Muốn đưa thời trang trở nên gần gũi với công chúng, để thời trang và thiên nhiên trở thành một bản hòa ca của cái đẹp, nhà thiết kế Minh Hạnh đã chọn Công viên Bách Thảo Hà Nội là nơi trình diễn 15 bộ sưu tập trong khuôn khổ Tuần lễ thời trang Việt Nam Thu Đông 2019 thay vì trong khách sạn 5 sao như thường thấy.

Cái giá để được… “khác thường”

Nhà thiết kế Minh Hạnh bảo, có nhiều người hỏi chị, tuần lễ thời trang là gì? “Câu hỏi đó thực sự là khó nhưng tôi muốn tóm gọn lại, thực ra tuần lễ thời trang chính là thị trường. Nhà thiết kế nào không hiểu được thị trường của ngày hôm nay sẽ không bao giờ có thể tồn tại.”

– Và thị trường thì luôn luôn khắc nghiệt…

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Các bạn biết rằng, qua gần 20 năm Tuần lễ thời trang Việt Nam, bao nhiêu thế hệ nhà thiết kế đã đến và đã ra đi từ sân chơi này, không phải đơn giản mà những gương mặt như Hoàng Nhi, Thanh Thúy, Chula, Xuân Hảo… đều tồn tại ở đây đến giờ.

Tôi muốn nói, sự khắc nghiệt của thị trường và sự sáng tạo khiến cho các nhà thiết kế thời trang đã không thể bước tiếp trên con đường này đến tận cuối cuộc đời. Đó là sự thật. Một nghề mà thị trường chi phối đến 90% đời sống của nhà thiết kế, nếu họ không biết thích nghi thì chắc chắn sẽ không bao giờ sống được giữa thị trường thời trang, nhất là trong tình hình kinh tế toàn cầu như hiện nay.

Sau gần hai tháng trời và qua gần 50 “cửa,” cuối cùng chúng tôi cũng có giấy phép biểu diễn tại Công viên Bách Thảo.

Đó là một nỗi buồn nhưng cũng là thách thức lớn đối với lĩnh vực thiết kế thời trang ở Việt Nam. Một thách thức khác mà chúng tôi phải đối mặt là rất khó khăn mới xin được giấy phép tổ chức Tuần lễ thời trang trong khu vườn với những hàng cây gần 200 năm tuổi.

Thật ra, để biểu diễn trong một khách sạn 5 sao chúng tôi chỉ cần đóng tiền là được nhưng tất cả các khách sạn 5 sao thì đều giống nhau như một. Vì thế chúng tôi đã tự hỏi tại sao lại không kết hợp thời trang với những vốn quý mà lịch sử đã để lại cho Hà Nội? Khó khăn chồng khó khăn nhưng đối với người làm thiết kế thời trang và quyết liệt vì ngành thời trang Việt Nam chúng tôi vẫn phải tiếp tục để có được cảm giác… khác thường.

Sau gần hai tháng trời và qua gần 50 “cửa,” cuối cùng chúng tôi cũng có giấy phép biểu diễn tại Công viên Bách Thảo.

Bán được hàng cho đại gia vẫn… khóc thầm

– Tôi tin dẫu “khác thường” giữa một thị trường đầy khắc nghiệt của thời trang thì các thiết kế Việt vẫn cần hàm lượng văn hóa và sự chuyên nghiệp để có thể đi đường dài.

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Chúng ta chỉ có thể cạnh tranh bằng thiết kế và hàm lượng văn hóa đặt trong trang phục.

Đây là mùa Xuân Hè nhưng các nhà thiết kế đã phải làm bộ sưu tập Thu Đông. Nếu chúng tôi làm bộ sưu tập Xuân Hè thì sẽ thật đơn giản, bởi sau khi làm xong, chúng tôi có thể đưa ra ngoài thị trường bán ngay. Nhưng những người làm thời trang chuyên nghiệp không bao giờ được phép làm như thế.

Bạn thấy đấy vừa rồi có London Fashion Week, Paris Fashion Week, New York Fashion Week, Milan Fashion Week và thời điểm này là Tokyo Fashion Week, chúng ta không thể đi sau định vị về thời gian mà những người chuyên nghiệp trên thế giới đang làm.

Mùa này, do ở Việt Nam bị kẹt thời gian Tết Nguyên đán nên chúng ta bị trễ hơn một chút, chứ thực ra mong muốn của tôi là phải luôn luôn đi theo dòng chảy, theo thời gian của Paris Fashion Week, bởi châu Âu vẫn là cái nôi thời trang của thế giới. Ở đó, mặc dù thời trang có tính thị trường và tính thực dụng rất cao nhưng trang phục vẫn đầy hàm lượng văn hóa của mỗi dân tộc ở châu Âu.

Có nhà báo hỏi tôi rằng: chúng ta có thể tạo ra khuynh hướng không? Tại Việt Nam hiện nay không ai có thể tạo ra khuynh hướng bởi vì chúng ta chưa có nền công nghiệp thời trang. Khi Việt Nam có nền công nghiệp thời trang, chúng ta mới có quyền nói chúng ta tạo ra khuynh hướng.

Ngày hôm nay chúng ta chỉ có thể đi theo khuynh hướng của những trào lưu nổi bật nhất trên thế giới để tạo ra được một thị trường. Thị trường này đáp ứng được nguyện vọng và thu nhập của người tiêu dùng. Đó chính là công việc của chúng tôi.

Tôi muốn nói rằng thời trang chuyên nghiệp chính là chính đạo. Khi một trang phục các bạn mặc cho dù chỉ là chiếc sơ-mi, chiếc váy… nhưng hàm lượng văn hóa, tâm hồn người người Việt phải đặt vào đó. Nếu không có hàm lượng văn hóa thì chắc chắn khi hết 10 năm làm nhà thiết kế thời trang chuyên nghiệp, bước sang năm thứ 11-12 các bạn sẽ cạn nguồn ý tưởng.

“Nếu không có hàm lượng văn hóa thì chắc chắn khi hết 10 năm làm nhà thiết kế thời trang chuyên nghiệp, bước sang năm thứ 11-12 các bạn sẽ cạn nguồn ý tưởng.”

Thực tế rất nhiều nhà thiết kế thời trang có năng lực mà tôi rất yêu quý, nâng niu nhưng giờ đã không thể đi cùng với chúng tôi trên con đường này. Đó chính là nỗi đau của những người làm thời trang. Nó nghiệt ngã là thế. Và họ phải chuyển sang một công việc khác đơn giản hơn như buôn áo quần, buôn đất… Họ không sống được với ước mơ của chính mình cho đến tận cùng, cho đến cuối cuộc đời.

Vừa rồi, nhà thiết kế Karl Lagerfeld, huyền thoại của hãng thời trang Chanel vừa qua đời ở tuổi 85 và ông mất khi vẫn đang hoàn thiện bộ sưu tập Thu Đông 2019. Đó là một con người đã đi đến tận cùng cuộc đời với ước mơ và đam mê của mình.

Cho nên, điều tôi muốn nói là để có được hàng chục hay hàng trăm cửa hàng thì rõ ràng sự bắt tay của nhà thiết kế với khả năng quản lý, khả năng đầu tư của một doanh nghiệp là rất quan trọng.

Dĩ nhiên, ở đây tôi cũng muốn nói thật rằng, có những nhà thiết kế trẻ, tôi hiểu, đôi khi các bạn ấy đã phải khóc thầm dù sản phẩm được bán cho những vị khách đại gia. Bởi họ phải chấp nhận làm những sản phẩm hoàn toàn không nằm trong khuynh hướng của thời trang thế giới.

Truyền thống là ở con người chứ không phải là một miếng vải

– Mới đây Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có phê duyệt đề án “Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.” Là nhà thiết kế đi đầu trong việc khôi phục những chất liệu cổ ở những vùng dân tộc thiểu số, chị nghĩ thế nào về việc chúng ta chi hàng trăm tỷ đồng cho việc bảo tồn này?

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Trước tiên tôi muốn nói rằng, đây là câu chuyện không thể một sớm một chiều. Với tôi 100 tỷ, 200 tỷ hay 1.000 tỷ đồng không phải là chuyện ít hay nhiều, vấn đề là làm thế nào cho đúng. 54 dân tộc là 54 câu chuyện khác nhau với 54 cách sống, ngôn ngữ riêng, thậm chí triết lý sống của họ cũng khác nhau… Vậy muốn làm thì cán bộ của mình phải “sống” với họ.

Như tôi khi muốn làm trang phục từ thổ cẩm, tôi đã tìm đến xã Lùng Tám, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. Tôi đã phải ăn với họ, ngủ với họ. Tôi có biết uống rượu ngô đâu mà vẫn phải uống và rồi tôi thấy rượu ngô rất ngon. Từ việc khám phá đời sống của họ, mình mới hiểu họ muốn cái gì, thích cái gì và làm cái gì.

“Tiền là phương tiện nhưng con người thực hiện mới quyết định thành công và đừng bao giờ đưa ra những công văn hành chính một cách hững hờ, lạnh lùng hoặc con người thực thi vô cảm…”

Đó là câu chuyện của người kiên trì, của người tâm huyết, của ý chí để làm được chứ không phải là câu chuyện của nhiều tiền. Tiền là phương tiện nhưng con người thực hiện mới quyết định thành công và đừng bao giờ đưa ra những công văn hành chính một cách hững hờ, lạnh lùng hoặc con người thực thi vô cảm, nếu không, thì có 5.000 tỷ đồng cũng không giải quyết được vấn đề gì.

Đề án mà Chính phủ đưa ra là rất cần thiết và phải ủng hộ, bởi tôi là người gần 30 năm theo đuổi con đường đó nên tôi hiểu giá trị của họ, hiểu những bà con dân tộc thiểu số cần gì. Cần lắm việc phải khôi phục và bảo tồn vốn cổ.

Nhưng ở thời đại này đừng làm những thứ vô bổ, vô cảm, lạnh lùng bởi truyền thống vẫn là ở con người chứ truyền thống không phải là một miếng vải. Đó là vấn đề chúng ta cần phải hiểu rõ.

– Là người luôn hướng đến truyền thống, tôi còn nhớ ngày trước chị thường ví truyền thống như một thanh gươm và những cuộc giới thiệu văn hóa Việt như cuộc viễn chinh…

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Trong sáng tạo của nhà thiết kế thì truyền thống chính là gia tài. Bạn không biết cách sử dụng, giữ gìn thì chắc chắn gia tài đó sẽ mất đi mỗi ngày và bạn sẽ không bao giờ “giàu có” được. Giàu có ở đây có nhiều nghĩa. Nếu không có truyền thống thì ai nhận diện ra bạn? Đó là điều đau lòng lắm.

– Chị thấy thế hệ nhà thiết kế trẻ ngày nay nhận thức về vấn đề bản sắc đó như thế nào?

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Thực ra họ rất muốn giữ được bản sắc và họ bị giằng xé giữa thị trường và quan điểm của họ. Tôi thấy những bạn trẻ sau khi bị thị trường làm cho bầm giập, họ hiểu bản chất thị trường thì họ cảm thấy mình phải đi đúng quỹ đạo. Quỹ đạo đó sẽ giúp họ thành công nhanh hơn.

Đơn cử như nhà thiết kế Xuân Hảo ở Huế. Bộ sưu tập Thu Đông lần này Hảo lấy thổ cẩm của người sống ở miền Trung chứ không lấy ở Tây Bắc. Xuân Hảo lấy những khái niệm về kiến trúc đền đài đậm đặc Huế để đưa vào sản phẩm của mình và bạn ấy bán các thiết kế rất tốt mặc dù nhu cầu ở thị trường Huế rất thấp.

