Hanoi (VNA) – Hai Son commune in the northeastern border province of Quang Ninh is a low-lying area with about 20 days of rains a month. Fighting COVID-19 pandemic, day and night, soldiers of Po Hen border post patrol along a 3km stretch of Ka Long border river, some places only ankle-deep where anyone can pass easily. Their uniforms are wet almost every day.
There are days that heavy rain taps on their tent and makes it totally wet inside. Instant noodles are frequent meals of the soldiers.
Torrential rain and the strong wind that blow their tent away make their nights harder. There are days that heavy rain taps to their tent and makes it totally wet inside. Instant noodles have are frequent meals of the soldiers.
Lt. Col. Nguyen Thanh Le – Head of Po Hen border post (Photo: VietnamPlus)
Urgent military order on second day of Lunar New Year
Located in the remotest area on the Vietnam-China border in Quang Ninh, the Po Hen border post in Hai Son commune of Mong Cai city manages 12.006 km of the border line with 11 key markers.
Hai Son is home to over 1,500 people, 86 percent of whom are from Dao and San Chi ethnic minority groups. Locals live in difficult conditions. Some remote villages are 16km far from downtown with only few households.
Looking to the borderline, Lt. Col. Nguyen Thanh Le, head of the Po Hen border post, said that in the recent three months since the COVID-19 pandemic occurred, the life of locals has greatly suffered.
Border guards patrol along Ka Long River (Photo: VietnamPlus)
Annual river cleaning programmes, and meetings to update regulations between Vietnam and China and deal with problems reported to the post through hotlines have been suspended.
Recalling the night before the Lunar New Year (Tet)’s eve, Le said that on the other side of the border, the sound from firework performance made the Tet atmosphere fill the area. But he felt so worried inside.
Updates on complicated developments of COVID-19 in China were sent continuously from the Border Guard High Command, along with a series of dispatch asking for the strengthening of monitoring and patrolling of the border to prevent illegal immigration, ensuring border security and keep the pandemic from entering Vietnam.
The dry Ka Long River and a lack of a firm fence along the Vietnam-China border are big “loopholes” that make it more difficult to control people crossing the border.
The Po Hen border post is among the most significant areas of Mong Cai with seven roads to China.
The dry Ka Long River and a lack of a firm fence in the Vietnam-China border are big “loopholes” that make it more difficult to control people crossing the border.
Designing the fastest and most effective defense plan to prevent the pandemic from entering Vietnam through the roads is tough. The leader of the border post always thinks of how to make locals understand the situation and cooperate with authorities.
At that time, the border post had 45 soldiers, 13 of them had returned home for Tet holiday.
In the night of the first day of Lunar New Year, recognising the urgent situation, Le asked key leaders of the post – Major Vu Van Luong and Political Commissar Mai Van The – to return to the post on the next day to seek a plan against the COVID-19 “enemy”.
On the second day of the Lunar New Year, they decided to install checkpoints along the Ka Long River which were 500m away from each other. On the fourth Lunar New Year’s day, all the soldiers of the post were available before their schedule to perform border protection activities.
Making beds out of trees
Ka Long River has dry sections and deep sections, forcing the soldiers to walk and use the boat at the same time.
On the fifth day of the Lunar New Year, a group of soldiers with speakers drove motorbikes through all residential areas to popularise measures to prevent the virus as well as illegal immigration. Another group installed tents along the river and the border. The tents were just large enough for a bed. In some tents, the soldiers used small trees to make temporary beds.
Checkpoints were set up along the border (Photo: VietnamPlus)
There were 12 tents in total. The conditions were hard at first. The soldiers’ firewood was just enough to keep warm and boil water to make instant noodles. At that time, 95 percent of all soldiers of the post were divided to shifts to ensure round-the-clock duty.
The tents were just big enough for a bed. In some tents, the soldiers used small trees to make temporary beds.
Lt. Col Le said that, since the fourth and fifth days of the Lunar New Year, the post had set up one mobile team, one provisional group and 12 checkpoints to manage the border in three rounds, thus controlling all people and vehicles passing the border in Hai Son commune.
