 1er octobre, le secrétaire général adjoint des Nations Unies a hautement apprécié la participation directe du Vietnam aux opérations de maintien de la paix des Nations Unies, ce qui marque selon lui l’approfondissement et l’élargissement de la participation du Vietnam aux opérations onusiennes de maintien de la paix.

                                    

Message de la paix

Selon le colonel Hoang Kim Phung, des dirigeants de l’ONU, des missions au Soudan du Sud et en République d’Afrique centrale ont tenu en haute estime l’esprit des casques bleus vietnamiens de s’adapter aux circonstances, de leur professionnalisme, de leur capacité de régler promptement des questions d’opérations combinées sur le terrain à temps, ainsi de leur ferme caractère politique.

Il s’est déclaré convaincu que les officiers du Vietnam appartenant à l’hôpital de campagne de niveau 2 au Soudan du Sud allaient bien remplir leur mission et être dignes de l’attente de l’ONU. Ce pour affirmer de nouveau le rôle, la responsabilité internationale du Vietnam, faire briller l’image et la qualité des soldats de l’Oncle Hô et continuer à rehausser la position du Vietnam sur l’arène internationale.

Répondant à des médias à l’occasion de sa participation au débat général de la 73e session de l’Assemblée générale de l’ONU à New York, achevée le 1er octobre dernier, le Premier ministre Nguyen Xuan Phuc a insisté sur le fait que des officiers de l’Armée populaire du Vietnam sont côte à côte avec des soldats venus de nombreux pays pour accomplir une noble mission confiée par l’ONU et la communauté internationale. L’image des soldats de l’Oncle Hô portant des casques bleus constitue un message que le Vietnam veut adresser aux amis internationaux : c’est l’amour pour la paix des Vietnamiens. Le Vietnam est prêt à œuvrer ensemble, à apporter ses efforts pour un meilleur avenir de l’humanité.

Le vice-ministre de la Défense Nguyen Chi Vinh a souligné que la participation du Vietnam aux opérations de maintien de la paix de l’ONU constituait un progrès décisif en vue de poursuivre constamment la ligne politique étrangère d’indépendance, d’autonomie, de paix, de coopération et de développement du Parti. L’activité marque également des changements qualitatifs et quantitatifs en matière de coopération multilatérale en général, celle dans la défense et la sécurité en particulier.

Selon ce général de corps d’armée, cinq ans après la participation du Vietnam aux opérations de maintien de la paix en tant que des officiers d’état-major, de liaison, d’observation, le fait que le Vietnam envoie un hôpital de campagne au Soudan du Sud marque une action concrète, c’est-à-dire, depuis l’état-major en action, ce qui constitue également une opportunité pour le Vietnam à vérifier la compétence de ses officiers sur le plan militaire qu’en relation internationale et en niveau de médecine militaire. C’est aussi une preuve claire qui illustre les contributions du Vietnam à la paix dans le monde. L’armée populaire vietnamienne est héroïque à la fois dans la lutte pour la protection du pays mais aussi active dans la préservation de la paix.

Le 25 novembre 2014, le ministère vietnamien de la Défense a décidé d’établir un hôpital de campagne de niveau 2 avec un effectif de 70 personnes, en application de la politique du Parti et de l’Etat sur la participation aux activités humanitaires dans le cadre des opérations de maintien de la paix de l’ONU. Ces quatre dernières années ont témoigné de ses efforts inlassables pour pouvoir rejoindre les efforts internationaux et assurer la paix dans des zones ravagées par les conflits.

Le lieutenant-colonel Bui Duc Thanh, directeur de l’hôpital de campagne de niveau 2 No.1, a affirmé : « L’objectif est d’accomplir les tâches confiées par la Mission de l’ONU au Soudan du Sud et les cadres et soldats vietnamiens seraient des ambassadeurs de la paix”.