Cũng có nhiều nhà thiết kế may đồ cho celeb [người nổi tiếng-PV] này celeb kia. Với các nhà thiết kế, celeb không phải là khách hàng bền vững bởi họ phải giữ phong cách. Nếu đã làm cho celeb thì các nhà thiết kế phải đủ bản lĩnh để uốn phong cách của mình thành phong cách của celeb đó. Thực tế hiện nay, điều này là không có vì celeb nhiều tiền hơn nên họ quyết định tất cả. Đây là sự mâu thuẫn mà một nhà thiết kế bản lĩnh phải giải quyết được.

Tuần lễ thời trang Việt Nam thiếu vắng Houte Couture

– Với các mùa Tuần lễ thời trang Việt Nam trước tôi thấy có buổi diễn riêng dành cho Houte Couture nhưng năm nay không thấy nói đến, vì sao vậy thưa chị?

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Đúng rồi. Sau vài năm có tổ chức trình diễn Houte Couture thì rõ ràng một số nhà thiết kế chịu không nổi những đòi hỏi khắt khe trong việc phải có tay nghề rất cao và khái niệm đặt vào Houte Couture cũng phải rất sâu sắc chứ không chỉ đơn giản chỉ là những trang phục cho mấy cô chân dài trưng diện.

Hiện nay, có khoảng 4-5 nhà thiết kế trong sân chơi của chúng tôi có thể làm loại trang phục này, nhưng nếu chỉ có vậy thì không đủ dày cho một đêm diễn. Do đó, tôi thấy hơi đáng tiếc khi năm nay không thể có buổi trình diễn riêng cho Houte Couture. Nhưng năm nay, sau những phần trình diễn Ready to wear cũng sẽ trình diễn xen kẽ một số bộ Houte Couture.

– Theo chị, xu hướng thời trang mùa Thu Đông 2019 sẽ thế nào?

Nhà thiết kế Minh Hạnh: Sẽ không phải là những bộ đồ ôm sát mà là những trang phục dáng suông, những chất liệu và phom dáng phải tạo được cảm giác bình yên. Sự bình yên đó bao hàm ý nghĩa đời sống của lâu dài của bộ trang phục, để bạn có thể mặc 5 năm hay 10 năm cũng không bị lỗi mốt. Đó là khuynh hướng của thời đại này.

Màu sắc trang phục cũng chuyển biến theo một số gam nhất định, mùa Thu Đông với những gam màu trầm hoặc là nổi bật hẳn. Màu sắc cũng phù hợp với khí hậu của từng vùng, như mùa Thu Đông năm vừa rồi ở cực Bắc là trắng tinh, thì năm nay là trắng điểm xuyết thêm đen, vàng.

– Vâng, xin cảm ơn những chia sẻ của chị./.

Vụ thảm sát tại Christchurch, New Zealand chưa đầy 1 tuần trước, cướp đi sinh mạng của 50 người, vẫn còn khiến cả thế giới bàng hoàng bởi sự tàn bạo, vô nhân tính của nó. Thủ phạm không che giấu việc hắn là người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, tư tưởng phân biệt chủng tộc vốn được truyền bá mạnh mẽ ở Mỹ với sự ra đời của tổ chức KKK và được cổ xúy dưới thời phátxít Đức.

Cùng với sự trỗi dậy của những phong trào “phátxít mới,” cực hữu, “bóng ma” của chủ nghĩa dân túy cực đoan đang trỗi dậy ở nhiều nước châu Âu, làm chao đảo và gây chia rẽ trong xã hội.

Ngày Quốc tế xóa bỏ nạn phân biệt chủng tộc 21/3 năm nay được Liên hợp quốc chọn chủ đề ngăn chặn các mối đe dọa từ chủ nghĩa dân túy và chủng tộc thượng đẳng cực đoan, nhằm một lần nữa cảnh báo rằng những tư tưởng thù hận, kỳ thị, chia rẽ vẫn đang tồn tại và len lỏi vào mọi ngõ ngách trên thế giới, gây ra những hậu quả khôn lường.

Kỳ thị chủng tộc đã trở thành một vấn nạn ở Mỹ, dù quốc gia này luôn tự hào về hình ảnh một đất nước đa sắc tộc

Nạn phân biệt chủng tộc cực đoan dựa trên tư tưởng thúc đẩy chủ nghĩa dân túy, phân biệt đối xử và đề cao chủ nghĩa thượng đẳng da trắng đang bùng phát tại nhiều nơi trên thế giới, kéo theo “làn sóng” bài ngoại chủ yếu nhằm vào những người di cư và tị nạn, người Hồi giáo hay người Do Thái. Kỳ thị chủng tộc đã trở thành một vấn nạn ở Mỹ, dù quốc gia này luôn tự hào về hình ảnh một đất nước đa sắc tộc.

Các vụ tấn công bạo lực nhằm vào người gốc Phi, người Hồi giáo thường xuyên xảy ra, đặc biệt nạn cảnh sát bạo hành hay giết hại người da màu vẫn là câu chuyện chưa có hồi kết, bất chấp nhiều giải pháp đã được triển khai, bất chấp làn sóng biểu tình với khẩu hiệu “mạng sống của người da màu cũng có ý nghĩa” liên tục lan rộng trên khắp nước Mỹ sau mỗi vụ người da màu bị cảnh sát bắn chết.

Tư tưởng kỳ thị chủng tộc dường như đã “ăn sâu bén rễ” trong xã hội Mỹ, sự chia rẽ và phân biệt chủng tộc là một vấn đề chưa chính quyền nào ở Mỹ có thể giải quyết triệt để. Người da màu vẫn thuộc nhóm “bên lề xã hội,” mặc dù họ đã có những đóng góp đáng kể. Thống kê cho thấy 2/3 trong tổng số 37% lao động Mỹ gốc Phi chỉ kiếm được những công việc đơn giản, được trả lương thấp hơn người da trắng. Bản thân Tổng thống đương nhiệm Donald Trump cũng đã đưa ra hàng loạt chính sách cứng rắn nhằm vào người nhập cư hay người Hồi giáo, được đánh giá là mang tư tưởng dân túy.

Nguy hiểm hơn, các nhóm mang tư tưởng cực đoan, phân biệt hay thù hằn chủng tộc đã “tái sinh” mạnh mẽ tại Mỹ, như tổ chức KKK vốn chủ trương đề cao thuyết người da trắng thượng đẳng. Theo một báo cáo của Trung tâm nghiên cứu Luật người nghèo miền Nam Mỹ (SPLC), số lượng các nhóm có tổ chức mang tư tưởng chống người Hồi giáo trên nước Mỹ đã tăng lên gần gấp 3 lần trong năm 2016, từ 34 lên tới hơn 100 tổ chức. Hệ quả là vào tháng 10/2018, ít nhất 11 người thiệt mạng trong vụ tấn công chống lại người Do Thái bị coi là tồi tệ nhất trong lịch sử Mỹ tại thành phố Pittsburgh của bang Pennsylvania.

Chính tư tưởng phân biệt, kỳ thị chủng tộc, tôn giáo đã tạo mảnh đất màu mỡ để “hạt mầm” dân túy “đâm chồi nảy lộc”

Tại châu Âu, các đảng dân túy cánh hữu đang lợi dụng tâm lý bất an của người dân liên quan đến vấn đề nhập cư và “bản sắc dân tộc” để cổ xúy chủ nghĩa bài ngoại và bài Hồi giáo. Ở một phương diện nào đó, chính tư tưởng phân biệt, kỳ thị chủng tộc, tôn giáo đã tạo mảnh đất màu mỡ để “hạt mầm” dân túy “đâm chồi nảy lộc.”

Khi dòng người nhập cư từ Trung Đông-Bắc Phi ồ ạt đổ về châu Âu, mối lo ngại về sự thay đổi văn hóa cũng lớn không kém mối lo ảnh hưởng tới việc là hay an ninh, khiến một bộ phận người dân châu Âu phản đối người nhập cư. Không ít đảng dân túy ở châu Âu khi tranh cử đã nêu khẩu hiệu “giành lại đất nước mình.” Chiến thắng của các đảng dân túy cánh hữu trong các cuộc bầu cử ở “Lục địa già” trong vài năm trở lại đây gắn liền với làn sóng bài ngoại và phân biệt chủng tộc tại châu Âu, chứa đựng nhiều ẩn họa, làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo di cư, nhập cư, gây chia rẽ, bất ổn xã hội trầm trọng.

Việc người dân Anh muốn rời bỏ Liên minh châu Âu (EU), hay phong trào biểu tình “Áo vàng” với các vụ bạo loạn kéo dài ở Pháp từ cuối năm ngoái tới nay, có mầm mống từ chủ nghĩa dân túy cực đoan. Đặc biệt, khả năng các đảng theo xu hướng dân tộc chủ nghĩa và dân túy cực đoan giành chiến thắng trong cuộc bầu cử nghị viện châu Âu tháng 5 tới đang làm đau đầu giới chức EU bởi nó có nguy cơ phá vỡ nguyên tắc đoàn kết, hợp tác và cởi mở của khối liên minh vốn cũng đang chao đảo vì Brexit này.

Trên thực tế, việc cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, sắc tộc đã được quy định trong nhiều hiệp ước quốc tế và tạo thành yếu tố quan trọng trong pháp luật của nhiều quốc gia, trong đó, quan trọng nhất là Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc, có hiệu lực từ năm 1969 và đến nay đã được 170 nước trên thế giới phê chuẩn.

Tại Hội nghị thượng đỉnh về người tị nạn và di cư tháng 9/2016, các lãnh đạo thế giới đã nhất trí với chiến dịch “Together” mà Liên hợp quốc đưa ra nhằm thúc đẩy bảo vệ mạng sống, chia sẻ trách nhiệm và thúc đẩy sự tôn trọng dành cho người tị nạn, nhập cư trên khắp thế giới…

Tuy nhiên, việc thủ phạm vụ xả súng sát hại người Hồi giáo tại Christchurch mang theo hàng loạt biểu tượng của chủ nghĩa thượng đẳng da trắng trong xe, trên vũ khí, cho thấy công cuộc xóa bỏ tư tưởng cực đoan, phân biệt chủng tộc không phải là chuyện dễ dàng, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa và thế giới kết nối mở qua các mạng xã hội như hiện nay. Những nội dung mang tính phân biệt chủng tộc, bài ngoại và tư tưởng thượng đẳng, kỳ thị người di cư, tị nạn, người Hồi giáo hay người gốc Phi đang được lan truyền qua Internet.

Những video của sát thủ gây ra vụ thảm sát tại New Zealand cho thấy hắn đã bị nhiễm tư tưởng cực đoan cánh hữu toàn cầu

Những video của sát thủ gây ra vụ thảm sát tại New Zealand cho thấy hắn đã bị nhiễm tư tưởng cực đoan cánh hữu toàn cầu từ nhiều nhóm cực đoan khác nhau ở châu Âu, Australia và Bắc Mỹ, và chính đoạn băng hình mà tên này ghi lại vụ xả súng, sau khi được tải lên mạng, cũng nhận được “sự hưởng ứng” của nhiều đối tượng cực đoan khác trên thế giới.

Trước thực trạng này, báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc, bà E. Tendayi Achiume đã nhấn mạnh đến trách nhiệm của các chính phủ và các công ty công nghệ trong việc tôn trọng nguyên tắc quyền con người.