Accomplishing mission in the frontline
Border guards make a fire to keep warm and cook (Photo: VietnamPlus)
Recalling the first tough days, Le said that the first difficulty is approaching locals to popularise the policies, as 86 percent of the locals are from ethnic minority groups.
After discussing with local authorities, border guards reached all villages by motorbike and used speakers to popularlise entry-exit regulations and COVID-19 preventive measures.
“We met some funny but honest questions from locals. Some local people even asked us that the African swine fever pandemic forced them to cull all of their pig herd, so what will happen if the pandemic hit humans?” said Le.
He said that after being updated, locals’ awareness was improved greatly. On the 12th day of the first lunar month, border guards of the post coordinated with local authorities to present face masks to locals and provide them with hygiene solutions.
“Some local people even asked us that the African swine fever pandemic forced them to cull all of their pig herd, so what will happen if the pandemic hits humans?”
Thanks to the unceasing efforts, no illegal immigration has happened since then. Locals also report the post if an outsider enters their village.
“Locals have become our ‘ears and eyes’, making our work more effective,” said Le.
A soldier of Po Hen border post guides local households on how to use face masks properly (Photo: VietnamPlus)
The Po Hen border post leader stressed that if 50-60 people entered Vietnam illegally through border roads, a great risk of COVID-19 pandemic invasion will threat the nation.
But if the border guard force completes their mission, the illegal immigrants will have to cross the official border gates and receive health supervision, thus reducing the risk, he said.
In every 500m, there is a group of 2-3 soldiers with five watchdogs at night, ensuring that any illegal entry will be discovered.
So far, the border guards found three illegal immigrants who were later sent to quarantine areas. No COVID-19 infection has been reported in the area covered by Po Hen border post so far, he stated.
No COVID-19 infection has been reported in the area covered by Po Hen border post so far.
Despite all the difficulties, border guards in the Po Hen border post are determined to accomplish their mission, protecting the border around the clock.
In a meeting to review the pandemic prevention operation in the first phase, the Military High Command of Mong Cai hailed efforts of the Po Hen border post.
Forty-one years ago, to protect the country’s northern border, 32 soldiers of Po Hen border post laid down their lives, contributing to safeguarding peace for the nation. Today, the border guards have won the fight against the COVID-19 enemy, firmly protecting the motherland./.
In the middle of the night of the Lunar New Year, aboard a flight just landing at the Van Don International Airport in the northern coastal province of Quang Ninh was a group of Vietnamese expatriates hiding their smiles behind facemasks, filled with happiness and hope.
Recalling this special moment, Ngo Manh Quy, head of health quarantine at the airport, said the memory brought back an indescribable feeling, a mix of astonishment, joy and anxiety.
Rescuing from dusk till dawn
Working at the airport since it was established, however, the past three months of receiving flights carrying Vietnamese citizens from COVID-19-hit areas home was the hardest time Quy and his colleagues had been through. The pride in their country and affection for their countrymen, however, surpassed their tiredness.
A team from the International Health Quarantine Centre sterilises an aircraft at Van Don airport at night. (Photo: Vietnam News Agency (VNA)
Quy said he had not come home for more than two months due to his work and associated quarantine period. “More and more flights come, making my 14-day quarantine session longer. At the airport, we don’t have fixed working hours, it might be dusk or dawn. There were days we worked 12-hours straight,” he said.
Flights kept arriving following the COVID-19 outbreak in China, spreading the virus all over the world.
The pride in their country and affection for their countrymen, however, surpassed their tiredness.
The most significant flight to Quy landed on February 1. He received information on the flight just 30 minutes before the landing. The flight from China destined for Hanoi’s Noi Bai international airport had changed its direction to Van Don.
It was just Quy and his colleague Nguyen Tien Vuong in charge of the quarantine work that day. They rushed to complete the preparation at nearly 9 pm, and the checking of all passengers and crewmembers was completed at dawn.
The health quarantine team sterilise Van Don airport. (Photo: VNA)
It was almost 3 am the following day before they could finally remove their protective clothing.
The two men continued to sterilise the airport and safely incinerating waste as all passengers boarded buses heading to quarantine sites. It was almost 3 am the following day before they could finally remove their protective clothing.
This was also the first flight to Vietnam from the centre of the pandemic, marking the beginning of the rescue processes that would be applied nationwide.
