Sau gần 10 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, cả nước đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, toàn diện, tạo sự thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn, đưa nông nghiệp-nông thôn Việt Nam lên một thế và lực mới.

Trên 50% xã đạt chuẩn nông thôn mới

Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008, Hội nghị lần thứ 7, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình hành động của Chính phủ (Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 và Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 với các mục tiêu cụ thể đến năm 2020 là trên 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Tính đến tháng 10/2019, cả nước có 4.665 xã (52,4%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Sau gần 10 năm triển khai thực hiện, xây dựng nông thôn mới đã thực sự trở thành một phong trào có sức lan tỏa mạnh mẽ, rộng khắp, được cả hệ thống chính trị và đông đảo nhân dân cả nước nhiệt tình hưởng ứng, tích cực tham gia.

Tính đến tháng 10/2019, cả nước có 4.665 xã (52,4%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới; bình quân cả nước đạt 15,32 tiêu chí/xã, (tăng 10,6 tiêu chí so với năm 2010) và cả nước không còn xã dưới 5 tiêu chí; có 109 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Đặc biệt, cả nước đã có 7 tỉnh, thành phố có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới là Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương và Cần Thơ. Và hai tỉnh có 100% đơn vị cấp huyện đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là Đồng Nai và Nam Định.

Như vậy, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã hoàn thành mục tiêu 5 năm (2016-2020) sớm gần 2 năm so với mục tiêu của Đảng, Quốc hội và Chính phủ giao (đến năm 2020 có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Chương trình xây dựng nông thôn mới đã hoàn thành mục tiêu 5 năm (2016-2020) sớm gần 2 năm so với mục tiêu của Đảng, Quốc hội và Chính phủ giao (đến năm 2020 có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Bộ mặt nông thôn thay đổi đáng kể

– Kết cấu hạ tầng thay đổi vượt bậc

Sau gần 10 năm, kết cấu hạ tầng nông thôn đã có những đổi thay vượt bậc. Trong đó, hạ tầng giao thông tăng nhanh với trên 206.000km đường giao thông được xây dựng mới và nâng cấp, cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân. Cùng với đó, hệ thống thủy lợi ngày càng hoàn thiện với 904 hệ thống thủy lợi phục vụ tưới, tiêu từ 200ha trở lên, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp ở các địa phương.

Đến nay, 100% số xã và 99,1% số hộ nông thôn đã có điện, đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản và tạo điều kiện thuận lợi cho ứng dụng công nghệ, nhất là công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp…

– Kinh tế nông thôn liên tục tăng trưởng

Trong những năm qua, kinh tế nông thôn liên tục tăng trưởng khá và chuyển đổi theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và từng bước thu hẹp khoảng cách với đô thị.

Đặc biệt, tái cơ cấu ngành nông nghiệp đạt nhiều kết quả quan trọng, quy mô và trình độ sản xuất được nâng cao. Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp được nhiều doanh nghiệp, trang trại và hộ nông dân áp dụng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đến nay, các địa phương đã phát triển được trên 27.000 mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, dần hình thành được một số vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa quy mô lớn.

Thu nhập bình quân đầu người/năm ở nông thôn tăng nhanh, từ mức 12,8 triệu năm 2010 lên mức 35,88 triệu đồng/người năm 2018.

Ở lĩnh vực thủy sản, đây là ngành có sự tăng trưởng cao nhất trong nông nghiệp với tăng trưởng bình quân giá trị sản xuất đạt bình quân 5,5%/năm. Đánh bắt và đặc biệt là nuôi trồng thủy sản đã có bước phát triển đột phá, nâng tầm Việt Nam thành cường quốc xuất khẩu thủy sản trên thế giới.

Các lĩnh vực khác cũng đạt kết quả tích cực. Công nghiệp nông thôn tăng trưởng cao hơn mức tăng trưởng toàn ngành, đạt bình quân 12,2% trong giai đoạn 2010-2018; về thương mại, các địa phương đã bước đầu quan tâm tổ chức nhiều chương trình xúc tiến thương mại giới thiệu sản phẩm ở các thị trường lớn (Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội…) cũng như tại các thị trường quốc tế (Trung Quốc, Nhật Bản, châu Âu, Mỹ….); Các mô hình về phát triển du lịch nông thôn đã và đang từng bước phát triển mạnh tại các địa phương, góp phần hỗ trợ người dân nâng cao thu nhập cho người dân…

Thu nhập bình quân đầu người/năm ở nông thôn tăng nhanh, từ mức 12,8 triệu năm 2010 lên mức 35,88 triệu đồng/người năm 2018. Khoảng cách về thu nhập giữa nông thôn và thành thị giảm xuống còn 1,8 lần năm 2018.

– Chất lượng y tế, giáo dục được nâng cao

Về giáo dục, hệ thống cơ sở hạ tầng giáo dục ở nông thôn tiếp tục phát triển, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nông thôn. Chương trình phổ cập giáo dục các cấp đạt kết quả cao. Hầu hết các tỉnh có 100% số xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non; tỷ lệ trẻ 6 tuổi huy động vào lớp 1 năm 2019 là 99,6%; tỷ lệ xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở là 100%

Cùng với đó, dịch vụ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân nông thôn được tăng cường; mạng lưới y tế cơ sở từng bước được củng cố và phát triển. Đến nay 100% xã trên cả nước có trạm y tế, trong đó 76% đạt tiêu chí quốc gia. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế tăng, tính đến 31/8/2019 đạt khoảng 89,6% (khoảng 85 triệu người).

“Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” đang tạo ra một cuộc sống tinh thần mang tính cộng đồng cao trong làng, xã trên phạm vi cả nước.

– Đời sống văn hóa của người dân nông thôn được nâng cao

Trong những năm qua, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng trong các khu dân cư được đẩy mạnh và ngày càng sôi động. Những phong trào “Uống nước nhớ nguồn,” “Đền ơn đáp nghĩa,” “Gia đình văn hóa”… và gần đây là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với cuộc vận động “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” đang tạo ra một cuộc sống tinh thần mang tính cộng đồng cao trong làng, xã trên phạm vi cả nước.

Nhiều lễ hội truyền thống được phục hồi, phát triển và hình thành mới (Lễ hội Hoa Tam giác mạch ở Hà Giang, Lễ hội trái cây ở Bắc Giang, Lễ hội Hoa Ban ở Điện Biên, Lễ hội bánh dân gian Nam Bộ, Lễ hội sen Đồng Tháp, lễ hội dừa Bến Tre…) góp phần gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời thúc đẩy du lịch phát triển. Qua đó, văn hóa không chỉ là truyền thống, bản sắc của dân tộc mà từng bước trở thành nhân tố tích cực, trực tiếp đóng góp vào phát triển kinh tế xã hội của nhiều miền quê trên cả nước.

– Công tác bảo vệ môi trường nông thôn đã có bước đột phá

Đã có 59/63 tỉnh, thành phố phê duyệt Quy hoạch quản lý chất thải rắn trên địa bàn; 42/63 tỉnh, thành phố có kế hoạch xử lý rác thải tập trung ở nông thôn. Nhiều địa phương đã chỉ đạo quyết liệt việc xây dựng “phương án bảo vệ môi trường làng nghề.” Những phong trào như “Sạch làng, đẹp ruộng,” “Thắp sáng làng quê”… đang dần dần nâng cao ý thức của cư dân nông thôn về giữ gìn môi trường sinh thái và môi trường xã hội…

Tiếp tục thực hiện hiệu quả Chương trình xây dựng nông thôn mới

Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận trên, công tác xây dựng nông thôn mới vẫn tồn tại một số hạn chế. Kết quả xây dựng nông thôn mới của một số vùng còn thấp hơn so với mặt bằng chung và còn khoảng cách chênh lệch khá lớn giữa các vùng, miền; một số địa phương khác có số xã đạt chuẩn rất thấp dưới 20%, như Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Sơn La, Điện Biên, Kon Tum. Bên cạnh đó, hạ tầng nông thôn phát triển chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận trên, công tác xây dựng nông thôn mới vẫn tồn tại một số hạn chế. 

Việc áp dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế, chưa tạo được những sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu quốc gia, giá trị gia tăng cao.

Vấn đề ô nhiễm môi trường ở một số địa bàn vẫn còn nghiêm trọng, trong đó có ô nhiễm nguồn nước ở các tuyến sông, kênh, mương…

Chương trình xây dựng nông thôn mới đặt mục tiêu, đến năm 2025, có ít nhất 15 tỉnh, 40% huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và không còn xã dưới 10 tiêu chí theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

Để đạt mục tiêu trên, Ban chỉ đạo các chương trình quốc gia đã đề ra một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, bao gồm:

Tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng hệ thống hạ tầng cơ bản phục vụ sản xuất và dân sinh ở nông thôn.

Tiếp tục tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp, đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phù hợp với điều kiện thực tế; tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình Mỗi xã một sản phẩm gắn với xây dựng thương hiệu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm và xuất khẩu; thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch;

Tạo cơ chế, chính sách ưu đãi hơn để thu hút các doanh nghiệp lớn đầu tư vào lĩnh vực chế biến nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, bao tiêu sản phẩm và lĩnh vực phi nông nghiệp tạo nhiều việc làm cho lao động.

Đặc biệt quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường ở nông thôn. Tiếp tục phát động và duy trì các phong trào nói không với rác thải nhựa. Đẩy mạnh xử lý môi trường ở những nơi gây ô nhiễm nghiêm trọng như làng nghề…

Chú trọng nâng cao hơn chất lượng y tế, giáo dục, xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao để đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa, thể thao ở nông thôn.

Tăng cường phát huy vai trò tự quản, sự tham gia của người dân đối với công tác phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi các tệ nạn xã hội, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn nông thôn và an ninh quốc phòng khu vực biên giới./.

Mặc dù đã qua 10 ngày, những kẻ phải chịu trách nhiệm đầu tiên cho sự cố đổ dầu thải tại đầu nguồn Nhà máy nước sạch sông Đà (Kỳ Sơn, Hòa Bình) đã dần lộ diện, nhưng cơn khủng hoảng nước sạch tại phía Tây Nam Hà Nội vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong khi phía sông Đà, suối Khại âm thầm “ngậm dầu” còn dư thì ở cách đó 45km, hàng vạn người dân vẫn trắng đêm cõng nước sạch về dùng.

Sự cố sông Đà không chỉ chỉ ra những lỗ hổng chết người trong quy trình quản lý và giữ an ninh nguồn nước mà đáng sợ hơn, còn làm hé lộ thái độ vô tâm với sức khoẻ con người của nhiều đơn vị có liên quan.

Những ai sẽ phải chịu trách nhiệm chính cho cuộc khủng hoảng nước sạch mang tên Viwasupco? Hàng vạn khách hàng có quyền khởi kiện Nước sạch sông Đà ra toà dân sự không? Những hệ luỵ nào sẽ diễn ra khi sự cố đóng lại?

VietnamPlus xin gửi tới bạn đọc chùm bài: Hà Nội quay cuồng trong cơn khát mang tên… sông Đà với mục đích giải đáp phần nào những câu hỏi vẫn còn đang bỏ ngỏ này?

Sự cố đổ dầu thải tại đầu nguồn nước sạch sông Đà chính thức được phát hiện tại xã Phúc Tiến (Kỳ Sơn, Hoà Bình) vào sáng 9/10. Tuy nhiên, những đầu mối đầu tiên lại chỉ được phát hiện cách đó 45km và suýt bị lãng quên.

Một ngày sau sự cố đầu nguồn, sáng 10/10, hàng nghìn người dân sinh sống tại phía Tây Nam Hà Nội – những khách hàng trực tiếp của Viwasupco bắt đầu phát hiện nước sinh hoạt nhà mình bất ngờ có mùi lạ.

Phản ánh tới VietnamPlus, anh Phùng Anh Chiến (ngõ 190 Hạ Đình) kể lại: Việc nước sinh hoạt có “mùi lạ” đã xuất hiện từ sáng 10/10.

“Sáng hôm qua, khi tôi mở vòi nước để vệ sinh cá nhân thì phát hiện nước xả ra có mùi rất khó chịu, giống với mùi hóa chất clo dùng cho bể bơi. Đến tận chiều tối, tình trạng trên mới hết,” anh Chiến thuật lại.Nhiều hộ dân khác sinh sống tại khu vực phường Hạ Đình và Thanh Xuân Trung (Thanh Xuân, Hà Nội) cũng có cùng phản ánh tương tự.

Việc nước sinh hoạt có “mùi lạ” đã xuất hiện từ sáng 10/10

Trong khi đó, tại phường Nhân Chính (Thanh Xuân), rất nhiều người dân cũng đồng loạt cho biết từ đêm ngày 10/10, nước chảy ra từ vòi đã xuất hiện mùi lạ.

Bà Vũ Thu Hồng (58 tuổi, sinh sống tại cụm Giáp Nhất, phường Nhân Chính) cho biết: “Nước có mùi khó ngửi, nồng nặc như hóa chất. Tôi thậm chí còn không dám dùng nguồn nước này để đánh răng.”

Theo khảo sát nhanh của phóng viên, nhiều khu vực khác như Hoàng Liệt, Định Công (Hoàng Mai), Phương Canh (Nam Từ Liêm)… cũng xuất hiện tình trạng trên.

Anh Nguyễn Việt Anh (35 tuổi, sinh sống tại tổ hợp chung cư HH Linh Đàm, quận Hoàng Mai) cho biết: “Từ sáng ngày 10/10, khi gia đình tôi vệ sinh cá nhân đã thấy nước chảy ra từ vòi có mùi lạ. Mùi hôi khen khét, rất khó ngửi. Cho đến hôm nay (11/10), tình hình vẫn không khả quan hơn. Những ngày khác thì vợ tôi sẽ dậy sớm để làm bữa sáng cho cả gia đình nhưng hôm nay thì không dám dùng nước trong vòi để rửa tay. Gia đình tôi phải tăng cường nước lọc bình để vệ sinh cá nhân.”

Trước hiện tượng nước xuất hiện mùi lạ, hơn một ngày sau, vào chiều 11/10, Sở Xây dựng Hà Nội đã chủ trì thành lập đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra công tác vận hành cung cấp nước trên địa bàn.

Đoàn liên ngành thành phố Hà Nội gồm Sở Xây dựng, Thanh tra Sở Y tế, Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố và các đơn vị cung cấp nước sạch sông Đà đã đi kiểm tra, lấy mẫu nước tại ba địa điểm: Trạm bơm tăng áp Tây Mỗ (quận Nam Từ Liêm); bể chứa trung gian tại huyện Thạch Thất và tại Nhà máy nước sông Đà (huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hoà Bình).

Tuy nhiên, vào thời điểm này, không ai dám nghĩ đến việc nguồn nước sạch tại đầu nguồn sông Đà đã bị “nhiễm độc”. Những dấu hiệu đầu tiên báo hiệu cho một cuộc khủng hoảng nước sạch nghiêm trọng chưa từng có tiền lệ cũng như ẩn chứa nhiều hệ luỵ đã suýt bị… bỏ quên cho tới khi những hình ảnh đầu tiên về con suối “ngậm dầu” phía đầu nguồn được phát lộ vài ngày sau đó.

Sáng 14/10, nhóm phóng viên VietnamPlus đã trực tiếp lên khu vực đầu nguồn dẫn vào Nhà máy nước sạch sông Đà để tìm hiểu rõ hơn về hiện tượng nước sinh hoạt Hà Nội “bốc mùi”. Từ đây những hình ảnh rùng mình về “dòng suối chết” đã được hé mở. Sự cố đổ trộm dầu thải cũng như câu chuyện đằng sau về dòng nước sông Đà cấp cho Tây Nam Hà Nội cũng dần dần lộ diện.

5 ngày sau khi sự cố đô dầu thải đầu nguồn, Công ty Nước sạch sông Đà mới chính thức có văn bản gửi Sở Xây dựng Hà Nội báo cáo về sự việc trên.

Theo văn bản này, Viwasupco cho biết vào 12 giờ ngày 9/10, thời tiết tại khu vực tỉnh Hòa Bình có mưa, nhân viên thuộc đội phục vụ công tác bảo vệ và vớt rong rêu đã phát hiện ngoài cửa kênh dẫn nước hồ có váng chưa rõ nguyên nhân.

Phát hiện sự việc trên, lực lượng bảo vệ đã báo cáo lên Phòng Trung tâm và lãnh đạo công ty cho hướng xử lý.

“Kết quả kiểm tra chất lượng nước sạch đầu ra của Phòng hóa nghiệm Công ty vẫn đảm bảo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế,” Tổng Giám đốc Viwasupco Nguyễn Văn Tốn cho hay.

Chất lượng nước sạch đầu ra của Phòng hóa nghiệm Công ty Viwasupco vẫn đảm bảo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế

Ông Tốn cho biết ngay sau khi nhận được thông tin, nhà máy đã đóng van cấp nước vào bể chứa trung gian và tiến hành xúc xả toàn bộ nước thông qua van xả cặn đoạn từ nhà máy về đến bể chứa trung gian. Do không có nước về bể chứa nên công ty buộc phải giảm áp để duy trì cấp nước.

Theo ông Tốn để xử lý váng dầu, Viwasupco đã sử dụng phao, gối hút dầu chuyên dụng trên kênh dẫn nước hồ 500m làm khu vực tách dầu và thu gom, vị trí đặt phao. Cửa kênh nhận nước, dẫn nước từ hồ Đầm Bài đến Trạm bơm hồ được chắn rác tại cuối kênh.

Về xử lý công nghệ, Viwasupco tiến hành chắn bổ sung than hoạt tính vào khu xử lý, cũng như tăng hóa chất xử lý, trong đó có clo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế là 0,8 mg/l.

Viwasupco cho biết thêm: Để tìm nguyên nhân xuất hiện váng dầu, công ty đã huy động toàn bộ cán bộ công nhân viên nhà máy đi kiểm tra và thông báo với Công an xã, chính quyền địa phương, công an huyện để điều tra, làm rõ.

Tại cuộc họp giao ban của Bộ Tài nguyên môi trường, ông Hoàng Văn Thức-Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường cho biết các cơ quan chức năng đang vào cuộc xác minh, điều tra rõ đối tượng đổ trộm dầu thải làm bẩn nguồn nước.

Ông Thức cho biết trước thông tin người dân phản ánh có dầu nhớt trên kênh gần nhà máy nước sông Đà, Tổng cục Môi trường đã trao đổi với Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hòa Bình để nắm thông tin và đã xác định nguyên nhân ban đầu do một chiếc xe tải đổ trộm dầu thải.

Báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hoà Bình cho thấy, vào tối ngày 8, rạng sáng 9/10, người dân phát hiện một xe tải 2,5 tấn bơm dầu thải đổ trộm ra khe núi sát Suối Trâm tại hai xã Phúc Minh và Phúc Tiến (huyện Kỳ Sơn, Hoà Bình) – cách kênh dẫn nước của nhà máy khoảng 800m.

Sau đó, khu vực Suối Trâm có mưa to khiến số dầu nhớt lan nhanh đến kênh dẫn nước của Nhà máy nước mặt Sông Đà.

“Váng dầu từ khe núi chảy vào suối và lan tới kênh dẫn nước của Nhà máy nước sạch Sông Đà (Viwasupco) tại Hoà Bình. Sau khi phát hiện sự việc, Viwasupco đã thuê người dân vớt dầu. Theo báo cáo của công ty này, toàn bộ dầu loang đã được thu gom,” ông Thức nói.

Váng dầu từ khe núi chảy vào suối và lan tới kênh dẫn nước của Nhà máy nước sạch Sông Đà (Viwasupco) tại Hoà Bình.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường cho biết, ngay sau khi phát hiện sự cố trên, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh Hòa Bình chỉ đạo công an truy tìm chiếc xe tải đổ trộm dầu thải.

Hiện Sở Tài nguyên và Môi trường Hoà Bình đã triển khai lấy mẫu nước tại khu vực này để phân tích. Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh này cũng đã chỉ đạo các cơ quan chức năng của tỉnh vào cuộc xác minh, điều tra rõ đối tượng đổ trộm dầu thải.

Theo ông Thức, đây là hành động thiếu trách nhiệm của doanh nghiệp nào đó. Nguồn nước sông Đà rất quan trọng, là nguồn nước cung cấp chính nước sinh hoạt cho hàng vạn hộ dân, nếu không kiểm soát tốt sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nước.

“Cơ quan chức năng đang làm rõ có hay không việc nhà máy thấy nước ô nhiễm mà vẫn tiếp tục đưa vào xử lý để cho người dân sử dụng? Phải làm rõ trách nhiệm trong việc này,” ông Thức nhấn mạnh.

Ngoài ra, Bộ Tài nguyên và môi trường cũng đề nghị các tỉnh kiểm soát chặt chẽ về môi trường, đặc biệt những nơi có kênh nước gần các nhà máy sản xuất nước sạch./.

Dầu thải được đổ trực tiếp từ xe tải xuống vệ đường. Lượng dầu này sau đó chảy theo khe đất rồi đổ thẳng xuống suối Khại. Bắt đầu từ đây, dòng suối mang nước chạy thẳng tới hồ Đầm Bài (xã Phú Minh, huyện Kỳ Sơn). Đáng lưu ý, đây là khu vực đặt kênh dẫn nước nhà máy xử lý nước cung cấp cho thành phố Hà Nội.

Suối Khại – theo cách gọi của cộng đồng dân tộc Mường thuộc huyện Kỳ Sơn (Hoà Bình) bắt nguồn từ núi cao, chảy qua các xã Phúc Tiến, Phú Minh rồi đổ ra hồ Đầm Bài trước khi được dẫn vào kênh dẫn nước của Nhà máy nước Sông Đà (Viwasupco). Đây được coi là nguồn chính cung cấp một lượng lớn nước cho Viwasupco vận hành và sản xuất.

Tuy nhiên, từ khoảng 1 tuần nay, toàn bộ suối Khại đã lâm vào cảnh bị “đầu độc” khi một lượng lớn dầu thải bị đổ trộm xuống.

Anh Nguyễn Văn Dũng (thôn Vật Lại, xã Phú Minh) kể lại: “Rạng sáng ngày 9/10, khi xuống khu vực trang trại phía trên suối Khại thì tôi phát hiện ra cá nổi chết trắng ao đồng thời không khí xung quanh có mùi nồng nặc.”

Ngay lập tức, anh Dũng lấy xe máy chạy lên tỉnh lộ 446 nối xã Phú Minh và xã Phúc Tiến thì phát hiện ven đường có nhiều vết dầu bám lại trên cây cỏ.

“Dầu bị đổ trộm lúc này đã chảy tràn theo khe đất xuống khu vực suối Khại phía dưới. Mùi dầu khét lẹt hết sức khó chịu,” anh Dũng kể lại.

Theo lời kể của anh Dũng, chúng tôi men theo đường tỉnh 446. Tại điểm cách xã Phúc Tiến 4km, phóng viên đã phát hiện khu vực dầu thải bị đổ trộm. Vị trí này nằm sát mép vực. Sâu xuống phía dưới khoảng hơn 20m chính là con suối Khại. Do độ dốc lớn nên khi được đổ xuống, dầu thải đã chảy thẳng xuống phía dưới, men theo khe đất đá rồi đổ vào dòng nước.

Để tận mục sở thị đường đi của dầu bẩn trước khi tiếp cận nguồn nước huyết mạch cho Viwasupco, chúng tôi đã lần theo khe đất để xuống chân dòng suối. Mưa lớn đã khoét con đường này thành một khe nhỏ chỉ vừa một người leo. Đất đá đều trơn tuột do “ngậm dầu”.

Cây cối bị lưỡi dầu bẩn liếm qua đều cháy xém, xác xơ. Thi thoảng, tới những đoạn hốc ăn sâu vào, những vệt, vũng dầu vẫn đọng lại, bám chặt vào đất quánh đặc và nhão nhoét. Tại khu vực gần suối Khại, những dấu vết của dầu thải vẫn còn hiện rõ khi một mảng đất đá lớn quanh đó đã đổi màu đen đúa.

Sau khi nhập chung dòng nước, dầu bắt đầu chảy về phía hạ nguồn trước khi chảy thẳng vào kênh xử lý của Viwasupco.

Sau khi nhập chung dòng nước, dầu bắt đầu chảy về phía hạ nguồn trước khi chảy thẳng vào kênh xử lý của Viwasupco.

Trong khi đó, báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hoà Bình cho thấy vào tối ngày mồng 8, rạng sáng 9/10, người dân phát hiện một xe tải 2,5 tấn bơm dầu thải đổ trộm ra khe núi sát con suối tại hai xã Phúc Minh và Phúc Tiến (huyện Kỳ Sơn, Hoà Bình) – cách kênh dẫn nước của nhà máy khoảng 800m.

Để tìm hiểu rõ hơn về mức độ ô nhiễm tại khu vực nước cấp cho Viwasupco hoạt động, nhóm phóng viên đã quyết định lần ngược theo suối Khại về phía đầu nguồn.

Ngay từ điểm xuất phát nằm gần kênh dẫn Viwasupco, chúng tôi đã có thể ngửi thấy mùi khét lẹt. Phía hai ven bờ, những ngấn dầu đen đúa vẫn in hằn như những vết cứa nhức nhối.

Càng đi sâu, đường đi càng trở nên nhỏ hẹp. Cây cối hai bên chằng chịt rậm rạp dần. Chỉ duy có mùi dầu thì mỗi lúc một đậm đặc. Đá, cát dưới đáy cũng đen kịt và trơn tuột vì chất thải đã lắng xuống. Dùng tay vục cát hay miết đá đều dễ dàng cảm nhận được lớp dầu bóng loáng bám chặt vào da.

Đến vị trí cách điểm xuất phát chừng 500m thì nước trở nên ngầu đục. Mỗi lần rút chân ra khỏi bùn, lớp dầu đen như mực lại bị sục lên, cuồn cuộn lan chảy về phía dưới hạ nguồn. Không chỉ “đọng” dưới đấy, dầu bám thành từng lớp dày tới 4-5cm ven hai bờ. Dầu phủ kín mít các bãi cát cạn. Dầu thậm chí còn vương vãi thành vệt trên tán cỏ cây xung quanh.

Để hạn chế dầu “xâm lấn” xuống hạ lưu, phía Viwasupco đã huy động công nhân và người dân địa phương đắp hẳn một con đập thô sơ chắn ngang lòng suối. Một loạt bao tải cát, cây gỗ cỡ lớn được sử dụng. Nhưng theo dòng chảy, dầu vẫn âm thầm chạy xuống kênh xử lý nước nằm cách vài trăm mét phía dưới. Tại vị trí chất thải bị đổ trộm, một lớp cát dày được đổ dọc sườn đồi dẫn xuống suối để che đi những vết dầu loang.

Đau lòng nhất, suốt dọc đường chúng tôi đi thi thoảng lại nổi lên những xác cua, ốc nằm chết ven bờ. Những con cua bị “sặc” hoá chất hoặc nằm còng queo, đỏ quạch hoặc nổi lập lờ sát mặt nước. Cây cối cháy vàng, héo úa. Cả dòng nước nguồn bỗng dưng trở thành suối chết. Sau gần 1 tuần, công tác khắc phục sự cố vẫn đầy… thô sơ và ngổn ngang, chưa triệt để.