Hằng ngày, nạn phân biệt chủng tộc tiếp tục âm thầm tước đoạt quyền lợi cơ bản của con người như lao động, nhà ở và đời sống xã hội thông qua những điều luật bất công. Còn trong những vụ tấn công bạo lực như vụ thảm sát ở New Zealand vừa qua, nạn phân biệt chủng tộc cướp đi sinh mạng của nhiều người vô tội. Khi mà những tư tưởng dân túy cực đoan và chủng tộc thượng đẳng chưa bị xóa bỏ, cuộc đấu tranh để xây dựng một thế giới, nơi mọi con người sinh ra đều tự do và bình đẳng về phẩm giá và quyền lợi, cũng như có tiềm năng để đóng góp mang tính xây dựng cho sự phát triển và thịnh vượng của xã hội, sẽ là một chặng đường dài đòi hỏi nhiều nỗ lực chung hơn nữa./.

Trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ thông tin và các mạng xã hội phát triển như vũ bão thì vấn đề kiểm soát tin tức giả mạo, sai lệch, vốn có nguy cơ cao gây tổn hại tính mạng, sức khỏe người dân, làm mất trật tự xã hội, đe dọa an ninh và lợi ích quốc gia… đang khiến thế giới phải “đau đầu.” Việc siết chặt kiểm soát thông tin Internet đang trở thành xu hướng tất yếu tại các quốc gia trên thế giới và Nga cũng không phải là ngoại lệ.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 18/3 đã ký ban hành hai đạo luật mới, theo đó các hành vi phổ biến thông tin giả mạo và xúc phạm biểu tượng Nhà nước trên mạng Internet sẽ bị phạt nặng.

Tại Nga, các hành vi phổ biến thông tin giả mạo và xúc phạm biểu tượng Nhà nước trên mạng Internet sẽ bị phạt nặng

Đạo luật thứ nhất cấm truyền bá các thông tin giả mạo, không chính xác và các thông tin mang tính xuyên tạc, bóp méo có nguy cơ gây nguy hại cho cuộc sống của công dân, gây xáo trộn trật tự xã hội quy mô lớn hoặc vi phạm an ninh công cộng… Trong trường hợp này, mức phạt cao nhất lên tới 1,5 triệu ruble (khoảng 22.000 USD).

Đạo luật thứ hai được ông Putin ký ban hành nhằm xử lý các hành vi “xúc phạm các biểu tượng và thể chế Nhà nước.” Người vi phạm sẽ bị phạt với mức tối đa là 300.000 ruble (4.500 USD). Đạo luật tăng cường kiểm soát mạng xã hội cũng buộc các nhà cung cấp Internet phải chặn những nội dung bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hay tổn hại tới những giá trị văn hóa và đạo đức của nước Nga. Như vậy, Liên bang Nga đã tiếp nối danh sách gần 140 quốc gia (trong đó có 95 nước đang phát triển) ban hành luật liên quan tới an ninh mạng.

Trên thực tế, trong những năm qua, người dân Nga không ít lần rơi vào tình trạng hoảng loạn bởi những thông tin giả mạo, sai lệch. Tháng 10/2018, một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội cảnh báo về những vụ tấn công khủng bố tại Moskva và vùng lân cận, khiến người dân Xứ sở Bạch Dương thực sự hoang mang lo sợ, nhưng cuối cùng cơ quan chức năng khẳng định đây là những thông tin thất thiệt.

Trước đó, vào tháng 3/2018, ngay sau khi xảy ra vụ hỏa hoạn tại Trung tâm thương mại Anh Đào mùa Đông ở thành phố Kemerovo, một blogger tung tin giả về số người thiệt mạng lên tới hơn 400 người, trong khi trên thực tế là 64 người, khiến dư luận hết sức bức xúc. Rất nhiều vụ phát tán thông tin sai lệch trên mạng xã hội khiến các cơ quan chức năng Nga phải “hao công, tốn của” để trấn an dư luận.

Như lời Phó Tổng Giám đốc thứ nhất hãng thông tấn Nga TASS Mikhail Gusman, thế giới đang bị bao phủ bởi một làn sóng, thậm chí có thể gọi là “đợt sóng thần” các thông tin giả mạo, sai lệch được phát tán trên mạng xã hội, và đây là một “tai họa khủng khiếp” bởi những thông tin loại này đe dọa sự ổn định của thế giới hiện đại. Tuy nhiên, tai họa hơn cả là con người chưa nhận thức đầy đủ, còn hồ nghi về những tác động to lớn khôn lường của những thông tin giả mạo, sai lệch trên mạng.

Thế giới đang bị bao phủ bởi một làn sóng, thậm chí có thể gọi là “đợt sóng thần” các thông tin giả mạo. (Phó Tổng Giám đốc thứ nhất hãng thông tấn Nga TASS Mikhail Gusman)

Thượng nghị sỹ Andrei Klishas, đồng tác giả của hai đạo luật mới nói trên, chia sẻ: “Internet đã trở thành một phần của cuộc sống mà chúng ta không thể coi thường. Đây là không gian xã hội quan trọng nhất và trong đó cần phải có những nguyên tắc hành vi cơ bản mà không khác với những nguyên tắc hành vi trong bất cứ không gian xã hội nào khác.”

Trong khi đó, nghị sỹ đảng “nước Nga thống nhất” Dmitry Vyatkin nhấn mạnh các nghị sỹ đều nhất trí rằng hành vi loan truyền thông tin giả mạo nhằm gây bất ổn tình hình, nhằm gieo rắc sợ hãi, hoảng loạn đang trở nên nhức nhối và cần phải có những biện pháp ngăn chặn.

Các đạo luật siết chặt kiểm soát an ninh thông tin trên mạng xã hội là bước triển khai Học thuyết An ninh thông tin quốc gia được Tổng thống Nga Vladimir Putin phê chuẩn tháng 12/2016. Đây là một hệ thống các quan điểm chính thức nhằm bảo đảm an ninh quốc gia Nga trong lĩnh vực thông tin, trong đó chú trọng ngăn chặn các nguy cơ nảy sinh khi sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là mạng xã hội, trong bối cảnh các phương pháp, kỹ thuật và công cụ của các tội phạm mạng xã hội này ngày càng trở nên tinh vi hơn.

Mối đe dọa từ hoạt động phát tán thông tin giả mạo, sai lệch trên mạng được giới chức Nga đánh giá có thể gây nguy hại tới an ninh, lợi ích quốc gia cũng như quyền và cuộc sống riêng tư của mỗi cá nhân.

Học thuyết An ninh thông tin quốc gia của Nga đề cập việc sử dụng sử dụng công nghệ thông tin với mục đích chính trị-quân sự, sử dụng Internet để phát tán những thông tin với mục đích gây chiến tranh tâm lý, tác động làm mất ổn định tình hình chính trị-xã hội, dẫn tới phá vỡ các giá trị chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Nga và các đồng minh. Bên cạnh đó còn là những thông tin làm xói mòn các giá trị văn hóa, lịch sử, tâm linh và đạo đức của người dân Nga.

Không chỉ là những mối đe dọa từ bên ngoài, từ các lực lượng thù địch với nước Nga, Học thuyết An ninh thông tin quốc gia nhấn mạnh các tổ chức ủng bố khủng bố và cực đoan đang sử dụng rộng rãi mạng xã hội như một cơ chế tác động thông tin tới ý thức của các cá nhân, các nhóm và cả xã hội để tạo nên sự căng thẳng, kích động thù hận chia rẽ, đặc biệt ở quốc gia đa sắc tộc với nhiều vấn đề lịch sử, tôn giáo phức tạp như Liên bang Nga.

Học thuyết này cũng đề cập tới việc gia tăng tội phạm máy tính, trước hết là trong lĩnh vực tín dụng và tài chính, tăng số vụ phạm tội trên mạng Internet có liên quan đến vi phạm quyền hiến pháp và tự do của công dân , bao gồm bí mật cá nhân và gia đình khi xử lý các dữ liệu cá nhân mà có sử dụng công nghệ thông tin.

Theo Thư ký báo chí Tổng thống Nga Dmitry Peskov, hai đạo luật siết chặt an ninh mạng vừa được thông qua, khi soạn thảo đã được tính toán kỹ lưỡng dựa vào kinh nghiệm của phương Tây, đặc biệt là các nước châu Âu.

Tháng 12 năm ngoái, Liên minh châu Âu (EU) đã công bố Hệ thống Kế hoạch hành động chống tin tức giả (APAD) giúp các nước thành viên cảnh báo lẫn nhau trước các thông tin trực tuyến sai sự thật, đồng thời yêu cầu các mạng xã hội gỡ bỏ những thông tin thất thiệt.

EU đã công bố Hệ thống Kế hoạch hành động chống tin tức giả (APAD) giúp các nước thành viên cảnh báo lẫn nhau trước các thông tin trực tuyến sai sự thật

Đối với hành vi xúc phạm biểu tượng Nhà nước, bộ luật hình sự của Đức quy định tội xúc phạm hoặc cố tình thể hiện thái độ coi thường Đức, cờ, quốc huy của nước này có thể bị phạt hành chính lên tới 30.000 euro (34.000 USD), hoặc chịu án tù giam 3 năm. Tại Pháp, hành vi xúc phạm nghiêm trọng quốc huy hoặc cờ bị xử phạt tới 7.500 euro (8.500 USD) và ngồi tù 6 tháng trong trường hợp “tham gia tập thể.”

Tương tự tại Bỉ, hành vi vu khống và xúc phạm các cơ quan Hiến pháp sẽ phải ngồi tù từ 8 ngày đến 1 năm, hoặc nộp phạt từ 26.000 đến 200.000 euro (29.500 USD-227.000 USD). Trong trường hợp sử dụng lời nói, đe dọa, cử chỉ để xúc phạm các cơ quan chính quyền và đại diện có thể bị ngồi tù từ 15 ngày đến nửa năm hoặc chịu nộp số tiền phạt từ 50.000 đến 100.000 euro (56.700 USD-113.500 USD).

Phó Tổng Giám đốc thứ nhất hãng thông tấn Nga TASS Mikhail Gusman nói rằng trong thế giới hiện đại của những công nghệ không ngừng đổi mới như ngày nay, mạng xã hội là phương thức kết nối con người, song vấn đề là con người vẫn chưa hiểu rõ mình phải sống trong mạng lưới kết nối đó như thế nào khi mà mạng xã hội đã, đang và sẽ được sử dụng cho những mục đích xấu xa nhất.

Hàng triệu tin giả mạo, sai lệch, xuyên tạc, bóp méo, kích động… trong dòng chảy khổng lồ cả tỷ thông tin đủ loại xuất hiện mỗi ngày trên mạng xã hội toàn cầu đã khiến cuộc chiến chống những thông tin được phát tán với ý đồ xấu trở nên vô cùng khó khăn. Việc Nga cũng như các nước ban hành các quy định nhằm kiểm soát và điều chỉnh hành vi con người trong không gian mạng là bước đi cần thiết và tất yếu để bảo vệ mỗi cá nhân và toàn xã hội trong thế giới hiện đại./.

Bạo lực súng đạn và chủ nghĩa cực đoan đã lan tới một quốc gia từng đứng ở vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng Chỉ số hòa bình toàn cầu năm 2018

Trong không khí tang thương bao trùm đất nước New Zealand sau vụ xả súng kinh hoàng cuối tuần qua nhằm vào hai thánh đường Hồi giáo ở thành phố Christchurch, khiến ít nhất 100 người thương vong, nội các nước này ngày 18/3 đã nhất trí thắt chặt luật kiểm soát súng đạn.