Vietnamese citizens from disease-hit areas are disinfected and guided to file health declarations before doing entry procedures (Photo: VNA)
Reducing chance of risks to zero percent
A meeting took place the next day to review the work and put forth a standard process for disease prevention and control and for coordination among relevant units.
Pham Ngoc Sau, director of the airport, said this was not his first time joining a campaign related to communicable diseases, but this time he held a great responsibility as there was no aviation process for receiving flights from COVID-19-hit locations.
Disinfecting passengers’ luggage (Photo: VNA)
Sau said that not many airports could do what Van Don does, as the airport receives the passengers outdoors rather than at its terminals to minimise the risk of infection. After all of the procedures are finished, the passengers are immediately taken to the quarantine facilities.
According to Dao Van Vu, deputy chairman of the Van Don district People’s Committee, as of February 1, 29 rescue flights have landed in Van Don airport carrying 4,400 Vietnamese citizens. To date, the airport has recorded no infection.
Disinfecting a bus, which transports passengers to the area for taking entry procedures. (Photo: VNA)
Those who stay when everyone leaves
According to the Health Ministry, people working at border gate areas are among those having the highest risk of contracting the coronavirus.
29 rescue flights have landed in Van Don airport carrying 4,400 Vietnamese citizens.
At Van Don airport, when passengers leave a rescuing flight, the International Health Quarantine Centre works with relevant units to carry out medical checks and screening tests to detect suspicious cases, which will be immediately taken to the district’s medical centre for quarantine. The other passengers will proceed to the area for entry procedures before going to quarantine facilities arranged by the local Military High Command.
Quy sterilises the plane after all passengers have left. (Photo: Vietnam Plus)
“Receiving a rescue flight is meaningful to me, despite the fact that we often joke that we are now F1 (those who have had close contact with infected people or are suspected of being infected) and our quarantine time keeps getting longer,” Quy said.
When the rescue plane lands, all customs and health quarantine staff have to work intensively. They are the first to interact with the passengers and the last to stay at the airport for the disinfection mission.
“Receiving a rescue flight is meaningful to me, despite the fact that we often make joke that we are now F1 (those who have had close contact with infected people or are suspected of being infected) and our quarantine time keeps getting longer.”
The end of the fight against the disease remains uncertain. Health quarantine ‘fighters’ still face long nights of pressure and a high risk of infection when rescue flights arrive at home. However, that won’t stop them from joining the national concerted efforts to win the battle./.
A team from the International Health Quarantine Centre disinfects vehicles transporting passengers returning from COVID-19-hit areas. (Photo: VNA)
Hơn 7 tháng từ khi bùng phát lần đầu ở Trung Quốc, tổng số ca mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 trên toàn thế giới tính đến 7 giờ sáng 10/8 (theo giờ Việt Nam) đã lên 20.008.255 người, số ca tử vong là 733.345 người, cho thấy dịch bệnh chẳng những chưa được kiểm soát mà còn gia tăng tốc độ lây lan trên toàn cầu.
Giới chuyên gia dần thay đổi nhận định về xu hướng dịch bệnh, các quốc gia vẫn phải thường trực cảnh giác và liên tục linh hoạt biện pháp ứng phó, rõ ràng hành trình chống dịch sẽ khó có khả năng kết thúc trong tương lai gần, đòi hỏi sự đoàn kết giữa các quốc gia và tinh thần tự giác bảo vệ sức khỏe của mỗi cá nhân.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong khoảng 1 tháng qua, trung bình mỗi ngày lại có thêm 250.000 ca mắc mới.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo đại dịch này là cuộc khủng hoảng chỉ có một trong cả thế kỷ, với những “di chứng” sẽ còn kéo dài nhiều thập niên tới.
Tổng Giám đốc WHO cảnh báo đại dịch COVID-19 là cuộc khủng hoảng chỉ có một trong cả thế kỷ, với những “di chứng” sẽ còn kéo dài nhiều thập niên tới
Nhiều quốc gia tin rằng đã qua thời kỳ đỉnh dịch nay lại tiếp tục chứng kiến những đợt bùng phát mới, trong khi có những quốc gia chịu ít tác động hơn trong những tuần đầu dịch bệnh lây lan thì nay đang ghi nhận số ca mắc mới và tử vong gia tăng mạnh.