Những con cua bị “sặc” hoá chất hoặc nằm còng queo, đỏ quạch hoặc nổi lập lờ sát mặt nước. Cây cối cháy vàng, héo úa. Cả dòng nước nguồn bỗng dưng trở thành suối chết. 

Anh Dũng, người xóm Vật Lại bên dòng suối Khại đau đớn nói: “Từ bé tới giờ, chưa lúc nào tôi thấy suối Khại như vậy cả.” Bản thân trang trại anh Dũng đang trông coi cũng đã bị “lưỡi dầu bẩn” quét qua khiến hơn 500kg cá các cùng một số lượng lớn ba ba nuôi bị chết. Ước tính thiệt hại ban đầu lên tới 60-70 triệu đồng.

Nghiêm trọng hơn, nguồn nước ô nhiễm sau đó đã “nhập dòng” vào kênh xử lý của Viwasupco – đơn vị cung cấp nước sạch cho phía Tây Hà Nội. Ngày 8/10 sự cố dầu thải xảy ra thì chỉ hơn 1 ngày sau, hàng nghìn cư dân tại các quận Thanh Xuân, Hoàng Mai, Hà Đông… đã kêu trời vì phát hiện nước mình sử dụng có mùi lạ.

Trong văn bản gửi Sở Xây dựng Hà Nội, ông Nguyễn Văn Tốn, Tổng Giám đốc Viwasupco vẫn khẳng định: “Kết quả kiểm tra chất lượng nước sạch đầu ra của Phòng hóa nghiệm Công ty vẫn đảm bảo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế”. Thế nhưng, thực tế phản ánh của người dân cũng như hiện trạng nhãn tiền tại Kỳ Sơn lại làm dấy lên những lo ngại về chất lượng thực sự của nguồn nước.

Trong khi chờ đợi các cơ quan chức năng đưa ra kết luật cuối cùng thì hàng nghìn người dân phía Tây Hà Nội sẽ vẫn phải mua nước đóng chai về dùng. Và phía thượng nguồn, suối Khại vẫn âm thầm ngậm dầu ô nhiễm./.

Sau sự cố đổ trộm dầu thải tại đầu nguồn Nhà máy nước Sông Đà, mặc dù cả Sở Tài nguyên môi trường tỉnh Hoà Bình lẫn ông Tổng giám đốc Viwasupco đều khẳng định đã “dọn dẹp cơ bản” và “xong hết,” nhưng thực tế, tình trạng ô nhiễm vẫn hết sức ngổn ngang. Việc khắc phục sự cố  đang dừng ở mức “lo ngọn, bỏ gốc.”

Sáng 14/10, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đại diện Bộ này cho hay: “Theo Sở Tài nguyên môi trường tỉnh Hòa Bình, dầu loang đã được thu gom cơ bản tại khu vực đầu nguồn nước sạch sông Đà.”

Đến chiều cùng ngày, khi trả lời báo chí, đến lượt ông Nguyễn Văn Tốn – Tổng Giám đốc Nhà máy nước Sông Đà khẳng định, phía Viwasupco đã “thuê người xử lý vết dầu loang xong hết rồi.”

Thế nhưng, theo tìm hiểu của phóng viên, thực tế không hẳn như những lời nhận định chắc nịch kể trên. Trong cùng ngày các tuyên bố đã dẫn được đưa ra, chúng tôi đã trực tiếp đi ngược theo suối Khại (Kỳ Sơn, Hoà Bình) để tìm hiểu rõ hơn về tình trạng ô nhiễm sau sự cố.

Ngay từ điểm xuất phát cách Nhà máy nước sạch Sông Đà không xa, nhóm phóng viên đã có thể dễ dàng ngửi thấy mùi chất thải khét lẹt và váng đầu. Càng đi sâu hơn về phía thượng nguồn, những dấu vết từ sự cố đổ dầu thải càng rõ rệt hơn. Dầu bám đen kịt hai bên bờ suối, dầu vương đầy cây cối hai bên đường.

Càng đi sâu hơn về phía thượng nguồn, những dấu vết từ sự cố đổ dầu thải càng rõ rệt hơn

Thực tế, sau khi phát hiện sự cố, Viwasupco đã huy động nhiều công nhân đồng thời thuê người dân địa phương vớt dầu. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn chưa triệt để. Bằng chứng là tại vị trí cách điểm xuất phát chừng 1km, phóng viên tiếp tục phát hiện tình trạng dầu thải bị đọng lại thành những lớp dày từ 5-6cm và có thể dễ dàng bốc lên từng vốc bằng tay không.

Không dừng lại ở đó, một lượng lớn chất thải cũng đã bị lắng xuống lớp cát suối Khại, kết thành những vỉa đen rất dễ để nhận ra. Theo bước chân người, những quầng đen như mực lại sục lên, theo dòng nước chảy xuống hạ nguồn. Càng tiến về phía thượng nguồn, tình trạng ô nhiễm càng trở nên rõ rệt hơn.

Để ngăn chặn phần nào dầu thải, một chiếc đập thô sơ cũng đã được dựng lên với kết cấu chính là hàng chục bao tải cát, cây rừng xếp chồng lên nhau, chắn ngang dòng chảy. Tuy nhiên, con đập tỏ ra khá bất lực khi nước vẫn hàng giờ chảy tràn qua, mang theo chất thải tiến về hướng kênh dẫn nước Viwasupco.

Đáng chú ý nhất, tại vị trí phát hiện dầu đổ trộm, công tác khắc phục cũng tỏ ra khá thô sơ. Một lớp cát dày được đổ xuống mép đường, che kín một phần đường chảy của dầu. Mặc dù vậy, lớp cát này cũng chỉ có chiều dài khoảng 3m. Phía dưới, đất đá nhiễm dầu vẫn nằm trơ trơ… chờ mưa lớn cuốn nốt những lớp dầu thải còn vương vãi xuống suối nguồn.

Điều kỳ lạ là trong suốt thời gian lần theo suối Khại, chúng tôi không hề thấy bóng dáng của bất kỳ một công nhân nào từ phía Viwasupco tiến hành xử lý, khắc phục sự cố trên dòng suối này. Kết quả nhãn tiền là sau gần 1 tuần, chất thải vẫn vương vãi, ngổn ngang. Nước suối Khại vẫn khét lẹt mùi dầu và dần dần trở thành dòng suối chết.

Trong khi đó, báo cáo về việc xử lý sự cố dầu thải với Sở Xây dựng Hà Nội, Viwasupco cho biết:  “Ngay sau khi nhận được thông tin, nhà máy đã đóng van cấp nước vào bể chứa trung gian và tiến hành xúc xả toàn bộ nước thông qua van xả cặn đoạn từ nhà máy về đến bể chứa trung gian.

Viwasupco cũng sử dụng phao, gối hút dầu chuyên dụng trên kênh dẫn nước hồ 500m làm khu vực tách dầu và thu gom, vị trí đặt phao. Cửa kênh nhận nước, dẫn nước từ hồ Đầm Bài đến Trạm bơm hồ được chắn rác tại cuối kênh.

Về xử lý công nghệ, Viwasupco tiến hành chắn bổ sung than hoạt tính vào khu xử lý, cũng như tăng hóa chất xử lý, trong đó có clo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế là 0,8 mg/l.”

Không khó để nhận ra, Nhà máy nước sạch Sông Đà mới đang chủ yếu thực hiện những động thái ngăn không cho ô nhiễm ảnh hưởng tới hoạt động của mình chứ chưa thực sự khắc phục triệt để nguồn gây ô nhiễm.

Trong khi chờ đợi những hành động quyết liệt hơn để giải quyết sự cố từ nhiều phía, dòng suối Khại vẫn sẽ cứ “ngậm dầu,” âm thầm chảy vào hồ Đầm Bài – nơi Viwasupco lấy nước để xử lý trước khi đưa về phục vụ hàng nghìn người dân Hà Nội./.

Sự cố đổ dầu trộm tại đầu nguồn nước sông Đà (Kỳ Sơn, Hoà Bình) không chỉ biến suối Khại thành dòng suối chết. Nghiêm trọng hơn nó đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng chưa từng có tiền lệ tại phía Tây Nam Hà Nội.

Nước sông Đà có chứa styren vượt ngưỡng cho phép

Chiều 15/10, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã họp báo thông tin về vụ việc nước sạch có mùi lạ. Theo đó, sau khi nhận được phản ánh, các cán bộ của Trung tâm kiểm soát bệnh tật Sở Y tế Thành phố đã lấy nhiều mẫu nước tại nhiều vị trí khác nhau để xét nghiệm. Căn cứ vào kết quả xét nghiệm của Trung tâm kiểm soát bệnh tật của Thành phố theo QCVN 01:2009/BYT xác định:

Các mẫu xét nghiệm đều có hàm lượng Styren thuộc nhóm các chỉ tiêu giám sát mức độ C, cao hơn giới hạn cho phép (20µg/l) theo QCVN 01:2009/BYT từ 1,3 đến 3,65 lần (tại các vòi hộ gia đình, hàm lượng Styren thấp hơn tại nhà máy và các điểm chứa trung gian).

Các chỉ tiêu giám sát nước độ A: 8/8 mẫu nước đạt quy chuẩn đối với 14/15 chỉ tiêu giám sát. Chỉ tiêu mùi vị là không đạt.

Từ kết quả xác minh, kết quả giám định xác định mùi “khét” có tại trong nguồn nước tại các nhà dân trong toàn bộ khu vực cấp nước của nhà máy tại các quận: Thanh Xuân, Hoàng Mai, Hà Đông là do chất Styren có từ dầu thải gây ra. Kết hợp với mùi nồng nặc của chất clo (kết quả xét nghiệm có hàm lượng 0,8mg/l- Nằm trong giới hạn cho phép theo TCVN).

Styren hay vinyl benzene hoặc phenyl ethene là một hợp chất hữu cơ không màu, nhẹ hơn nước, không tan trong nước, dễ bay hơi và có vị hơi ngọt tuy nhiên khi đậm đặc thì có mùi khó chịu. Styren là chất được dùng để sản xuất polystyren và nhiều polyme khác.

Styren được sử dụng trong xốp và góp phần làm phát triển ung thư, giảm thị lực, thính giác và gây tổn thương hệ thần kinh.

Cảnh báo muộn từ Hà Nội

Cũng trong buổi họp báo ngày 15/10, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội đã chính thức đưa ra khuyến cáo đối với người dân sau gần 1 tuần hiện tượng nước có mùi được phát hiện.

Cụ thể, chính quyền thành phố Hà Nội đề nghị: Trong thời gian trước mắt, khi Công ty Cổ phần đầu tư nước sạch sông Đà chưa súc xả, thau được toàn bộ hệ thống nước tại các bể của gia đình, khu chung cư, các bể tăng áp, người dân có sử dụng nước thuộc vùng do Công ty Cổ phần Viwaco, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên nước sạch Hà Đông cung cấp, chỉ nên dùng nguồn nước này để tắm giặt, không sử dụng để nấu ăn, uống. Người dân muốn nấu ăn, uống tạm sẽ thời dùng nước chai, bình do các đơn vị khác cung cấp.

Cùng với đó, để cung cấp kịp thời nước sạch cho người dân khu vực bị ảnh hưởng, Thành phố Hà Nội sẽ bố trí các xe téc của Công ty Nước sạch Hà Nội túc trực để sẵn sàng chở nước đến cung cấp cho người dân theo nhu cầu.

Ông Lê Văn Dục – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã có công văn gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình đề nghị chỉ đạo Công an tỉnh điều tra hành vi đổ trộm chất dầu thải tại khe núi tại xã Phú Minh, huyện Kỳ Sơn, hành vi thiếu trách nhiệm của cán bộ, lãnh đạo Viwasupco không ngăn chặn khi biết rõ có sự ô nhiễm từ nguồn dầu thải. Đối với sai phạm của một số công nhân Viwaco, ông Dục “đề nghị xử lý đúng theo quy định của pháp luật.”

Theo ông Dục, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã xác định đây là một vụ việc đặc biệt nghiêm trọng. Do đó, Hà Nội đã thành lập ngay một tổ công tác do giám đốc Sở Xây dựng là trưởng đoàn, có sự tham gia của Sở Y tế, Sở Tài nguyên-Môi trường, Trung tâm kiểm soát bệnh tật thuộc Sở Y tế, Công ty Cổ phần Viwaco, Công ty nước sạch Hà Đông, tổ chức kiểm tra ngay.

Đoàn liên ngành cũng yêu cầu lãnh đạo Công ty Cổ phần Viwaco, Công ty nước sạch Hà Đông và lãnh đạo Công ty Cổ phần nước sạch sông Đà báo cáo giải trình.

Tại cuộc họp báo, kết quả xác minh ban đầu của vụ việc đã chính thức được công bố. Đoàn liên ngành đã kiểm tra toàn bộ quá trình vận hành Nhà máy nước mặt sông Đà, lấy mẫu nước để xét nghiệm tại nhà máy (trước nguồn) sau khi xử lý các bể chứa trung gian, bể tăng áp tại huyện Thạch Thất, quận Nam Từ Liêm và tại bể chứa nước cấp nước của công ty tại khu vực quận Hà Đông, Thanh Xuân, Hoàng Mai, bể chứa của một số chung cư, vòi nước hộ gia đình.

Theo đó, vào ngày 8/10, tại khu vực đầu nguồn tại khe núi tại xã Phú Minh, Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình có dấu hiệu đổ dầu nhớt thải trộm. Chất thải dầu này đã chảy lan ra suối rồi chảy vào hồ Đầm Bài (là hồ chứa nước để cấp cho nhà máy nước Sông Đà).

Vào thời điểm này, một số cán bộ của Công ty cổ phần đầu tư nước sạch Sông Đà (Viwasupco) có phát hiện, nhưng đã không có bất cứ báo cáo nào với các cơ quan chức năng của tỉnh Hòa Bình, cũng như thành phố Hà Nội.

Các cán bộ này cũng không có bất cứ hành vi ứng cứu ngăn chặn ô nhiễm của nguồn dầu này theo quy định, mà cứ để mặc kệ, dẫn đến váng dầu này đã chảy vào nguồn nước qua hệ thống xử lý nước của nhà máy, rồi chảy vào hệ thống phân phối đến người dân ở các vùng Hà Đông, Hoàng Mai, Thanh Xuân./.

Sau 1 tuần phát hiện nguồn nước sạch trên địa bàn Hà Nội bốc mùi khó chịu, cơ quan chức năng đã xác định nguyên nhân ban đầu là do đầu nguồn nước bị đổ dầu phế thải vào suối, sau đó chảy ra hồ và Nhà máy nước sông Đà không kiểm soát tốt, dẫn đến chảy vào hệ thống lọc nước.

Mùi này qua kết quả xét nghiệm xác định liên quan đến chất styren có tỷ lệ cao hơn từ 1,3 – 3,6 lần so với mức bình thường.

Điều đáng nói, từ ngày 8/10, doanh nghiệp cấp nước đã phát hiện việc đổ trộm dầu nhưng lại “lẳng lặng” xử lý. Nhiều ý kiến cho rằng cần phải làm rõ trách nhiệm của đơn vị cấp nước để xảy ra sự cố này…

Nhận diện mức độ nguy hại của styren

Phân tích từ góc độ chuyên gia hóa học, ông Đỗ Thanh Bái, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Hóa học Việt Nam cho biết styren là một loại chất độc hại, có thể có trong xăng dầu và gây hại sức khỏe con người.

Theo nghiên cứu, styren là chất lỏng có khả năng tạo thành hỗn hợp khí gây nổ lớn nếu cất giữ trong các thùng rỗng và có chứa nhiều tạp chất, gây ô nhiễm môi trường. Hơi styren rất nguy hiểm, gây kích ứng mạnh với da và mắt. Hít phải hơi styren sẽ gây nên những tổn thương nghiêm trọng cho gan, thận và hệ thần kinh trung ương…

Tuy nhiên, theo ông Bái, việc phát hiện styren trong sự cố dầu thải tràn vào nước sạch vẫn chưa hẳn là thông tin cuối cùng, vì có thể còn tồn lưu chất khác và cần phân tích.

Việc phát hiện styren trong sự cố dầu thải tràn vào nước sạch vẫn chưa hẳn là thông tin cuối cùng, vì có thể còn tồn lưu chất khác và cần phân tích.

Ông Bái cho biết hiện đã có Công ty SOS Môi trường chuyên về ứng phó các sự cố tràn dầu lên xử lý. Tuy nhiên, thông thường chỉ xử lý được phần dầu nổi, còn dầu đã qua sử dụng – tức đã có biến đổi hóa học thì việc xử lý sẽ khó khăn hơn.

“Ngoài ra, khi ở trong nước, độ độc của dầu sẽ tăng lên. Mùi có thể gây khó chịu, nhưng cái lo ngại là mức độ độc. Tuy nhiên, mức độ nhiễm và ảnh hưởng thế nào thì vẫn phải đợi các cơ quan chuyên môn kiểm tra, xử lý, đưa ra kết luận cuối cùng,” ông Bái lưu ý.

Theo vị chuyên gia của Hội Hóa học Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước cần phải vào cuộc. Đặc biệt, phía Nhà máy nước sông Đà cần phải thận trọng trong việc cấp nước cho người dân.

“Tôi nghĩ, trong việc này Bộ Y tế cũng cần kiểm tra chất lượng nguồn nước,” ông Bái nói thêm.

Làm rõ trách nhiệm của đơn vị cấp nước

Tiến sĩ Đào Trọng Tứ, Trưởng Ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam cho rằng ô nhiễm nguồn nước là vấn đề rất nghiêm trọng. Vì thế, vụ việc đổ trộm dầu thải ở đầu nguồn nói trên có thể sẽ ảnh hưởng đến cả triệu người dân ở hạ lưu.

Vị chuyên gia này cho rằng, trong những sự cố lớn về nguồn xảy ra trong thời gian vừa qua, đặc biệt là vụ việc nêu trên, có thể thấy nhiều bất cập và lúng túng trong khâu giám sát. Điều này không chỉ khiến cho vấn đề an ninh nguồn nước không được đảm bảo, mà còn gây ra nhiều tác động xấu, ảnh hưởng tới nhu cầu sinh hoạt và sức khỏe con người.

Theo ông, lẽ ra một nhà máy nước lớn như sông Đà phải có hệ thống giám sát tự động từ xa, để khi xảy ra sự cố sẽ kịp thời xử lý.

Bên cạnh đó, khi phát hiện dầu thải ở đầu nguồn nước, phía nhà máy phải đưa ra những cảnh báo kịp thời và cơ quan chức năng cần ra phát ngôn, cung cấp thông tin. Người dân phải được quyền thông tin đầy đủ về sự việc, mức độ ô nhiễm có thể gây ảnh hưởng đến cuộc sống của chính mình.

“Qua sự việc trên, cơ quan chức năng cần phải vào cuộc điều tra và làm rõ trách nhiệm đối với phía nhà máy nước để xảy ra sự cố này,” ông Tứ nhấn mạnh./.

Sau hơn một tuần phát hiện nước sạch ở Hà Nội có mùi lạ, kết quả các mẫu xét nghiệm nước đều có hàm lượng Styren cao hơn giới hạn cho phép từ 1,3-3,65 lần vẫn đang là “cú sốc” đối với nhiều người.

Trong khi chờ đợi sự cố được khắc phục, một loạt các câu hỏi lớn đã và đang được dư luận đặt ra: Tại sao khi phát hiện, Công ty nước sạch Sông Đà vẫn tiếp tục vận hành và bơm nước sặc mùi hoá chất về Thủ đô? Nếu chất gây ô nhiễm nước đầu nguồn không phải là dầu thải mà là chất độc thì hậu quả sẽ ra sao?

Bên cạnh sự thiếu trách nhiệm, “làm xiếc” trên sức khoẻ và tính mạng của hàng vạn khách hàng của Viwasupco, sự việc cũng hé mở những lỗ hổng lớn trong khâu kiểm soát, khắc phục khi có sự cố bất thường xảy ra không chỉ của ngành nước.

Viwasupco đã “đùa” với hàng vạn khách hàng như thế nào?

Sự cố nước sạch sông Đà bắt đầu từ khoảng đêm 8/10. Vào thời điểm này, một số người dân phát hiện một xe tải 2,5 tấn bơm dầu thải đổ trộm ra khe núi sát con suối tại hai xã Phúc Minh và Phúc Tiến (huyện Kỳ Sơn, Hoà Bình) – cách kênh dẫn nước của Viwasupco khoảng 800m. Sau đó, khu vực này có mưa to khiến số dầu nhớt lan nhanh đến kênh dẫn nước của Nhà máy nước mặt Sông Đà.

Đáng chú ý, tới sáng 9/10, một số công nhân của Viwasupco đã phát hiện sự việc nhưng lại không báo cáo ngay với cơ quan chức năng. Tới tận chiều cùng ngày, sau khi loay hoay tìm cách “xử lý” bất thành, họ mới thông báo cho chính quyền xã Phúc Tiến.

Một số công nhân của Viwasupco đã phát hiện sự việc nhưng lại không báo cáo ngay với cơ quan chức năng.

Báo cáo từ thành phố Hà Nội cho biết thêm, các cán bộ này cũng không có bất cứ hành vi ứng cứu ngăn chặn ô nhiễm của nguồn dầu này theo quy định, mà cứ để mặc kệ, dẫn đến váng dầu này đã chảy vào nguồn nước qua hệ thống xử lý nước của nhà máy, rồi chảy vào hệ thống phân phối đến người dân ở các vùng Hà Đông, Hoàng Mai, Thanh Xuân.

Tiếp đó, suốt từ ngày 9-12/10, trong khi người dân Thủ đô bắt đầu hoang mang khi phát hiện nước sinh hoạt nồng nặc mùi hoá chất, phía Công ty này cũng vẫn im lặng. Họ không hề đưa ra bất cứ cảnh báo nào.

Ngược lại, công ty này tìm cách “chữa cháy.” Bất chấp việc dầu đã lan vào bể xử lý, Viwasupco vẫn bổ sung than hoạt tính, tăng hóa chất, khiến nước thêm nồng nặc mùi clo.

Trong khi đó, Nghị định của Chính phủ về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch có quy định: Đơn vị cấp nước có nhiệm vụ tổ chức sản xuất an toàn, cung cấp ổn định dịch vụ cấp nước cho các khách hàng sử dụng nước về chất lượng nước. Trường hợp xảy ra sự cố phải kịp thời thông báo cho khách hàng biết, thậm chí phải bồi thường cho khách hàng theo quy định của pháp luật.

Cùng lúc “đánh đu” với sức khoẻ của hàng vạn người dân, Viwasupco còn lờ luôn việc báo cáo với Hà Nội – địa bàn tiêu thụ sản phẩm chính của công ty này. Thậm chí, tới tận thời điểm chiều 15/10 – gần 1 tuần sau sự cố, các đơn vị và cá nhân vẫn không hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước cũng như chưa có báo cáo, cảnh báo, khắc phục việc để dầu vào nguồn nước chuyển các cơ quan chức năng.

Viwasupco lờ luôn việc báo cáo với Hà Nội – địa bàn tiêu thụ sản phẩm chính của công ty này. 

Biện minh cho sự vô trách nhiệm của mình, ông Nguyễn Văn Tốn, Tổng Giám đốc Viwasupco nói: “Thâm tâm của tôi 80% là muốn dừng cấp nước, vì nghĩ nước có vấn đề. Trong tâm của tôi không bao giờ lấy tính mạng của người dân để kinh doanh… Nhưng tôi hội ý lãnh đạo và quyết định vẫn cấp nước. Có người bảo báo cáo thành phố [Hà Nội – PV] nhưng báo cáo cái gì khi chất lượng theo chỉ tiêu A vẫn đảm bảo.”

Nhận định về cách hành xử ‘lạ đời’ trên của Viwasupco, ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên gay gắt: “Phản hồi của lãnh đạo doanh nghiệp này cho đến thời điểm hiện tại là cực kỳ vô trách nhiệm.”

Liên quan đến vụ việc của Công ty Cổ phần nước sạch Sông Đà, vị chuyên gia khẳng định việc giám sát, ứng phó với sự cố tràn dầu hiện còn rất lung túng. Khi phát hiện ra sự cố tràn dầu nhưng vẫn cho vận hành, không báo cáo là thiếu trách nhiệm.

“Khi sự việc xảy ra, người dân mới biết là doanh nghiệp chỉ biết… tháo nước về bán. Không hề có đầu tư công nghệ giám sát chất lượng, quản lý đầu nguồn. Người dân cũng không rõ công nghệ xử lý nước của doanh nghiệp này như nào?,” ông Nguyên nêu lo ngại.

Trong khi đó, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam, Tổng thư ký Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho rằng, về bản chất, vụ Formosa, vụ Rạng Đông và hiện nay là vụ Nhà máy nước sông Đà đều có cùng một “kịch bản.” Đó là khi xảy ra sự cố thì rất lúng túng trong việc xử lý thông tin, rất chậm trễ trong việc hướng dẫn cho người dân, cộng đồng. Việc huy động nguồn lực ứng phó, chỉ đạo xử lý sự cố cũng rất rối.

“Về mặt an toàn, chất lượng sản phẩm, chắc chắn phía nhà máy phải có quy trình kiểm soát nguồn nước đầu vào. Nhưng việc 1 tuần mới lấy mẫu 1 lần và kiểm tra, kể cả khi nước có mùi sặc sụa như thế mà chất lượng nước phòng thí nghiệm của nhà máy vẫn đạt tiêu chuẩn thì đây là điều đáng báo động,” ông Sơn nói.

“Lỗ hổng chết người trong khâu kiểm soát”

Theo Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam, vấn đề đáng lưu tâm là trong trường hợp không phải là sự cố tràn dầu mà liên quan đến vấn đề an ninh, ví dụ như người ta thải một chất độc hại từ hai bên bờ sông Đà, gây ảnh hưởng lâu dài về sức khỏe con người, thì liệu nhà máy có phát hiện được không?

“Ví dụ trên chỉ là giả định, nhưng vấn đề đáng lo là đến ngay cả cái mùi sặc sụa như thế mà nhà máy vẫn cho chạy suốt cả thời gian dài, thì đây là lỗ hổng chết người trong khâu kiểm soát,” ông Sơn nhấn mạnh.

Với khu vực nguồn nước “khổng lồ” như hồ chứa Nhà máy nước sông Đà, lẽ ra phải được giám sát, bảo vệ nghiêm ngặt, phải coi đây là khu vực “an ninh nguồn nước” và phải quan trắc liên tục. Nhưng thực tế có vẻ như ngược lại.

Cùng có chung quan điểm, ông Trịnh Lê Nguyên bổ sung thêm, một loạt sự kiện gần đây cho thấy công tác quản lý môi trường đang thực sự có vấn đề! Các cơ quan liên quan gần như bị động, không đủ năng lực để phản ứng, xử lý khi có sự cố, thảm họa xảy ra trong khi hậu quả để lại thì rất nghiêm trọng.