Pour pouvoir assumer des missions humanitaires au Soudan du Sud, tous les médecins de l’hôpital ont suivi une formation intensive pendant près de quatre ans et ont été soumis à deux séries d’examens de l’ONU. Cet hôpital est qualifié de compétent et ses médecins possèdent une expertise considérable en matière de contrôle et de traitement médicaux. Avant leur départ, ils ont dû passer de nombreuses épreuves pour s’adapter aux conditions réelles et répondre aux normes de l’ONU. A ce jour, tous ses cadres et soldats ont satisfait aux normes très élevées de l’ONU en matière de déontologie et de compétences professionnelles.

Dans une interview accordée à l’Agence vietnamienne d’Information (VNA), le lieutenant-colonel Bui Duc Thanh, directeur de l’hôpital de campagne de niveau 2 No.1, a affirmé que « L’objectif est d’accomplir les tâches confiées par la Mission de l’ONU au Soudan du Sud », ajoutant que les cadres et soldats vietnamiens seraient des ambassadeurs de la paix.-VNA

Hoa hậu H’Hen Nie đã làm nên lịch sử cho Việt Nam khi trở thành người đầu tiên lọt vào top 5 cuộc thi Hoa hậu Hoàn Vũ.

Ngoài việc mang lại niềm tự hào cho đất nước, cô cũng được cộng đồng quốc tế đặc biệt ngưỡng mộ nhờ hành trình vươn tới thành công cũng như cách thể hiện bản thân đầy ấn tượng trong cuộc thi.

Người đẹp 26 tuổi đã nổi bật ngay từ đầu cuộc thi nhờ mái tóc tém và làn da nâu bóng. Cô thậm chí còn can đảm mặc quần dài tới sự kiện nổi tiếng với những tà váy dạ hội thướt tha – và có một màn catwalk khiến tất cả trầm trồ trong chiếc váy màu vàng của mình.

Bên cạnh lựa chọn bộ váy bánh mì độc đáo cho phần thi trang phục dân tộc, vẻ ngoài đầy ấn tượng cùng câu chuyện đằng sau của H’Hen Niê đã khuấy đảo cộng đồng mạng ở nhiều quốc gia khác nhau.

H’Hen Niê sinh ra trong một gia đình nghèo có sáu người con ở vùng nông thôn Việt Nam. Cô là người dân tộc Ê Đê và theo truyền thống, các cô gái Ê Đê phải lấy chồng ở tuổi 14. Tuy nhiên, cô đã đi ngược lại truyền thống này để theo đuổi việc học. Cô đã theo học ngành tài chính tại một trường cao đẳng ở Thành phố Hồ Chí Minh và kiếm sống bằng cách làm giúp việc nhà.

Cuối cùng, cô chuyển hướng sang làm người mẫu. Trong quá trình xây dựng sự nghiệp, cô đã tham gia cuộc thi “Vietnam’s Next Top Model” mùa thứ sáu năm 2015 và cán đích ở vị trí thứ 9.

H’Hen Niê là người dân tộc Ê Đê và theo truyền thống, các cô gái Ê Đê phải lấy chồng ở tuổi 14. Tuy nhiên, cô đã đi ngược lại truyền thống này để theo đuổi việc học.

Sau khi chiến thắng cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, H’Hen Niê đã ủng hộ toàn bộ 10.000 USD tiền thưởng cho các quỹ học bổng. Mẹ của cô, người luôn ở bên cạnh ủng hộ con, cũng chính là người đã tham gia vào quyết định này của cô. Theo chia sẻ của H’Hen Niê trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 11 trên trang fanpage của Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, chính mẹ đã khuyên cô không vội kết hôn khi vẫn còn là một thiếu nữ.

H’Hen Niê cũng nhiệt tình ủng hộ hoạt động xóa mù chữ và giáo dục cho trẻ em gái ở châu Á với tư cách đại sứ toàn cầu của tổ chức phi lợi nhuận Room to Read.

“Khiêm tốn” là cách mà Anjo Santos, huấn luyện viên catwalk người Philippines của H’Hen Niê mô tả cô.