Đầu tháng Sáu, khi hầu hết các quốc gia đều đã dần nới lỏng các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt nhằm giảm thiểu những tác động về kinh tế thì số ca mắc mới trên toàn cầu cũng bắt đầu tăng mạnh, thường xuyên ở mức hơn 100.000 ca/ngày.
Đến đầu tháng Bảy, số ca mắc mới tăng lên hơn 200.000 ca/ngày và đỉnh điểm là ngày 31/7, ghi nhận con số cao nhất trong một ngày từ trước tới nay, trên 293.000 ca.
Kể từ khi các ca bệnh đầu tiên được báo cáo tại Trung Quốc hồi cuối tháng 12/2019 cho tới khi thế giới ghi nhận tổng cộng 1 triệu ca mắc là khoảng 3 tháng. Nhưng riêng trong tháng Bảy, trung bình chỉ 5 ngày lại có thêm 1 triệu ca mắc mới, đặc biệt có lúc còn chưa đầy 100 giờ, như từ ngày 22-25/7, tổng số ca bệnh trên toàn cầu đã tăng từ mốc 15 triệu lên 16 triệu. Tới nay, khoảng thời gian này có xu hướng ngắn lại khi thế giới ghi nhận mốc 18 triệu bệnh nhân vào ngày 3/8 thì tới ngày 6/8 con số đã là 19 triệu.
Nhân viên y tế điều trị cho bệnh nhân mắc COVID-19 tại một bệnh viện ở Porto Alegre, Brazil ngày 15/4/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Đây là thời kỳ số ca mắc mới tại châu Mỹ tăng mạnh nhất. Tới nay, toàn bộ châu lục đã chiếm hơn một nửa số ca mắc và tử vong toàn cầu. Riêng Mỹ, số ca mắc theo ngày duy trì ở mức khoảng 60.000, thậm chí ngày 16/7 ghi nhận hơn 77.000 ca mắc mới, cao hơn tổng số ca bệnh của cả nước Ukraine từ khi dịch bùng phát.
Tình hình dịch bệnh tại Ấn Độ cũng diễn biến phức tạp và là một trong những nơi có số ca mắc nhiều nhất trong 2 tháng qua trên thế giới. Từ tháng Tám, mỗi ngày quốc gia này ghi nhận 50.000-60.000 ca mắc mới, khiến chỉ sau 20 ngày, số bệnh nhân COVID-19 ở Ấn Độ từ 1 triệu lên hơn 2 triệu.
Với tâm dịch Ấn Độ, biểu đồ dịch bệnh ở khu vực Nam Á và Đông Á cũng diễn biến theo chiều hướng tăng dần, đỉnh điểm là ngày 7/8, toàn khu vực ghi nhận 67.863 ca mắc mới, cao nhất từ trước tới nay, trong đó riêng Ấn Độ hơn 62.500 ca. Tỷ lệ lây nhiễm ở Trung Đông và châu Phi vẫn rất cao.
Theo WHO, một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng này là hầu hết các quốc gia đã nới lỏng hạn chế, rục rịch mở cửa trở lại kinh tế và xã hội sau vài tháng phong tỏa gây nhiều thiệt hại.
Người dân sau thời gian dài ở nhà nay được tự do ra ngoài và tụ tập, một bộ phận không nhỏ có tâm lý chủ quan. Thế giới muốn thay đổi nhưng chủng virus gây chết người vẫn đang hiện diện, biến đổi và lây lan với mức độ nguy hiểm không hề thuyên giảm. Đây đều là những điều kiện khiến làn sóng dịch bệnh lại dâng lên sau một khoảng thời gian tạm lắng. WHO đánh giá đây là lúc dịch bệnh bước sang “một giai đoạn nguy hiểm mới.”
Chuyên gia dịch bệnh truyền nhiễm, giáo sư Michael Osterholm ở Đại học Minnesota (Mỹ) mô tả dịch COVID-19 cứ nóng dần lên như “một đám cháy rừng”
Đặc phái viên về COVID-19 của WHO David Nabarro nhận định đây là thời điểm dịch bệnh bắt đầu tấn công những cộng đồng dân cư đông đúc và nghèo khó, vốn là nhóm dễ bị tổn thương trong mọi cuộc khủng hoảng, ở các quốc gia đang phát triển.