Ông Nguyên cho rằng các cơ quan có trách nhiệm cần sớm ban hành tiêu chuẩn, yêu cầu nghiêm ngặt về công nghệ, kiểm soát chất lượng, các biện pháp an toàn đối với nguồn cung nước sạch đối với các doanh nghiệp.

“Các khu vực đầu nguồn cung cấp nước cho các đô thị lớn phải được xếp vào danh mục các công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và phải có phương án bảo vệ nghiêm ngặt. Như trường hợp vừa xảy ra, phạm vi ảnh hưởng có thể lên đến hơn 1 triệu người là rất lớn,” ông Nguyên nói.

Không chỉ thiếu chặt chẽ trong kiểm soát an ninh nguồn nước, ngay cả các biện pháp khắc phục sau sự cố cũng mang tính… ngẫu hứng và thiếu căn cứ khoa học. Vị chuyên gia của Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam dẫn chứng, đối với vị trí dầu đổ ra, về nguyên tắc khi xử lý cần phải xúc bỏ toàn bộ mặt đất nhiễm hoá chất rồi đem đi đốt, tránh cho dầu ngấm vào nước ngầm.

“Ở đây người ta lại dùng cát để lấp. Khi ngấm xuống nước ngầm, mức độ ô nhiễm sẽ tăng theo cấp số nhân và rất khó xử lý,” ông Sơn phân tích.

Vị chuyên gia này cũng cảnh báo: “Việc nguồn nước Nhà máy nước sông Đà nhiễm bẩn là sự cố nghiêm trọng, không hề đơn giản. Khi chúng ta không có biện pháp ứng phó với sự cố môi trường thì việc xử lý bây giờ đã là quá muộn và cộng đồng đã phải lãnh hậu quả.”

Việc nguồn nước Nhà máy nước sông Đà nhiễm bẩn là sự cố nghiêm trọng

Theo ông Sơn, việc sục rửa 40 km đường ống là khả quan. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là phải xử lý thế nào đối với phần hồ chứa nước lên tới hàng chục hécta và dầu đã “ăn sâu vào.”

Về trách nhiệm với người dân và xã hội, ông Sơn cho rằng, Công ty nước sạch Sông Đà phải kiểm soát, kiểm tra chất lượng. Nhà sản xuất thu tiền của người dân để bán nước sạch thì người dân phải được nhận nguồn nước đảm bảo chất lượng, còn cung cấp nguồn nước nhiễm bẩn, không đảm bảo thì nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm và bồi thường.

“Tùy thuộc mức độ gây hậu quả và mức độ ảnh hưởng, nhà sản xuất có thể sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật,” ông Sơn nói thêm./.

Thực tế diễn biến sự việc cho thấy phía Công ty Nước sạch sông Đà đã phát hiện sự cố dầu loang vào nước nguồn từ sáng 9/10. Tuy nhiên, đơn vị này vẫn tiếp tục tìm cách xử lý và bơm nước qua hệ thống dẫn truyền về phục vụ Hà Nội.

Trả lời về sự việc, ông Nguyễn Văn Tốn – Tổng Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư nước sạch sông Đà Viwasupco cho biết lý do việc Viwasupco vẫn cấp nước. Ông Tốn nói: “Tại sao vẫn cấp nước? Vì ngày 10/10 phòng thí nghiệm xét nghiệm chỉ tiêu A và xác định không có vấn đề gì”.

Ông Tốn cho biết thêm: Sau ngày 10/10, Viwasupco cũng lấy mẫu nước đi phân tích chỉ tiêu B và C nhưng kết quả thì phải đợi từ 10-20 ngày.

“Tôi hội ý lãnh đạo và quyết định vẫn cấp nước. Có người bảo báo cáo thành phố [Hà Nội – PV] nhưng báo cáo cái gì khi chất lượng theo chỉ tiêu A vẫn đảm bảo,” ông Tốn nói.

Ông Tốn cho biết công ty này đã tham khảo chuyên gia và cũng nhận được phản biện nếu tạm dừng sản xuất thì phải có lý do gì để cắt nước. “Nếu bảo nước ô nhiễm thì chứng cứ đâu, trong khi đó nội kiểm nước vẫn đảm bảo”, ông Tốn nói về chất lượng nước do công ty tự xét nghiệm.

“Thâm tâm của tôi 80% là muốn dừng cấp nước, vì nghĩ nước có vấn đề. Trong tâm của tôi không bao giờ lấy tính mạng của người dân để kinh doanh”, ông Tốn nói. Sau sự việc ông Tốn cho biết công ty này sẽ họp rút kinh nghiêm, nếu phát hiện đơn vị nào sai thì sẽ xử lý.

Trong tâm của tôi không bao giờ lấy tính mạng của người dân để kinh doanh

Về việc chậm báo cáo, Tổng Giám đốc Viwasupco cho hay sau sự cố công ty này đã có báo cáo tới cơ quan chức năng tỉnh Hòa Bình vì “chúng tôi ở trên địa bàn Hòa Bình thì có báo cáo tới cơ quan ở Hòa Bình chứ không báo cáo các cơ quan ở Hà Nội.”

Ông Tốn cũng khẳng định là sau khi phát hiện sự việc, công ty đã thuê người dân cùng công nhân vớt dầu và dùng phao ngăn dầu lại đồng thời gọi điện cho chính quyền địa phương xuống lập biên bản nhưng sáng hôm sau cơ quan chức năng mới xuống.

“Sở dĩ công ty làm báo cáo ngày 10/10 vì trước đó tập trung lực lượng vớt dầu, kể cả bộ phận kế toán cũng ra xử lý dầu tràn. Công ty dừng sản xuất đến 12 giờ ngày 9/10”, ông Tốn thông tin.

Ông Tốn cũng đưa ra lời xin lỗi đối với người dân và khẳng định sẽ “họp rút kinh nghiệm”.

Liên quan đến chất lượng nước sinh hoạt, Phó Giám đốc Sở Y Tế Hà Nội Hoàng Đức Hạnh cho biết: Styren nằm trong nhóm chỉ tiêu hai năm kiểm tra một lần. Theo quy định, nước sạch có 109 chỉ tiêu phải kiểm tra, trong đó 14 chỉ tiêu A, 17 chỉ tiêu B và 78 chỉ tiêu C. Các chỉ tiêu A và B sẽ được kiểm tra lần lượt là một tháng/lần, sáu tháng/lần, còn chỉ tiêu C thì hai năm/lần.

“Hiện chưa có tài liệu chính thống nào để xác định chất Styren vượt ngưỡng ảnh hưởng đến sức khỏe người dân ra sao. Chúng tôi sẽ tiếp tục lấy mẫu trên diện rộng để xác định chất lượng nước sạch sông Đà,” ông Hạnh nói./.

Sau khi thông tin chính thức về việc nước do Công ty Cổ phần nước sạch Sông Đà bị nhiễm bẩn được công bố, nhiều người dân Hà Nội đã rất lo lắng vì sức khoẻ của mình. Vậy những quận, huyện nào của Hà Nội đang ở vùng chịu ảnh hưởng của sự cố nghiêm trọng đối với nguồn nước này?

Phần lớn nước sạch Sông Đà “chảy” về Hà Nội

Theo Kế hoạch đảm bảo cung cấp nước sạch mùa hè năm 2019 do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành từ tháng 7 vừa qua thì Nhà máy nước mặt sông Đà do Công ty cổ phần nước sạch sông Đà (Viwasupco) quản lý với lưu lượng cấp cho Hà Nội trung bình khoảng 250.000-260.000m3/ngày đêm trên tổng công suất  giai đoạn 1 là 300.000 m3/ngày đêm.

Nguồn nước này được phân bổ thông qua Công ty cổ phần Viwaco, Công ty Nước sạch Hà Đông, Công ty trách nhiệm hữu hạn Đồng Tiến Thành Hà Nam và Cổ phần Tây Hà Nội, Công ty Ngọc Hải.

Báo cáo thường niên năm 2018 của Viwasupco cũng khẳng định: “90% tổng lượng nước được bán cho 3 khách hàng chính bao gồm Viwaco, Hawaco và Nước sạch Hà Đông.”

Điển hình như Viwaco, nguồn cấp nước chính hiện nay vẫn là từ nước sạch sông Đà với công suất khoảng 200.000-210.000m3/ngày đêm. Nguồn cấp còn lại từ trạm Văn Điển chỉ đạt công suất 5.000m3/ngày đêm.

Đối với Công ty Nước sạch Hà Đông, sản lượng nước mua từ Viwasupco trong 3 tháng đầu năm 2019 chiếm tới 40% tổng khối lượng bán trên địa bàn (theo báo cáo tài chính 3 tháng đầu năm 2019).

Báo cáo thường niêm 2018 của Viwasupco cho hay, địa bàn cấp nước của công ty bao gồm các quận Thanh Xuân, Hà Đông, Hoàng Mai, một phần của quận Cầu Giấy, Đống Đa, quận Nam Từ Liêm và một số doanh nghiệp, đơn vị nằm cạnh hệ thống truyền tải nước sạch dọc Đại lộ Thăng Long với số lượng là 13 khách hàng.

Những khu vực nào đang dùng nước sông Đà?

Kế hoạch đảm bảo cung cấp nước sạch mùa hè năm 2019 của thành phố Hà Nội đã chỉ rõ việc phân bổ nguồn nước sông Đà hiện nay.

Cụ thể, Công  ty Cổ phần Viwaco hiện đang quản lý, cung cấp dịch vụ cấp nước cho hơn 147.000 khách hàng, tại khu vực quận Thanh Xuân, Nam Từ Liêm, một phần quận Hoàng Mai, Cầu Giấy, Thanh Trì (phía Tây Quốc lộ 1A). Nguồn cấp nước chính hiện nay vẫn là từ nước sạch sông Đà với công suất khoảng 200.000-210.000m3/ngày đêm.

Trong khi đó, công ty Nước sạch Hà Đông (Hadowa) hiện sử dụng nguồn nước sạch Sông Đà với công suất 40.000-50.000m3/ngày đêm.  Hiện Hadowa cấp dịch vụ nước cho khoảng hơn 150.000 khách hàng, tại khu vực quận Hà Đông, một phần Nam Từ Liêm, một số xã của huyện Hoài Đức, Thanh Oai, Đan Phượng, Ứng Hòa…

Nước sông Đà cũng được phân phối cho khu vực nông thôn dọc Đại lộ Thăng Long ở các huyện Thạch Thất, Quốc Oai, Hoài Đức. Việc cung cấp dịch vụ này do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đồng Tiến Thành Hà Nam và Cổ phần Tây Hà Nội, Công ty Ngọc Hải thực hiện. Sau khi tiếp nhận nước từ Viwasupco, các đơn vị này sẽ phân phối tới hơn 80.000 khách hàng trong khu vực.

Một số khách hàng khác được nhắc tên trong báo cáo thường niên năm 2018 của Viwasupco bao gồm  Công ty Cổ phần dịch vụ địa chất, Khu đô thị Bắc An Khánh, Khu đô thị An Khánh-An Thượng, Công ty Viostone, Làng văn hoá du lịch các dân tộc Việt Nam, Trung tâm thể thao Viettel, Công ty Cổ phần Sản xuất và thương mại Ngọc Hải, Công ty Bất động sản Xuân Cầu, Đại học Chính trị-Bộ Quốc phòng, Trung tâm hành động bom mìn Việt Nam.

Rất nhiều quận, huyện của Hà Nội đang sử dụng nguồn nước từ Viwasupco

Trong năm 2018, Viwasupco phối hợp với Nước sạch Hà Đông để cấp nước cho Công ty Nước sạch Nam Hà Nội-đơn vị chính thức tiếp nhận lại hệ thống cấp nước của dự án Khu đô thị Thanh Hà.

Có thể thấy hiện tại rất nhiều quận, huyện của Hà Nội đang sử dụng nguồn nước từ Viwasupco. Vì vậy, sự cố đổ dầu thải đầu nguồn tại công ty này đã khiến cho rất nhiều người lo ngại về sức khoẻ của chính bản thân mình./.

Liên quan đến việc nước sinh hoạt có hàm lượng Styren vượt ngưỡng cho phép do ảnh hưởng của sự cố đổ trộm dầu thải từ đầu nguồn, phóng viên đã có cuộc trao đổi nhanh với Luật sư Diệp Năng Bình (Trưởng Văn phòng luật sư Tinh thông Luật) về trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan.

Đủ cơ sở để đòi bồi thường

Theo luật sư Bình, trong trường hợp chất lượng nước không đảm bảo hay không đủ điều kiện sử dụng mà vẫn cấp nước thì hành vi này là hết sức đáng lên án và cần phải xử lý theo quy định pháp luật. Việc xử lý như thế nào sẽ phụ thuộc vào mức độ sai phạm và hậu quả xảy ra. “Tùy vào hậu quả xảy ra mà hành vi này có thể bị xử lý kỷ luật, bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự,” luật sư Bình nói.

Cũng theo người đứng đầu Văn phòng Luật sư Tinh thông Luật, bên cạnh những thiệt hại về tinh thần trước sự hoang mang, lo lắng của hàng trăm nghìn người dân Thủ đô thì những thiệt hại về kinh tế cũng không nhỏ khi người dân phải tự đi mua nước đóng bình về để phục vụ sinh hoạt, phải thay bộ lõi lọc cho các máy lọc nước trong gia đình.

“Do đó, đủ cơ sở để yêu cầu đơn vị cung cấp nước phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật đối với toàn bộ những thiệt hại của người dân. Tuy nhiên, do người dân không ký trực tiếp với công ty Cổ phần Đầu tư nước sạch sông Đà nên phải xem lại hợp đồng là đơn vị nào đã bán trực tiếp nước cho người dân và người dân kiện trực tiếp đơn vị đó,” luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh.

Đủ cơ sở để yêu cầu đơn vị cung cấp nước phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật đối với toàn bộ những thiệt hại của người dân

Luật sư Bình cho biết thêm rằng hiện nay, chất lượng nước sinh hoạt phải đảm bảo theo quy định tại Thông tư 41/2018/TT-BYT (Thông tư 41) ban hành Quy chuẩn về chất lượng nước sạch sinh hoạt.

Theo quy định tại Điều 2 Thông tư 41 quy định về kiểm tra, giám sát chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt, kết quả thử nghiệm các thông số chất lượng nước sạch quy định tại Khoản 2 và 3 Điều 5 của Quy chuẩn ban hành kèm theo Thông tư này phải được đơn vị cấp nước công khai trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày có kết quả trên trang thông tin điện tử của đơn vị cấp nước các nội dung sau: Tổng số mẫu nước thử nghiệm và các vị trí lấy mẫu; Các thông số và kết quả thử nghiệm cụ thể của từng mẫu nước; Biện pháp và thời gian khắc phục các thông số không đạt Quy chuẩn.

Theo quy định tại Điều 7 Thông tư 41, đơn vị cấp nước chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng nước sạch do đơn vị cung cấp; Lưu trữ và quản lý hồ sơ theo dõi về chất lượng nước sạch; Báo cáo biện pháp khắc phục các sự cố liên quan đến chất lượng nước sạch; Công khai thông tin về chất lượng nước sạch;…

“Theo tôi, khi phát hiện ra sự việc thì việc cần thiết là ngưng cấp nước để cho dòng chảy trở về với hiện trạng ban đầu bởi vấn đề ô nhiễm môi trường nước đang lan rộng và gây nguy hiểm cho sức khỏe của chúng ta. Hàng năm, nước bẩn giết nhiều người hơn cả chiến tranh và các hình thức bạo lực khác cộng lại. Nói một cách thẳng thắn: Ô nhiễm nước ảnh hưởng đến tính mạng con người, thế nhưng tôi không hiểu vì sao mà Công ty Cổ phần Đầu tư nước sạch sông Đà vẫn tiến hành sản xuất và cấp nước về Thủ Đô. Theo tôi đó là một sự vô cảm, là thiếu trách nhiệm trầm trọng, coi thường tính mạng sức khỏe người dân,” luật sư Bình bày tỏ quan điểm.

Có thể xử phạt đối tượng đổ thải tới 10 tỷ đồng

Đối với hành vi đổ trộm dầu thải xuống suối Khại (Kỳ Sơn, Hoà Bình), luật sư Diệp Năng Bình cho biết: “Hành vi xả thải ra môi trường mà chưa qua xử lý không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân mà còn là hành vi bất hợp pháp và tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý về hình sự.”

Cụ thể, theo quy định tại Điều 235 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội gây ô nhiễm môi trường đã nâng mức phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng và nâng mức phạt tù từ 1-5 năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp nghiêm trọng thì có thể bị phạt tiền từ 1-3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 3-7 năm. Đặc biệt, pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại điều này bị phạt tiền từ 1-10 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm.

Ngoài ra, theo Nghị định số 155/2016/NĐ-CP, trong trường hợp gây ô nhiễm, doanh nghiệp phải có biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu; Buộc chi trả kinh phí trưng cầu giám định, kiểm định, đo đạc và phân tích mẫu môi trường trong trường hợp có vi phạm về xả chất thải vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường hoặc gây ô nhiễm môi trường theo định mức; Buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường và báo cáo kết quả đã khắc phục xong hậu quả vi phạm trong thời hạn do người có thẩm quyền xử phạt ấn định trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính./.

Tình trạng thiếu nước sinh hoạt đang khiến cuộc sống của người dân Hà Nội đảo lộn, cảnh xếp hàng lấy nước sạch diễn ra ở nhiều nơi.

Sau sự cố nước có mùi lạ do nhiễm dầu của Công ty cổ phần đầu tư nước sạch sông Đà, hàng loạt chung cư, khu dân cư trên địa bàn các quận Thanh Xuân, Hà Đông, Cầu Giấy, Nam Từ Liêm có nguy cơ thiếu nước.

Trước thực tế này, thành phố Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị cấp nước hoạt động tối đa, hết công suất các nhà máy, tuyến ống để cấp nước cho các khu vực đang bị thiếu.

Ngày 16/10, ông Nguyễn Văn Tới, Giám đốc Công ty cổ phần Viwaco đã ký Văn bản 1602/Viwaco – KD gửi khách hàng và Ủy ban Nhân dân các phường, xã khu vực phía Tây Nam Hà Nội về việc tạm dừng cấp nước để tiến hành xúc xả tuyến đường ống truyền tải nước sông Đà.

Tuy nhiên, trong thông báo này Viwaco đã không ghi rõ thời gian tạm dừng cấp nước bao lâu, thời gian cấp nước lại khi nào.

Trong khi đó, do tạm dừng cấp nước cũng như cùng lúc nhiều chung cư ở Hà Nội đang tiến hành xúc xả đường ống, bể chứa, dẫn tới nước sinh hoạt ở một số quận, huyện phía Tây Nam Hà Nội bị thiếu. Cuộc sống của người dân Thủ đô bị đảo lộn hoàn toàn.

Chín ngày sau sự cố, chiều 18/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hòa Bình bước đầu xác định 3 đối tượng nghi vấn tổ chức thực hiện hành vi xả thải gây ô nhiễm nước đầu nguồn tại Nhà máy Nước sạch sông Đà (Kỳ Sơn, Hòa Bình).

Mặc dù vậy, cuộc khủng hoảng nước tại Hà Nội vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Bên cạnh đó, vụ việc vẫn là hồi chuông báo động về cách thức hoạt động nói chung của tất cả các nhà máy nước sạch khác trên địa bàn cả nước.

Khi sự cố dần “lộ sáng”

Ngày 18/10, sau một thời gian khá dài chờ đợi, cuối cùng những thủ phạm đầu tiên gây nên cuộc khủng hoảng nước sạch chưa từng có tiền lệ đã bắt đầu lộ diện.

Sáng cùng ngày, thông tin từ Công an tỉnh Hòa Bình cho hay: Cơ quan cảnh sát điều tra đã triệu tập một số người có liên quan để đấu tranh, làm rõ việc xả thải dầu bẩn gây ô nhiễm nguồn nước cấp đến nhà máy nước sạch sông Đà.

Chỉ khoảng 10 giờ đồng hồ sau, Công an tỉnh Hòa Bình tiếp tục thông tin đã xác định 3 đối tượng nghi vấn tổ chức thực hiện hành vi xả chất thải gây ô nhiễm môi trường nêu trên, gồm: Lý Đình Vũ (sinh năm 1982), Nguyễn Chương Đại (sinh năm 1994), cùng trú xã Xuân Lâm, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và Hoàng Văn Thám (sinh năm 1986, trú xã Chi Lễ, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn).

Tại Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hòa Bình, bước đầu hai đối tượng Nguyễn Chương Đại, Hoàng Văn Thám khai nhận ngày 6/10/2019, Đại và Thám được Lý Đình Vũ thuê lái xe ôtô tải 99C-08783 đi từ tỉnh Bắc Ninh đến Công ty gạch, gốm sứ Thanh Hà (có địa chỉ tại thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ) lấy chất thải (bơm vào 10 thùng chứa khoảng 10m3), sau đó di chuyển về Công ty trách nhiệm hữu hạn Cơ khí cao su K90 (địa chỉ tại xã Chí Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) gửi xe.

Đến ngày 8/10/2019, cả 3 đối tượng trên sử dụng hai xe ôtô chở chất thải lên địa bàn xóm Quyết Tiến, xã Phúc Tiến, huyện Kỳ Sơn (Hòa Bình) tiến hành xả chất thải, sau đó bỏ trốn.

Ngày 17/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra-Công an tỉnh Hòa Bình đã ra quyết định giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Chương Đại và Hoàng Văn Thám để điều tra; tạm giữ xe ôtô 4 chỗ ngồi 89A-13766.

Đồng thời, cơ quan công an tiếp tục xác minh truy bắt đối tượng Lý Đình Vũ, thu giữ các phương tiện, vật chứng có liên quan đến vụ án.

Bên cạnh đó Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hòa Bình cũng phối hợp các đơn vị chức năng Bộ Công an xác định trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan việc xử lý nguồn nước ô nhiễm cung cấp cho thành phố Hà Nội; tập trung xác minh truy bắt đối tượng Lý Đình Vũ và các đối tượng liên quan; thu giữ xe ôtô tải 99C-08783; tổ chức truy xét nguồn chất thải.

Trước đó, ngày 16/10/2019, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Kỳ Sơn đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự số 11/QĐ-CSĐT về tội gây ô nhiễm môi trường theo quy định tại điều 235, Bộ luật Hình sự 2015.

Mặc dù những người phải chịu trách nhiệm đầu tiên cho sự cố nước sạch đã được làm rõ, nhưng cuộc khủng hoảng sông Đà vẫn chưa có hồi kết. Dòng suối Trầm, hồ Đầm Bài phía thượng nguồn Kỳ Sơn vẫn đang “ôm vết thương ô nhiễm”. Trong khi đó, ở Tây Nam Hà Nội, hàng vạn hộ dân vẫn quay cuồng trong cơn khát chưa xác định được điểm dừng.

Đáng nói hơn, câu chuyện của một Nhà máy nước sông Đà cũng làm “lộ sáng” những “lỗ thủng” nghiêm trọng trong công tác đảm bảo an toàn nguồn nước hiện nay.

Kiểm tra toàn diện các nhà máy nước trong cả nước

Trước sự cố tại Nhà máy nước sông Đà làm ảnh hưởng tới cuộc sống của hàng vạn người dân Hà Nội, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có ý kiến chỉ đạo Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hòa Bình có giải pháp kịp thời bổ sung, thay thế nguồn nước bị ô nhiễm, bảo đảm cung cấp đủ nước sạch, ổn định đời sống nhân dân trong khu vực trên.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các địa phương kiểm tra tình hình hoạt động của các nhà máy nước sạch trong cả nước để bảo đảm nguồn nước sạch, an toàn phục vụ nhân dân.

Bên cạnh đó, Bộ Công an cần chỉ đạo khẩn trương điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ việc nguồn nước bị ô nhiễm và việc cung cấp nước sạch từ Công ty Cổ phần đầu tư nước sạch sông Đà không bảo đảm chất lượng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Thủ tướng cũng đề nghị các Bộ, cơ quan khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ nêu trên và phải báo cáo trước ngày 25/10.

Chỉ đạo của người đứng đầu Chính Phủ một lần nữa cho thấy mức độ nghiêm trọng của câu chuyện mang tên Nước sạch sông Đà. Hệ lụy của câu chuyện ấy chắc chắn sẽ còn kéo dài nếu không có sự quyết tâm vào cuộc của tất cả các bộ, ban ngành có trách nhiệm liên quan./.

Sự cố nước sạch ở Hà Nội bị nhiễm styren vừa xảy ra cho thấy công tác quản lý, giám sát “an ninh nguồn nước” cũng như ứng phó sự cố vẫn còn nhiều “lỗ hổng” đáng báo động.

Mặc dù những kẻ phải chịu trách nhiệm đầu tiên đã lộ diện, nhưng ở một góc độ rộng hơn, giới chuyên gia vẫn đặc biệt lo ngại về công tác quản lý, giám sát an ninh nguồn nước cũng như cách ứng phó với những sự cố tương tự.

Với kinh nghiệm đúc rút từ việc xử lý 95 sự cố môi trường trên cả nước, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam cho rằng mặc dù vụ việc nước nhiễm dầu đang rất “nóng” nhưng cần phải nhìn nhận một cách đại cục hơn thì mới có thể tránh khỏi những vụ việc đáng tiếc có thể sẽ còn xảy ra.

Theo ông Sơn, bản chất vụ Formosa hay Rạng Đông và mới đây là vụ Nhà máy nước sông Đà đều có chung một “kịch bản” đó là thiếu chủ động trong việc giám sát, ứng phó. Bởi thế, khi xảy ra sự cố thì việc huy động nguồn lực, trang thiết bị, chỉ đạo xử lý sự cố còn rất lúng túng. Việc xử lý thông tin, hướng dẫn cho người dân, cộng đồng cũng rất chậm trễ. Đó cũng là lý do mà sự cố vượt tầm kiểm soát.

Nhìn nhận rộng hơn về nguy cơ tiềm ẩn có thể dẫn tới sự cố ô nhiễm nguồn nước từ đầu nguồn Nhà máy nước sông Đà, ông Sơn cho hay hiện nay dọc hai bên bờ sông Đà (gần khu vực hồ chứa của nhà máy nước) còn rất nhiều bồn chứa xăng dầu, có khả năng rò rỉ, bục vỡ từ đó dẫn đến sự cố môi trường.

Ngoài ra, các cơ sở sản xuất giấy, nước thải hóa chất dọc hai bên bờ sông Đà và gần nhà máy cũng có thể có vấn đề trong xử lý nước thải.

Một mối lo khác được ông Sơn nhắc tới là hoạt động của các phương tiện giao thông thủy trên sông Đà có thể va đâm gây tràn dầu.