Được biết, Anjo đã làm việc cùng H’Hen Niê suốt một tháng để thiết kế phong cách catwalk riêng giúp cô phô diễn được bộ váy mình mặc.

“Khiêm tốn” là cách mà Anjo Santos, huấn luyện viên catwalk người Philippines của H’Hen Niê mô tả cô.

Anjo, người đã tham gia đào tạo các nữ hoàng sắc đẹp ở Việt Nam từ năm 2014, cho biết ông không gặp khó khăn trong việc đào tạo H’hen Niê.

“Trong quá trình đào tạo, Hoa hậu Việt Nam giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ của cô ấy, và tôi nghĩ điều đó sẽ trở thành một rào cản. Nhưng H’hen Niê tràn đầy quyết tâm, đến mức dù chỉ là thông qua những cử động của bàn tay thôi, cô ấy cũng hiểu tôi muốn hướng dẫn làm gì,” ông chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Unang Balita.

Anjo cũng cho biết ông đã chuẩn bị cho H’Hen Niê bằng cách giúp cô xây dựng sự tự tin. “Tôi đã đào sâu vào cá tính của cô ấy và khơi dậy sự tự tin. Đồng thời, tôi cũng thực sự tập trung vào những cử động, tư thế và dáng đứng của cô ấy,” ông nói.

“Ban đầu, cô ấy có rất nhiều động tác thừa. Tôi nói rằng ‘Không được, cô phải tiết chế lại. Dáng đi phải sang trọng hơn, giống một nữ hoàng hơn. Bước đi của cô phải đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế.’ Cô ấy tiếp thu rất nhanh, và tôi thấy rất hạnh phúc. Cô ấy cũng là một người rất khiêm tốn, vì thế tôi không hề cảm thấy khó khăn,” ông nói thêm.

Hồi đầu tháng 12, H’hen Niê đã đích thân gửi lời cảm ơn tới Anjo thông qua một đoạn video ghi lại cảnh cô catwalk trong các vòng sơ loại của cuộc thi.

“Từ tận đáy lòng, cảm ơn anh rất nhiều, thầy giáo Anjo Santos của tôi,” H’Hen Niê viết trên Instagram.

Theo hãng tin Pep, ngoài Anjo, hai chuyên gia người Philippines khác là Gerard Ruivivar và Kim Rocafor cũng đã được mời đến để giúp đào tạo H’hen Niê cho phần thi ứng xử.

H’Hen Niê đã thể hiện sự tự tin tới phút cuối cùng của cuộc thi, bất chấp rào cản ngôn ngữ. Mặc dù cô có thể nói được một chút tiếng Anh, nhưng chủ yếu cô vẫn dùng tiếng Ê Đê trong các cuộc trò chuyện. Cô cũng đã học và nói được tiếng Việt trong thời gian đến trường đi học.

Việc nói chuyện hoàn toàn bằng tiếng Việt đã dẫn đến một số tranh cãi, nhất là khi Hoa hậu Mỹ Sarah Rose Summers đưa ra phát ngôn có phần chế giễu sự thiếu thành thạo tiếng Anh của H’Hen Niê. Điều đó có thể cũng đã làm giảm cơ hội được chạm tay vào vương miện của H’Hen Niê khi cư dân mạng chỉ ra rằng câu trả lời của cô trong phần thi ứng xử đã bị phiên dịch sai.

Khi được hỏi phong trào #MeToo có đi quá xa hay không, người phiên dịch của cô đã trả lời rằng: “Tôi không nghĩ phong trào đã đi quá xa; bảo vệ phụ nữ và quyền của phụ nữ là điều đúng đắn phải làm. Phụ nữ cần được bảo vệ và được hưởng các quyền lợi.”