Virus SARS-CoV-2 tìm được điều kiện lý tưởng để lây lan trong những hộ gia đình sống trong những không gian chật hẹp, thiếu thốn mọi điều kiện vệ sinh, và việc phải ra đường kiếm sống, thường xuyên phải tiếp xúc xã hội để duy trì các bữa ăn hằng ngày là điều không thể tránh.
Trong khi đó, hệ thống chăm sóc y tế còn hạn chế ở nhiều nước như Brazil, Ấn Độ, Nam Phi… càng khiến tình hình thêm nghiêm trọng.
Ngoài ra, tại nhiều quốc gia, áp lực ngày càng gia tăng do các biện pháp hạn chế và phong tỏa đối với nền kinh tế vốn đã không vững mạnh buộc các chính phủ phải tìm cách nhanh chóng mở cửa trở lại, dù nguy cơ dịch bệnh vẫn cao.
Bên cạnh đó, những cản trở chính trị cũng góp phần khiến số ca mắc gia tăng, một vấn đề đặc biệt rõ ràng tại các quốc gia phát triển.
Tại Mỹ hay Brazil, nguyên nhân chính khiến những quốc gia này chưa kiềm chế được dịch bệnh được cho là do thiếu biện pháp phòng và xử lý dịch nhất quán, các bang tự áp dụng biện pháp riêng, việc đeo khẩu trang hay giãn cách xã hội vẫn còn là những vấn đề gây tranh cãi. Tổng Giám đốc WHO từng cảnh báo “mối đe dọa lớn nhất có thể không phải là virus SARS-CoV-2 mà lại là sự thiếu đoàn kết và thiếu một vai trò dẫn dắt toàn cầu.”
Nghiên cứu viên bào chế vắcxin phòng COVID-19 tại phòng thí nghiệm của Viện sản xuất vắcxin lớn nhất Ấn Độ ở Pune ngày 18/5/2020. (Ảnh: Reuters/TTXVN)
Theo WHO, kể cả với các quốc gia đã và đang kiểm soát tốt dịch bệnh, nguy cơ vẫn thường trực và song hành cùng nỗ lực đưa cuộc sống trở lại nhịp độ bình thường, bởi vậy công tác chống dịch vẫn cần coi trọng.
Tại châu Âu, nhờ những bước đi thận trọng trong kế hoạch mở cửa trở lại và các biện pháp giãn cách được người dân tuân thủ khá đồng đều, tới nay hầu hết các nước dù ghi nhận số ca mắc mới tăng nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, trong vài ngày qua, số ca mắc mới ở nhiều nơi gia tăng khiến chính quyền phải tái áp đặt biện pháp hạn chế theo khu vực.
Tương tự, Hàn Quốc cũng được đánh giá cao trong việc sử dụng công nghệ và ứng dụng truy dấu tiếp xúc để liên tục kiềm chế các đợt bùng phát mới.
Việt Nam, được coi là hình mẫu chống dịch trong giai đoạn một nhờ những biện pháp quyết liệt, hiệu quả cùng sự đồng lòng của toàn bộ hệ thống chính trị và người dân, với tinh thần “chống dịch như chống giặc,” cũng đang đưa tinh thần này vào giai đoạn chống dịch mới.
Trong thời gian tới, WHO dự báo châu Phi có thể trở thành điểm nóng. Tới nay, nhiều khu vực tại châu Phi, nhất là những cộng đồng chưa thực sự kết nối đều đặn với thế giới bên ngoài, vẫn chưa ghi nhận sự gia tăng mạnh, song tình hình có thể diễn biến tồi tệ hơn trong vài tháng tới, khi virus lan tới những nơi hẻo lánh này. Không ít ý kiến quan ngại rằng việc thiếu phương tiện xét nghiệm trên diện rộng khiến tình hình dịch bệnh ở châu Phi chưa thực sự sáng tỏ.
Trong khi đó, giới chuyên gia ngày càng lo ngại trước thực tế rằng không có bằng chứng nào cho thấy dịch bệnh sẽ sớm thuyên giảm.