“Thế nhưng, theo quy định, các nhà máy nước ở Việt Nam hiện nay không phải lập kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu. Nếu [luật – PV] bắt buộc phải xây dựng hoạch kế hoạch ứng phó thì họ sẽ nhìn rõ những nguy cơ tiềm ẩn nêu trên. Lỗi của nhà máy trong vụ việc này là tại sao khi phát hiện dầu tràn vào vẫn cho vận hành. Đây là điều bất cập,” ông Sơn nói.

Lỗi của nhà máy trong vụ việc này là tại sao khi phát hiện dầu tràn vào vẫn cho vận hành. Đây là điều bất cập

Người đứng đầu Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam cũng lưu ý, về mặt an toàn chất lượng sản phẩm, chắc chắn phía nhà máy phải có quy trình kiểm soát nguồn nước đầu vào, tức là nước thô. Nhưng việc 1 tuần mới lấy mẫu kiểm tra 1 lần, kể cả khi nước sặc sụa mùi mà chất lượng nước phòng thí nghiệm của nhà máy vẫn đạt tiêu chuẩn thì cần phải xem lại.

“Trong trường hợp không phải là sự cố tràn dầu, hóa chất, không phải do phương tiện giao thông va đâm, mà về vấn đề an ninh, ví dụ người ta thải một chất độc hại từ hai bên bờ sông Đà, gây ảnh hưởng lâu dài về sức khỏe con người thì liệu nhà máy có phát hiện được không,” ông Sơn lo lắng.

Về vấn đề sau nhà máy, ông Sơn cho biết đường ống dẫn cấp nước từ nhà máy về người dân Hà Nội từng bị bục vỡ tới hơn 20 lần. Câu hỏi đặt ra là đã có phòng kiểm nghiệm độc lập để kiểm tra xem chất lượng ống liệu có đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng?

“Ngoài ra, chúng ta đã lường trước được các tình huống đào, khoan khiến đường ống bị thủng khiến chất độc hại lẫn vào đường nước sạch hay chưa?Bởi, vấn đề khủng bố không thuần túy là nổ bom mà có những cái ‘lặng lẽ’ mà hàng chục năm sau mới phát hiện được mức độ ảnh hưởng,” ông Sơn bày tỏ.

Câu chuyện vừa qua cũng cho thấy quy trình sản xuất, giám sát và ứng phó với sự cố còn rất lỏng lẻo. Bởi vậy, nguồn nước có thể bị “xâm hại” bất cứ lúc nào.

Trên phương diện là Trưởng Ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, tiến sĩ Đào Trọng Tứ cho rằng từ sự cố nước nhiễm dầu của Nhà máy nước sông Đà có thể thấy “an ninh nguồn nước” đang thực sự có vấn đề. Ở đây cần nhìn nhận việc kiểm soát, giám sát đầu vào và chất lượng nước đầu ra chưa đảm bảo.

“Với quốc tế, việc cấp nước cho con người là mối quan tâm hàng đầu để đảm bảo an ninh nước. Do đó, họ giám sát, kiểm soát nguồn nước hết sức chặt chẽ bằng hệ thống quan trắc tự động, lấy mẫu xét nghiệm liên tục hàng ngày,” ông Tứ nhấn mạnh.

Đơn cử như ở châu Âu, để đảm bảo “an ninh nguồn nước” đối với một hồ tự nhiên, hay “nhân tạo hoàn toàn” thì các ngả dẫn ra hồ đều có biển báo cảnh báo, gắn camera an ninh. Khi có người tới hồ đều có người đến nhắc nhở không được làm bẩn hồ và tốt nhất không ở đấy. Hàng ngày đều có người lấy mẫu nước. Khi xảy ra sự cố sẽ lập tức có cảnh báo và xử lý bằng biện pháp cao nhất, có thể là truy tố hình sự.

Tại Việt Nam, từ năm 2009, Quy chuẩn quốc gia về việc giám sát chất lượng ăn uống và giám sát chất lượng nước sinh hoạt đã được ban hành. Tiếp đó, vào cuối năm 2018, Bộ Y tế cũng có Thông tư số 41 về quy chuẩn quốc gia và quy định kiểm tra, giám sát chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.

Theo các quy chuẩn nói trên, việc giám sát chất lượng nước sinh hoạt được thực hiện bằng hai hình thức là nội kiểm (cơ sở cung cấp nước tự thực hiện) và ngoại kiểm (cơ quan quản lý nhà nước thực hiện). Trước khi đưa nguồn nước vào sử dụng sẽ phải xét nghiệm tất cả các chỉ tiêu. Riêng đối với nước sinh hoạt phải đảm bảo 14 chỉ tiêu, riêng nước ăn uống có tới 109 chỉ tiêu như màu sắc, mùi vị, độ dục, Clo dư, pH…

Như vậy, thực tế, các quy định tại Việt Nam yêu cầu rất nghiêm về việc giám sát chất lượng nước ở đầu nguồn; bắt buộc phải có xét nghiệm, nếu đảm bảo chỉ tiêu chất lượng thì mới được đưa vào sử dụng. Ngoài ra, khi xảy ra sự cố thì đơn vị phải thông báo chất lượng nước hàng ngày cho cơ quan quản lý và khách hàng để xử lý.

Tuy nhiên, qua sự cố ô nhiễm nguồn nước Nhà máy nước Sông Đà, ông Tứ cho rằng việc thực thi của doanh nghiệp và ngay cả cơ quan quản lý đang có vấn đề.

Việc thực thi của cơ quan quản lý và doanh nghiệp có vấn đề, chưa thực sự sâu sát trong việc kiểm tra, giám sát

“Lâu nay, các Bộ, ngành nói rất nhiều rằng chúng ta đang đứng trước thách thức về nguồn nước. Chúng ta có đủ Luật Bảo vệ Môi trường, có Nghị định, Thông tư, nhưng sao các sông suối của chúng ta vẫn bị tác động, suy thoái, ô nhiễm phổ biến như vậy? Đơn giản là việc thực thi của cơ quan quản lý và doanh nghiệp có vấn đề, chưa thực sự sâu sát trong việc kiểm tra, giám sát,” ông Tứ nhận định.

Qua sự cố nêu trên, giới chuyên gia kiến nghị các khu vực đầu nguồn cung cấp nước cho các đô thị lớn phải được xếp vào danh mục các công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và phải có hệ thống quan trắc tự động, giám sát nghiêm ngặt và liên tục.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cũng cần chủ động trong việc kiểm tra “ngoại kiểm” và yêu cầu khắt khe đối với các đơn vị vận hành, sử dụng nguồn nước; có chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với các đơn vị vận hành nguồn nước. Có như thế mới tránh khỏi rủi ro đáng tiếc như sự cố nước nhiễm dầu vừa xảy ra./.

Theo thống kê của Bộ Y tế, hệ thống y tế Việt Nam có mạng lưới rộng khắp từ Trung ương đến xã, phường, trong đó riêng tuyến xã, phường có hơn 11.000 trạm y tế xã.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến phân tích, trạm y tế xã-y tế cơ sở được xem như là “người gác cổng” trong chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân cần phải được phát huy các thế mạnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nguồn nhân lực cũng như cơ sở vật chất ở tuyến y tế này vẫn còn nhiều khúc mắc phải tháo gỡ.

Nhân lực tại trạm y tế xã rất yếu

Bộ trưởng Bộ Y tế cho hay Chính phủ Việt Nam đặt ưu tiên tăng cường năng lực hệ thống y tế cơ sở, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt hơn cho người dân và đây chính là nền tảng nhằm đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân với các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs).

Trạm y tế xã-y tế cơ sở được xem như là “người gác cổng” trong chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người dân cần phải được phát huy các thế mạnh. (Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến)

Qua khảo sát thực tế tại nhiều tỉnh như Ninh Bình, Hà Nam, Quảng Ninh…, người đứng đầu ngành y tế đã trực tiếp thị phạm và thấy được một số bất cập về cơ sở vật chất tại các trạm y tế như bố trí phòng ốc chưa hợp lý, chưa sử dụng hết công năng của các phòng gây lãng phí và bất cập lớn ở tuyến xã.

Đơn cử, tại một số trạm y tế xã ở Ninh Bình và Hà Nam, nhu cầu khám chữa bệnh của người dân nhiều, phòng khám bệnh rất đông người bệnh nhưng chật chội, chỉ có một phòng. Trong khi đó, các phòng phục vụ cho công tác sinh sản, kế hoạch hóa gia đình ít dùng đang gây ra một sự lãng phí lớn về cơ sở vật chất.

Khảo sát của Viện Chiến lược và Chính sách y tế cho thấy năng lực của đội ngũ y bác sỹ tại trạm y tế xã rất yếu, nhiều trường hợp không thể chẩn đoán và điều trị các bệnh thông thường như ỉa chảy, nhiễm khuẩn hô hấp ở trẻ em, dấu hiệu nguy hiểm trong thai nghén, cấp cứu ngộ độc, tăng huyết áp.

Một số kiến thức và kỹ năng về chăm sóc không được cập nhật thường xuyên với các khuyến cáo chuyên môn mới dẫn đến lạc hậu trong tiếp cận chẩn đoán và điều trị.

Khảo sát của Viện Chiến lược và Chính sách y tế cho thấy năng lực của đội ngũ y bác sỹ tại trạm y tế xã rất yếu, nhiều trường hợp không thể chẩn đoán và điều trị các bệnh thông thường.

Theo Nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chính sách Y tế tại một số tỉnh, 38% cán bộ y tế cho biết không có cơ hội được đào tạo ngắn hạn/dài hạn; điều kiện làm việc khó khăn (26% bác sỹ làm việc tại trạm y tế xã đánh giá là cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế không đáp ứng được nhu cầu chuyên môn), thiếu kinh phí cho hoạt động chuyên môn, cơ chế tài chính không khuyến khích cán bộ y tế làm việc hiệu quả, khả năng làm việc nhóm hạn chế.

Tuy nhiên hiện nay, tuyến y tế xã vẫn chưa phát huy tối đa hiệu quả do những khó khăn về cơ chế tài chính, khả năng cung ứng dịch vụ. Do đó, cùng với việc bao phủ y tế toàn dân để đảm bảo cơ chế tài chính, quyết tâm của Chính phủ thực hiện việc lập hồ sơ quản lý sức khỏe sẽ tạo ra một cơ chế mới, khắc phục được khó khăn này, trở thành một trong những bước thực hiện bao phủ toàn diện về chăm sóc sức khỏe cho nhân dân tại cơ sở.

Khó khăn cơ chế tài chính ở cấp cơ sở

Có thể khẳng định, y tế cơ sở là tuyến y tế gần dân nhất, nhanh nhất thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Hiện nay, mạng lưới khám, chữa bệnh từ Trung ương đến tận xã ngày càng được củng cố và hoàn thiện với hơn 1.400 bệnh viện, 180.000 giường bệnh, hàng năm khám và điều trị ngoại trú cho 120.00 lượt người bệnh, điều trị cho hơn 10 triệu lượt người, thực hiện hàng triệu thủ thuật, khoảng 2 triệu ca phẫu thuật phức tạp hàng năm. Hơn 11.400 trạm y tế cấp xã, trong đó 78% số trạm có bác sỹ làm việc.

Trước thực tế trên, Bộ Y tế đang đẩy mạnh y tế cơ sở, đặc biệt là mô hình 26 trạm y tế xã điểm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, để y tế cơ sở thực sự trở thành nền tảng của hệ thống y tế Việt Nam.

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng chia sẻ khó khăn lớn nhất mà ngành y tế Việt Nam đang gặp phải hiện nay là cơ chế tài chính cho chăm sóc sức khỏe ban đầu ở cấp cơ sở. Ngoài ra, mô hình công-tư vẫn chưa được thực hiện hợp lý, hiệu quả.

Lộ trình đến 2025 bảo đảm khoảng 70% trạm y tế được đầu tư hoàn chỉnh, hoạt động theo nguyên lý y học gia đình và đến năm 2030, toàn bộ các trạm y tế trong cả nước đủ điều kiện và thực hiện mô hình này. Phấn đấu hoàn thành tốt các mục tiêu Nghị quyết đề ra.

Bộ Y tế đang đẩy mạnh y tế cơ sở, đặc biệt là mô hình 26 trạm y tế xã điểm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình.

Chính vì vậy, để khắc phục tình trạng trên, ngày 25/10/2017, Ban chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết 20 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.

Nghị quyết nêu rõ, bên cạnh những kết quả đã đạt được thì hệ thống tổ chức y tế còn thiếu ổn định, hoạt động chưa thực sự hiệu quả, đặc biệt là y tế dự phòng, y tế cơ sở và chăm sóc sức khoẻ ban đầu. Chất lượng dịch vụ, nhất là ở tuyến dưới chưa đáp ứng yêu cầu. Tình trạng quá tải ở một số bệnh viện tuyến trên chậm được khắc phục.

Nghị quyết cũng đã chỉ rõ nhiệm vụ và giải pháp “Đổi mới mạnh mẽ cơ chế và phương thức hoạt động của y tế cấp xã để thực hiện vai trò là tuyến đầu trong phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe. Triển khai đồng bộ các hoạt động phòng, chống các bệnh không lây nhiễm; chú trọng dự phòng, nâng cao năng lực sàng lọc, phát hiện sớm và kiểm soát bệnh tật; đẩy mạnh quản lý, điều trị các bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính, chăm sóc dài hạn tại y tế cơ sở.”

Do vậy, việc triển khai mô hình thí điểm tại 26 xã điểm có ý nghĩa quan trọng để tiếp tục hoàn thiện tổ chức, mạng lưới y tế cơ sở với mục tiêu sớm thực hiện mô hình Trung tâm y tế huyện đa chức năng, trực tiếp quản lý trạm y tế xã./.

Nếu như tin giả (fake news) là một vấn đề lớn cho cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 thì video “deepfake” thậm chí có thể là một vấn đề còn lớn hơn vào năm bầu cử 2020.

Công nghệ deepfake có thể được sử dụng để tạo ra các video các chính trị gia nói những điều họ chưa bao giờ nói hoặc làm những việc họ chưa bao giờ làm. Công nghệ này lần đầu tiên nhận được sự chú ý rộng rãi vào tháng 4/2018, khi diễn viên hài Jordan Peele tạo ra một video giả vờ cho thấy cựu Tổng thống Barack Obama xúc phạm Tổng thống Donald Trump trong một bài phát biểu.

“Deepfake có thể được tạo ra bởi bất cứ ai có máy tính, truy cập Internet và quan tâm đến việc gây ảnh hưởng đến một cuộc bầu cử, “ (John Villasenor, giáo sư chuyên ngành trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng.)

Công nghệ này là một vấn đề không chỉ bởi vì các video là giả mạo và dễ dàng thực hiện, mà còn bởi vì chúng giống như tin giả trên các phương tiện truyền thông xã hội, chúng có thể được chia sẻ.

“Deepfake có thể được tạo ra bởi bất cứ ai có máy tính, truy cập Internet và quan tâm đến việc gây ảnh hưởng đến một cuộc bầu cử, “ John Villasenor, giáo sư chuyên ngành trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng. Ông Villasenor giải thích rằng “chúng là một công cụ mới mạnh mẽ cho những người muốn (sử dụng) thông tin sai lệch để gây ảnh hưởng đến một cuộc bầu cử.”

Các chuyên gia cảnh báo rằng phần mềm deepfake có thể bị biến thành một thứ vũ khí thông tin sai lệch và do dễ tạo nội dung giả mạo, video có thể được tạo và phân phối kịp thời, cho phép video giả đạt tới hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giây.

Thuật ngữ “deepfake,” đề cập đến các video bị thao túng hoặc các hình thức trình diễn kỹ thuật số khác được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo một cách tinh vi mang lại hình ảnh và âm thanh có vẻ thực tế nhưng lại hoàn toàn bịa đặt.

Phần mềm deepfake có thể bị biến thành một thứ vũ khí thông tin sai lệch và do dễ tạo nội dung giả mạo, video có thể được tạo và phân phối kịp thời, cho phép video giả đạt tới hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giây. 

Tác động tới bầu cử Mỹ năm 2020

Paul Barrett, giáo sư trợ lý luật tại Đại học New York, giải thích rằng có hai cách video deepfake có thể ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử.

Thứ nhất, ông Barrett nói, “một video deepfake làm khéo léo có thể thuyết phục cử tri rằng một ứng cử viên cụ thể đã nói hoặc làm điều gì đó mà ông/bà ấy không nói hoặc làm.”

Một video được phát hành trên Facebook vào tháng 6 cho thấy Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi dường như có biểu hiện như bị say xỉn khi phát biểu, trong thực tế, bà đã không làm như thế.

Ông Villasenor nói với hãng tin CNBC rằng các cuộc tấn công deepfake có thể làm suy yếu danh tiếng của các chính trị gia và dễ dàng ảnh hưởng đến tình cảm của cử tri, khiến chúng trở nên rất nguy hiểm.

“Nếu có vô số các nội dung deepfake trong suốt chiến dịch bầu cử, cử tri có thể trở nên hoài nghi về sự thật. Chủ nghĩa hoài nghi có thể dẫn đến thờ ơ, tỷ lệ cử tri đi bầu thấp và sự vỡ mộng với toàn bộ hệ thống chính trị,” ông Barrett nói.

Giới chức Mỹ với cuộc chiến mới chống lại mối nguy hại từ deepfake

Hiện tại, việc tạo ra các video giả không phải là tội phạm liên bang ở Mỹ. Nhưng “sử dụng một video giả để thực hiện một tội ác khác – chẳng hạn như tống tiền hoặc lừa đảo hoặc quấy rối – sẽ là bất hợp pháp theo luật hiện hành,” ông Barrett nói.

Ông Barrett nói thêm rằng tính hợp pháp của việc tạo ra các deefake có thể thay đổi trong tương lai, vì một số dự luật hy vọng hạn chế việc sử dụng chúng đã được giới thiệu trong Quốc hội Mỹ.

Các tiểu bang bao gồm California và Texas đã ban hành luật quy định các nội dung deepfake là bất hợp pháp khi chúng được sử dụng để can thiệp vào các cuộc bầu cử. 

Dự luật liên bang đầu tiên nhắm mục tiêu vào các deepfake, Đạo luật Cấm giả độc hại, được đưa ra vào tháng 12/2018. Trong khi đó, các tiểu bang bao gồm California và Texas đã ban hành luật quy định các nội dung deepfake là bất hợp pháp khi chúng được sử dụng để can thiệp vào các cuộc bầu cử.

Vào tháng 6, Đạo luật trách nhiệm giải trình DEEPFAKES, đã được giới thiệu trước Quốc hội Mỹ. Nếu được thông qua, nó sẽ yêu cầu những người tạo ra các video giả phải dán nhãn nhận biết hoặc phải đối mặt với án tù 5 năm.

“Thật vậy, công nghệ này có thể được sử dụng cho cả giải trí, kinh doanh và chính trị, do đó khó có thể bị đặt ra ngoài vòng pháp luật,” Peter Singer, chiến lược gia an ninh mạng và quốc phòng đồng thời là chuyên gia cao cấp của Viện nghiên cứu chính sách New America.

Ông Singer nói thêm rằng mặc dù hợp pháp, nhưng các phần mềm làm nội dung deepfake nên được dán nhãn để cho người xem biết những gì họ thấy chỉ là một mô phỏng.

Công nghệ deepfake đang gia tăng khi dữ liệu cho thấy hầu hết người Mỹ lo lắng về tin giả.

Theo một cuộc khảo sát năm 2019 do Trung tâm nghiên cứu Pew thực hiện, gần 7/10 người Mỹ tham gia khảo sát (68%) cho biết tin tức và thông tin bịa đặt ảnh hưởng lớn đến niềm tin của người Mỹ đối với các tổ chức chính phủ. Khoảng một nửa (54%) trong số 6.127 người được hỏi cho biết thông tin sai lệch đã ảnh hưởng đến niềm tin của người Mỹ với nhau.

Gần 7/10 người Mỹ tham gia khảo sát (68%) cho biết tin tức và thông tin bịa đặt ảnh hưởng lớn đến niềm tin của người Mỹ đối với các tổ chức chính phủ.

Cuộc khảo sát đó cũng cho thấy một nửa số người Mỹ được hỏi coi tin giả là một vấn đề lớn đối với đất nước. Đó là một phần lớn hơn so với những người nói rằng họ coi khủng bố (34%), nhập cư bất hợp pháp (38%), phân biệt chủng tộc (40%) và phân biệt giới tính (26%) là những vấn đề hàng đầu ở Mỹ.

Về phía các công ty Internet, gã khổng lồ mạng xã hội Facebook đã bị chỉ trích vì không thể xác định video giả khi video về bà Pelosi phát tán.

Đáp lại, Facebook và Microsoft hứa sẽ hợp tác với các trường đại học hàng đầu trên cả nước và tạo ra một cơ sở dữ liệu lớn về video giả để nghiên cứu các phương pháp phát hiện video deepfake.

Tạo ra những sự thù địch chưa từng bao giờ xảy ra

Sự nguy hiểm của công nghệ deepfake vượt ra ngoài biên giới các nước. Bởi vì nó dễ dàng tạo và phân phối trên Internet, từ các chính phủ cho đến những cá nhân, tổ chức khác có thể sử dụng deepfake để tác động sâu sắc, can thiệp vào các cuộc bầu cử ở các quốc gia khác.

“Deepfake có thể được sử dụng trên phạm vi quốc tế để gây bối rối hoặc đổ lỗi lên các nguyên thủ quốc gia hoặc các chính trị gia nổi tiếng khác,” chuyên gia Paul Barrett của Đại học New York nói. “Chúng cũng có thể bị lợi dụng để giúp khởi phát các xung đột quân sự bằng cách mô tả sai sự thật về những sự thù địch chưa từng xảy ra.”

Nhìn về phía trước, Trung tâm Kinh doanh và Nhân quyền Stern của Đại học New York đã công bố một báo cáo cho biết cuộc bầu cử năm 2020 có thể có khả năng chứng kiến cài mà trung tâm gọi là sự can thiệp từ Trung Quốc, Nga và Iran.

“Trong 15 năm qua, các doanh nghiệp, chính phủ và các đảng chính trị đã phải đối mặt với mối đe dọa về tấn công mạng máy tính, thường được gọi là chiến tranh mạng. Những gì chúng ta đang thấy bây giờ chứng kiến là có một cặp song sinh được gọi là ‘likewar,’ tấn công con người trên mạng xã hội, bằng cách thúc đẩy các virus ý tưởng xấu độc lan truyền thông qua lượt thích, chia sẻ và lời nói dối,” ông Singer nói./.

Cuộc xung đột dai dẳng ở Syria đang đứng trước bước ngoặt lớn sau khi chính phủ nước này đạt được thỏa thuận với lực lượng người Kurd ở khu vực Đông Bắc, mở đường để triển khai quân đội chính phủ tới khu vực nhiều năm nay do người Kurd kiểm soát sát biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ.

Động thái có phần gây bất ngờ này diễn ra trong bối cảnh quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến sâu vào lãnh thổ Syria và đã chiếm giữ một số khu vực trọng yếu ở Đông Bắc. Về ngắn hạn, đây được xem là thỏa thuận đôi bên cùng có lợi, trước hết là để phối hợp đối phó với cuộc tấn công quân sự của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ nhằm vào khu vực Đông Bắc Syria.

Theo thỏa thuận đạt được giữa Chính phủ Syria và Các lực lượng dân chủ Syria (SDF) do người Kurd đứng đầu, quân đội Syria có thể triển khai dọc biên giới Syria-Thổ Nhĩ Kỳ để ngăn chặn các cuộc tấn công của quân đội nước láng giềng, bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, ngăn chặn xung đột leo thang gây ra thảm họa nhân đạo tại khu vực.

Đối với chính phủ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad, thỏa thuận với người Kurd có thể coi là một thắng lợi đáng ghi nhận, mà lại không tốn nhiều công sức

Đối với chính phủ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad, thỏa thuận với người Kurd có thể coi là một thắng lợi đáng ghi nhận, mà lại không tốn nhiều công sức. Thỏa thuận này góp phần mở ra cơ hội hiếm có để Damacus có thể giành quyền kiểm soát nhiều thành phố và thị trấn ở Đông Bắc Syria và đi đến việc thống nhất toàn bộ lãnh thổ sau nhiều năm xung đột. Điều này có ý nghĩa mang tính bước ngoặt khi chính quyền Damascus hiện chỉ kiểm soát được khoảng 60% lãnh thổ, trong khi vùng Đông Bắc rộng lớn và giàu tài nguyên, đặc biệt là dầu mỏ, có nguồn nước dồi dào và đất nông nghiệp màu mỡ, trước đó do các lực lượng người Kurd kiểm soát.

Cuộc xung đột ở Syria đã bước sang năm thứ chín, và mặc dù đã qua giai đoạn giao tranh ác liệt sau khi Chính phủ Syria giành lại được nhiều vùng đất đã mất và khôi phục trật tự trên toàn lãnh thổ từ đầu năm 2018 đến nay, tuy nhiên, vấn đề người Kurd ở Đông Bắc vẫn là một trong những rào cản chính khiến tình trạng rối ren và chia rẽ tiếp diễn, đe dọa tiến trình hòa giải chính trị và công cuộc tái thiết tại quốc gia Trung Đông này.

Lực lượng vũ trang người Kurd do Mỹ hỗ trợ kiểm soát vùng đất chiến lược phía Đông Bắc Syria và hạ nguồn sông Euphrates. Khi Syria rơi vào bất ổn và xung đột năm 2011, người Kurd đã hình thành hệ thống tự trị hiệu quả, có năng lực chính trị, kinh tế và ngoại giao độc lập; số lượng binh sĩ của  SDF từ 60.000 người đã lên tới 75.000 người, được trang bị vũ khí của Mỹ và được huấn luyện theo hệ thống của Washington, tích lũy nhiều kinh nghiệm trong chiến đấu trên đất liền để tấn công nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, không thua kém quân đội Chính phủ Syria về năng lực chỉ huy và chiến đấu.

Người Kurd là vấn đề cực kỳ khó khăn đối với chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad, cũng là thách thức lớn nhất của ông trong việc thực sự khôi phục sự kiểm soát trên toàn quốc cũng như thiết lập sự ổn định về mặt chính trị cho Syria.

Nay “thế cờ” đã đảo chiều chóng vánh, tạo thời cơ lý tưởng để các lực lượng của Chính phủ Syria giành lại quyền kiểm soát, từng bước áp đặt quyền lực và ảnh hưởng của chính quyền trung ương tại những khu vực mà chính quyền người Kurd kiểm soát.

Thỏa thuận cho phép triển khai quân đội chính phủ tới vùng lãnh thổ do người Kurd kiểm soát rõ ràng có thể “mở lối” để Damascus tìm hướng giải quyết triệt để vấn đề khúc mắc này. Ít nhất, đại diện chính phủ Syria và người Kurd đã có thể tiếp xúc và đối thoại trong một thỏa thuận đáp ứng lợi ích của cả hai. Điều này có ý nghĩa hết sức quan trọng bởi người Kurd vẫn là một bộ phận không thể thiếu của xã hội Syria. Đây cũng là kết quả của một quá trình lâu dài do Nga thúc đẩy.