Một số người đã chỉ ra rằng câu phiên dịch này đã không nắm bắt được chiều sâu trong thông điệp của H’Hen Niê. Câu trả lời đáng lẽ phải được dịch là: “Tôi không nghĩ phong trào này đã đi quá xa. Bởi vì việc bảo vệ hạnh phúc của con người, bảo vệ những nạn nhân của nạn quấy rối tình dục, bảo vệ phụ nữ là điều đúng đắn phải làm.”

Tuy vậy, điều không thể mất đi do vấn đề dịch thuật chính là giữa nghịch cảnh như vậy, cô vẫn trở thành một nhà vô địch, một hình mẫu cho trẻ em gái và phụ nữ ở Việt Nam. Nay cô tiếp tục thành hình mẫu cho trẻ em gái và phụ nữ trên khắp thế giới.

Trong bộ trang phục gồm áo crop top màu vàng kim và quần dài màu đỏ, và bằng thứ tiếng Anh chưa hoàn hảo, H’Hen Niê đã nói với toàn bộ khán giả của Hoa hậu Hoàn Vũ trong đêm trao giải rằng:

“Từ con số không, tôi đã tới được đây. Tôi có thể làm được điều đó, và bạn cũng vậy!”

Nếu dùng màu sắc để phác họa bức tranh Trung Đông trong năm 2018, thì ắt hẳn đó sẽ là gam “nóng.” Sức nóng của chiến sự, đụng độ tại một số nơi trên “chảo lửa” Trung Đông, sức nóng của xung đột lợi ích giữa các phe phái và sức nóng của tranh giành ảnh hưởng quyết liệt giữa các cường quốc… Tất cả khiến tình hình Trung Đông vẫn phức tạp và khó lường, mặc dù năm 2018 đã chứng kiến “ngày tàn” của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Iraq và Syria.

Xét trên bình diện toàn thế giới, có thể nói năm qua Trung Đông là khu vực gắn với nhiều bất ổn và căng thẳng bùng nổ nhất. Cuộc xung đột dai dẳng ở Trung Đông giữa Palestine và Israel tăng nhiệt khi vấn đề nhạy cảm Jerusalem được khuấy đảo bằng quyết định của Mỹ công nhận đây là thủ đô của Israel, khiến cánh cửa hòa đàm Palestine-Israel ngày càng hẹp.

Năm qua, Trung Đông là khu vực gắn với nhiều bất ổn và căng thẳng bùng nổ nhất thế giới 

Chủ đề hạt nhân Iran tưởng chừng được giải quyết nay lại trở thành nguyên nhân “kích hoạt” gói biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào Tehran, kéo theo nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Con đường thiết lập nền hòa bình trên mảnh đất Syria vốn chìm trong đạn lửa gần 8 năm nay vẫn gập ghềnh trắc trở, trong khi tiếng súng phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mới đạt được vài ngày trước tại Hodeidah, đang làm tiêu tan hy vọng mong manh chấm dứt cuộc khủng hoảng ở Yemen.

Trên nền màu gây “nhức mắt” như vậy, nguy cơ an ninh, bất ổn chính trị, khủng bố cực đoan hay thảm họa nhân đạo tồi tệ do chiến tranh gây ra trở thành những vệt điểm xuyết càng làm tăng độ “chói gắt” của bức tranh Trung Đông 2018.

Sẽ không quá lời khi nói rằng Mỹ là “tay vẽ” chính tạo nên bức tranh Trung Đông “nóng.” Chính sách và chiến lược của Tống thống Donald Trump đối với Trung Đông phần nào trở thành yếu tố chủ chốt gây bất ổn, trong nhiều trường hợp khiến tình hình thêm rối ren. Đơn cử như cuộc xung đột Israel-Palestine.