Chuyên gia dịch bệnh truyền nhiễm, giáo sư Michael Osterholm ở Đại học Minnesota (Mỹ) mô tả dịch COVID-19 cứ nóng dần lên như “một đám cháy rừng.”
Hình ảnh quét qua kính hiển vi điện tử cho thấy một tế bào (màu xanh) bị virus SARS-COV-2 (màu vàng) xâm nhập, lấy từ mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân COVID-19 tại Viện Nghiên cứu Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm Quốc gia, Fort Detrick, Maryland, Mỹ ngày 15/7/2020. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Hồi tháng Tư, chuyên gia này từng dự báo dịch bệnh sẽ diễn biến theo từng đợt, theo dạng các làn sóng. Tuy nhiên, hiện ông nhận định không có làn sóng dịch bệnh mới hay cũ mà chỉ có một làn sóng duy nhất ngày càng dâng cao, hay có thể mô tả giống như một đợt cháy rừng xảy ra trong dài hạn và thế giới đang ở giữa đám cháy đó, chứng kiến trong cùng một thời điểm có những chỗ lửa bùng lên và có những chỗ lửa đang dịu xuống, nhưng có thể bùng lại bất kỳ lúc nào.
Người phát ngôn WHO Margaret Harris cũng từng nhắc tới khả năng đại dịch diễn tiến theo mô hình “một làn sóng lớn.”
Chuyên gia Nabarro nhận định số ca mắc bệnh trên toàn cầu sẽ tiếp tục gia tăng, với những hậu quả đan xen có thể còn chưa được xác định.
Dịch diễn biến phức tạp không chỉ tạo ra gánh nặng điều trị và phòng ngừa, mà còn làm gián đoạn nhiều dịch vụ y tế khác như tiêm chủng, phát hiện và điều trị sớm ung thư, chăm sóc sức khỏe tinh thần… Cùng với đó là những tác động khôn lường, vẫn chưa thể định lượng về mặt kinh tế, chính trị và xã hội trên toàn thế giới từ các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt.
Việc tìm ra loại vắcxin hiệu quả cũng ngày càng trở nên cấp bách và được kỳ vọng nhiều hơn. Tới nay, ít nhất 141 loại vắcxin đang được phát triển và ít nhất 13 loại đã được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người. Nhưng theo WHO, do virus SARS-CoV-2 đã biến chủng, để có một loại vắcxin phòng ngừa hiệu quả và an toàn, cần có thời gian.
Bên cạnh cuộc đua vắcxin, giới khoa học cũng đang nỗ lực nghiên cứu và phát triển những phương pháp xét nghiệm, điều trị hiệu quả. Đơn cử như hình thức xét nghiệm theo nhóm hay xét nghiệm chùm (pool testing) được giới chức y tế Mỹ khuyến khích sử dụng, giúp tăng năng lực nhận diện và khoanh vùng những ca mắc bệnh mà tiết kiệm vật tư và thời gian xét nghiệm.
Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Paris, Pháp ngày 7/8/2020. (Ảnh: THX/TTXVN)
Theo phương pháp trên, mẫu xét nghiệm của nhiều người (ít nhất 32 người) được trộn lẫn để thực hiện trong một xét nghiệm duy nhất, nếu có kết quả âm tính thì toàn bộ những người này không cần phải thực hiện các xét nghiệm riêng rẽ.
Các chuyên gia đánh giá phương pháp này giúp giảm áp lực về nguồn lực y tế và số lượng xét nghiệm phải thực hiện mà lại tăng số người được xét nghiệm (nâng số người mỗi ngày từ mức 500.000 lên 5 triệu người), tăng cơ hội phát hiện sớm những ca bệnh trong cộng đồng, kể cả các ca không triệu chứng vốn đang gây nhiều lo ngại.
Với những quốc gia có nguồn lực y tế hạn chế, phương pháp này được đánh giá là rất hữu ích. Biện pháp này đã được áp dụng tại Đức, Trung Quốc, Ấn Độ và mới đây là Việt Nam.
Trước diễn biến dịch COVID-19 vẫn phức tạp và khó lường, WHO đã quyết định duy trì Tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu, đồng thời cảnh báo cuộc chiến chống dịch nhiều khả năng sẽ kéo dài.