Trong suốt cuộc khủng hoảng tại Syria, Nga luôn theo đuổi quan điểm ủng hộ đối thoại giữa các bên, kể cả với phe đối lập, với người Kurd, những lực lượng mà chưa hẳn chính quyền Tổng thống Assad đã công nhận. Moskva đã nhiều lần tiếp các đại diện người Kurd để thúc đẩy đối thoại.

Trong suốt cuộc khủng hoảng tại Syria, Nga luôn theo đuổi quan điểm ủng hộ đối thoại giữa các bên, kể cả với phe đối lập, với người Kurd

Thỏa thuận này cũng mở đường cho việc giải phóng những thành phố còn lại của Syria bị quân đội Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng, như Afrin và thiết lập kiểm soát vùng biên giới của hai nước. Chính phủ Syria có thể ngăn cản cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ, và thắng lợi này vô hình trung cũng giúp củng cố vị thế của Tổng thống Assad. Chính phủ của ông Assad, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Nga và Iran, sẽ có nhiều cơ hội để tạo ra bước thay đổi lớn tại khu vực.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai lực lượng ở miền Bắc, các lực lượng của chính phủ Syria cũng có nguy cơ rơi vào cuộc đối đầu trực tiếp với quân đội Thổ Nhĩ Kỳ; những tình huống theo kiểu “tên rơi, đạn lạc” hay đụng độ giữa hai bên xem ra khó tránh khỏi.

Theo thỏa thuận với người Kurd, quân đội Syria phải gánh vác nhiệm vụ làm “lá chắn” ở dọc tuyến biên giới phía Bắc để chặn đà tấn công của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ. Cuộc chiến ở khu vực Đông Bắc Syria có nguy cơ leo thang và trở nên khốc liệt hơn, bởi Ankara hiện chưa có dấu hiệu sẽ ngừng chiến dịch, bất chấp Thổ Nhĩ Kỳ đã hứng chịu sự chỉ trích gay gắt của quốc tế và những biện pháp trừng phạt đầu tiên.

Ngoài ra, chính quyền của ông Assad cũng cần tính tới giải pháp lâu dài đối với người Kurd, bởi trong tình thế bị o ép hiện nay, lại không có sự hậu thuẫn của Mỹ, lực lượng người Kurd đang tìm tới chính quyền Damascus như một chiếc “phao cứu sinh.” Tuy nhiên, giải pháp kết đồng minh này chỉ mang tính chất tình thế, trong khi tham vọng của người Kurd muốn thiết lập một vùng lãnh thổ tự trị ở Syria, hay lớn hơn là một nhà nước của người Kurd trên khắp Trung Đông, vẫn là bài toán khó không chỉ đối với chính quyền Syria mà cả nhiều nước khu vực như Iraq, Iran hay Thổ Nhĩ Kỳ.  

Còn đối với người Kurd, trong những ngày vừa qua, họ dường như đã “thấm thía” tình thế đơn độc khi bị coi như “quân cờ” và phải chống đỡ cuộc tấn công như vũ bão của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ có ưu thế vượt trội về hỏa lực của không quân và pháo binh. Bất chấp vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau trong cộng đồng người Kurd, song nhiều người tin rằng trong tình cảnh “không biết bấu víu vào ai” khi bị Mỹ “bỏ rơi” thì thỏa thuận với Chính phủ Syria là giải pháp tốt nhất và “thức thời” để giúp người Kurd tránh được những hậu quả thảm khốc từ cuộc tấn công của Ankara.

Thậm chí nhiều người Kurd còn tin rằng thỏa thuận với Damascus là cách tốt nhất để giải quyết cuộc khủng hoảng ở Syria dù rằng họ sẽ phải chấp nhận một số nhượng bộ. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại thỏa thuận trên chỉ là sự tính toán vụ lợi, về bản chất quan điểm của Damascus và người Kurd vẫn không thay đổi và khi cuộc tấn công quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ đã bị đẩy lùi, quân đội Syria và lực lượng người Kurd lại trở về “hai bên giới tuyến.”

Việc chấm dứt hoàn toàn cuộc khủng hoảng tại Syria vẫn khó đoán định

Ngoài ra, từ câu chuyện quan hệ giữa Mỹ và người Kurd, hay Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ, thực tế rằng chính sách của ông chủ Nhà Trắng đang “thay đổi như thời tiết” phần nào đã làm suy giảm sự tin cậy chính trị của các đồng minh khu vực đối với Washington. Nhiều ý kiến gọi cách hành xử của Mỹ đối với người Kurd là “vắt chanh bỏ vỏ” khi Washington có vẻ bỏ mặc người Kurd đương đầu với cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ, sau bao năm người Kurd “kề vai, sát cánh” cùng Mỹ trong cuộc chiến chống IS tự xưng. Hành động của Mỹ rút quân khỏi Đông Bắc Syria đúng vào thời điểm người Kurd đang cần hỗ trợ, phần nào cũng ảnh hưởng tới hình ảnh của Washington.

Có thể nói những diễn biến mới kể trên đã làm thay đổi cục diện và tương quan lực lượng ở Syria. Về lý thuyết, việc chính quyền Syria và người Kurd có thể cùng ngồi vào bàn đàm phán để tìm kiếm cách thức phối hợp đối phó với cuộc tấn công quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ, đã là một bước tiến đáng kể, mở rộng thêm cánh cửa hòa giải dân tộc giữa các bên ở Syria. Tuy nhiên, việc chấm dứt hoàn toàn cuộc khủng hoảng tại Syria vẫn khó đoán định bởi vấn đề này còn bị chi phối từ những toan tính lợi ích của các thế lực bên ngoài./.

Khu vực biên giới Thổ Nhĩ Kỳ-Syria đang trở thành điểm nóng nhất ở khu vực Trung Đông trong vòng ba ngày qua.

Chiến dịch quân sự “Mùa Xuân hòa bình” do Thổ Nhĩ Kỳ đơn phương tiến hành ở phía Đông Bắc Syria nhằm vào lực lượng người Kurd ở đây đang gây ra những hệ lụy nguy hiểm. Vậy lý do vì sao Thổ Nhĩ Kỳ lại muốn tấn công người Kurd ở Syria?

Một chiến dịch hứng “búa rìu dư luận”

Sau khi các lực lượng Mỹ rút khỏi một phần khu vực biên giới Syria ngày 7/10, Tổng thống Erdogan đã phát động chiến dịch tấn công các tay súng người Kurd ở Đông Bắc Syria, với lập luận rằng chiến dịch này nhằm “quét sạch khủng bố” và “đem lại hòa bình cho khu vực.”

Chiến dịch mang tên “Mùa Xuân hòa bình” bắt đầu từ ngày 8/10 với các cuộc không kích các mục tiêu người Kurd ở Đông Bắc Syria, còn các cuộc tấn công trên bộ thì bắt đầu từ ngày 9/10.

Tổng thống Erdogan đã phát động chiến dịch tấn công các tay súng người Kurd ở Đông Bắc Syria, với lập luận rằng chiến dịch này nhằm “quét sạch khủng bố” và “đem lại hòa bình cho khu vực.”

Trong ngày đầu tiên của chiến dịch trên bộ, ngày 9/10, các máy bay chiến đấu và pháo binh Thổ Nhĩ Kỳ đã oanh tạc nhiều mục tiêu của lực lượng người Kurd tại khu vực Đông Bắc Syria, nhằm vào Các Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG) và các lực lượng thuộc đảng Công nhân người Kurd (PKK), vốn bị Ankara liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố.

Tính đến ngày 11/10, theo thông tin của Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR), đã có ít nhất 29 tay súng và 10 dân thường bị thiệt mạng kể từ khi Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu tấn công người Kurd tại Syria. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra con số 228 tay súng người Kurd  thiệt mạng.

Gần 200 mục tiêu của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) bị tấn công, nhiều cơ sở hạ tầng bị phá hủy. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã ném bom 181 mục tiêu ở phía bắc Syria kể từ khi bắt đầu chiến dịch tới nay. Theo Ủy ban Cứu trợ quốc tế, 64.000 người Syria đã phải đi sơ tán.

Chiến dịch quân sự trên cho đến nay vẫn hứng chịu rất nhiều ý kiến phản đối mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế, cho rằng chiến dịch là hành động xâm lược, có nguy cơ dẫn đến một thảm họa nhân đạo lớn “chưa từng có” và sự hồi sinh của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã quyết định triệu tập cuộc họp khẩn trong ngày 10/10 để thảo luận về cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ ở miền Bắc Syria. Các nguồn tin cho biết, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đang xem xét một văn bản do Mỹ soạn thảo, trong đó kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ trở lại với giải pháp ngoại giao.

Chiến dịch quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ cho đến nay vẫn hứng chịu rất nhiều ý kiến phản đối mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế, cho rằng chiến dịch là hành động xâm lược.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã có những tuyên bố cứng rắn, cho rằng cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ là “một ý tưởng tồi,” đồng thời cảnh báo nếu chiến dịch của Thổ Nhĩ Kỳ không được thực hiện “theo cách nhân đạo có thể” thì Ankara sẽ phải trả một cái giá đắt về kinh tế.

Người phát ngôn của Liên minh châu Âu (EU) Maja Kocijancic ngày 10/10 đã cảnh báo chiến dịch tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ nhằm vào các tay súng người Kurd ở Đông Bắc Syria sẽ đảo ngược mọi hy vọng đạt tiến triển để hướng tới chấm dứt xung đột tại Syria, đồng thời làm trầm trọng hơn dòng người tị nạn từ Syria, gia tăng bạo lực chống lại dân thường vô tội và gây trở ngại cho cuộc chiến chống tổ chức “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng. Dự kiến các ngoại trưởng EU sẽ nhóm họp ngày 14/10 tới tại Luxembourg để thảo luận về cuộc khủng hoảng này trước khi hội nghị thượng đỉnh EU diễn ra vào ngày 17/10.

Các ngoại trưởng của Liên đoàn Arab (AL) cũng đã lên kế hoạch họp khẩn vào ngày 11-10 để thảo luận “cuộc tấn công không thể chấp nhận được nhằm vào chủ quyền của một quốc gia thành viên AL.”

Nhiều nước khác cũng đồng loạt kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ lập tức ngừng chiến dịch quân sự…

Nguyên nhân khiến Thổ Nhĩ Kỳ tấn công người Kurd

Theo giới phân tích, mấu chốt gây tranh cãi của chiến dịch này là vấn đề người Kurd, một lực lượng mà Ankara coi là khủng bố nhưng lại được nhiều nước cho là đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy lùi Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) tại Syria.

Người Kurd được xem là dân tộc thiểu số lớn nhất trên thế giới nhưng không có đất nước riêng của mình. Có gần 35 triệu người Kurd hiện đang sống dọc biên giới các nước Iraq, Syria, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Trong đó, dân số người Kurd sống ở Thổ Nhĩ Kỳ là cao nhất.

Vấn đề nan giải trong cuộc khủng hoảng người Kurd đã có từ thời hậu Chiến tranh Thế giới thứ I, Pháp và Anh khi đó muốn vẽ ra một bản đồ cho khu vực Trung Đông song việc hòa đồng các nhóm thiểu số sống khắp khu vực Trung Đông thất bại đã khiến người Kurd phải sống rải rác khắp 4 nước khác nhau trong khu vực.

Suốt nhiều thập kỷ qua, người Kurd luôn đấu tranh để thành lập nhà nước của mình, nhưng họ đã phải đối mặt với các cuộc trấn áp từ các chính phủ. Điều này dẫn tới việc có nhiều nhóm người Kurd khác nhau ở khắp khu vực Trung Đông: một số là phiến quân, một số thì khác như Đảng Công nhân người Kurd (PKK) ở Thổ Nhĩ Kỳ, Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG) ở Syria, và Peshmerga ở Iraq cùng nhiều nhóm khác.

Suốt nhiều thập kỷ qua, người Kurd luôn đấu tranh để thành lập nhà nước của mình, nhưng họ đã phải đối mặt với các cuộc trấn áp từ các chính phủ.

Khi Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) trỗi dậy ở Trung Đông hồi năm 2014 và chia cắt các đường biên giới phía Tây khắp Syria và Iraq, thì lực lượng người Kurd là một trong những nhóm rất thành công trong việc kiềm chế IS.

Lực lượng người Kurd tại Syria như Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG) và Các lực lượng Dân chủ Syria (SDF) đã luôn được Mỹ bảo trợ bởi Mỹ coi họ đối tác đáng tin cậy nhất trong cuộc chiến chống IS tại khu vực chiến lược Đông Bắc Syria. Họ là những tay súng bản địa, nắm được địa hình những khu vực mà IS ẩn náu, vì vậy đóng vai trò cốt yếu trong việc tiêu diệt tổ chức này. Các nhà tù của lực lượng người Kurd hiện đang giam giữ tới 11.000 tù nhân là các chiến binh IS.

Thế nhưng, về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara lại coi đây là mầm mống bất ổn. Đảng Công nhân người Kurd (PKK) ở nước này lâu nay bị chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố vì đã phát động cuộc đấu tranh bạo lực từ năm 1984 nhằm thiết lập nhà nước riêng của người Kurd ở Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ.

Ước tính cuộc xung đột vũ trang liên quan đến PKK ở Thổ Nhĩ Kỳ trong hơn 3 thập niên qua đã khiến hơn 40.000 người thiệt mạng. Trong quá khứ, tiến trình đàm phán hòa bình giữa Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và PKK nhiều lần được khởi động nhưng sau đó lại bị đình trệ, bất chấp hai bên từng đạt một loạt thỏa thuận ngừng bắn. Kể từ tháng 7/2015, khi thỏa thuận ngừng bắn cuối cùng giữa hai bên đổ vỡ, Ankara đã tăng cường hoạt động truy quét lực lượng người Kurd.

Tiến hành tấn công người Kurd bởi Thổ Nhĩ Kỳ lo ngại, những gì người Kurd đạt được trong cuộc chiến chống IS tại Iraq và Syria sẽ thúc đẩy họ thiết lập một nhà nước của riêng mình, sát vách Thổ Nhĩ Kỳ.

Không chỉ trấn áp các súng PKK ở Thổ Nhĩ Kỳ, quân đội nước này còn tiến hành không kích các vị trí của PKK tại vùng núi miền Bắc Iraq, giáp biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như mở chiến dịch “Nhành Ôliu” hồi tháng 1/2018 nhằm vào nhóm YPG, nhánh vũ trang của PKK, và đảng Liên minh dân chủ người Kurd (PYD) ở miền Bắc Syria.

Tiến hành tấn công người Kurd bởi Thổ Nhĩ Kỳ lo ngại, những gì người Kurd đạt được trong cuộc chiến chống IS tại Iraq và Syria sẽ thúc đẩy họ thiết lập một nhà nước của riêng mình, sát vách Thổ Nhĩ Kỳ.

Lực lượng người Kurd tại Syria càng lớn mạnh, càng được nước ngoài hậu thuẫn, tất yếu sẽ cổ vũ cho những phong trào đòi độc lập của người Kurd ngay trong lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kỳ.

Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình Syria bất ổn, khu vực do người Kurd kiểm soát ở miền Bắc Syria càng bị coi như “cái gai” trong mắt Thổ Nhĩ Kỳ.

Chiến dịch quân sự tấn công lực lượng người Kurd ở Syria vì thế đã trở thành kế hoạch được Thổ Nhĩ Kỳ trù tính từ lâu.

Giới phân tích nhận định một trong những mục tiêu chiến lược của Ankara khi can dự vào tình hình Syria cũng xuất phát từ tham vọng muốn “xóa sổ” khu vực do người Kurd kiểm soát ở miền Bắc nước này.

Mở chiến dịch quân sự tấn công lực lượng người Kurd ở Syria vì thế đã trở thành kế hoạch được Thổ Nhĩ Kỳ trù tính từ lâu.

Nước cờ mạo hiểm

Các nhà phân tích cho rằng, chiến dịch tấn công người Kurd ở Syria của Thổ Nhĩ Kỳ còn được coi là một nước cờ chiến lược dù có phần mạo hiểm của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan. Mạo hiểm bởi chiến dịch này có thể làm gia tăng vị thế cho đảng Công lý và Phát triển (AKP) của Tổng thống Erdogan, nhưng đi kèm theo đó là những rủi ro không hề nhỏ.

Bên cạnh lý do an ninh, nhiều ý kiến cho rằng Tổng thống Erdogan chọn thời điểm này để tấn công người Kurd còn là để giải quyết những vấn đề của đất nước.

Trong bối cảnh tình hình kinh tế xấu đi, tỷ lệ thất nghiệp và lạm phát tăng cao đang khiến uy tín của đảng Công lý và Phát triển cầm quyền giảm sút, chiến dịch tấn công người Kurd ở Syria lần này đang được coi là “một công đôi việc,” vừa giúp ông Erdogan khôi phục uy tín, vừa thực hiện được kế hoạch thiết lập khu vực cho người tị nạn Syria hồi hương về đây.

Chiến dịch tấn công người Kurd ở Syria lần này đang được coi là “một công đôi việc,” với Tổng thống Erdogan.

Tuy nhiên, rủi ro do chiến dịch trên mang lại cũng là rất lớn. Việc đưa quân vào lãnh thổ Syria đang khiến hình ảnh và uy tín của Ankara đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bởi hành động can thiệp quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ vào miền Bắc Syria bị coi là vi phạm chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia láng giềng. Vì vậy, không chỉ đối mặt với làn sóng chỉ trích gay gắt của các nước trong khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ còn có thể bị cô lập về ngoại giao, đặc biệt là trong khối các nước Arab.

Chưa kể đến, một khi lực lượng người Kurd ở miền Bắc Syria phải đơn độc đối phó với quân đội Thổ Nhĩ Kỳ thì chắc chắn sẽ không còn rảnh tay chiến đấu chống tàn quân IS và sẽ phải thả 11.000 chiến binh IS đang bị giam giữ ở các địa điểm do người Kurd kiểm soát.

Nếu điều này xảy ra thì đây đúng là “cơn ác mộng,” đặc biệt đối với các nước phương Tây bởi trong số hàng nghìn chiến binh IS bị người Kurd bắt giữ có rất nhiều người mang hộ chiếu châu Âu. Và khi đó thì Ankara còn có nguy cơ phải gánh chịu những đòn trừng phạt kinh tế của Mỹ và châu Âu. Đây là cái giá rất đắt mà Thổ Nhĩ Kỳ không thể không tính tới./.

Năm 2019 – tròn 70 năm Bác Hồ viết tác phẩm “Dân vận” (15/10/1949-15/10/2019), một tác phẩm có ý nghĩa to lớn trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh.

Cũng chính vì tầm vóc của tác phẩm, Trung ương Đảng đã lấy ngày 15/10 là Ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng và là Ngày Dân vận của cả nước.

Tác phẩm được coi là “Cương lĩnh Dân vận” của Đảng, thể hiện sự coi trọng sức mạnh của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, tiếp nối truyền thống của cha ông ta về vai trò của nhân dân “chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân.”

“Dân vận” là tâm huyết, lời răn dạy của Người dành cho mỗi cán bộ, đảng viên, khẳng định sâu sắc quan điểm dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Trải qua 70 năm, tác phẩm “Dân vận” đã khẳng định vị trí, giá trị đặc biệt, xuyên suốt tác phẩm là tư tưởng “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng.”

“Dân vận” là tâm huyết, lời răn dạy của Người dành cho mỗi cán bộ, đảng viên, khẳng định sâu sắc quan điểm dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, đồng thời phản chiếu sinh động, trọn vẹn cả tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm “Dân vận” đăng trên báo Sự thật số 120, ngày 15/10/1949, với bút danh XYZ, trong thời điểm Đảng ta vừa phải lãnh đạo cả cuộc kháng chiến và công cuộc kiến quốc đầy cam go, phức tạp. Tác phẩm ngắn gọn, súc tích với bốn mục lớn: Nước ta là nước dân chủ; Dân vận là gì; Ai phụ trách dân vận?; Dân vận phải thế nào?

“Dân vận khéo” theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Nói đi đôi với làm

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chữ “dân” là trung tâm. Vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu hướng tới trong cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Người. Là sự kết tinh dòng chảy tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân và công tác vận động quần chúng của Đảng, lời mở đầu giản dị, trực diện trong bài báo “Dân vận” cũng chính là sự trăn trở của Người về tầm quan trọng chiến lược của công tác vận động quần chúng: “Vấn đề Dân vận nói đã nhiều, bàn đã kỹ nhưng vì nhiều địa phương, nhiều cán bộ chưa hiểu thấu, làm chưa đúng, cho nên cần phải nhắc lại.”

Là người sáng lập và rèn luyện Đảng, khi để lại bản Di chúc thiêng liêng cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong lời dặn dò đầu tiên nói về Đảng, tâm nguyện thiết tha của Người là Đảng luôn “một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc,” nhân dân “luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng.”

Với niềm tin vững chắc vào sức mạnh to lớn của nhân dân, coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác luôn dành tâm huyết bồi đắp, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân thông qua cầu nối là công tác vận động quần chúng.

Trong tác phẩm “Dân vận,” giá trị lý luận quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về dân vận khéo là ở sự biểu đạt của vấn đề nền tảng của công tác dân vận. Người đã viết: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công.”

“Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công.” (Chủ tịch Hồ Chí Minh)

Theo giáo sư, tiến sỹ Mạch Quang Thắng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), “khéo” là từ mà Bác gọi nôm, là cách viết dân dã, song thực ra đó là phương pháp, là nghệ thuật của hành động. “Khéo” làm công tác dân vận có nhiều biểu hiện về giá trị và ý nghĩa.

Theo bài báo của Bác, có thể thấy một trong những vấn đề đầu tiên cần làm là phải chống quan liêu: “Người phụ trách dân vận cần phải có óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm. Chứ không chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh. Họ phải thật thà nhúng tay vào việc,” không thể chấp nhận lối làm việc “chỉ tay năm ngón.”

Bệnh quan liêu là bệnh thường mắc phải trong điều kiện Đảng cầm quyền nếu cán bộ, đảng viên không chịu rèn luyện phong cách công tác cũng như nâng cao tinh thần trách nhiệm. Chính bệnh quan liêu cùng với bệnh tham ô, lãng phí đã bị Chủ tịch Hồ Chí Minh coi là “giặc nội xâm, thứ giặc ở trong lòng, nó nguy hiểm hơn bọn Việt gian, mật thám.”

Tư tưởng dân chủ trong tác phẩm “Dân vận” được thể hiện trọn vẹn ở tinh thần: lời nói và hành động cần hòa quyện trong một thể thống nhất, nói phải đi đôi với làm. Trong tác phẩm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ công tác dân vận không chỉ dừng ở lời nói, mà cần có hành động cụ thể như phải cho dân biết mọi công việc của cách mạng; không chỉ thế, cần làm cho dân hiểu rõ, chỉ có biết và hiểu rõ thì dân mới có thể làm theo, làm đúng tinh thần cách mạng giao phó.

Nhưng nói cho dân biết, giải thích cho dân hiểu chưa đủ để có thể tập hợp được quần chúng mà cần phải “bày cách cho dân.” Đây là khâu vô cùng quan trọng vì biết và hiểu mà thiếu kỹ năng hành động thì kết quả khó đạt được như mong đợi.

Phát huy tư tưởng “lấy dân làm gốc,” phó giáo sư-tiến sỹ Trần Minh Trưởng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng, phương pháp “dân vận khéo” được truyền đạt trong tác phẩm của Người còn thể hiện qua tính nêu gương.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, “nêu gương” là một trong những phương pháp vận động nhân dân hữu hiệu nhất.

“Nêu gương” là phương pháp giáo dục cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hành đạo đức cách mạng, xây dựng nền tảng xã hội mới.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, “nêu gương” là một trong những phương pháp vận động nhân dân hữu hiệu nhất.

Để tập hợp được lực lượng, vận động được quần chúng, được quần chúng tin tưởng, sẵn sàng tham gia và hy sinh cho sự nghiệp cách mạng, bản thân mỗi người đảng viên, người cán bộ lãnh đạo, đặc biệt là cán bộ trực tiếp làm công tác dân vận phải là những tấm gương sống; nêu cao tính chiến đấu, tự phê bình và phê bình.

Luôn xác định tâm thế “vì dân”

Công tác dân vận vừa là tiền đề, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Việc tiếp tục tăng cường, đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác dân vận sẽ trực tiếp góp phần củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng, đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược.

Để trong thực tế ngày càng bớt đi những cán bộ chỉ nói suông, ngồi viết mệnh lệnh suông, Nghị quyết Trung ương 7, khóa XI đã chỉ rõ: Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang, trong đó Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt.

Tuy nhiên, đặt trong mối quan hệ hai chiều, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Dân vận Trung ương Trương Thị Mai khẳng định, thực tiễn 70 năm qua cho thấy, để có được niềm tin và sự chung tay, đồng lòng của nhân dân, mọi quyết định của Đảng trước hết phải xuất phát từ cuộc sống của nhân dân, đặt lợi ích hợp pháp, chính đáng, đời sống của người dân là mối quan tâm hàng đầu.

Các chính sách được ban hành không những cần hợp lòng dân mà còn phải vận động, tuyên truyền để tạo đồng thuận, phát huy vai trò làm chủ, động viên nhân dân tham gia, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng Đảng và chính quyền trong sạch, vững mạnh.

Công tác vận động các tầng lớp nhân dân không thể tách rời công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác cán bộ và nêu gương của cán bộ, đảng viên.

Công tác vận động các tầng lớp nhân dân không thể tách rời công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác cán bộ và nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu; đồng thời, cần quan tâm hoàn thiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” và phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát” phù hợp thực tiễn.

Để tiếp tục phát huy giá trị lý luận, thực tiễn, ý nghĩa sâu sắc của tác phẩm “Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng cho rằng, công tác dân vận của cơ quan nhà nước, nhất là công tác dân vận của chính quyền cần được nâng cao hiệu lực, hiệu quả, lấy sự hài lòng của nhân dân là mục tiêu hoạt động; triệt để đổi mới công tác tuyên truyền, giải thích, thuyết phục bằng nhiều hình thức như gặp gỡ trực tiếp, qua báo chí, mạng xã hội… để nhân dân hiểu về tình hình đất nước, tin vào chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thấy rõ lợi ích của các dự án, công trình kinh tế-xã hội đem lại cho dân, cho nước; không để các thế lực thù địch gây nhiễu loạn tư tưởng nhân dân, chống phá ta, tạo bất ổn xã hội.

Cán bộ, đảng viên phải thực sự gương mẫu trong cuộc sống và mọi hoạt động. Đặc biệt, để tổ chức tốt đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội XIII của Đảng, các cơ quan, bộ, ngành cần tập trung khắc phục, giải quyết dứt điểm, triệt để những vấn đề bức xúc, nổi cộm mà cán bộ, đảng viên và nhân dân quan tâm; đồng thời quy định rõ trách nhiệm thực hiện công tác dân vận của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể và của cán bộ, đảng viên.