Đây là vấn đề đặc biệt cấp thiết khi bạo lực súng đạn và chủ nghĩa cực đoan đã lan tới một quốc gia từng đứng ở vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng Chỉ số hòa bình toàn cầu năm 2018, vốn là thước đo về mức độ thanh bình, an ninh và an toàn của các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Thông tin chi tiết về những biện pháp sửa đổi quy định sở hữu súng đạn sẽ sớm được công bố, trong đó cân nhắc thực thi một lệnh cấm các vũ khí bán tự động, loại súng mà hung thủ Brenton Tarrant sử dụng trong vụ tấn công. Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern tin rằng những cải cách này sẽ khiến đất nước trở nên an toàn hơn.

Vụ xả súng hàng loạt chưa từng có tại New Zealand trong gần 30 năm qua, với động cơ thù hằn tôn giáo rõ rệt, càng cho thấy các quy định kiểm soát súng ở New Zealand còn khá lỏng lẻo.

Trong quá khứ, tại New Zealand từng xảy ra một số vụ xả súng, song phần lớn bắt nguồn từ những mâu thuẫn gia đình hay bất đồng trong công việc. Có thể vì thế mà vấn đề quản lý sở hữu súng đạn ở New Zealand chưa được lưu tâm.

Vụ xả súng hàng loạt chưa từng có tại New Zealand trong gần 30 năm qua, với động cơ thù hằn tôn giáo rõ rệt, càng cho thấy các quy định kiểm soát súng ở New Zealand còn khá lỏng lẻo. 

Chỉ tới khi công dân Australia 28 tuổi Brenton dễ dàng chất đầy súng ống, đạn dược lên ôtô, lái xe lần lượt tới 2 thánh đường Hồi giáo và xả súng, thậm chí còn quay trực tiếp hành vi tàn độc của mình phát lên mạng, một loạt câu hỏi mới được đặt ra.

Hung thủ đã có giấy phép sử dụng súng, đủ điều kiện mua các loại súng tự động và sau đó đã mua 5 khẩu súng sử dụng trong vụ tấn công nhằm vào các tín đồ Hồi giáo.

Trên thực tế, New Zealand đã hạn chế quyền tiếp cận súng trường bán tự động vào năm 1992, hai năm sau khi một đối tượng có vấn đề về tâm thần nổ súng bắn chết 13 người ở thành phố miền Nam Aramoana. Tuy nhiên, luật pháp New Zealand quy định bất cứ ai trên 16 tuổi đều có thể xin giấy phép sử dụng súng có hiệu lực 10 năm sau khi hoàn thành một khóa học về an toàn và vượt qua bài kiểm tra lý lịch của cảnh sát.

Dù đối với các loại súng trường bán tự động, súng ngắn và một số loại vũ khí bị hạn chế khác, người làm đơn có thể sẽ phải cung cấp thêm một số giấy chứng nhận, song cảnh sát và các chuyên gia cho biết quy định này tồn tại rất nhiều lỗ hổng cho phép người dùng “lách” luật.

Ngoài ra, Đạo luật vũ khí của New Zealand, vốn không được cập nhật kể từ khi có hiệu lực vào năm 1992, không quy định tất cả các loại súng phải được đăng ký sử dụng, khiến cảnh sát không thể biết chính xác số khẩu súng được sở hữu hợp pháp hoặc trái phép ở nước này.

Theo ước tính của cảnh sát, tính đến năm 2014, New Zealand có khoảng 1,2 triệu khẩu súng được sở hữu hợp pháp, tức là cứ 4 người dân thì có một người sở hữu súng – tỷ lệ cao gấp hai lần so với quốc gia láng giềng Australia. Năm 1997, cảnh sát New Zealand đã cảnh báo về tình trạng buông lỏng quy định sở hữu súng, qua đó hối thúc các nhà lập pháp sửa đổi Đạo luật vũ khí, song đề xuất siết chặt quản lý súng đạn vẫn đang bị treo ở quốc hội.

Tính đến năm 2014, New Zealand có khoảng 1,2 triệu khẩu súng được sở hữu hợp pháp, tức là cứ 4 người dân thì có một người sở hữu súng – tỷ lệ cao gấp hai lần so với quốc gia láng giềng Australia.

“Ngày đen tối nhất” ở New Zealand, như Thủ tướng Ardern mô tả khi nói về vụ thảm sát tại Christchurch, có lẽ đã làm thay đổi nhiều điều, buộc giới chức nước này phải có hành động dứt khoát.

Vụ việc cũng bộc lộ những “góc khuất” ít được biết trong xã hội, nơi những tư tưởng cực đoan thù hận trở thành “không biên giới” nhờ sức truyền bá nhanh chóng và không bị hạn chế của mạng xã hội.  

Ở một đất nước mà cảnh sát thường tuần tra không vũ trang, người ta đang cố lý giải về điều kinh khủng vừa xảy ra, trong đó “bàn tay” của mạng xã hội cũng lần đầu tiên được thừa nhận.

Tòa án  New Zealand ngày 18/3 đã bác đề nghị xin nộp tiền bảo lãnh của một nam thanh niên 18 tuổi sau khi đối tượng này bị đưa ra xét xử với cáo buộc phát tán video truyền trực tiếp vụ xả súng ở Christchurch cùng với các tin nhắn mang tính “kích động bạo lực cực đoan.”

Hàng triệu video liên quan vụ tấn công đã được chia sẻ trên toàn cầu, kéo theo những nội dung bình luận “ủng hộ thủ phạm và những kẻ xả súng,” chỉ được Facebook gỡ bỏ sau khi nhà chức trách địa phương bày tỏ quan ngại, bản thân Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern  tuyên bố bà muốn thảo luận với Facebook về vụ truyền trực tiếp này.

Tuy nhiên, nhiều mạng lưới sau đó vẫn phát tán đoạn video. Cơ quan truyền thông và thông tin Australia đã phải mở cuộc điều tra việc phát tán lên mạng đoạn video truyền trực tiếp hoặc đăng hình ảnh vụ xả súng ở quốc gia láng giềng.

Hung thủ Tarrant không nằm trong danh sách theo dõi khủng bố của cả New Zealand và Australia, mặc dù đối tượng này được cho là thường xuyên truyền bá các tư tưởng cực đoan trên mạng xã hội và từng lên kế hoạch tấn công khủng bố ở nhiều nơi trên thế giới trong những năm qua.

Hung thủ Tarrant không nằm trong danh sách theo dõi khủng bố của cả New Zealand và Australia, mặc dù đối tượng này được cho là thường xuyên truyền bá các tư tưởng cực đoan trên mạng xã hội.

Chỉ sau vụ xả súng, cảnh sát mới phát hiện Tarrant là một phần tử cực đoan quá khích theo đường lối cánh hữu và ủng hộ khủng bố. Đối tượng này thậm chí đã tung lên mạng một đoạn tuyên truyền dài 74 trang, thể hiện sự thù hận với người Hồi giáo nhập cư ở châu Âu, “thần tượng” các phong trào cực đoan ở Mỹ và ủng hộ tư tưởng “người da trắng thượng đẳng”. Những video của tên sát thủ trên mạng xã hội mang hơi hướng của tư tưởng cực đoan từ nhiều nhóm cực hữu ở châu Âu, Australia và Bắc Mỹ.

Trong tuyên ngôn, hung thủ vụ xả súng cho biết hắn đã lấy “cảm hứng” từ các phần tử như Anders Behring Breivik người Na Uy, kẻ có tư tưởng phân biệt chủng tộc đã giết hại 77 người ở Na Uy vào năm 2011. Không loại trừ khả năng đối tượng Tarrant đã bị “tiêm nhiễm” tư tưởng cực đoan từ chính những hình ảnh và tuyên bố mang tính bạo lực, kích động được phát tán tràn lan trên mạng như vậy.

Dư luận sau đó cũng đặt dấu hỏi về tính hiệu quả của các cơ quan chống khủng bố và tình báo New Zealand.

Theo giới chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến giới chức chống khủng bố và tình báo New Zealand chưa tập trung nguồn lực để giải quyết tình trạng bạo lực cực hữu là do chủ nghĩa dân tộc da trắng đã ăn sâu vào hệ thống chính trị chính thống tại nước này.

Ngoài ra, cách đưa tin truyền thống của truyền thông New Zealand cũng như nhiều nước phương Tây khác, phản ánh về thế giới Hồi giáo với hơi hướng tiêu cực và rập khuôn, như vậy cũng tạo tâm lý bài kích, thù hận đối với cộng đồng này. Trên các phương tiện truyền thông xã hội, những vụ bạo lực do người Hồi giáo gây ra thường được đưa đậm hơn những trường hợp tấn công nhằm vào người Hồi giáo.

Thảm kịch ở Christchurch một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động, cho thấy các nước phải kiên quyết ngăn chặn hiểm họa khôn lường từ những phần tử cực đoan quá khích và tư tưởng thù hận, phân biệt chủng tộc./.

Kiểm toán Nhà nước không đề xuất mở rộng đơn vị được kiểm toán nhưng đề nghị quy định cụ thể các đơn vị này bao gồm nộp thuế, tổ chức sử dụng, khai thác đất đai, tài nguyên, khoáng sản,…

Điều này, theo lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước xuất phát từ thực tế không ít trường hợp đơn vị có hành vi chống đối, không hợp tác, không chấp hành cung cấp tài liệu, gây khó khăn cho hoạt động của Kiểm toán Nhà nước, đồng thời xuất phát từ yêu cầu công tác phòng chống tham nhũng đặt ra.

Phóng viên Báo điện tử VietnamPlus đã có cuộc trao đổi cụ thể hơn về vấn đề này với Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Đặng Thế Vinh.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2015 đang được Kiểm toán Nhà nước công bố lấy ý kiến trong đó có đề xuất quy định cụ thể đơn vị được kiểm toán. Chi tiết nội dung này là gì, thưa ông?

Ông Đặng Thế Vinh: Trong Dự án, Kiểm toán Nhà nước nêu lên 2 phương án. Phương án 1 là bổ sung đơn vị được kiểm toán vào khoản 13 điều 55 là: “Người nộp thuế; tổ chức sử dụng, khai thác đất đai, tài nguyên, khoáng sản; tổ chức khác có hoạt động liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công” đồng thời quy định “Tổng Kiểm toán Nhà nước quy định cụ thể mục tiêu, nội dung và phương pháp kiểm toán đối với các đối tượng quy định tại Khoản này.”

Với quy định này, đối với người nộp thuế là các tổ chức, doanh nghiệp (không bao gồm hộ gia đình, cá nhân), việc kiểm toán các tổ chức đơn vị có nghĩa vụ nộp thuế chỉ thực hiện theo mẫu rủi ro khi kiểm toán công tác thu ngân sách của cơ quan thuế nhằm xác định, đánh giá cơ quan thuế có bỏ lọt nguồn thu, có thu đúng, thu đủ không, đồng thời chống thất thoát ngân sách Nhà nước. Tổng Kiểm toán Nhà nước cụ thể hoá phạm vi, giới hạn, không kiểm toán toàn bộ hoạt động của các đơn vị này mà tập trung vào việc thực hiện nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước.

Phương án 2 là sửa đổi khoản 1, khoản 2 điều 68: Cơ quan, tổ chức có liên quan đến hoạt động kiểm toán Nhà nước, bao gồm: a) Người nộp thuế; b) Tổ chức quản lý, sử dụng, khai thác đất đai, tài nguyên, khoáng sản; c) Tổ chức khác có hoạt động liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân quy định trên có các trách nhiệm: a) Cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin, tài liệu theo yêu cầu của Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán viên nhà nước và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, khách quan của thông tin, tài liệu đã cung cấp; b) Thực hiện kết luận và kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước, đồng thời gửi báo cáo kết quả cho Kiểm toán Nhà nước.