Với COVID-19, “không ai an toàn cho tới khi tất cả đều an toàn,” bởi vậy, WHO kêu gọi mỗi quốc gia, mỗi cá nhân cần chủ động và tích cực thực hiện các biện pháp bảo vệ, giãn cách xã hội, tuân thủ các khuyến cáo vệ sinh dịch tễ, tăng cường xét nghiệm phát hiện và khoanh vùng sớm các ca bệnh, truy dấu tiếp xúc để đảm bảo không bỏ sót các ca mắc và chuẩn bị các phương tiện điều trị thích hợp.
WHO khẳng định “không bao giờ là quá muộn” để đảo ngược tình hình, điều quan trọng là duy trì các nỗ lực phòng chống và ứng phó bền vững ở tất cả các cấp từ cộng đồng, quốc gia, khu vực và trên toàn cầu với tinh thần đoàn kết./.
The COVID-19 pandemic has raged around the globe in just a short period of time. In just over four months, this disease has spread to 211 countries and territories. Facing the terrible threat of SARS-CoV-2, the virus that causes COVID-19, many countries have shut their borders, suspended air routes, declared a state of emergency, or placed their entire territories on lockdown.
As of the morning of April 20, more than 2.4 million infection cases were recorded worldwide, including 165,059 deaths. The US confirmed its first infection on January 21. The number of infected cases surpassed 764,000 as of April 20, with over 40,000 fatalities.
Vietnam also recorded the first case of COVID-19 at the same time as the US, on January 22. Its infection tally reached 268, and there haven’t been any related deaths.
Vietnam also recorded the first case of COVID-19 at the same time as the US, on January 22. Three months later, the number of coronavirus patients now stands at 268, and there haven’t been any related deaths. The country hasn’t seen a single new infection over the last four days.
To explain why Vietnam can stand firm amidst the pandemic, which is battering many countries, including superpowers with the strongest economies as well as healthcare systems, Permanent Deputy Minister of Health Prof. Nguyen Thanh Long has given an interview to VietnamPlus about Vietnam’s “tactics” in the face of COVID-19.
Hanoi has conducted rapid testing for more than 200 staff and traders at the Long Bien wholesale market (Photo: VNA)
Special “blows”
– The number of new COVID-19 cases in Vietnam has decreased very rapidly recently. Notably, there haven’t been new infections for four straight days. What do you think about this?
Prof. Nguyen Thanh Long: The recent decline in the number of COVID-19 infections is an encouraging sign, but it is still too early to feel secure as the downward trend has appeared in just more than 10 days while the incubation period is 14 days, or even more in some special cases. Additionally, we have also found several cases in the community with unclear transmission sources.
When the number of new cases falls, we must not be complacent but push ahead with drastic measures, especially as we consider re-opening borders.
Vietnam is still keeping good control over the outbreak thanks to the radical implementation of quarantine, management of people coming from abroad, tracking down of second and third-hand contracts, and social distancing practice.
When the number of new cases falls, we must not be complacent but push ahead with drastic measures, especially as we consider re-opening borders.
– When COVID-19 broke out in China, Vietnam was assessed as a high-risk country as it shares up to 1,435km of borderline with China. However, the infection tally in Vietnam so far is equivalent to only a fraction of many countries’. According to you, what has made that “miracle”?
Prof. Nguyen Thanh Long: Facing the pandemic’s complex developments and danger and the risk of a large-scale outbreak in Vietnam, the Government, ministries, sectors, localities and the whole society have taken strong actions under the ethos: “fighting the pandemic is like fighting an enemy”, and staying proactive and ready to carry out anti-COVID-19 measures at the highest level.
In just a short period of time, the Government has issued a series of important directions that play a crucial role in the combat against the coronavirus. The Permanent Member of the Party Central Committee’s Secretariat has also demanded all-level Party committees, Party organisations, administrations, Vietnam Fatherland Front committees and people’s organisations seriously implement the Prime Minister’s directives on COVID-19 prevention and control.
Permanent Deputy Minister of Health Prof. Nguyen Thanh Long (Photo: VNA)
The “fighting the pandemic is like fighting an enemy” spirit has been reflected in the implementation of drastic measures from central to local levels, along with the constant communications to raise public awareness and encourage people’s unanimity, support and participation in the disease combat of the whole country.