Bác đã dạy: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh;” chú ý giải quyết các vấn đề liên quan tới đời sống của nhân dân. Những việc có thể góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân phải được chú ý thực hiện ngay.

Hiệu quả của công tác dân vận không thấy ngay, mà cần thời gian kiểm nghiệm trong thực tế. (Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng)

Đặc biệt, theo Thường trực Ban Bí thư, chất lượng công tác dân vận hiện nay chưa đạt xứng tầm không phải do trình độ của cán bộ dân vận còn hạn chế, “mà trong số cán bộ dân vận, có đồng chí còn chưa yên tâm với nhiệm vụ được giao, còn so kè với các lĩnh vực khác, nên chất lượng công tác thấp.”

Theo Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng, hiệu quả của công tác dân vận không thấy ngay, mà cần thời gian kiểm nghiệm trong thực tế, vì toàn bộ vấn đề đều liên quan mật thiết tới người dân. Do vậy, cán bộ dân vận không được nóng vội, chủ quan, phải nhiệt tình, trách nhiệm, say mê với công việc. Nếu mỗi cán bộ, đảng viên từ mỗi thôn, bản, làng, xã đến huyện, tỉnh và Trung ương xác định rõ tâm thế, trách nhiệm vì dân, tâm huyết với dân, công tác dân vận chắc chắn sẽ có chuyển biến tích cực./.

Thiago đã giữ vị trí trụ cột và trung tâm của Bayern suốt sáu năm qua kể từ khi anh chuyển đến đội bóng xứ Cataluyna sang Bavaria. Mới đây, tiền vệ tài ba đã chia sẻ về những gì khiến anh say mê bóng đá, tại sao những cầu thủ vĩ đại luôn táo bạo – và vì sao anh chỉ thấy sự cạnh tranh thay vì “chất lãng mạn”trong các trận đấu.

Bạn chỉ có âm một giây…

Thiago, anh đã tới NASA ở Houston trong chuyến du đấu ở Mỹ mùa hè này. Anh thậm chí còn được nhận vào Trung tâm Điều khiển, vậy với Bayern, anh có phải là Trung tâm Điều khiển không thể thiếu?

Không. Tôi cho rằng tất cả các cầu thủ trong đội đều là những thủ lĩnh, những người đội trưởng. Tôi muốn làm tốt vai trò của mình để mọi người có thể thực hiện công việc của họ một cách hoàn hảo nếu có thể. Tôi muốn giúp những người khác trở nên tốt hơn. Đó là công việc của tôi.

Một tạp chí từng viết rằng anh chơi bóng như thể không có trọng lực – một sự mô tả rất phù hơp với chuyến thăm NASA của anh.

Khi còn nhỏ, tôi có cảm thấy được một sự nhẹ bẫng nhất định khi mình có bóng. Nhưng đôi khi tôi cũng cảm nhận được trọng lực đang kéo mình xuống mặt đất.

Và bây giờ, ngày càng khó để trở thành linh hồn của một trận đấu đẹp. Các cầu thủ ở hàng tiền vệ có bao nhiêu thời gian để lên ý tưởng – mili giây chăng?

Còn ít hơn thế. Người ngoài có lẽ khó mà hiểu được, nhưng sự thật là: Bạn chỉ có âm một giây, tức là chẳng có chút thời gian nào! Bạn phải nảy ra ý tưởng trước khi chạm bóng lần đầu và bạn luôn phải suy nghĩ nhanh hơn đối thủ.Chìa khóa ở đây là sự định hướng. Bạn phải biết mình đang ở đâu, bạn phải kiểm soát được bóng và biết đồng đội cũng như đối thủ của mình đang ở chỗ nào. Bạn chỉ có một cơ hội thiết lập đường di chuyển nếu đã có được tất cả những dữ kiện đó trong đầu.

Anh lên kế hoạch trước cho bao nhiêu hướng di chuyển?

Trước tiên, phải tạo ra không gian, sau đó là sử dụng nó. Bạn phát triển nó trong đầu trước và đương nhiên bạn cũng đã nghiên cứu những tình huống nhất định với đồng đội trong khi tập luyện.

Đôi khi một tình huống sẽ lặp lại nhưng với những biến thể khác nhau khoảng 4-5 lần trong một trận đấu. Bạn có ý tưởng về nó trong đầu, và bạn cố gắng biến nó thành sự thật hết lần này đến lần khác – tới khi nó thực sự thành công.

Một trận đấu đẹp với anh có nghĩa là gì?

Nghĩa là tôi có thể tận hưởng nó. Khi theo dõi một trận đấu, tôi nhìn vào từng cá nhân cầu thủ: Anh ta ra quyết định như thế nào? Tôi sẽ làm gì trong tình huống của anh ta?

Giống như một huấn luyện viên?

Không, giống như một cầu thủ. Suy nghĩ một cách có tính phân tích, nhưng lưu tâm nhiều hơn tới tình hình cụ thể.

“Bóng đá và khiêu vũ đều cần đến nghệ thuật, nhưng hơn thế bóng đá có tính cạnh tranh cao, đặc biệt là ở FC Bayern- một trong số ít những câu lạc bộ luôn muốn giành mọi chức vô địch ở mỗi mùa giải.” 

Anh có khi nào yêu thích bóng đá như một người hâm mộ không?

Chưa bao giờ. Tôi là một cầu thủ chuyên nghiệp. Tôi yêu bóng đá, nhưng tôi nhìn nhận nó từ một góc độ khác so với góc nhìn của người hâm mộ.

Đội bóng nào có lối chơi bóng đẹp nhất trong vòng 20 năm qua?

Barcelona dưới thời Pep Guardiola. Thật phi thường. Khi tôi nói rằng tôi không xem bóng đá theo cách của một người hâm mộ, ý tôi là không phải với tư cách người hâm mộ một câu lạc bộ nào đó. Tôi là người hâm mộ bóng đá đẹp, bất kể nó được chơi ở đâu.

Điều quan trọng nhất của bóng đá là CHIẾN THẮNG!  

Thiago, điều gì ở bóng đá cuốn hút anh?

Tư tưởng nguyên thủy về bóng đá: 11 người đấu với 11 người và bạn phải giỏi hơn đối thủ của mình. Đó là sự hấp dẫn. Về cơ bản, đó cũng là cuộc cạnh tranh tồn tại khắp nơi trong tự nhiên, chỉ là nó vui hơn mà thôi.

Trong bóng đá, điều gì quan trọng hơn: nghệ thuật hay chiến đấu?

Chiến thắng. Đó là lý do mà tôi ở đây, đó là điều mà tôi nỗ lực. Cũng tương tự như khi tôi ra sân thi đấu cho câu lạc bộ nhỏ ở quê nhà vậy: Tôi thi đấu để giành chiến thắng. Tất nhiên sẽ vui hơn nếu đó là một trận đấu hay. Nhưng theo quan điểm của tôi, thể thao luôn luôn xoay quanh việc phải giỏi hơn đối thủ. Đó là một cuộc thi.

Chúng tôi thường xuyên thấy anh có những cú chuồi bóng đầy táo bạo…

Vâng, đó là một phần trong phong cách của tôi. Bóng đá phải vui, nhưng cũng phải rất nỗ lực để có được thành công.

Điều gì làm anh hài lòng hơn, một đường chuyền dọc đẹp mắt hay một cú chuồi bóng được căn thời gian hoàn hảo?

Một đường chuyền tốt cần nền tảng là kỹ thuật. Bạn có thể học cách chiến đấu, nhưng trước tiên bạn cần có tài năng để tạo ra một đường chuyền tốt. Tôi thích khi khán giả tán thưởng một cú chuồi bóng tốt. Nhưng một bàn thắng mới là thứ nhận được nhiều tràng pháo tay nhất, giống như một vụ nổ vậy và đúng là như vậy!

Anh nói gì với các nhà phê bình khi họ nói rằng họ không thấy Thiago có đóng góp gì mấy trong các trận đấu lớn?

Tôi đã ở đây sáu năm rồi, năm nào chúng tôi cũng giành được danh hiệu vô địch cũng như đã giành được ba chiếc cúp. Ngoài ra, chúng tôi còn lọt vào bán kết Champions League bốn lần. Tôi tôn trọng suy nghĩ và quan điểm của mọi người. Tôi sẽ không có bất kỳ bình luận nào. Tôi chỉ chơi bóng thôi.

“Chìa khóa ở đây là sự định hướng. Bạn phải biết mình đang ở đâu, bạn phải kiểm soát được bóng, phải biết đồng đội cũng như đối thủ của mình đang ở chỗ nào và chỉ có một cơ hội để cơ hội thiết lập đường di chuyển.”             

Anh nghĩ gì về cuộc tranh luận về các hệ thống trong bóng đá: tỷ lệ sở hữu bóng hay sự tập trung vào những lần mất bóng? Anh nghĩ thứ nào thể hiện được mục đích của môn thể thao này?

Bạn có thể kết hợp cả hai, nhưng tốt nhất là nên có bóng. Khi đó bạn có thể định hình trận đấu và tạo áp lực. Bạn nắm quyền kiểm soát. Mà quyền kiểm soát chính là chìa khóa. Sau tất cả, bóng đá là 11 đấu 11 và mọi cầu thủ đều muốn có bóng. Không có bóng thì bạn có thể chay như thế nào cũng được, nhưng nếu cả trận không có bóng nổi một lần thì có gì đó không ổn.

Pep Guardiola nói: Thiago không biết sợ là gì. Có đúng thế không?

Chúng ta đang nói chuyện về bóng đá và bạn vừa hỏi tôi về người đã tạo ra thứ bóng đá đẹp nhất trong vòng 20 năm qua. Hãy nhìn vào Barcelona dưới thời Pep với những cầu thủ khiến người hâm mộ phát run trong từng pha bóng. Lionel Messi, Xavi, Andres Iniesta… họ đều có vóc dáng nhỏ bé nhưng sở hữu một sự thông minh tuyệt vời và đều rất táo bạo.

Một cầu thủ giỏi có nhất thiết phải là một cầu thủ táo bạo không?

Tôi nghĩ là có. Bạn cần có đam mê. Và tôi nghĩ bạn phải có đủ can đảm để chiến đấu cho niềm đam mê đó. Bạn không được có bất kỳ sự sợ hãi nào. Không sợ phạm phải sai lầm, không sợ thử mọi thứ.

Tôi không tìm kiếm chất thơ trong bóng đá

Tên đầy đủ của anh là Thiago Alcântara do Nascimento… nghe rất có nhạc điệu. Anh khiêu vũ có giỏi không?

Có. Tôi là ca sĩ tồi nhất thế giới, nhưng thực tế tôi là một vũ công khá giỏi.

Giai điệu, nhịp điệu, cảm giác cũng rất quan trọng trên sân đấu. Bóng đá có khía cạnh nào mang tính âm nhạc không?

(Suy nghĩ) Thành thật mà nói là không. Bóng đá hoàn toàn khác cho dù nó có những sự tương đồng vì khiêu vũ và chơi bóng đều có yếu tố nghệ thuật. Nhưng với tôi bóng đá còn hơn thế, đó là nó mang tính cạnh tranh cao.

Bóng đá chính là cuộc sống của tôi. Tôi nợ bóng đá mọi thứ, tôi yêu bóng đá, tôi sống bóng đá.

Guardiola thường so sánh bóng đá với thơ ca.

Vâng, bạn có thể làm điều đó nếu bạn là một huấn luyện viên. Bạn quan sát các sự kiện trên sân từ một khoảng cách xa hơn, bạn nhìn từ bên ngoài vào, bạn tập trung vào sự tổ chức. Ý tôi là, ở cương vị huấn luyện viên sẽ có một cái nhìn mang tính lâm sàng hơn về trận đấu, giàu tính phân tích hơn.

Nhưng là một cầu thủ, tôi không tìm kiếm chất thơ trong bóng đá. Tôi ra sân thi đấu, tôi chỉ có thể hành động, tôi phải phản ứng. Tất cả là để giành chiến thắng, chẳng có gì quan trọng hơn. Đó là một cuộc đua tranh quyết liệt, nhất là ở một câu lạc bộ như FC Bayern.

Với một câu lạc bộ bóng đá, nhận dạng và danh tính quan trọng như thế nào, nhất là trong bối cảnh những cuộc chuyển nhượng với mức giá trên trời và những tin đồn chuyển nhượng thường xuyên hiện nay?

FC Bayern là một câu lạc bộ lớn với một tư tưởng trung tâm. Đó là điều quan trọng. Lấy Ajax làm ví dụ, họ đã tạo được văn hóa của riêng mình từ thời Johan Cruyff. Tương tự, Barcelona đã áp dụng triết lý này với Cruyff và cả hai câu lạc bộ này đã sống theo tư tưởng đó suốt nhiều thập kỷ.

FC Bayern đại diện cho một gia đình lớn, đó là điều đặc biệt. Và chúng tôi cũng có triết lý của riêng mình trong khoảng một thập kỷ qua, giống như Barcelona và Ajax. Chúng tôi muốn điều khiến trận đấu thông qua trái bóng. Chúng tôi nên tìm kiếm các cầu thủ dựa theo tư tưởng này. Cùng đó việc thường xuyên theo đuổi đặt nền móng tư tưởng đó từ lớp trẻ cũng rất quan trọng.

Người Catalan xứ Bavaria

Có vẻ như anh chắc chắn sẽ ở lại mãi với FC Bayern?

Cả hai bên phải đưa ra quyết định này. Tôi cảm thấy thật tuyệt vời, gia đình tôi cũng rất hạnh phúc. Chất lượng cuộc sống ở Munich cũng cực kỳ tốt, vậy sao lại không nhỉ?

Bây giờ anh 28 tuổi, độ tuối lý tưởng của một cầu thủ bóng đá. Anh có nghĩ trách nhiệm của mình nặng nề hơn khi nhiều cầu thủ lãnh đạo quan trọng đã rời câu lạc bộ không?

Đây đã là mùa giải thứ bảy của tôi tại Munich và đương nhiên bạn phải có trách nhiệm nếu đã thi đấu cho câu lạc bộ một thời gian dài. Tôi cảm thấy mình quan trọng, trên cả sân cỏ lẫn như một cá nhân. Với đồng đội, đôi khi tôi là một người bạn, đôi khi là một người thầy, đôi khi là một đối tác, thậm chí có thể là một người… cha (cười). Tôi thích tình huống này! (cười).

“Tôi thích khi khán giả tán thưởng một cú chuồi bóng tốt. Nhưng bàn thắng mới là thứ nhận được nhiều tràng pháo tay nhất, giống như một vụ nổ!” 

Anh có đại diện cho FC Bayern không?

Có, tôi thấy với tư cách một thành viên của câu lạc bộ tôi hoàn toàn có thể định nghĩa mình như vậy. Một cầu thủ không thể có phương châm kiểu như: “Tôi sẽ chơi trong 90 phút và đó là tất cả những gì tôi quan tâm.”

Với tôi, tôi luôn tâm niệm FC Bayern giống như một ngôi nhà lớn, nơi mọi người sống gần gũi với nhau dưới cùng một mái nhà.

Người ở Barcelona nói rằng anh là cầu thủ có phong cách Catalan nhất. Có phải anh đã trở thành một người Catalan xứ Bavaria không?

Tôi nghĩ vậy. Dù sao thì cũng không nên có bất kỳ rào cản nào trên thế giới. Bố tôi là người Brazil, tôi sinh ra ở Italy và lớn lên ở Catalonia -Tây Ban Nha. Và giờ đây, tôi đã sống ở Đức, ở Bavaria được sáu năm rồi. Bạn sẽ tiếp thu được điều gì đó từ mọi nền văn hóa nếu bạn có tâm hồn cởi mở.

Tôi đánh giá cao sự điềm tĩnh của người Đức. Họ tập trung vào những điều quan trọng: gia đình, công việc, nhưng vẫn không quên dành thời gian để giải trí. Có rất nhiều quy định về nhiều thứ, nhiều hơn ở các nước khác, nhưng đồng thời cũng có rất nhiều sự tự do nhất định. Tôi thích cách sống này của người Đức.

Giao tiếp là điều rất quan trọng. Anh nói tiếng Đức rất giỏi.

Cảm ơn. Nhưng tôi phải tiếp tục học hỏi. Tôi thích cấu trúc của tiếng Đức mặc dù đôi khi nghe nó hơi cục cằn một chút. Có một video hài hước trên Internet, ở đó người ta nói các từ bằng tiếng Tây Ban Nha, tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Pháp trước, rồi mới đến tiếng Đức. Ví dụ, từ “con bướm” tiếng Đức là “schmetterling,” trong khi tiếng Tây Ban Nha là “mariposa,”-nghe có âm điệu hơn hẳn.

Với tiếng Đức, đôi khi tôi nghĩ, khi mình nói điều gì đó tốt đẹp với vợ con mình lại nghe giống như là tôi đang mắng họ hơn!

Anh có từ tiếng Đức yêu thích nào không?

(Suy nghĩ) Tor. Tor nghĩa là tuyệt vời. Một từ rõ ràng, đơn giản, y như tính cách Đức – và từ đó thật tuyệt với cầu thủ chúng tôi.

Cuộc sống không phải một đường thẳng…

Cha anh, ông Mazinho đã tặng cho anh một quả bóng đá vào sinh nhật một tuổi. Ông ấy có ảnh hưởng tới anh và em trai anh đến mức nào? Anh có chơi bóng mọi lúc mọi nơi khi ở nhà không?

Vâng, ở nhà, trên bãi biển, cạnh bờ hồ, trên núi, ở đâu cũng được. Món quà đầu tiên tôi dành cho con trai Gabriel của mình cũng là một trái bóng, chúng tôi luôn mang nó theo.

“Bóng đá là 11 đấu 11 và mọi cầu thủ đều muốn có bóng. Không có bóng thì bạn có thể chay như thế nào cũng được, nhưng nếu cả trận không có bóng nổi một lần thì có gì đó không ổn.”

Như một điều thú vị của trò chơi, tôi luôn có một cuộc ganh đua với em trai Rafinha của mình. Đó là một sự pha trộn hoàn hảo: chúng tôi chơi bóng rất vui, nhưng cũng khá nghiêm túc với nó. Tới giờ tôi vẫn nghĩ như vậy, bạn tận hưởng niềm vui cùng trái bóng – nhưng bạn phải giỏi hơn đối thủ của mình, giống như tôi đấu với em trai mình hồi đó vậy.

Sau các trận đấu, chúng tôi thường thấy anh cùng Gabriel chơi bóng trên sân – cậu bé thế nào?

Nó chắc chắn là một fan lớn của FC Bayern. Gabriel rất thích chú gấu linh vật Berni. Hễ nhìn thấy là nó sẽ chạy lại ngay, bất kể là linh vật to đùng trên sân đấu hay ở nhà – chúng tôi có một bức tượng nhỏ ở đó. Về cơ bản, ngày nào nó cũng muốn mặc chiếc áo đấu của FC Bayern. Vừa ngủ dậy buổi sáng là nó đã đòi rồi.

Cậu bé có biết hát bài “Stern des Südens” không?

(Cười) Đương nhiên là có – bằng tiếng Đức hẳn hoi! Mặc dù nó chưa nói sõi được cả câu. Nó còn thích bài “Forever Number One” hơn. Đó là bài hát yêu thích của thằng bé.

“Tôi luôn tâm niệm FC Bayern giống như một ngôi nhà lớn, nơi mọi người sống gần gũi với nhau dưới cùng một mái nhà.” 

FC Bayern có nên dành cho cậu bé một chỗ ở khuôn viên Campus không

(Cười) Tại sao không? Nó thích chơi bóng đá, điều đó làm tôi rất vui, vì bóng đá cũng là niềm đam mê lớn của tôi. Nhưng một ngày nào đó, nếu nó muốn trở thành bác sĩ, giáo viên hay nhạc sỹ, tôi cũng sẽ ủng hộ nó hết mình. Chỉ cần là thằng bé được hạnh phúc.

Anh cũng rất hạnh phúc trên sân bóng. “Thiago điều khiển trái bóng với hai bàn chân như thể hai bàn tay vậy,” một bài báo từng viết. Một so sánh hài hước.

(Cười) Như thế sẽ hơi kỳ quặc một chút đúng không? Nhưng thật lạ: Một số người viết những điều tích cực, một số lại chỉ viết những điều tiêu cực, giống như trò tàu lượn siêu tốc vậy. Nhưng tôi có thể hiểu được. Cuộc sống không phải là một đường thẳng. Cái chính là không được để bản thân đi chệch đường.

Mục tiêu của anh trong mùa giải này là gì?

Không có gì thay đổi. Có năm hoặc sáu câu lạc bộ trên thế giới có thể nghiêm túc nói điều này trước khi bắt đầu một mùa giải: Chúng tôi muốn giành được tất cả các cúp vô địch. FC Bayern là một trong số đó!

Tháng 12/2018, Việt Yên trở thành huyện đầu tiên của toàn tỉnh Bắc Giang đạt chuẩn nông thôn mới – sớm 2 năm so với mục tiêu đã đặt ra trước đó. Với cách làm bài bản, khoa học, Việt Yên đã trở thành là điểm sáng trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Việt Yên một chiều thu năm 2019.

Điều đầu tiên khiến những người khách lạ ngỡ ngàng là đâu đâu cũng gặp hình ảnh những luống hoa mười giờ, chiều tím… nở thắm hai bên đường. Những tuyến phố được quy hoạch khang trang, đường bê tông liên thôn thẳng tắp, gọn gàng. Trường học, nhà văn hoá, trụ sở làm việc, khu thể thao được sửa chữa, xây mới khang trang. Sau 1 năm hoàn thành về đích Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới, diện mạo của huyện lỵ phía Tây tỉnh Bắc Giang đang không ngừng đổi thay.

Kể về những ngày đầu xây dựng nông thôn mới, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Việt Yên Nguyễn Đại Lượng không khỏi bồi hồi. Ông kể rằng, năm 2011, khi bắt đầu triển khai, Việt Yên có xuất phát điểm khá thấp. Bình quân mỗi xã mới hoàn thành 7/19 tiêu chí. Đa số tiêu chí chưa hoàn thành là về cơ sở hạ tầng và môi trường do cần nguồn lực lớn. Thu nhập ở khu vực nông thôn chỉ đạt mức 15,6 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần 11,2%.

Bên cạnh đó, việc tuyên truyền trong giai đoạn này mới chỉ dừng ở mức sơ khai nên nhận thức của một bộ phận người dân hạn chế, tư tưởng vẫn trông chờ, ỷ lại vào cấp trên trong khi chính quyền còn lúng túng trong điều hành.

Sau khi rút kinh nghiệm, Việt Yên đã thực hiện một loạt các biện pháp đồng bộ như đẩy mạnh công tác tuyên truyền; tạo các cơ chế, chính sách mở khuyến khích người dân và hệ thống chính quyền cùng chung tay vì mục tiêu chung. Cùng với đó, các tổ chức, đoàn thể từ huyện đến cơ sở tích cực vận động nhân dân hiến đất mở đường, xây dựng hạ tầng nông thôn, đóng góp ngày công cứng hóa đường giao thông nông thôn, kênh mương nội đồng. Chính quyền cũng vận động nhân dân thực hiện vệ sinh môi trường, trồng cây xanh, đường hoa, bóc gỡ biển quảng cáo, rao vặt…

“Chặng đường xây dựng nông thôn mới của huyện Việt Yên được chia làm 2 giai đoạn. Từ năm 2011 đến 2015 tập trung xây dựng hạ tầng cơ sở phục vụ sản xuất; phát triển nông nghiệp hàng hoá. Giai đoạn tiếp theo kéo dài từ 2016-2019 tiếp tục hoàn thành các mục tiêu đã đặt ra và về đích,” Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Việt Yên cho hay.

Xuyên suốt hai giai đoạn này, Việt Yên đã phát động hàng loạt phong trào, cuộc vận động: “Việt Yên chung tay xây dựng Nông thôn mới”, ‘‘Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”… Bên cạnh đó, huyện cũng ban hành cơ chế trích lại 100% phần vượt thu từ đấu giá quyền sử dụng đất cho các xã xây dựng nông thôn mới; trích thêm ngân sách huyện để khuyến khích các xã đầu tư ở lĩnh vực này; hay việc ban hành cơ chế hỗ trợ xi-măng để phát triển giao thông nông thôn.

Ngoài ra, huyện đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ nhân dân, doanh nghiệp để thực hiện. Tổng vốn huy động giai đoạn 2011 – 2018 đạt gần 3.000 tỷ đồng. Với nguồn lực này, huyện đã đầu tư xây dựng 940 công trình, mô hình sản xuất; cứng hóa hơn 360 km đường giao thông, 12 km kênh mương; xây mới hàng trăm phòng học, phòng chức năng, nhà văn hóa thôn và trạm y tế… mà không để nợ đọng vốn.

Thực hiện tiêu chí về môi trường, huyện chỉ đạo các xã, thị trấn thành lập mỗi thôn một tổ vệ sinh môi trường và điểm thu gom rác thải (trừ thôn Nguyệt Đức vì sinh sống và làm ăn trên sông nước); hỗ trợ 100% phương tiện thu gom và thùng đựng rác cho các thôn, xã.

Bên cạnh đẩy mạnh phát triển kinh tế, các mặt như y tế, giáo dục, văn hoá- xã hội cũng đặc biệt được chú trọng. Tính đến năm 2018, toàn huyện có 127/155 làng, khu phố văn hoá, hơn 40.000 hộ đạt danh hiệu gia đình văn hoá. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt gần 100%; chất lượng giáo dục không ngừng được nâng cao.

Nhờ các giải pháp đồng bộ này, bộ mặt nông thôn tại huyện lỵ phía Tây Bắc Giang đã không ngừng đổi thay. Đây cũng chính là động lực cho việc Việt Yên về đích sớm vào cuối năm 2018.

Qua gần 10 năm triển khai xây dựng nông thôn mới, Việt Yên đã thực sự thay da đổi thịt. Cuối năm 2018, Việt Yên trở thành địa phương đầu tiên đạt chuẩn nông thôn mới của tỉnh Bắc Giang.

Đánh giá về quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Việt Yên Nguyễn Đại Lượng cho biết, sau khi hoàn thành 19/19 tiêu chí xã nông thôn mới và 9/9 tiêu chí huyện nông thôn mới, bộ mặt nông thôn huyện đã thay đổi vượt bậc. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 39 triệu đồng/người/năm, tăng 2,3 lần so với trước khi xây dựng nông thôn mới. Tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn hơn 4,2%. Các phong trào xây dựng, bảo vệ làng quê sạch đẹp được phát huy tối đa.

Nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất tập trung, thuận lợi đưa cơ giới hoá vào sản xuất, từ năm 2013, huyện đã triển khai thực hiện kế hoạch dồn điền đổi thửa gắn liền với xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Tới nay, trên địa bàn huyện đã thực hiện thành công dồn điền đổi thửa được gần 2.000 ha trên 30 thôn của 10 xã. Diện tích trung bình sau dồn đổi tăng gấp 2,5 lần diện tích trung bình trước đó. Việt Yên cũng xây dựng thành công 12 mô hình cánh đồng mẫu lớn với diện tích 423,8ha, cho giá trị kinh tế cao hơn từ 10-20%.