Về cơ sở pháp lý, đề nghị quy định cụ thể đơn vị được kiểm toán để bảo đảm bao quát và phù hợp với đối tượng kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước theo Hiến pháp. Đối tượng kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước theo Luật Kiểm toán Nhà nước 2015 là “việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và các hoạt động có liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công của đơn vị được kiểm toán.”

Căn cứ Điều 55 của Hiến pháp thì: Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản,… do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Ngoài ra, khoản 14 Điều 14 của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 quy định: Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước.

Do vậy, việc xác định kiểm toán tài sản công (đất đai, khoáng sản…), kiểm toán nhiệm vụ thu của cơ quan thuế (trong đó kiểm tra hồ sơ xác định nghĩa vụ của người nộp thuế khi kiểm toán cơ quan thuế) là nhiệm vụ của Kiểm toán Nhà nước.

Thực tiễn trong quá trình kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước đã gặp khó khăn gì dẫn tới việc đề xuất sửa đổi đơn vị được kiểm toán như trên?

Ông Đặng Thế Vinh: Thời gian qua khi tiến hành kiểm tra, đối chiếu các đơn vị, tổ chức có liên quan (bên thứ 3), Kiểm toán Nhà nước phải tác nghiệp thông qua cơ quan thuế, cơ quan quản lý Nhà nước (Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường). Có nghĩa là cơ quan thuế, cơ quan quản lý Nhà nước mời, yêu cầu đơn vị cung cấp hồ sơ và làm việc chứ Kiểm toán Nhà nước không làm việc trực tiếp.

Vì do nhận thức và áp dụng pháp luật của một bộ phận chưa thống nhất nên quan niệm khi không là đơn vị được kiểm toán thì không chịu sự kiểm tra của Kiểm toán Nhà nước. Do đó, chúng tôi đã gặp không ít các trường hợp đơn vị có hành vi chống đối, không hợp tác, không chấp hành cung cấp tài liệu, gây khó khăn cho hoạt động của Kiểm toán Nhà nước.

Thực tế, qua đối chiếu thuế trong một số năm vừa qua, Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện và kiến nghị tăng thu ngân sách Nhà nước với số tiền thuế truy thu khá lớn. Đến thời điểm 31/12/2018, kết quả kiểm toán đối với 248/276 báo cáo kiểm toán phát hành, Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện, kiến nghị xử lý tài chính 89.600 tỷ đồng, gồm các khoản tăng thu ngân sách Nhà nước 20.518 tỷ đồng, giảm chi ngân sách Nhà nước 18.447 tỷ đồng, xử lý tài chính khác 45.134 tỷ đồng. Qua đối chiếu thuế 2.969 doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại 43 địa phương, Kiểm toán Nhà nước xác định nộp ngân sách Nhà nước tăng thêm 1.684,6 tỷ đồng, số kiến nghị giảm lỗ 3.341,5 tỷ đồng.

Quá trình kiểm toán việc quản lý, sử dụng đất đai cũng đã phát hiện nhiều sai phạm của cơ quan quản lý và chủ đầu tư, truy thu hàng nghìn tỷ đồng về cho ngân sách nhà nước. Qua kiểm toán, đối chiếu 329 dự án, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị xử lý tài chính 7.778 tỷ đồng, trong đó tăng thu, giảm chi ngân sách Nhà nước 3.856 tỷ đồng; kiến nghị các địa phương xem xét xử lý 3.911 tỷ đồng.

Kết quả kiểm toán liên quan đến tài nguyên khoáng sản giai đoạn 2014-2016, Kiểm toán Nhà nước đã xác định truy thu thuế tài nguyên tăng thêm 560,6 tỷ đồng và kiến nghị địa phương xử lý khai thác ngoài ranh giới mỏ làm thất thu ngân sách khoảng 1.177,9 tỷ đồng,…

Ở hướng ngược lại, một số ý kiến trước đó đã đặt ra vấn đề cần có quyền khiếu nại của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Ông nghĩ gì về nội dung này?

Ông Đặng Thế Vinh: Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2015 quy định Báo cáo kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước sau khi phát hành và công khai có giá trị bắt buộc phải thực hiện đối với đơn vị được kiểm toán về sai phạm trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Báo cáo kiểm toán là căn cứ để đơn vị được kiểm toán thực hiện quyền khiếu nại. Tuy nhiên, đối chiếu với Luật Khiếu nại và Luật Tố tụng hành chính hiện hành thì chỉ quy định khiếu nại, quy định hành chính và hành vi hành chính. Có nghĩa là báo cáo Kiểm toán Nhà nước không thuộc phạm vi khiếu nại.

Mặt khác, các đánh giá, xác nhận, kết luận, kiến nghị kiểm toán không chỉ tác động đến đơn vị được kiểm toán mà cả đơn vị, tổ chức có liên quan đến hoạt động quản lý tài chính, tài sản công.

Đúng là Luật chưa quy định đơn vị, tổ chức có liên quan đến hoạt động quản lý tài chính, tài sản công (bên thứ 3) được thực hiện quyền khiếu nại với Kiểm toán Nhà nước.

Do vậy, cần sửa đổi lại Điều 7, Điều 14 và Điều 69 theo hướng: bổ sung quyền kiến nghị, khiếu nại và giải quyết kiến nghị, khiếu nại đối với báo cáo kiểm toán cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan đến việc sử dụng, quản lý tài chính công, tài sản công. Đồng thời, theo tôi, cần quy định rõ trong luật là được khiếu nại, khởi kiện báo cáo Kiểm toán Nhà nước, thông báo Kiểm toán Nhà nước.

Điều này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân (là đơn vị được kiểm toán hoặc tổ chức có liên quan) đều có quyền khiếu nại, kiến nghị về kết quả kiểm toán.

Dư luận thời gian trước nói nhiều về tình trạng trùng lắp, chồng chéo giữa hoạt động thanh tra, kiểm tra với hoạt động Kiểm toán Nhà nước. Theo ông, dự án luật cần thêm quy định gì để hạn chế tình trạng trên?

Ông Đặng Thế Vinh: Trên thực tế, đã có xảy ra sự chồng chéo, trùng lắp về niên độ, nội dung, phạm vi và đối tượng. Chính điều này phần nào làm ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị là đối tượng thanh tra và đơn vị được kiểm toán.

Thực tiễn hơn 3 năm qua, Kiểm toán Nhà nước đã ký và thực hiện Quy chế phối hợp công tác giữa Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ; đã khắc phục tình trạng chống chéo, trùng lắp trong công tác thanh tra, kiểm toán.

Tuy vậy, việc giải quyết chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động kiểm toán giữa cơ quan Thanh tra, cơ quan Kiểm toán vẫn chủ yếu được giải quyết trên cơ sở quy chế phối hợp, các văn bản cá biệt. Thực tế chưa có văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh việc rà soát, kiểm tra và xử lý chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra, kiểm toán.

Để khắc phục sự chồng chéo giữa hoạt động thanh tra và kiểm toán, cần làm rõ 2 vấn đề theo hướng: Thứ nhất, trong khâu lập kế hoạch kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước chủ trì, phối hợp với các cơ quan Thanh tra, kiểm tra rà soát, xử lý việc chồng chéo; Thứ hai, trong quá trình thực hiện thanh tra, kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước chủ trì, phối hợp với các cơ quan thanh tra, kiểm tra xử lý chồng chéo.

Cảm ơn ông!

Vụ tấn công vào hai đền thờ Hồi giáo ở thành phố Christchurch, New Zealand hôm 15/3 đã cướp đi sinh mạng của 50 người và khiến hàng chục người bị thương. Brenton Harrison Tarrant – kẻ theo chủ nghĩa bài Hồi giáo đã thực hiện và phát trực tiếp vụ thảm sát trên mạng xã hội.

Giờ phút kinh hoàng

Farid Ahmed đã mất đi người vợ của mình là Husna Ahmed, 45 tuổi, trong vụ tấn công nhà thờ Hồi giáo Al Noor. Khi vụ tấn công xảy ra, hai người họ đã tách nhau ra để đi vệ sinh.

Tay súng đã phát trực tiếp vụ thảm sát trên mạng Internet, và sau đó, Ahmed đã thấy một đoạn video ghi lại cảnh vợ anh bị bắn. Một sỹ quan cảnh sát xác nhận rằng chị đã chết.

Bất chấp nỗi kinh hoàng này, Ahmed – quê gốc ở Bangladesh – vẫn cho rằng New Zealand là một đất nước tuyệt vời. “Tôi cho rằng một số người, một cách cố ý, họ đang tìm cách phá vỡ sự hài hòa mà chúng tôi có được ở New Zealand cùng với sự đa dạng ở đây,” anh nói. “Nhưng họ sẽ không chiến thắng. Họ sẽ không chiến thắng. Chúng tôi vẫn sẽ hòa hợp với nhau.”

Một nạn nhân khác, Syed Areeb Ahmed, 26 tuổi, mới chuyển nhà từ Karachi, Pakistan sang New Zealand để làm việc, giúp đỡ cho gia đình của anh ở quê nhà. Cuối tuần qua, Bộ Ngoại giao Pakistan đã thông báo với gia đình anh rằng Ahmed là một trong những người thiệt mạng trong vụ tấn công nhà thờ Hồi giáo.

Một trong những người chú của anh, ông Muhammad Muzaffar Khan, kể lại rằng anh là một người rất mộ đạo, cầu nguyện 5 lần mỗi ngày. Nhưng giáo dục luôn là ưu tiên hàng đầu đối với anh, ông Khan cho biết.

Ahmed là con trai duy nhất trong gia đình và đã đến New Zealand để làm việc. “Giáo dục luôn là ưu tiên hàng đầu đối với nó,” ông Khan nói. “Gần đây, thằng bé đã tới New Zealand, nơi nó vừa có được một công việc. Thằng bé mới chỉ bắt đầu sự nghiệp của mình, nhưng kẻ thù đã cướp đi mạng sống của nó.”

Các thành viên gia đình, người thân và bạn bè của Ahmed đã tập trung tại nhà của anh để bày tỏ lòng tiếc thương. Di hài của anh dự kiến sẽ được chuyển về gia đình trong những ngày tới.

Farhak Ahsan, 30 tuổi, một kỹ sư phần mềm, đã chuyển đến New Zealand sinh sống cách đây 6 năm từ thành phố Hyderabad, Ấn Độ, nơi cha mẹ anh đang sống. Ahsan đã kết hôn và có một con gái 3 tuổi và một cậu con trai mới sinh.

“Chúng tôi đã nhận được hung tin,” cha của Ahsan, ông Mohammed Sayeeduddin, nói. Bạn bè và gia đình đã cố gắng liên lạc với Ahsan sau cuộc tấn công.

Một trường hợp khác, bốn trong số năm người con của Adan Ibrahin Dirie đã thoát khỏi cuộc tấn công, nhưng cậu con út, cậu bé Abdullahi Dirie, 4 tuổi, đã thiệt mạng, tờ New Zealand Herald dẫn lời chú của cậu bé, ông Abdulrahman Hashi, 60 tuổi, một nhà truyền giáo tại nhà thờ Hồi giáo Dar Al Hijrah ở Minneapolis.

Dirie cũng bị trúng đạn và phải nằm viện. Gia đình ông đã rời Somalia vào giữa những năm 1990 với tư cách người tị nạn và đã tái định cư ở New Zealand.