Từ vị trí một bên trung gian của cuộc đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột, Mỹ dường như đang có cách tiếp cận một chiều khi Tổng thống Trump đứng về phía Israel trong các vấn đề then chốt vốn là nguyên nhân dẫn đến xung đột, điển hình như như công nhận thành phố Jerusalem là thủ đô của Israel và chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về đây. Song song với đó, hàng loạt động thái của Mỹ được đánh giá là “chống lại Nhà nước Palestine,” từ đóng cửa Văn phòng đại diện của Palestine tại Washington, tới cắt viện trợ cho người Palestine…

Không phải ngẫu nhiên mà chính sách của Tổng thống Trump trong vấn đề xung đột Israel-Palestine được ví như “nhát búa cuối cùng” phá tan trụ cột của tiến trình hòa bình Trung Đông, từng được thiết lập tròn 25 năm trước bằng một cái bắt tay chính trong khuôn viên Nhà Trắng.

Mỹ là “tay vẽ” chính tạo nên bức tranh Trung Đông “nóng” 

Ngày 13/9/1993, Thủ tướng Israel khi đó Yitzhak Rabin và Tổng thống Palestine  Yasser Arafat đã bắt tay nhau tại bãi cỏ Nhà Trắng, đánh dấu sự ra đời của hiệp ước Oslo thứ nhất với mục tiêu chấm dứt hàng thập niên đối đầu” và “nỗ lực tìm cách chung sống trong hòa bình” giữa hai bên.

Trong khi đó, chính sách cứng rắn của Tổng thống Donald Trump đối với Iran, mà đỉnh điểm là việc rút khỏi thỏa thuận hạt nhân lịch sử hồi tháng 5 và lần lượt tái áp đặt trừng phạt Tehran, không chỉ khiến quan hệ hai nước chưa kịp “nguội” đã “nóng,” mà còn gây căng thẳng giữa Washington với các đồng minh châu Âu.

Từ đó đến nay, thế giới đã liên tục chứng kiến những chỉ trích rồi cáo buộc lẫn nhau, theo kiểu “hòn bấc ném đi, hòn chì ném lại” giữa Mỹ và Iran, tạo nguy cơ thổi bùng một cuộc chiến mới tại khu vực Trung Đông. Có vẻ Washington cho rằng các biện pháp trừng phạt là lựa chọn “ít rủi ro và tốn kém” hơn để họ thực hiện các toan tính của mình, còn Iran dường như cũng không có dấu hiệu lùi bước, dù sức ép từ các đòn trừng phạt của Mỹ ngày càng nặng nề.

Những hành động của Mỹ trong vấn đề Iran hay xung đột Israel-Palestine được xem là sự “đảo ngược” chính sách tại Trung Đông, song đối với Tổng thống Donald Trump, nó phục vụ mục tiêu “Nước Mỹ trước tiên.” Mỹ luôn coi Iran là “mối đe dọa” đụng chạm đến các lợi ích chiến lược dài hạn của Washington tại Trung Đông, phá hỏng cấu trúc an ninh khu vực do Mỹ thiết lập dựa trên các đồng minh ở khu vực như Israel và Saudi Arabia.

Một cuộc xung đột quân sự với Iran vào thời điểm này rõ ràng không phải là kịch bản mà ông chủ Nhà Trắng mong muốn, nhưng o ép về kinh tế, cô lập về ngoại giao hay răn đe về quân sự, như việc Mỹ điều nhóm tác chiến tàu sân bay USS John C. Stennis tới vùng Vịnh, sẽ là những phương án Washington ưu tiên để tìm cách “khuất phục” Iran. Dù vậy, khi Iran từng có nhiều năm kinh nghiệm đối phó với các lệnh trừng phạt từ Mỹ và phương Tây, thì Mỹ cũng không dễ đạt được mục đích.

Tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” của các bên can dự vào cuộc khủng hoảng Syria làm phức tạp và cản trở những nỗ lực thúc đẩy tiến trình hòa bình

Tình hình Trung Đông 2018 còn chịu sự chi phối của nhiều thế lực ở cả trong và ngoài khu vực và trở thành địa bàn “va chạm” lợi ích chiến lược quyết liệt giữa các cường quốc. Tiến trình hòa bình Syria bước vào năm 2018 đầy triển vọng với Đại hội Đối thoại dân tộc Syria tại Sochi vạch lộ trình thành lập Ủy ban Hiến pháp mới. Tuy nhiên, sự can dự của quá nhiều bên với những mục tiêu đối lập tại quốc gia này đang là yếu tố khiến tương lai chính trị Syria chưa thể định hình.