Đến nay, toàn bộ hệ thống đường xã, liên xã trên địa bàn huyện được cứng hóa; không còn đường thôn xóm lầy lội vào mùa mưa. Hệ thống thủy lợi bảo đảm phục vụ sản xuất và phòng chống thiên tai. 3/4 trường Trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia. Hạ tầng thương mại nông thôn tại 17/17 xã được đảm bảo. Trên địa bàn huyện không có hộ ở nhà tạm, nhà dột nát. 100% số xã có nhà văn hóa đa năng, khu thể thao.

Song song với việc xây dựng cơ sở hạ tầng, Việt Yên xác định phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với phát triển công nghiệp dịch vụ là nội dung cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới. Do đó, huyện đẩy mạnh thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đưa cơ giới hóa vào sản xuất từ khâu làm đất, gieo trồng đến thu hoạch; xây dựng và hình thành các vùng sản xuất rau củ quả ứng dụng công nghệ cao. Nhờ nỗ lực này, tới nay trên địa bàn huyện đã hình thành các vùng sản xuất rau, củ, quả ứng dụng công nghệ cao như: Xã Trung Sơn 20ha; xã Việt Tiến 50ha…

Với lợi thế là huyện trọng điểm phát triển công nghiệp của tỉnh Bắc Giang với 7 khu, cụm công nghiệp, Việt Yên đẩy mạnh phát triển công nghiệp và dịch vụ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ khu vực nông thôn.

Tiếp tục duy trì và nâng cao các tiêu chí nông thôn mới đã đạt được, Việt Yên đặt mục tiêu đến năm 2020 toàn huyện có 2-3 xã nông thôn mới kiểu mẫu, 7-8 thôn nông thôn mới kiểu mẫu, từng bước triển khai thực hiện các nội dung phấn đấu huyện nông thôn mới kiểu mẫu.

Theo ông Nguyễn Đại Lượng, để hoàn thành mục tiêu, thời gian tới, huyện Việt Yên sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục nâng cao nhận thức của các tầng lớp nhân dân về xây dựng nông thôn mới. Huyện sẽ tập trung phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn; phát triển các làng nghề truyền thống, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ.

Ngoài ra, Việt Yên cũng sẽ đẩy mạnh công tác dồn điền, đổi thửa kết hợp với ứng dụng công nghệ cao vào trong sản xuất nông nghiệp, huyện tăng cường xã hội hóa trong giáo dục, y tế; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể./

Năm 2017, anh Giáp Văn Trọng (xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang) đã “đánh liều” khi đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng nhà lưới trên diện tích đất rộng 5.000m2. Mặc dù chưa một ngày làm nông dân, nhưng ông chủ xưởng cơ khí vẫn quyết tâm sẽ làm giàu bằng nông nghiệp công nghệ cao trên chính quê hương mình.

Cũng giống như anh nông dân “nửa mùa” Giáp Văn Trọng, trong hơn 8 năm qua, nhiều hộ gia đình tại huyện Việt Yên, Bắc Giang đã thực sự đổi đời khi áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Đây cũng chính là kết quả của chính sách đẩy mạnh mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong Chương trình Mục tiêu quốc gia về nông thôn mới do huyện Việt Yên thực hiện trong suốt gần 10 năm qua.

Trọng “dưa” là cái tên không còn xa lạ với người dân xã Việt Tiến (Việt Yên, Bắc Giang). Biệt danh đặc biệt này đã gắn liền với ông chủ của hợp tác xã Đức Trọng vài năm trở lại đây theo cái cách rất… đặc biệt.

Dẫn chúng tôi vào thăm mô hình trồng dưa lưới của mình, Giáp Văn Trọng cười rổn rảng, bảo rằng: “Trước kia, có nằm mơ hai vợ chồng tôi cũng không dám nghĩ tới lúc mình sẽ làm nông, càng không nghĩ tới việc tên mình lại gắn với sản phẩm như thế này.”

Vốn là ông chủ của một xưởng cơ khí có tiếng trong xã, thế nhưng vào năm 2017, Giáp Văn Trọng bỗng… muốn làm nông nghiệp công nghệ cao.

“Lúc bấy giờ, đằng sau xưởng vợ chồng tôi còn có một mảnh đất rộng 5.000m2. Sau khi tham khảo nhiều mô hình, chúng tôi quyết định sẽ dồn sức đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới để trồng cây,” anh Trọng nhớ lại.

Nghĩ là làm, ông chủ xưởng cơ khí vốn chưa từng chân lấm tay bùn đã dốc vốn hơn 1 tỷ đồng cho thửa đất còn hoang hoải sau nhà. Những cột thép cao hơn chục mét bắt đầu được mọc lên. Sau vài tháng mướt mải, một dãy nhà màng được phủ kín nilon dần thành hình, bao phủ trọn vẹn khu đất.

Khi cơ sở hạ tầng đã có, bài toán khó tiếp theo là tìm giống cây trồng phù hợp. Ban đầu, vợ chồng anh tiến hành trồng rau sạch để cung cấp cho một số siêu thị và trường học quanh vùng. Tuy nhiên, giá đầu ra của sản phẩm lại không cao nên không đạt được hiệu quả. Sau 1 năm thử nghiệm, cặp nông dân tay ngang đã buộc phải chuyển hướng.

May mắn cho Trọng bởi vào năm 2018 đoàn cán bộ của Trường Đại học Nông lâm Bắc Giang chọn trang trại của Hợp tác xã Đức Trọng để thử nghiệm mô hình trồng dưa lưới chất lượng cao. Ngày ngày, các kỹ sư nông nghiệp lúi húi cùng anh chị gieo trồng, theo dõi từng nhịp sinh trưởng của giống cây mới. Nhờ sự hỗ trợ này, cuối năm đó, vụ dưa đầu tiên đã được thu hoạch trong niềm vui vỡ oà của tất cả các thành viên.

“Cứ vừa làm, vừa học hỏi và xin chuyển giao công nghệ từ các cán bộ trường Nông lâm. Dần dần, chúng tôi quen được với tập tính của cây dưa lưới,” anh Trọng khoe.

Nói đoạn, anh vanh vách kể, trừ thời gian gieo hạt, cây dưa bình thường sẽ mất 65 ngày để thu quả. Đây là giống ưa nước nên hơn 1.200 cây đều được lắp đặt hệ thống tưới tự động tận gốc. Để đảm bảo hạn chế tối đa mầm bệnh có hại, toàn bộ nguồn nước sử dụng đều được lọc rất tỉ mỉ từ hệ thống giếng khoan. Quy trình sản xuất áp dụng theo công nghệ của Israel đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đặc biệt, trong suốt quá trình sinh trưởng của cây, người trồng hầu như không phải sử dụng thuốc trừ sâu hay phân bón hoá học.

“Ưu điểm của trồng dưa trong nhà màng là giúp kiểm soát tốt các yếu tố tác động đến cây trồng như thời tiết, sâu bệnh do đó có thể sản xuất được 3 vụ/năm, sản xuất trái vụ, giảm chi phí đầu tư, công lao động, tăng năng suất cây trồng gấp 3 – 4 lần so với phương pháp canh tác truyền thống,” anh Giáp giải thích.

Với sự nỗ lực, không ngừng học hỏi, sau 2 năm áp dụng mô hình mới, Hợp tác xã Đức Trọng đã thu hoạch trung bình 1-1,5 tấn dưa/1.000m2 với mức giá dao động từ 40-42.000 đồng/kg.

“Theo tính toán, chỉ cần 2-3 năm Hợp tác xã sẽ có thể hoàn vốn đầu tư và bắt đầu thu lãi. Do sản phẩm đạt chất lượng tốt lại hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nên dưa lưới Đức Trọng rất được tin tưởng. Hiện nay, sản phẩm của chúng tôi đã có mặt tại Hà Nội, Hải Dương, Thái Nguyên và một số tỉnh thành khác,” anh Trọng cho hay.

Cũng giống như anh Trọng, anh Nguyễn Văn Công (Giám đốc Hợp tác xã Minh Tâm) cũng đã thực hiện việc chuyển đổi mô hình, áp dụng công nghệ nhà lưới, nhà màng vào sản xuất nông nghiệp và đạt được hiệu quả khả quan. Hợp tác xã của anh có tới 10ha nhà lưới, nhà màng để trồng hành, măng tây và dưa chuột sạch.

“Nếu trước đây, một sào lúa chỉ cho lãi từ 300.000 – 400.000 đồng/vụ thì với cây hành, con số là 5 triệu đồng/vụ. Người làm cũng nhàn hơn khi ứng dụng được kỹ thuật mới vào sản xuất,” anh Công so sánh.

Tính tới tháng 10/2019, toàn địa bàn xã Việt Tiến có tổng số 101.000m2 nhà lưới trong đó có 5 nhà lưới công nghệ cao với diện tích 11.000m2, 2 nhà màng diện tích 5.000m2 và 86 nhà lưới đơn giản. Trong số này, có tới 76 nhà màng, nhà lưới được Uỷ ban nhân dân huyện trực tiếp hỗ trợ với tổng kinh phía 13,68 tỷ đồng.

Đặc biệt, trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp, chính quyền huyện Việt Yên luôn song hành cùng người nông dân.

Dẫn chúng tôi ra khu nhà lưới đã được quy hoạch khang trang, Giám đốc Nguyễn Văn Công cho hay các dự án nông nghiệp ứng dụng kỹ thuật công nghệ mới có quy m từ 2.000m2-5.000m2 đều được Ủy ban nhân dân huyện Việt Yên nói riêng và tỉnh Bắc Giang nói chung hỗ trợ không hoàn lại từ 300-500 triệu đồng.

“Đây là nguồn hỗ trợ ban đầu hết sức quan trọng giúp cho chúng tôi có thể an tâm đầu tư sản xuất,” anh Công nhấn mạnh.

Ông Ngô Đăng Tuấn (Phó Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Việt Yên) cho biết thêm bên cạnh việc hỗ trợ kinh phí, Uỷ ban nhân dân huyện cũng thường xuyên tổ chức các lớp để chuyển giao mô hình, kỹ thuật tân tiến mới cho người nông dân. Nhờ sự đồng hành này, trên địa bàn Việt Yên đã hình thành một số vùng sản xuất nông nghiệp hàng hoá tập trung quy mô lớn như vùng trồng rau màu tại xã Việt Tiến, xã Trung Sơn; vùng nuôi trồng thuỷ sản 82ha tại xã Nghĩa Trung… Các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hoá tập trung này cho lợi nhuận bình quân trên 300 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với sản xuất nhỏ lẻ. Đặc biệt, mô hình nhà lưới có nơi cho lợi nhuận trên 1 tỷ đồng/năm.

Ở phía ngược lại, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, người dân cũng luôn đồng hành vì mục tiêu chung. Họ sẵn sàng hiến đất mở đường một cách vô điều kiện. Tính trên địa bàn toàn huyện Việt Yên, người dân đã tự nguyện bỏ ra gần 350.000m2 đất, trong đó hơn 23.000m2 đất ở để làm đường. Bản thân Giám đốc Nguyễn Văn Công cũng dành ra 700m2 đất ruộng để mở rộng con đường liên thôn ngay gần trung tâm huyện.

Bên cạnh đó, người dân cũng đã đóng góp gần 32.000 ngày công lao động, tự giác tháo dỡ 14.312m3 tường rào, đóng góp tiền, vật tư trị giá hơn 100 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Đại Lượng, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện Việt Yên cho hay chính sự đồng hành của người dân và chính quyền địa phương là một trong những động lực quan trọng giúp Việt Yên “cán đích nông thôn mới” vượt 2 năm so với kế hoạch đã đề ra.

Buổi sớm, nhìn nắng vàng bắt đầu trải dài trên những cánh đồng mẫu lớn đang trải dài tít tắp, những dãy nhà màng công nghệ cao gọn gàng, chúng tôi chợt nghĩ: Đang có một bình minh mới đang thực sự đến với mảnh đất phía Tây tỉnh Bắc Giang này./.

Trong hành trình gần 10 năm xây dựng nông thôn mới tại Việt Yên, bài toán gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá cổ truyền, trong đó nổi bật là dân ca quan họ luôn khiến những người trong cuộc đau đáu. Làm thế nào để giữ lại những câu hát xưa? Sẽ truyền lưu và tôn vinh những điệu giao duyên bên dòng sông Cầu cho thế hệ trẻ thế nào?

Để giải nan đề ấy, từ nhiều năm trước, huyện Việt Yên đã chú trọng xây dựng, phát triển các câu lạc bộ, đào tạo thế hệ kế cận trong việc truyền dạy và bồi đắp tình yêu quan họ cho thế hệ trẻ.

Vừa ngưng điệu hát, chị Lê Thị Hiền (Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên) đón đoàn khách lạ bằng nụ cười rạng rỡ. Nói về loại hình nghệ thuật này, người phụ nữ cả đời gắn bó với quan họ say sưa, mê mải. Dẫu vậy, chị vẫn không giấu được những ưu tư nơi đáy mắt; giọng đầy trăn trở khi nói về việc bảo tồn và phát huy giá trị của quan họ trên chính quê hương Kinh Bắc.

Hiện nay, Việt Yên là huyện duy nhất của tỉnh Bắc Giang có năm làng quan họ cổ nằm trong danh sách 49 làng quan họ Kinh Bắc được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Dân ca quan họ là một hình thức hát giao duyên giữa các liền anh (trong trang phục áo the, khăn xếp) và các liền chị (duyên dáng trong bộ áo mớ ba, mớ bảy, đầu đội nón thúng quai thao).

“Kỹ thuật hát ‘vang, rền, nền, nảy’ là đặc trưng của quan họ. Ngoài ra, theo lối truyền thống, hát quan họ không sử dụng nhạc đệm. Ấy vậy mà, quan họ vẫn đầy chất nhạc, mềm mại, uyển chuyển. Đó là nét tinh tế riêng có của loại hình này,” chị Lê Thị Hiền bày tỏ.

Bên cạnh ba lối hát chính (hát đối đáp, hát canh và hát hội), dân ca quan họ còn có một số lề lối khác như hát lễ thờ, hát cầu đảo, hát mừng, hát kết chạ…

Chị Lê Thị Hiền cho biết, hiện nay, Bắc Giang vẫn còn lưu giữ được khoảng 200 làn điệu. “Bên cạnh việc sưu tầm các làn điệu, bài ca cổ, chúng tôi cũng soạn, đặt lời mới cho phù hợp với lứa tuổi để truyền dạy các thế hệ trẻ,” Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên cho biết.

Nói rồi, chị hướng về những bạn nhỏ đang say sưa tập hát quan họ. Nở nụ cười hiền hậu, chị bảo, mỗi tuần, câu lạc bộ sinh hoạt hai buổi (vào thứ Bảy, Chủ nhật). Gần 60 thành viên của câu lạc bộ trải thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau; trong đó, thành viên nhỏ nhất mới 7 tuổi và thành viên lớn nhất gần 60 tuổi. Sinh ra và lớn lên trên quê hương Kinh Bắc nên tình yêu quan họ đến với các thành viên một cách tự nhiên.

“Khi học quan họ, các thành viên không phải đóng học phí. Bản thân tôi đi truyền dạy quan họ hơn một thập kỷ rồi cũng chưa hề nhận một khoản thù lao nào. Nhiều người gọi chúng tôi là rỗi hơi, ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng. Nhưng chúng tôi vẫn cứ đến và gắn bó với nhau bằng tình yêu quan họ,” chị Lê Thị Hiền trải lòng.

“Ba quan một chiếc là chiếc thuyền nan… có về là về với hội có gái ngoan gái ngoan tìm chồng… Ô mấy dẫu tình rằng anh cả anh hai nay đấy ơi, cô cả cô hai nay đấy ơi…” Ngưng câu hát, chị Hiền bảo, quan họ đã thấm sâu vào tâm thức và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đối với mỗi người dân nơi này.

Trong những năm gần đây, mặc dù có nhiều loại hình giải trí, nhiều sản phẩm âm nhạc theo xu hướng mới du nhập và phát triển trong đời sống nhưng người dân trong các làng, câu lạc bộ quan họ ở Việt Yên vẫn giữ được lề lối hát của cổ nhân truyền lại, để quan họ được bảo tồn đúng nguyên bản.

Ở câu lạc bộ, nếu như các bạn nhỏ thường tỏ ra thích thú mỗi khi được học một bài, làn điệu mới và thường nhớ lời rất nhanh thì những các thành viên lớn tuổi lại có thế mạnh trong việc truyền tải được “cái tình” sâu lắng của quan họ bằng chính sự trải nghiệm trong đời sống.

Tuy mới 10 tuổi nhưng Lê Như Quỳnh (học sinh trường Tiểu học Trung Sơn) đã học hát quan họ được gần 3 năm. Như Quỳnh kể, từ nhỏ, cô bé vẫn được nghe bà, nghe mẹ hát quan họ. Những làn điệu ngọt ngào ấy thấm vào em một cách tự nhiên. “Mỗi lần thấy nghệ nhân, liền anh, liền chị hát trong những dịp hội làng hay trong các chương trình giao lưu văn hóa-nghệ thuật phát sóng trên tivi, em lại thầm ước mình cũng được mặc những bộ trang phục truyền thống ấy, để cất lên những làn điệu quan họ của quê hương,” Như Quỳnh tâm sự.

Sau những buổi học chính khóa trên trường, Như Quỳnh lại cùng hơn 20 bạn nhỏ đến với lớp học quan họ của Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên. “Không chỉ truyền dạy cách hát, các cô giáo của câu lạc bộ còn chỉ dẫn cho chúng em những thông tin, kiến thức về lịch sử hình thành, phát triển của quan họ cũng như ý nghĩa của các làn điệu,” thành viên nhí của câu lạc bộ chia sẻ.

Từ khi được UNESCO vinh danh là Di sản văn phi vật thể của thế giới (năm 2009), quan họ được chú ý và “trở lại” mạnh mẽ hơn trong đời sống cộng đồng.

Ông Nguyễn Đức Hiền, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thể thao huyện Việt Yên khẳng định, các cấp chính quyền địa phương luôn quan tâm, đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

“Việt Yên là một trong những cái nôi của quan họ cổ. Bởi vậy, ngay từ sớm, các cấp chính quyền địa phương đã xác định rõ trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch, chương trình hành động cụ thể đối với hoạt động này và thực hiện bài bản theo lộ trình đã được đề ra,” ông Nguyễn Đức Hiền cho biết.

Nếu như ở thời điểm được UNESCO vinh danh, Việt Yên có 5 làng quan họ cổ thì đến nay, toàn huyện có 18 làng. Ngoài ra, trên địa bàn huyện có gần 30 câu lạc bộ hát quan họ. Hàng năm, huyện đều tổ chức liên hoan hát quan họ, với sự tham gia của t hàng trăm nghệ nhân và liền anh, liền chị đến từ các làng, câu lạc bộ quan họ ở cả trong và ngoài tỉnh.

Ông Nguyễn Đức Hiền cho hay Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên được xây dựng là câu lạc bộ nòng cốt để lan tỏa, kết nối với những câu lạc bộ khác trong huyện, từ đó nhân lên các lớp học, truyền dạy quan họ một cách bài bản.

Tiền thân của Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên là Câu lạc bộ Nghệ thuật Bagico (được thành lập từ năm 2007, chuyên tổ chức truyền dạy quan họ miễn phí cho thế hệ trẻ). Chị Lê Thị Hiền cũng là người đồng hành, gắn bó với câu lạc bộ từ những ngày đầu thành lập tới nay.

Ngược dòng thời gian, nhớ về quá trình gây dựng, phát triển câu lạc bộ, chị Hiền kể trong khoảng 2, 3 năm đầu mới thành lập, Câu lạc bộ Nghệ thuật Bagico hoạt động khá sôi nổi. Số lượng thành viên tăng lên liên tục.

“Các bạn trẻ đến học rất say sưa, nhiều bạn có khả năng hát được những làn điệu cổ rất khó. Tuy nhiên, ‘cuộc sống không đùa với khách thơ.’ Vì những lo toan, bận rộn ngược-xuôi của cuộc sống thường nhật, câu lạc bộ thưa vắng dần. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn xác định, kể cả chỉ có một thành viên thì lớp học vẫn sẽ được duy trì. Nhìn cảnh lớp học thưa vắng, những người truyền dạy trĩu nặng ưu tư. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn luôn tin rằng, quan họ trải qua giai đoạn trầm lắng nhưng sẽ không thể mai một, mất đi trên chính nơi đã sản sinh ra nó,” dõi đôi mắt đầy vẻ ưu tư về phía con đường tấp nập xe cộ, người phụ nữ nặng lòng với quan họ tâm sự.

Với quyết tâm “vực dậy” phong trào học quan họ, từ năm 2017, Câu lạc bộ Nghệ thuật Bagico đã kết hợp cùng đội văn nghệ Sơn Ca (của Trung tâm Văn hóa Thể thao huyện Việt Yên) nhằm mở rộng quy mô, đổi mới hoạt động và lấy tên là Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên.

Tính từ thời điểm thành lập đầu tiên (năm 2007) đến nay, câu lạc bộ đã thu hút khoảng 2.000 thành viên tham gia.

Theo ông Nguyễn Đức Hiền, thời gian gần đây, Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên có nhiều hoạt động sôi nổi, tích cực tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật giữa các địa phương trong cả nước nhằm giới thiệu những giá trị độc đáo của quan họ.

“Các thành viên trong câu lạc bộ được chia thành các nhóm theo từng độ tuổi để học quan họ. Trong các nhóm, chúng tôi lựa chọn ra những thành viên có năng khiếu làm hạt nhân chủ chốt để bồi dưỡng thêm. Đó là đội ngũ kế cận trong việc truyền dạy quan họ sau này,” đại diện Câu lạc bộ Văn hóa Dân gian huyện Việt Yên cho biết.

Những nỗ lực của các cấp chính quyền, ban, ngành địa phương và những người tâm huyết với quan họ như chị Lê Thị Hiền đã góp phần quan trọng đưa quan họ trở về cộng đồng, gắn với không gian sinh hoạt văn hoá truyền thống, với môi trường đã sản sinh và nuôi dưỡng di sản văn hoá này trong lịch sử./.

Một trong những tiêu chí quan trọng trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá bản địa. Vốn là “cái nôi” của văn hoá Kinh Bắc, huyện Việt Yên (Bắc Giang) đã đặc biệt chú trọng việc nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, tích cực khôi dựng lại các lễ hội cổ truyền, trong đó có lễ hội vật cầu bùn.

Lễ hội “có một không hai”

Ông Nguyễn Đức Hiền, Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thể thao huyện Việt Yên cho biết, đây là sinh hoạt văn hóa, thể thao đặc sắc, có tính “độc bản,” diễn ra hai năm một lần (vào các ngày 12,13 và 14/4 Âm lịch) tại thôn Yên Viên (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, Bắc Giang).

Theo truyền thuyết, hội vật cầu bùn có từ thời Lý Bôn, Lý Bí đánh đuổi quân Lương xâm lược (thế kỷ 4-5). Việc hình thành lễ hội này gắn với sự tích bốn anh em (Trương Hống, Trương Hách, Trương Lừng, Trương Lẫy) chiến thắng lũ quỷ trong trận vật cầu ở đầm lầy khi đi qua làng.

Sau ngày bốn anh em tuẫn tiết, nhân dân làng Vân đã lập đền thờ. Người anh cả được sắc phong là Đức Thánh Tam Giang. Để tỏ lòng thương nhớ Đức Thánh Tam Giang, cứ vào ngày rằm tháng Tư và tháng Tám Âm lịch, thôn Yên Viên lại tổ chức lễ hội đánh cầu bùn và rước kiệu.

Người làng Vân nằm lòng câu ca: “Hội lệ tứ nguyệt, tiên giao diệt, hậu đả cầu” (Hội làng tháng tư, trước là đấu vật, sau là đánh cầu). Không khí sôi động của hội vật đã đi vào ca dao: “Làng ta mở hội cướp cầu/ Cầu cho lúa tốt sai cau/ Cầu cho làng xóm trước sau thuận hòa/ Cầu cho lúa tốt bông hoa/ Cầu cho trai gái trẻ già bình an.”

Đến hiện đại từ truyền thống

Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Thể thao huyện Việt Yên cho biết, hội vật thể hiện nét đặc trưng của văn hóa lúa nước, niềm khao khát của cư dân nông nghiệp mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Quả cầu tượng trưng cho Mặt Trời, cướp cầu cũng có nghĩa là “cướp” được năng lượng Mặt Trời, “cướp” ánh nắng cho lúa khoai tươi tốt.

Sau một thời gian gián đoạn (do các điều kiện lịch sử, xã hội…), từ năm 2002, hội vật được khôi phục và vẫn giữ được những nét truyền thống.

Sân thi đấu có diện tích khoảng 200m2, mặt sân được đổ đầy bùn nhão. Nước để trộn bùn phải là nước sông Cầu, do các cô gái mặc đồ truyền thống của làng quê Bắc Bộ gánh từ sông lên. Chiếc đòn gánh được chuốt kỹ và chỉ dùng mỗi khi có lễ hội. Vật dụng đựng nước phải là chum cất rượu của làng Thổ Hà.

Trước khi đưa xuống sân vật, quả cầu được đặt lên bàn thờ trước đình để làm lễ, cầu mong quả cầu không rơi xuống quân cầu (người tham gia thi đấu), tránh chấn thương khi tham gia thi đấu. Mỗi khi quả cầu rơi xuống sân, các quân cầu phải làm động tác nâng cầu lên rồi mới hạ xuống để tranh cầu.

Việc tuyển chọn quân cầu rất khắt khe. Tổng số quân cầu được chọn là 16 người. Đó phải là thanh niên trai tráng khỏe mạnh, không có can án, gia đình không có tang bụi… Những thanh niên tham gia hội vật được chia làm bốn giáp (mỗi giáp bốn người). Sau đó, bốn giáp lại được chia làm hai đội (mỗi bên tám người) gọi là giáp trên và giáp dưới. Trước khi vào hội vật cầu, các giáp làm lễ bái, sau đó ngồi giữa sân đình uống bát rượu lấy khí thế và ăn dưa hấu lấy may (theo quan niệm của cổ nhân).

Khoảng một tuần trước khi các trận cầu diễn ra, các bô lão trong làng sẽ tổ chức cho các trai đinh tập luyện “chiến thuật,” cách di chuyển, tranh cầu…

Lễ hội vật cầu bùn đã trở thành một lễ hội lớn ở vùng Bắc Bộ, thu hút rất đông du khách ở trong và ngoài tỉn Bắc Giang tham gia./.

Bổ Đà hay chùa Quán Âm núi Bổ Đà nằm ở phía Bắc chân núi Phượng Hoàng là một những nơi hiếm hoi còn giữ nguyên bản nét kiến trúc Việt cổ.