“Anh không thể tưởng tượng được tôi cảm thấy ra sao đâu,” ông Hashi nói.

Cậu bé Mucaad Ibrahim đã bị lạc trong cảnh hỗn loạn khi vụ nổ súng bắt đầu ở nhà thờ Hồi giáo Al Noor, khi anh trai Abdi của cậu chạy trốn và cha cậu giả vờ chết sau khi bị bắn.

Tờ New Zealand Herald cho biết gia đình đã tìm kiếm cậu bé một cách vô vọng ở bệnh viện Christchurch và sau đó đã đăng một bức ảnh của Mucaad, đang mỉm cười cùng với Abdi, với dòng chú thích: “Chúng ta thuộc về Chúa và sẽ trở về với Ngài. Sẽ rất nhớ em, em trai yêu quý.”

Abdi mô tả em trai mình là “đầy năng lượng, thích chơi đùa và rất thích cười,” thú nhận rằng cậu không cảm thấy điều gì khác ngoài “lòng căm thù” đối với kẻ đã giết em trai mình.

Mohammed Elyan, một người Jordan ở độ tuổi 60, người đồng sáng lập một trong những nhà thờ Hồi giáo vào năm 1993, là một trong số những người bị thương. Con trai Atta của ông, đang ở độ tuổi 30, cũng vậy.

Muath Elyan, em trai của Mohammed, người nói rằng ông đã nói chuyện với vợ của Mohammed sau vụ nổ súng, cho biết anh trai ông đã giúp thành lập nhà thờ Hồi giáo 1 năm sau khi đến New Zealand, nơi Mohammed giảng dạy ngành kỹ sư tại một trường đại học và điều hành một công ty tư vấn. Ông cho biết lần gần đây nhất anh trai ông về thăm Jordan là 2 năm về trước.

“Anh ấy từng nói với chúng tôi rằng cuộc sống ở New Zealand rất tốt và người dân ở đây tốt bụng và thân thiện. Anh ấy thích tự do ở đây và chưa bao giờ phàn nàn về bất cứ điều gì,” Muath kể.

“Tôi chắc chắn tội ác đẫm máu này không nói lên điều gì về người dân New Zealand,” Muath nói.

Trong khi đó, Nasir và con trai ông chỉ cách nhà thờ Hồi giáo Al Noor khoảng 200 mét khi mọi chuyện trở nên tồi tệ. Họ không hề biết rằng một kẻ theo quan điểm da trắng thượng đẳng vừa tàn sát ít nhất 41 người bên trong nhà thờ. Một chiếc ôtô đang đi qua đột nhiên dừng lại, và một người đàn ông nghiêng người qua cửa sổ đã chĩa súng vào họ. Họ đã chạy ngay khi những viên đạn bắt đầu bay. Nhưng ở tuổi 67, Nasir không thể theo kịp cậu con trai 35 tuổi. Ông đã tụt lại phía sau vài ba bước định mệnh.

Tay súng lái xe đi. Một vũng máu tuôn ra từ cơ thể của Nasir. Nasir, hiện sống ở Pakistan, thường xuyên đến thăm con trai ở New Zealand. Chuyến thăm của ông đã kéo dài đến tuần thứ ba thì ông bị bắn. Ông vẫn đang trong tình trạng hôn mê với những vết thương nghiêm trọng.

Hồi chuông báo động về quy định kiểm soát súng đạn

Sau vụ xả súng đẫm máu chưa từng có, mức cảnh báo đe dọa ở New Zealand được nâng lên mức cao lần đầu tiên trong lịch sử. Theo Thủ tướng Ardern, thủ phạm là một công dân Australia, “thỉnh thoảng tới New Zealand và ở lại trong nhiều quãng thời gian.”

Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Australia Peter Dutton cho biết đối tượng này chỉ lưu lại Australia tổng cộng 45 ngày trong 3 năm trở lại đây. Đối tượng không nằm trong danh sách giám sát của cả New Zealand và Australia.

Theo giới chức Hy Lạp, Brenton Harrison Tarrant cũng đã từng tới đảo Crete và Santorini của Hy Lạp trong hồi tháng 3/2016 và lưu lại đây ít ngày. Điểm xuất phát khi đó của y là thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Tương tự, các cơ quan chức năng Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria thông báo tiến hành điều tra riêng rẽ về các chuyến đi tới khu vực Balkans của Tarrant, qua một loạt các nước Serbia, Croatia, Montenegro và Bosnia Herzegovina trong khoảng thời gian từ 28-30/12/2016. Bà ngoại của y cho biết tên này đã “thay đổi hoàn toàn” sau các chuyến ra nước ngoài.

Brenton Harrison Tarrant sẽ phải đối mặt với bản án nghiêm khắc cho tội danh giết người. Tên này không nộp đơn xin tại ngoại hoặc yêu cầu được giấu tên. Đối tượng sẽ bị tạm giam cho đến ngày 5/4, trong khi chờ thêm nhiều cáo buộc khác.

Thủ tướng New Zealand cũng thông báo trong vòng 10 ngày kể từ sau vụ xả súng đẫm máu tại đền thờ Hồi giáo ở thành phố Christchurch hồi cuối tuần trước, tức là ngày 25/3 tới, bà sẽ công bố những biện pháp cải cách mà bà tin rằng sẽ giúp cộng đồng trở nên an toàn hơn. Nội các New Zealand cũng đã nhóm họp để thảo luận về luật kiểm soát súng đạn.

Đây là vụ xả súng giết người hàng loạt chưa từng có tại New Zealand trong gần 30 năm qua và đặt nước này vào tình trạng báo động ở mức cao lần đầu tiên trong lịch sử. Vụ việc đã gióng lên hồi chuông báo động về quy định kiểm soát súng đạn được cho là còn lỏng lẻo ở New Zealand. Luật pháp New Zealand quy định bất cứ ai trên 16 tuổi đều có thể xin giấy phép sử dụng súng có hiệu lực 10 năm và không bắt buộc tất cả các loại súng phải được đăng ký sử dụng.

Theo ước tính của cảnh sát, tính đến năm 2014, New Zealand có khoảng 1,2 triệu khẩu súng được sở hữu hợp pháp, tức cứ 4 người dân có một người sở hữu súng – tỷ lệ cao gấp hai lần so với quốc gia láng giềng Australia. Tuy nhiên, những nỗ lực trước đây kêu gọi cải cách luật sở hữu súng đạn đều đang bị “treo” ở Quốc hội nước này./.

Như một lẽ tự nhiên, mỗi khi hè về ta lại tìm đến với biển. Ở nơi cuối trời nam, đảo ngọc Phú Quốc giờ đã bớt hoang sơ. Vì những khu đô thị mới như InterContinental Phú Quốc, khu đô thị Bắc Dương Đông.. đang dần hình thành, kéo theo là quần thể du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp 4-5 sao tầm cỡ khu vực và quốc tế khiến du khách từ khắp mọi nơi đổ về. Nhưng biển và cát trắng Phú Quốc thì muôn đời vẫn vậy. Nơi đây có tới 20 hòn đảo lớn nhỏ cùng với hệ sinh thái đa dạng, cho du khách có đủ trải nghiệm của hầu hết các dịch vụ du lịch biển như lặn san hô, câu cá, mô tô lướt sóng… Đẹp nhất vẫn là Bãi Sao nằm ở phía nam đảo. Nếu đã từng bị hút hồn bởi những poster in hình bãi biển tuyệt đẹp ở đâu đó với bãi cát trắng phau có hàng dừa nghiêng đổ bóng, có bờ biển trài dài hình vòng cung, nước biếc xanh màu ngọc bích và sẫm dần theo độ sâu đáy biển… thì rất có thể đặt chân đến Bãi Sao lần đầu tiên, bạn sẽ vỡ òa cảm xúc khi nhận thấy đây chính là khung cảnh đã hút hồn mình. Nếu thích câu cá và lặn biển, hãy ra cảng An Thới từ sớm để lên tàu của ngư dân làm du lịch ra Hòn Móng Tay. Chiều về, nếu kịp thời gian có thể di chuyển đến bãi Trường ở phía Tây đảo để kịp hoàng hôn chầm chậm buông xuống khi mặt trời dần khuất nẻo phía đường chân trời.

Từ khi hãng hàng không Vietnam Airlines khai trương đường bay TP HCM – Vân Đồn và có đường cao tốc Hải Phòng – Quảng Ninh, chẳng còn lý do gì để du khách không tìm đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp như mơ của Vịnh Hạ Long – địa danh 2 lần được Unesco tặng danh hiệu kỳ quan thiên nhiên thế giới (1994 và năm 2000). Không lặp lại vẻ đẹp của bất cứ vùng biển nào, Vịnh Hạ Long níu chân du khách năm châu bằng sự kỳ ảo của hàng nghìn đảo đá vôi đồ sộ nhấp nhô giữa vịnh biển trong xanh. Mỗi đảo đá được đặt tên theo hình dáng kỳ thú mà thiên nhiên tạo nên như hòn Trống Mái, hòn Đỉnh Hương, hòn Rùa… cùng hệ thống hang động tự nhiên có từ hàng nghìn năm, tạo nên “bộ sưu tập”nhũ đá đẹp như tranh vẽ.

Đến với Hạ Long, bạn nên thu xếp kỳ nghỉ ít nhất một đêm trên vịnh. Ban ngày giong buồm lênh đênh khắp kỳ quan chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các vách đá giữa biển khơi; câu cá; chèo thuyền kayak hoặc bơi trên những bãi tắm có cát và khám phá hang động. Tối đến, tàu sẽ chong đèn để câu mực và chọn nơi lặng sóng thả neo cho du khách có một đêm hoàn toàn tách biệt với “cuộc sống văn minh”, không phim ảnh, không sóng điện thoại, chỉ có biển khơi khoáng đạt mênh mông. Vào những ngày hè trời trong, Vịnh Hạ Long buổi sớm mai không khác gì chốn bồng lai tiên cảnh.

Mùa hè bạn cũng có thể đến Seoul để tận mắt chiêm ngưỡng cuộc sống của người dân xứ sở kim chi vẫn biết qua phim ảnh. Khác với khung cảnh mùa thu lá vàng mùa đông tuyết trắng, mùa hè Seoul chiều lòng du khách bằng cảnh sắc thiên nhiên tràn đầy sức sống, bằng những lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc và những món ăn mà chỉ nghe tên thôi đã thấy tê tê đầu lưỡi. Điểm du lịch không thể bỏ qua là Cung điện hoàng gia Gyeongbok, được mệnh danh là cung điện của ánh sáng và hạnh phúc, là nơi ở chính của Hoàng Giang triều đại Chosun. Làng văn hóa dân gian Hàn Quốc cũng là một trong những địa điểm lý tưởng cho ai muốn tìm hiểu thêm về văn hóa truyền thống của xứ sở này. Điểm check in yêu thích của du khách là núi Bugaksan và suối nhân tạo Cheongyecheon. Tại bất cứ trung tâm mua sắm sầm uất nào hay khu ẩm thực đường phố, du khách cũng có thể được thỏa sức chọn món ngon. Cao sang có món hải sản và các món tần sâm. Bình dân có món bánh gạo cay, mì trộn … bán ở đường phố vốn là món ăn nổi tiếng trên phim ảnh Hàn Quốc.