Nga, đồng minh chính của Chính phủ Syria, đang thể hiện vai trò dẫn dắt tiến trình hòa bình ở Syria thông qua phối hợp với các đối tác ở khu vực gồm Iran và Thổ Nhĩ Kỳ, dù toan tính và lợi ích địa chính trị của nhóm “bộ ba” đàm phán Astana này nhiều khi vẫn mâu thuẫn.

Trục bên kia, Mỹ và phương Tây, cùng các đồng minh của Washington như Israel, bảo vệ lợi ích của mình ở Syria thông qua việc hậu thuẫn phe đối lập Syria với mục tiêu không che giấu là thay đổi chế độ ở quốc gia này. Tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” của các bên can dự vào cuộc khủng hoảng Syria thực sự làm phức tạp và cản trở những nỗ lực thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Ngay cả việc Tổng thống Trump ngày 19/12 tuyên bố rút toàn bộ quân Mỹ khỏi Syria có vẻ sẽ không làm thay đổi cục diện, bởi Mỹ hoàn toàn có thể can thiệp quân sự vào Syria từ khoảng 20 căn cứ quân sự của Washington tại Trung Đông, tương tự như chiến dịch không kích của liên quân Mỹ, Anh và Pháp nhằm vào Syria hồi tháng Tư vừa qua. Nói cách khác, Mỹ không từ bỏ lợi ích của mình ở Trung Đông, mà sẽ chuyển sang chiến lược can thiệp có lựa chọn, thay vì “nhúng tay” toàn diện vào các công việc ở Trung Đông, phần còn lại sẽ dựa vào các đồng minh thân cận trong khu vực như Israel hay Saudi Arabia.

Khi các thế lực bên ngoài mới là nhân tố quyết định lộ trình hòa bình ở Syria, thì hy vọng về một nền hòa bình lâu dài cho Yemen, vừa được nhen nhóm sau vòng đàm phán do Liên hợp quốc bảo trợ diễn ra ở Thụy Điển trung tuần tháng 12 vừa qua, cũng như “chỉ mành treo chuông.”

“Bức tranh Trung Đông” 2018 là sự pha trộn của những mối mâu thuẫn âm ĩ và dai dẳng chưa có hướng hóa giải

Xung đột Yemen đang được xem là “cuộc chiến ủy nhiệm” tiếp theo ở Trung Đông, nơi mà vòng đấu tranh giành ảnh hưởng giữa hai cường quốc khu vực Saudi Arabia và Iran càng lúc càng khó khoan nhượng. Sự can thiệp của liên minh quân sự các quốc gia Arab do Saudi Arabia đứng đầu vào cuộc nội chiến ở Yemen từ năm 2015 thậm chí càng khiến cuộc xung đột khó giải quyết. Đụng độ nổ ra ở thành phố cảng Hodeida của Yemen, chỉ vài phút sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực giữa đêm 17 rạng sáng 18/12, là dấu hiệu cảnh báo lộ trình hòa bình Yemen chắc chắn sẽ rất gian nan.

Có thể nói “bức tranh Trung Đông” 2018 là sự pha trộn của những mối mâu thuẫn âm ĩ và dai dẳng chưa có hướng hóa giải, của những tiến trình hòa bình vẫn còn dang dở. Diễn biến năm 2019 còn chứa đựng nhiều ẩn số khó lường với những nguy cơ lúc nào cũng có khả năng bùng nổ, khi các cường quốc đều đang tìm lời giải cho “bài toán” lợi ích địa chiến lược của riêng mình tại khu vực quan trọng này./.