Bổ Đà hay chùa Quán Âm núi Bổ Đà nằm ở phía Bắc chân núi Phượng Hoàng thuộc thôn Thượng Lát, xã Tiên Sơn (Việt Yên, Bắc Giang), là một trong những trung tâm Phật giáo của phái Trúc Lâm Tam tổ.

Trải qua dấu vết của thời gian, có thể nói Chùa Bổ Đà là một trong những nơi hiếm hoi còn giữ nguyên bản nét kiến trúc Việt cổ.

Đặc biệt, chùa có khu vực vườn tháp được ghi nhận là một trong những vườn tháp lớn nhất cả nước với gần 100 ngôi tháp cổ được xây dựng và lưu giữ trong suốt 300 năm qua.

Chùa thiết kế theo lối 'nội thông ngoại bế' tạo vẻ u tịch, thanh vắng, linh thiêng.

Trong chùa hiện còn lưu giữ rất nhiều tư liệu quý hiếm về thời kỳ Phật giáo phát triển rực rỡ tại Việt Nam qua gần 2.000 bộ mộc bản.

Đây là bộ kinh được hình thành xuất phát từ ý tưởng của các vị tổ sư, được điêu khắc trên gỗ cây thị mang những tư tưởng của hai dòng Phật giáo lớn nhất Châu Á xưa là Ấn Độ và Trung Hoa.

Bộ mộc bản được lưu giữ trong một gian nhà gỗ tại Tứ Ân Tự được công nhận là bảo vật quốc gia và là bộ mộc bản kinh phật lâu đời nhất trên thế giới.

Bộ mộc bản được lưu giữ trong một gian nhà gỗ tại Tứ Ân Tự được công nhận là bảo vật quốc gia và là bộ mộc bản kinh phật lâu đời nhất trên thế giới.

Toàn bộ khu chùa hiện nay gồm 16 toà nhà lớn nhỏ với tổng số gần 100 gian nối tiếp nhau.

Chùa thờ tam giáo đồng nguyên tức là ngoài thờ phật còn thờ nho giáo, đạo giáo và phối thờ tam tổ trúc lâm.

Toàn cảnh chùa nhìn từ trên cao.

Việt Yên là huyện đầu tiên của tỉnh Bắc Giang đạt chuẩn nông thôn mới – sớm 2 năm so với mục tiêu đã đặt ra trước đó. Cùng với những kết quả đã đạt được, trong thời gian tới, các cấp chính quyền và nhân dân huyện Việt Yên tiếp tục xây dựng mục tiêu phát triển nông thôn mới kiểu mẫu, bền vững.

Nhân dịp nhìn lại những kết quả đạt được trên hành trình xây dựng nông thôn mới tại điểm sáng của tỉnh Bắc Giang, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus (TTXVN) đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đại Lượng – Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Việt Yên.

Người dân là chủ thể của nông thôn mới

– Trong quá trình xây dựng Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, yếu tố con người luôn được đặt lên hàng đầu. Ông đánh giá thế nào về vai trò của người dân trong chương trình này?

Qua 10 năm triển khai thực hiện chương trình, bộ mặt nông thôn huyện Việt Yên thay đổi rõ nét: kinh tế phát triển khá; các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục phát triển toàn diện; quy chế dân chủ ở cơ sở được thực hiện tốt, an ninh trật tự xã hội được tăng cường, hệ thống chính trị được củng cố kiện toàn, trình độ sản xuất và đời sống của nông dân được nâng cao, tình làng nghĩa xóm được khơi dậy, các hoạt động văn hóa truyền thống được khôi phục và phát huy.

Các xã đã xác định rõ cách làm, bước đi triển khai xây dựng nông thôn mới phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, phát huy tối đa vai trò của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò của chi bộ đảng, thôn, xóm và hộ gia đình trong xây dựng nông thôn mới; đã huy động được sự vào cuộc của các chức sắc tôn giáo trong vận động xây dựng nông thôn mới; xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả tại mỗi địa phương.

Huyện đã có 17/17 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 100%, nhiều tiêu chí đạt cao so với yêu cầu Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 như tiêu chí giao thông, trường học, nhà ở dân cư, hộ nghèo, lao động có việc làm, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế; hoàn thành 9/9 tiêu chí huyện nông thôn mới; không có nợ đọng xây dựng cơ bản.

Thực hiện cứng hóa 290,48 km đường giao thông nông thôn; 50 km kênh mương; xây mới 567 phòng học, 136 phòng chức năng; cải tạo được 11 nhà văn hóa xã, 74 nhà văn hóa thôn, 12 khu thể thao xã và 63 khu thể thao thôn; xây dựng, chỉnh trang 155 nghĩa trang thôn, cải tạo 19 trạm bơm cục bộ……

Có thể khẳng định chương trình xây dựng nông thôn mới là “của dân, do dân, phục vụ lợi ích vì dân”. Người nông dân thực sự là chủ thể xây dựng nông thôn mới. Sự tham gia của người dân vào việc xây dựng nông thôn mới được coi như nhân tố quan trọng, quyết định sự thành bại của chương trình.

Khi tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn mới với sự hỗ trợ của Nhà nước, người dân tại các cộng đồng dân cư nông gia của người dân trong các hoạt động trong phát triển nông thôn, vai trò của người dân ở đây được thể hiện: dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi.

Qua 10 năm triển khai thực hiện chương trình trên địa bàn huyện, vai trò của người dân càng được thể hiện rõ nét: người dân tham gia đóng góp đến 13% tổng nguồn lực thực hiện chương trình với 225 tỷ đồng, tự nguyện hiến 347.198m2 đất, tham gia 31.590 ngày công lao động, phá dỡ 14.312 m2 tường rào.

– Bên cạnh đó, vai trò định hướng, hoạch định của chính quyền địa phương cũng không thể thiếu. Vai trò của chính quyền trong xây dựng nông thôn mới được thể hiện thế nào, thưa ông?

Trong những năm qua, cả hệ thống chính trị của huyện đã tập trung trong công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho nông dân hiểu rõ trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ trong xây dựng Nông thôn mới.

Uỷ ban Nhân dân huyện đã chỉ đạo các xã xây dựng Nông thôn mới tổ chức lấy ý kiến nhân dân tham gia xây dựng đề án, xây dựng quy hoạch và triển khai thực hiện xây dựng Nông thôn mới. Để việc xây dựng Nông thôn mới phải là một công trình của tập thể, tự nguyện, tự giác của nông dân; qua đó có những điều chỉnh, bổ sung về thiết kế, phương thức, biện pháp tiến hành phù hợp với nguyện vọng của dân.

Các nguồn lực đóng góp của người dân cũng như nhà nước đầu tư đều được công khai cho người dân biết. Sự đóng góp của người dân đưa vào sử dụng đúng mục đích, không lãng phí đã làm cho nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào cấp ủy, chính quyền; mặt khác dân được biết để tham gia kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh tế, tài chính trong xây dựng Nông thôn mới.

Một nội dung rất quan trọng là công tác tuyên truyền, vận động nhân dân đóng góp tự nguyện. Đây là một trong những nội dung khó nhất, tốn nhiều thời gian của xây dựng Nông thôn mới. Chủ trương nhà nước và nhân dân cùng làm là đúng đắn, nhưng huy động sức dân đến mức nào là hợp lý. Do đó, đặt ra cho tổ chức đảng, chính quyền cần căn cứ vào thực lực của các hộ dân, từng thôn mà xác định hình thức, mức trần đóng góp của dân sao cho hợp lý, lấy tự nguyện tự giác làm chính.

Chỉ đạo các tổ chức chính trị-xã hội ở cơ sở tham gia xây dựng hương ước của thôn, gắn với xây dựng đời sống văn hóa nông thôn, từng bước đẩy lùi các tập tục lạc hậu, xây dựng thôn văn hóa, sạch sẽ văn minh. Hương ước cũng đồng hành với luật pháp, hỗ trợ cho luật pháp để điều chỉnh các quan hệ dân sự của thôn, buộc mỗi người dân, hộ dân phải tôn trọng các quy định được thôn làng thông qua; tôn trọng thuần phong mỹ tục, đẩy lùi các tập tục lạc hậu, những phản văn hóa trì níu đời sống mới của bà con nông dân.

Việc huy động các nguồn lực xây dựng nông thôn mới phải cân đối để vừa đảm bảo thực hiện được mục tiêu, vừa huy động được sức dân và nguồn lực khác của địa phương. Đồng thời đề cao trách nhiệm của người dân đối với cộng đồng, chủ động lồng ghép các chương trình, lựa chọn những dự án cần ưu tiên, phù hợp với điều kiện thực tế.

Các địa phương xây dựng lại (hoặc bổ sung) các quy chế, hương ước phù hợp với tập quán từng vùng, làm căn cứ để nhân dân góp công, góp sức cùng xây dựng nông thôn mới. Từ đó nguồn kinh phí để thực hiện chương trình có tính thực tiễn và hiệu quả hơn, người dân thể hiện được vai trò làm chủ của mình trong xây dựng nông thôn mới. Cách làm này đã tạo được sự đồng thuận cao giữa chính quyền và người dân trong việc triển khai thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Huyện cũng có nhiều cơ chế, chính sách để khuyến khích các địa phương, người dân đẩy mạnh phát triển hạ tầng, phát triển nông nghiệp bền vững như: Hỗ trợ, khuyến khích nhằm đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn huyện giai đoạn 2011-2015; Hỗ trợ khuyến khích xây dựng hạ tầng các công trình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn các xã (hỗ trợ bằng xi măng) và các hướng dẫn sử dụng nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách huyện; hỗ trợ cho mỗi xã thực hiện về đích nông thôn mới trong năm 1 tỷ đồng, các xã còn lại hỗ trợ, khuyến khích triển khai xây dựng các công trình xây dựng nông thôn mới nhằm hoàn thành các tiêu chí chưa đạt.

Ngoài ra, huyện cũng ban hành quy định cơ chế tài chính khuyến khích đầu tư, phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn huyện Việt Yên; triển khai Đề án hỗ trợ, đẩy mạnh phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn huyện….

Ủy ban Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân làm tốt công tác tuyên truyền các nội dung về xây dựng nông thôn mới cho đoàn viên, hội viên, đồng thời triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình giao ước thi đua “Việt Yên chung tay xây dựng nông thôn mới” gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư gắn với xây dựng nông thôn mới .”

Công tác tuyên truyền vận động người dân tham gia xây dựng nếp sống văn minh, văn hóa cộng đồng được chú trọng, chất lượng gia đình văn hóa, làng văn hóa từng bước được nâng lên, đời sống tinh thần của người dân nông thôn được cải thiện. Các phong trào lao động sáng tạo, nêu gương người tốt việc tốt, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang được quan tâm.

Cùng với việc xây dựng nếp sống văn minh, đời sống văn hóa, các xã đã từng bước xây dựng, bổ sung các thiết chế văn hóa, đầu tư cơ sở vật chất cho nhà văn hóa, xây dựng các cổng làng phù hợp với truyền thống của địa phương.

Định hướng tương lai

– Định hướng của địa phương trong thời gian tới để phát huy kết quả đã đạt được là gì, thưa ông?

Quan điểm chỉ đạo nhất quán của các cấp lãnh đạo huyện Việt Yên là: Xác định Chương trình xây dựng nông thôn mới luôn là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cấp uỷ chính quyền và nhân dân; tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí xã, huyện nông thôn mới; đảm bảo phát huy, bảo tồn giá trị văn hóa, giữ vững an ninh trật tự xã hội, giảm thiểu và kiểm soát tệ nạn xã hội, vệ sinh môi trường an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, cấp ủy chính quyền xác định, nhân dân là chủ thể, hưởng lợi trực tiếp trong xây dựng nông thôn mới với phương châm “dân biết, dân làm, dân kiểm tra;” xây dựng huyện nông thôn mới gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và đô thị văn minh.

Từ đó, chúng tôi xác định những mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn. Với giai đoạn 2021-2025: Phấn đấu toàn huyện có 19 thôn được công nhận đạt chuẩn thôn nông thôn mới kiểu mẫu. 12 xã đạt xã nông thôn mới nâng cao (theo Quyết định số 23/2018/QĐ-UBND ngày 09/8/2018 của UBND tỉnh Bắc Giang) và 6 xã đạt xã nông thôn mới kiểu mẫu (theo Quyết định số 691/QĐ-TTg ngày 5/6/2018).

Các chỉ tiêu tác động trực tiếp đến đời sống sản xuất và sinh hoạt của người dân: Thu nhập bình quân đầu người/năm đạt 56 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,5%, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%, tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch đạt 80%.

Trong giai đoạn 2025-2030, mục tiêu đặt ra là: Phấn đấu toàn huyện có thêm 25 thôn được công nhận đạt chuẩn thôn nông thôn mới kiểu mẫu; 5 xã đạt xã nông thôn mới nâng cao (theo Quyết định số 23/2018/QĐ-UBND ngày 09/8/2018 của UBND tỉnh Bắc Giang) và 11 xã đạt xã nông thôn mới kiểu mẫu (theo Quyết định số 691/QĐ-TTg ngày 5/6/2018).

Ngoài ra, các chỉ tiêu tác động trực tiếp đến đời sống sản xuất và sinh hoạt của người dân: Thu nhập bình quân đầu người/năm đạt 70 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,2%, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%, tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch đạt 95%.

– Bên cạnh phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân, việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa cũng hết sức quan trọng. Hơn nữa, Việt Yên cũng là “cái nôi” của văn hóa Kinh Bắc. Trong lĩnh vực cụ thể này, Việt Yên đã và đang triển khai những kế hoạch gì, thưa ông?

Huyện Việt Yên là một miền quê giàu truyền thống lịch sử văn hóa, nơi hộ tụ của các giá trị di sản văn hóa với số lượng di tích lớn. Cụ thể, huyện có trên 331 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có hai di tích cấp quốc gia đặc biệt (di tích Đình Đông và di tích Chùa Bổ Đà), 20 di tích cấp quốc gia và 71 di tích cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, huyện còn có một bảo vật quốc gia – Bộ Mộc bản kinh phật Chùa Bổ Đà, hai lễ hội truyền thống được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (lễ hội Thổ Hà và lễ hội Bổ Đà). Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn có nhiều di sản văn hóa phi vật thể như chèo, tuồng cổ; đặc biệt, dân ca quan họ và ca trù đã được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại từ năm 2009.

Đây là niềm vinh dự, tự hào vô cùng to lớn đối với nhân dân trong toàn huyện Việt Yên nói riêng và tỉnh Bắc Giang nói chung.

Để bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa trên địa bàn, huyện Việt Yên đã, đang và sẽ tiếp tục tập trung làm tốt một số nội dung: Tập trung làm tốt công tác tuyên truyền trong cán bộ, đảng viên và nhân dân trong huyện nhận thức đầy đủ và hiểu rõ tầm quan trọng của các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể từ đó có ý thức hơn trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản qua đó góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, quảng bá tiềm năng du lịch của địa phương.

Huyện cũng chủ động phối hợp với các cơ quan báo, đài tuyên truyền, quảng bá tiềm năng phát triển du lịch của huyện; xây dựng website, các tài khoản mạng xã hội giới thiệu về giá trị di tích trên địa bàn đến đông đảo người dân trong và ngoài nước biết về các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của địa phương (Xây dựng chuyên mục “Việt Yên Miền Di Sản” trên Công thông tin điện tử của huyện; phối hợp với Báo Bắc Giang xây dựng chuyên trang “Việt Yên Miền Quan họ”).

Ủy ban Nhân dân huyện cũng tập trung chỉ đạo và hướng dẫn các xã, thị trấn tăng cường công tác quản lý các di tích trên địa bàn; kiện toàn ban quản lý di tích cơ sở; xây dựng quy chế hoạt động của các Ban quản lý di tích theo quy định, phân công người trông coi di tích và gắn trách nhiệm việc bảo tồn, phát huy các giá trị di tích với phát triển du lịch. Việc xây dựng cơ chế hỗ trợ trùng tu, tôn tạo, bảo vệ di tích trên địa bàn, góp phần chung tay bảo vệ các di tích và phát triển du lịch cũng được chú trọng.

Một trong những việc quan trọng là tổ chức các lớp tập huấn về công tác bảo vệ di vật, cổ vất để nâng cao vai trò, trách nhiệm của người quản lý và nhân dân nơi có di tích được xếp hạng, thường xuyên tổ chức các lớp lớp truyền dạy hát quan họ, ca trù trên địa bàn.

Bên cạnh đó, các cấp chính quyền cũng luôn nỗ lực xây dựng chính sách hỗ trợ cho việc lắp đặt các trang thiết bị cần thiết để bảo vệ các di vật, cổ vật có giá trị tại các di tích. Chủ động nắm tình hình về số lượng cổ vật, giá trị của các cổ vật, đồ thờ tự tại các di tích trên địa bàn để có phương án bảo vệ thích hợp.

Từ đó, tôi tin tưởng mỗi người dân Việt Yên hiểu và nhận thức sâu sắc hơn về những giá trị của các giá trị di sản văn hóa truyền thống, từ đó cùng chung tay gìn giữ, phát huy những giá trị quý báu của địa phương.

– Trân trọng cảm ơn ông!

BIDV đã chính thức “vượt mặt” hai cái tên khác trong “big 4” là Vietcombank và VietinBank để trở thành thương hiệu mạnh nhất trong tốp 50 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam năm 2019.

Đây được coi là bước “nhảy” ấn tượng của “ông lớn” BIDV, khi từ vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng của năm trước đó lên vị trí đầu bảng trong năm nay.

“Sức nặng” của cái tên BIDV

Theo bảng xếp hạng tốp 50 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam năm 2019 được Brand Finance – công ty tư vấn chiến lược và định giá thương hiệu độc lập hàng đầu thế giới-kết hợp với Công ty tư vấn thương hiệu Mibrand Việt Nam mới được công bố, thương hiệu BIDV đứng đầu các doanh nghiệp tại Việt Nam theo chỉ số sức mạnh thương hiệu (BSI).

Xếp hạng thương hiệu BIDV cũng được cải thiện từ mức AA- (năm 2018) lên mức AAA- (năm 2019) và cũng là thương hiệu duy nhất đạt hạng AAA- tại Việt Nam.

Cũng theo công bố của Brand Finance, thương hiệu BIDV năm 2019 được định giá 450 triệu USD, tăng 146 triệu USD so với năm 2018 và giúp BIDV tiếp tục được vinh danh trong tốp 10 thương hiệu đắt giá nhất Việt Nam lần thứ 2 liên tiếp. Thứ hạng của BIDV trong bảng xếp hạng năm 2019 cũng ghi nhận sự tăng trưởng 1 bậc so với năm 2018. Như vậy, chỉ trong 3 năm từ 2016-2019, giá trị thương hiệu của BIDV đã tăng hơn gấp hơn 2 lần (từ 218 triệu USD lên 450 triệu USD).

Chỉ trong 3 năm từ 2016-2019, giá trị thương hiệu của BIDV đã tăng hơn gấp hơn 2 lần (từ 218 triệu USD lên 450 triệu USD).

Theo Brand Finance, tổng giá trị thương hiệu của tốp 50 thương hiệu Việt Nam giá trị nhất đạt 18,9 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước. Trong đó, ngành viễn thông chiếm 38%, thực phẩm 15%, ngân hàng 11%, bia 8%, bất động sản 7% và bán lẻ 5%. Đặc biệt, các thương hiệu thuộc tốp 10, trong đó có BIDV, chiếm tới 68% tổng giá trị thương hiệu của tốp 50.

Trước đó, trong công bố tốp 500 thương hiệu ngân hàng giá trị nhất toàn cầu 2019 của Brand Finance, BIDV cũng nằm trong tốp 3 ngân hàng có sức mạnh thương hiệu thay đổi lớn nhất thế giới (22%), tăng 44 bậc so với vị trí năm 2018, đứng thứ 307 trong bảng xếp hạng các thương hiệu ngân hàng giá trị nhất thế giới. Forbes vinh danh BIDV nằm trong tốp 2.000 công ty đại chúng lớn nhất thế giới 5 năm liên tiếp.

Trong thời gian từ 2012-2019, với sự nỗ lực không ngừng nghỉ trên mọi phương diện, vị thế, uy tín, giá trị thương hiệu BIDV liên tục được gia tăng. BIDV từ tốp 10 (năm 2012) vươn lên tốp 2 (năm 2016) thương hiệu ngân hàng được yêu thích nhất tại Việt Nam và năm 2017 được ghi nhận là thương hiệu có giá trị lớn nhất trong ngành ngân hàng tại Việt Nam, tốp 30 ngân hàng trong khu vực Đông Nam Á. Hình ảnh thương hiệu BIDV ngày càng trở nên gần gũi, thân quen với công chúng, chỉ số nhận diện thương hiệu đã được cải thiện mạnh mẽ từ mức 53% (năm 2012) lên 67% (năm 2015) và lên mức 94% (năm 2016) (theo Nielsen).

Nhiều năm liền, BIDV vinh dự nằm trong tốp 10 thương hiệu mạnh Việt Nam do Thời báo Kinh tế Việt Nam công bố. BIDV cũng là ngân hàng duy nhất tại Việt Nam được Tạp chí The Asian Banker vinh danh là Ngân hàng bán lẻ tốt nhất Việt Nam 5 năm liên tiếp (2015-2019).

Đến gần với khách hàng hơn

Đối với bất kỳ ngành dịch vụ nào thì mục đích cuối cùng của hoạt động kinh doanh là việc có được nhiều khách hàng biết đến thương hiệu, sử dụng sản phẩm dịch vụ và trung thành với thương hiệu. Việc nâng cao mức độ nhận diện, mức độ yêu thích thương hiệu, đưa thương hiệu đến gần khách hàng trở thành một mục tiêu rất quan trọng.

Kết quả đánh giá của Brand Finance góp phần khẳng định uy tín thương hiệu và niềm tin của công chúng, khách hàng đối với BIDV đồng thời cũng phù hợp với những nỗ lực không ngừng nghỉ của ngân hàng trong việc đa dạng và nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ, ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động kinh doanh và quản trị điều hành.

Trong lịch sử phát triển của mình, BIDV luôn đề cao tinh thần “sáng tạo hướng đến khách hàng” và đã cung cấp nhiều sản phẩm, chương trình đáp ứng nhu cầu của thị trường trong từng giai đoạn. Đặc biệt là những năm gần đây, trong xu hướng cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các phong trào phát triển nghiên cứu khoa học tại BIDV đã tạo ra khoảng hơn 200 sáng kiến, ý tưởng mỗi năm, tập trung vào việc cải tiến quy trình hoạt động và xây dựng sản phẩm mới phục vụ khách hàng.

Nhờ đó, BIDV thường xuyên cung cấp ra thị trường những sản phẩm dịch vụ hiện đại có hàm lượng công nghệ cao. Có thể kể đến: Hệ thống cổng thanh toán trực tuyến với các công ty chứng khoán BIDV@Securities; phần mềm hanh toán hóa đơn online; phần mềm Cổng trao đổi thông tin nộp thuế điện tử của BIDV; sản phẩm Ứng dụng xử lý điện chuyển tiền nhanh; sản phẩm BIDV HomeBanking; phần mềm đăng ký dịch vụ trực tuyến; phần mềm quản lý hóa đơn của BIDV; ứng dụng ngân hàng điện tử thông minh (BIDV Smartbanking); hệ thống giao dịch ngân hàng điện tử cho khách hàng tổ chức (BIDV iBank); cổng thanh toán kiều hối cho khách hàng cá nhân…

 Mạng lưới khách hàng của BIDV hiện đã lên tới trên 11 triệu; bao gồm cả khách hàng cá nhân, doanh nghiệp, các định chế tài chính trong nước và trên thế giới với hơn 1.000 điểm giao dịch trong và ngoài nước.

Nhận thức rõ quy luật: Một tổ chức muốn trường tồn, không bị xóa nhòa vào dòng chảy lịch sử thì cần phải luôn tự đổi mới để thích ứng và phát triển, muốn đổi mới, cần có những con người luôn khát khao học hỏi, đam mê sáng tạo,… BIDV đã triển khai việc xây dựng và thực hành văn hóa học hỏi sáng tạo dựa trên những trụ cột chính như hình thành môi trường khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động học hỏi và sáng tạo; xây dựng hệ thống công cụ, quy trình, cơ chế hỗ trợ hoạt động học hỏi và sáng tạo; có sự quan tâm, ủng hộ và dẫn dắt trực tiếp của lãnh đạo trong quá trình triển khai…

Chính vì vậy, mạng lưới khách hàng của BIDV hiện đã lên tới trên 11 triệu; bao gồm cả khách hàng cá nhân, doanh nghiệp, các định chế tài chính trong nước và trên thế giới với hơn 1.000 điểm giao dịch trong và ngoài nước.

Tính đến hết quý 2/2019, BIDV có quy mô tổng tài sản đứng đầu hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam với hơn 1,4 triệu tỷ đồng và đang trong quá trình đẩy mạnh ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến vào hoạt động kinh doanh và quản trị điều hành.

Với tầm quan trọng và ảnh hướng lớn trong toàn ngành ngân hàng, trong phương án tái cơ cấu BIDV đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, BIDV đã quyết tâm đầu tư phát triển thương hiệu toàn diện, chuyên nghiệp hóa công tác quản trị phù hợp với quy mô hoạt động kinh doanh và đưa thương hiệu vươn ra quốc tế. BIDV đặt mục tiêu đến năm 2020 trở thành ngân hàng đẳng cấp hàng đầu khu vực Đông Nam Á, phấn đấu nằm trong tốp 100 ngân hàng lớn nhất châu Á.

BIDV

·Tốp 10 thương hiệu Việt Nam giá trị nhất 2019 bao gồm: Viettel, VNPT, Vinamilk, Vinhomes, Sabeco, MobiFone, VietinBank, VinaPhone, BIDV, và Petrolimex. BIDV là thương hiệu cải thiện tốt nhất theo sức mạnh thương hiệu. Viettel là thương hiệu cải thiện tốt nhất theo giá trị tuyệt đối.

·Theo báo cáo của Brand Finance, chỉ số sức mạnh thương hiệu của BIDV tăng 22% so với năm 2018, từ 66 điểm lên 80 điểm (trên thang điểm tối đa 100), là thương hiệu đứng đầu về tỷ lệ cải thiện chỉ số sức mạnh thương hiệu tại Việt Nam. Trong tốp 5 thương hiệu Việt Nam mạnh nhất, ngoài vị trí số 1 của BIDV còn có Vinamilk (đứng thứ 2, AA+), Vietcombank (thứ 3, AA+), VietinBank (thứ 4, AA+) và Vincom Retail (thứ 5, AA+).

·Brand Finance sử dụng Chỉ số sức mạnh Thương hiệu (BSI – Brand Strength Index) để đánh giá năng lực cạnh tranh thực tế của thương hiệu trên thị trường đồng thời cũng đưa ra những rủi ro, tiềm năng để thương hiệu phát triển thành công trong tương lai.