Một lựa chọn mới khi du lịch Nhật Bản gần đây là Osaka. Đây là thành phố lớn nhất của vùng đô thị Kansai, là thành phố lớn thứ 2 của Nhật Bản chỉ sau thủ đô Tokyo và là một trong những điểm du lịch hấp dẫn nhất châu Á. Osaka nổi tiếng với những dãy phố sầm uất thỏa sức cho du khách shopping, những khu vui chơi mở cửa thâu đêm và khu ẩm thực được mệnh danh là “nhà bếp quốc dân” hay “thủ đô ăn uống” của Nhật Bản.

Đặc biệt, đến Osaka, du khách có thể kết hợp đi Kobe và thành cổ Kyoto rất thuận tiện. Chọn một điểm lưu trú ở trung tâm thành phố Osaka, bạn dành một ngày đi Kobe để thăm thú thiên nhiên, thưởng thức bò kobe trứ danh và những sản phẩm nông nghiệp sạch. Ngày hôm sau di chuyển đến thành cổ Kyoto, thăm quan Cổng Đỏ nổi tiếng của người Nhật Bản, ngắm rừng trúc Sagano để hiểu cung cách quân tử của người Nhật và điểm dừng chân cuối cùng là thành cổ Kyoto tráng lệ giữa lòng một thành phố phồn hoa.

Từ ngày 15 đến ngày 24/3, hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines tung ra chương trình khuyến mãi “Chào hè 2019” với giá vé khứ hồi cho hành trình từ Việt Nam đi Quốc tế chỉ từ 9 USD (tương đương 209.000 đồng); giá vé một chiều cho hành trình nội địa chỉ từ 299.000 đồng. Thời gian khởi hành bắt đầu từ ngày 1/4 đến ngày 31/10. Cũng như các chương trình khuyến mãi khác, hành khách săn vé khuyến mãi “Chào hè 2019” cần tham khảo các điều kiện chi tiết tại website http://www.vietnamairlines.com hoặc liên hệ với các đại lý, phòng vé của Vietnam Airlines trên toàn quốc.

Trong đó, có một số vấn đề cần lưu ý như: Giá vé quốc tế có thể thay đổi theo tỉ giá USD/VND tại thời điểm xuất vé; các mức giá trên chưa bao gồm thuế, phí… “Chào hè 2019” với mức khuyến mại sâu được xem như một món quà của Vietnam Airliines dành tặng khách hàng mỗi khi hè về. Đó là trải nghiệm chuyến bay đẳng cấp 4 sao với chi phí thấp để có được hành trình yêu thương.

Chiến lược “Made in China 2025” (MIC2025) được đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự kinh tế và là một phần trong gói kế hoạch của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm tạo ra mô hình kinh tế bền vững.

MIC2025 chú trọng nâng cấp khả năng sản xuất và đảm bảo tính cạnh tranh của Trung Quốc bằng cách áp dụng công nghệ hiện đại như sử dụng người máy, mạng di động thế hệ thứ 5 (5G), trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng Internet.

Tuy nhiên, kế hoạch này đang gặp không ít thách thức, nhất là trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang kéo dài.

Thúc đẩy công nghiệp chế tạo

Mặc dù báo chí chính thức của Trung Quốc đã giảm bớt ca ngợi kế hoạch MIC2025 kể từ khi diễn ra cuộc chiến thương mại với Mỹ, nhưng ít có khả năng Trung Quốc thực sự lùi bước trong kế hoạch nâng cấp công nghiệp quan trọng nhất trong lịch sử nước này.

Trái lại, sức ép từ bên ngoài – nhất là cảnh báo trừng phạt từ Mỹ đối với những sản phẩm công nghiệp và công nghệ chủ chốt – sẽ thúc đẩy Bắc Kinh tăng cường quản trị và rót vốn vào thúc đẩy nâng cấp công nghệ, “tự cung tự cấp” cho các ngành công nghiệp chiến lược của đất nước.

Trong danh sách 500 loại hàng công nghiệp hàng đầu thế giới, Trung Quốc có 220 sản phẩm có sản lượng đứng đầu thế giới, không ít hàng công nghiệp chiếm gần một nửa sản lượng toàn cầu. Căn cứ vào thống kê của Ngân hàng Thế giới (WB), sản lượng công nghiệp của Mỹ năm 2015 chỉ bằng 66% của Trung Quốc.

Trong danh sách 500 loại hàng công nghiệp hàng đầu thế giới, Trung Quốc có 220 sản phẩm có sản lượng đứng đầu thế giới

Đối với phát triển công nghệ, Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản đứng ở ba vị trí đầu tiên xét về đầu tư nghiên cứu phát triển công nghệ, với số tiền lần lượt là 470,5 tỷ USD, 370,6 tỷ USD và 170,5 tỷ USD, theo thống kê của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) về tình hình liên quan đến khía cạnh trên của các nước trên thế giới năm 2017.

Tính toán theo năng lực làm việc thực tế thì đầu tư cho nghiên cứu phát triển của Trung Quốc không chênh lệch nhiều so với Mỹ. Điều then chốt là trong tương lai gần, đầu tư nghiên cứu phát triển của Trung Quốc vẫn có thể duy trì mức tăng trưởng trên 10%, Mỹ thì dự báo chỉ tăng trưởng khoảng 2%.

Tuy nhiên, thực lực công nghệ của Mỹ vẫn có ưu thế đứng đầu rõ rệt. Đây là điều không thể nghi ngờ, nhưng với sự đầu tư liên tục của Trung Quốc, địa vị số một của Mỹ trong các lĩnh vực có thể bị thu hẹp. Do đó, trong khoảng thời gian 10 năm tới, Tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Trung Quốc có thể ngang bằng với Mỹ.

Mặc dù vậy, ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại đã được cảm nhận rõ với nhiều công ty đa quốc gia di chuyển cơ sở sản xuất khỏi Trung Quốc, việc đe dọa nền kinh tế hiện nay của Trung Quốc và kế hoạch nâng cấp công nghệ của nước này.

Nếu cuộc tranh chấp thương mại leo thang, Trung Quốc có thể làm hạ nhiệt bằng cách rút lại những mục tiêu “tự cung tự cấp,” cải thiện việc bảo vệ đối với vấn đề bản quyền, nghiêng sang phía “sân chơi” giúp đỡ các công ty tư nhân trong nước và công ty nước ngoài hơn là đối với các doanh nghiệp nhà nước.

Nhưng rất ít khả năng Trung Quốc sẽ từ bỏ MIC2025 hoàn toàn. Thay vào đó, Trung Quốc có thể đưa ra một chiến lược quốc gia mới cho phát triển công nghệ dưới một tên mới, chủ yếu là một kế hoạch B của MIC2025.

Không may cho Trung Quốc là những chỉnh sửa của họ đã không làm hài lòng giới bài Trung Quốc tại Mỹ. Siết chặt việc hạn chế tiếp cận công nghệ của Mỹ đã được tăng cường, và nhiều khả năng điều này sẽ được giữ nguyên như vậy trong dài hạn.

Thiệt hại tiềm tàng đối với tương lai công nghiệp của Trung Quốc khó mà định lượng được, nhưng đây là yếu tố quan trọng để các nhà đầu tư cân nhắc.

Nếu chính quyền Mỹ đưa ra thêm những quy định thắt chặt hơn nữa đối với các sinh viên Trung Quốc và các nhà nghiên cứu Trung Quốc tại trường đại học Mỹ, hoặc ngăn chặn sự trao đổi tương tác giữa các nhà khoa học của hai nước, hoặc hạn chế việc mua lại các công ty khởi nghiệp tại Thung lũng Silicon của các quỹ đầu tư mạo hiểm và công ty công nghệ lớn của Trung Quốc, thì tốc độ gia tăng hiểu biết công nghệ tại Trung Quốc có thể bị chậm lại đáng kể.

Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung leo thang, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Phó Thủ tướng Lưu Hạc, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin (MIIT) Miêu Vu và các quan chức cấp cao khác của Chính phủ Trung Quốc đã hứa hẹn sẽ “đối xử công bằng” với tất cả loại hình doanh nghiệp – kể cả các công ty nước ngoài – trong khi thực hiện kế hoạch MIC2025.

“Đối xử công bằng” bao gồm việc bình đẳng tiếp cận với các hoạt động đấu thầu của chính phủ, hỗ trợ và các nguồn thông tin. Mặc dù một số ý kiến tỏ ra hoài nghi về những lời hứa hẹn này, sự cần thiết của việc ngăn chặn cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung trước nguy cơ phá hoại chuỗi cung ứng của Trung Quốc đã khiến Bắc Kinh đưa ra những cam kết đặc biệt nghiêm túc.

Một trong những bước đi chính để tiến tới đối xử công bằng, Bắc Kinh đã nới lỏng những hạn chế về quyền sở hữu đối với đầu tư của các tập đoàn và doanh nghiệp nước ngoài tại Trung Quốc.

Chẳng hạn việc cho phép Tesla, BASF và Exxon Mobil xây dựng những nhà máy mới do các “ôn lớn” này sở hữu toàn bộ, và để cho BMW mua phần lớn cổ phần tại China JV Brilliance Automotive. Trung Quốc cũng đưa ra đề xuất về lệnh cấm việc “bắt buộc chuyển giao công nghệ” trong bản dự thảo mới đây về Luật đầu tư nước ngoài do Quốc hội Trung Quốc đưa ra.

Tuy nhiên, việc đi đến thỏa thuận cải cách hỗ trợ các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc dường như khó khăn hơn, những hỗ trợ hiện nay của chính phủ là vô cùng to lớn. Toàn bộ hỗ trợ của chính phủ lên tới khoảng 118 tỷ USD trong năm 2017, chiếm khoảng 4% trong tổng chi của chính phủ và tương đương 1% GDP.

Thách thức kinh tế

Trong một báo báo công bố tại Kỳ họp thứ 2 Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc (Quốc hội) Khóa XIII ngày 5/3, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã đưa ra dự đoán tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong năm 2019 là 6-6,5%, giảm từ mức mục tiêu đặt ra trong năm 2018 là 6,5%.

Ông Lý Khắc Cường được dẫn lời nói: “Để tiếp tục phát triển trong năm nay, chúng ta sẽ phải đối diện với một môi trường khó khăn hơn, phức tạp hơn, cũng như những rủi ro thách thức đang gia tăng về cả số lượng lẫn quy mô. Đất nước phải chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng cho một cuộc vật lộn cam go.”

Tình trạng kinh tế tăng trưởng chậm lại đã làm dấy lên những lo ngại rằng sự giảm tốc đó sẽ làm hỏng những nỗ lực của Bắc Kinh trong việc đạt được mục tiêu xây dựng một “xã hội khá giả,” hay nói cách khác đến năm 2020 tăng gấp đôi GDP và thu nhập bình quân đầu người so với mức của năm 2010.

Thời gian qua, Trung Quốc đã phải vật lộn chống chọi với nhiều áp lực khi nền kinh tế tăng chững lại và cuộc chiến thương mại với Mỹ. Bên cạnh việc sẽ nới lỏng hơn nữa hoạt động kiểm soát đối với việc các công ty nước ngoài tiếp cận thị trường Trung Quốc, Bắc Kinh muốn thúc đẩy chi tiêu và cắt giảm hàng tỷ USD tiền thuế.

Ông Lý Khắc Cường cho hay Trung Quốc muốn cắt giảm gần 2.000 tỷ nhân dân tệ (298 tỷ USD) tiền thuế và các loại phí.

Trung Quốc muốn cắt giảm gần 2.000 tỷ nhân dân tệ (298 tỷ USD) tiền thuế và các loại phí

Thủ tướng Trung Quốc kêu gọi toàn dân đoàn kết đối phó với tình trạng kinh tế tăng trưởng chậm, thông báo những biện pháp giảm thuế để kích thích các hoạt động kinh tế.

Chính phủ dự tính áp dụng chính sách giảm thuế, chú trọng đến việc giảm các loại thuế đang đè nặng lên ngành công nghiệp chế biến và các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 16% xuống còn 13% trong ngành công nghiệp chế biến và trong các lĩnh vực khác.

Theo ông Lý Khắc Cường, thuế VAT đối với các ngành vận tải và xây dựng sẽ được giảm từ 10% xuống 9% và VAT cho các công ty sản xuất sẽ giảm từ 16% xuống 13%. Ngoài ra, Trung Quốc sẽ tiếp tục áp dụng chính sách tiền tệ thận trọng và sử dụng các quy định về quỹ dự phòng làm công cụ điều tiết chính sách.

Trung Quốc đã giảm bớt tỷ lệ dự trữ bắt buộc – tức số tiền mà các ngân hàng thương mại cần phải dự phòng – nhiều lần trong năm ngoái, nhằm thúc đẩy hoạt động cho vay. Kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 6,6% trong năm 2018, mức tăng trưởng thấp nhất kể từ 1990 tới nay.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Dịch Cương ngày 10/3 cho biết nước này sẽ thực hiện chính sách tiền tệ thận trọng, theo đó có thể nới lỏng hoặc thắt chặt tới một mức độ phù hợp. Thêm nữa, chính sách tiền tệ của Trung Quốc cũng sẽ tính đến các yếu tố bên ngoài và vị thế của Trung Quốc trong hệ thống kinh tế toàn cầu cũng như các lĩnh vực định hướng xuất khẩu.

Mới đây, theo số liệu thống kê công bố ngày 8/3 của Cơ quan Hải quan Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng Hai vừa qua đã giảm lần lượt 20,7% và 5,2% xuống 135,24 tỷ USD và 131,12 tỷ USD, sụt mạnh hơn so với các mức dự báo giảm 5% và 0,6% theo kết quả thăm dò ý kiến do hãng tin Bloomberg News tiến hành trước đó./.

Cuộc xung đột tại Syria đã chính thức bước sang năm thứ 9. Qua 8 năm đất nước Syria bị tàn phá bởi những cuộc giao tranh dai dẳng, bởi các vụ tấn công khủng bố và bởi cả những đợt không kích của lực lượng nước ngoài, con đường hòa bình cho Syria có thể ví như một cây cầu thang dốc đứng, cheo leo khó vượt.

Hai vòng đàm phán riêng rẽ nhằm tìm giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột Syria vẫn chưa đi tới một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột, hơn 10 hội nghị tài trợ cho Syria không đủ để xua đi cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng mà người dân Syria đang phải hứng chịu.

Người ta đã nói nhiều tới những lý do cuộc xung đột Syria khó giải quyết. Chiến trường Syria có thể coi là một vũng lầy hỗn độn của những tác nhân đan xen, chồng chéo khiến mọi thứ luôn rối loạn. Mâu thuẫn sắc tộc tôn giáo, bất đồng phe phái, sự tranh giành ảnh hưởng của các thế lực bên ngoài, lợi ích của các bên liên quan đối nghịch nhau.

Ở Syria, ngoài lực lượng chính phủ và phe đối lập, sự tham gia của các cường quốc thế giới và khu vực, từ Mỹ, Nga tới Iran, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ, với mỗi thế lực hậu thuẫn một bên, mỗi thế lực lại có mục tiêu khác nhau, khiến xung đột ở quốc gia Trung Đông luôn phức tạp.

Câu chuyện lúc này đã không còn là mâu thuẫn riêng của chính quyền Tổng thống Assad với các lực lượng đối lập nữa, thậm chí cuộc xung đột ở quốc gia Trung Đông còn bị đẩy lên một nấc thang mới khi được mô tả có quy mô quốc tế, dù chiến trường không vượt khỏi biên giới Syria.

Chiến trường Syria có thể coi là một vũng lầy hỗn độn của những tác nhân đan xen, chồng chéo khiến mọi thứ luôn rối loạn

Đầu năm 2014, Mỹ, Anh và một số nước vùng Vịnh đã thành lập liên minh, do Mỹ đứng đầu, can thiệp vào cuộc xung đột Syria, với mục tiêu không hề che giấu là hậu thuẫn phe đối lập Syria và hơn hết là buộc Tổng thống Bashar al-Assad phải từ bỏ quyền lực. Đằng sau đó còn là toan tính kiềm chế ảnh hưởng của Iran trong khu vực, và đương nhiên bảo vệ lợi ích của Mỹ tại khu vực chiến lược Trung Đông.

Sự hiện diện quân sự của Nga tại Syria từ năm 2015, một mặt giúp chính quyền Tổng thống Assad giành lợi thế trong cuộc giao tranh với lực lượng đối lập, mặt khác duy trì ảnh hưởng và vị thế của Moskva tại khu vực Trung Đông. Khi mâu thuẫn đơn thuần giữa quân chính phủ và phe đối lập biến đổi về chất do các phe phái tại Syria đều nhận được sự hậu thuẫn từ các cường quốc với một bên là Mỹ và các nước đồng minh, bên kia là Nga và Iran, thì “ván cờ” Syria càng trở nên khó gỡ, “bất phân thắng bại”, đẩy xung đột ngày càng kéo dài và khó có thể đi đến hồi kết.

Tám năm xung đột ở Syria, người dân nước này nói riêng chính là đối tượng chịu thiệt hại nặng nề nhất. Thống kê cho thấy giao tranh đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 500.000 người, trong đó có tới hơn 1.100 trẻ em vô tội thiệt mạng riêng trong năm 2018.

Hơn 5,6 triệu người Syria đã phải tị nạn ở Jordan, Liban, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, trong khi 6,6 triệu người phải đi lánh nạn ngay trong lãnh thổ nước này. Thậm chí, dòng người Syria còn bất chấp nguy hiểm ùn ùn tìm đường đến châu Âu, kéo theo cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng với các nước ở “lục địa già.” Đó là chưa kể 11,7 triệu người, trong đó chủ yếu là trẻ em, sinh sống ở Syria đang cần viện trợ khẩn cấp.

Về kinh tế, cuộc xung đột này được cho là đã khiến nền kinh tế Syria tụt hậu 3 thập niên, khi nhiều cơ sở hạ tầng, đặc biệt là ngành sản xuất dầu mỏ và điện lực bị phá hủy và tê liệt. Liên hợp quốc coi cuộc xung đột tại Syria là thảm họa tồi tệ nhất do con người gây ra kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ 2, đồng thời tổ chức này còn ước tính cần tới 388 tỷ USD để tái thiết quốc gia Trung Đông hậu xung đột.

Bất ổn nghiêm trọng không chỉ đẩy đất nước Syria rơi vào cảnh chiến tranh loạn lạc, mà còn tạo khoảng trống cho IS

Bất ổn nghiêm trọng không chỉ đẩy đất nước Syria rơi vào cảnh chiến tranh loạn lạc, mà còn tạo khoảng trống để các tổ chức cực đoan, trong đó có tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, nhanh chóng chiếm giữ nhiều vùng lãnh thổ, biến quốc gia Trung Đông này thành một mặt trận của khủng bố.

Mặc dù về cơ bản, quy mô các cuộc giao tranh vũ trang trên lãnh thổ Syria đã giảm bớt khi quân đội chính phủ giành chiến thắng trên thực địa trước cả lực lượng đối lập lẫn các tổ chức khủng bố, đồng thời hàng loạt lệnh ngừng bắn và các khu vực giảm xung đột đã được thiết lập tại Syria, song mảnh đất Syria vẫn chưa im hẳn tiếng súng, hòa bình vẫn chưa hiện hữu trên toàn bộ lãnh thổ quốc gia Trung Đông.

Nhiều giải pháp nhằm tìm ra lộ trình chính trị, chấm dứt xung đột tại Syria đã được xúc tiến, trong đó phải kể đến các vòng đàm phán hòa bình do Liên hợp quốc bảo trợ tại Geneva, Thụy Sĩ, bắt đầu từ năm 2012, với vai trò trung gian đàm phán của phái viên Liên hợp quốc phụ trách vấn đề Syria, cũng như các vòng đàm phán trong khuôn khổ “định dạng Astana,” do bộ 3 bảo trợ thỏa thuận ngừng bắn gồm Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ khởi xướng kể từ tháng 12/2016.

Tuy nhiên, cho đến nay các cuộc đàm phán dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc vẫn chưa đạt được nhiều đột phá, nếu không muốn nói là thất bại khi giao tranh vẫn tiếp diễn, trong khi các bên vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung trong vấn đề then chốt là số phận của Tổng thống Assad.

Trong khi đó, 11 hội nghị được tổ chức theo “định dạng Astana,” đặc biệt là Đại hội Đối thoại dân tộc Syria tại thành phố Sochi của Nga đầu năm 2018 và 4 cuộc gặp thượng đỉnh ba bên giữa Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ, đã đạt kết quả khả quan với một số bước tiến tạo xung lực cho việc giải quyết hòa bình vấn đề Syria, đặc biệt là việc nhất trí thành lập Ủy ban Hiến pháp Syria. Sự ra đời của ủy ban này được cho là sẽ đóng góp lớn cho tiến trình hòa bình do Liên hợp quốc bảo trợ, mở đường để Syria tiến hành các cuộc bầu cử tổng thống và quốc hội trong tương lai.

Dẫu vậy, việc có thể đưa Ủy ban Hiến pháp Syria đi vào hoạt động trên thực tế vẫn còn khá gian nan bởi dù 1 năm trôi qua song các bên vẫn chưa thống nhất được thành phần dự kiến gồm 150 thành viên, do chính phủ, phe đối lập và đặc phái viên Liên hợp quốc lựa chọn. Đó là chưa kể, việc Nga-Iran-Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng khẳng định được vai trò hợp tác quan trọng trong khu vực, dường như lại khiến Mỹ và các đồng minh khu vực không hài lòng. Cách tiếp cận, lợi ích và mục tiêu khác biệt đã đẩy của các bên liên quan tới vấn đề Syria vào hai chiến tuyến đối nghịch.

Hòa bình cho Syria vẫn xa vời khi vận mệnh của quốc gia này vẫn chưa thực sự do người dân quyết định

Trong những năm qua, ở Syria luôn tồn tại một thực tế rằng khi những khó khăn cũ vừa được hóa giải thì những thách thức mới lại xuất hiện.

Do đó, ngay cả khi cục diện hiện nay tại Syria đang có những thay đổi mang tính bước ngoặt, quân đội chính phủ Syria đang chiếm ưu thế vượt trội trước lực lượng đối lập và các phần tử Hồi giáo cực đoan, trong khi Mỹ tuyên bố rút quân khỏi Syria và nhiều nước trong thế giới Arab đã quyết định mở cửa trở lại đại sứ quán tại Damascus cũng như tích cực kêu gọi Liên đoàn Arab khôi phục tư cách thành viên của Syria, tạo đà giúp Tổng thống Assad từng bước củng cố vị thế và khẳng định vai trò của mình, không ai có thể dám chắc cuộc xung đột này có thể sớm kết thúc và con đường đi đến hòa bình của Syria sẽ bằng phẳng trong tương lai.

Hòa bình cho Syria vẫn xa vời khi vận mệnh của quốc gia này vẫn chưa thực sự do người dân quyết định, đất nước vẫn đang bị bủa vây bởi các lệnh bao vây, cấm vận về kinh tế và Syria vẫn là tâm điểm “cuộc đấu” giữa các cường quốc./.