At local levels, steering committees for COVID-19 prevention and control were set up and led by the chairpersons of provincial People’s Committees so as to maximise resources for the task.
It can be said that until now, Vietnam has made an appropriate response to the pandemic with the synchronous deployment of specialised and administrative solutions to closely follow the outbreak’s developments. This is also a difference from other countries as Vietnam is the only country that has applied health declaration at ports of entry, the first to issue guidance on and carry out quarantine all at home, accommodation facilities and quarantine centres, and the second after China to zone and seal off affected areas to wipe out COVID-19.
Vietnam is the only country that has applied health declaration at ports of entry, the first to issue guidance on and carry out quarantine at home, accommodation facilities and quarantine centres.
– Vietnam can be considered a bright spot in the fight against COVID-19. In 2003, we were also the first country in the world to successfully contain the SARS outbreak. In this COVID-19 combat, what is the biggest difference between Vietnam and other countries?
Prof. Nguyen Thanh Long: Since the onset of the outbreak, we have proactively applied administrative solutions at the highest level. This is the biggest difference between Vietnam and other countries.
While other countries, in the initial phase, mainly focused on specialised and medical solutions, scientific studies and technological application, Vietnam had harmoniously combined administrative and specialised solutions to synchronously implement disease containment measures from central to local levels, and by all ministries, sectors, organisaitons and the entire society.
The presence of representatives from different ministries and sectors in the National Steering Committee for COVID-19 Prevention and Control has created conditions to achieve high consensus on the anti-pandemic measures that affect security, economic, social and diplomatic affairs without spending much time on discussion.
Persistence in “five golden principles”
– International organisations and foreign media have continually applauded Vietnam’s efforts to curb the spread of COVID-19 with five persistent principles. Could you give more details about these five principles?
Prof. Nguyen Thanh Long: So far, Vietnam has controlled the outbreak well. The World Health Organisation (WHO) also recognised that we have dealt with COVID-19 very well.
The National Steering Committee for COVID-19 Prevention and Control is unanimous in the persistence of the five principles carried out since the beginning of the pandemic, namely preventing, detecting, quarantining, zoning, and stamping out outbreaks.
Vietnam has harmoniously combined administrative and specialised solutions to synchronously implement disease containment measures from central to local levels, and by all ministries, sectors, organisations and society.
This is a fixed strategy and it must be implemented drastically while we must not lower our guards or lack vigilance. The Ministry of Health has specified targets for each period so as to take appropriate response measures.
In the period that there haven’t been any cases, the target is preventing the appearance of infections and early detecting suspect cases. When infection cases begin to be recorded, the target is shifted to containing any hotbeds and preventing the disease from spreading to the community. If there is community transmission, the target is radically controlling hotbeds to prevent widespread transmission.
– Is the “four on-the-spots” principle also part of our strategy?
Prof. Nguyen Thanh Long: The “four on-the-spots” principle plays a crucial role in the disease combat, namely on-the-spot direction, on-the-spot forces, on-the-spot resources, and on-the-spot logistics. This aims to maximise existing resources and minimise risks during the disease prevention and control process.
For example, in terms of zoning affected areas, affected areas will be sealed off at the same scale that the outbreak happens. In Son Loi commune (Binh Xuyen district, Vinh Phuc province), as the disease occurred at the communal level, the entire commune, not a larger area, was sealed off. Then, quarantine was organised strictly, concentrated or home quarantine, to prevent virus transmission.
Vietnam has focused on monitoring early detect infections to provide treatment right on the spot, conducting screening tests, organising health quarantine according to levels, and providing treatment in the entire health system to prevent patient concentration at central hospitals. The country has successfully cured COVID-19 patients even at district-level clinics and not let too many patients concentrate in one place.
– International media has commented that Vietnam has become a “model” in the COVID-19 fight. Is the country ready to share those “secrets” of success?
Prof. Nguyen Thanh Long: Although disease prevention and control are always stressful and strenuous, Vietnam has always maintained international cooperation via teleconferenced bilateral and multilateral discussions, talks and meetings.
We must persist in the five principles carried out since the beginning of the pandemic, namely preventing, detecting, quarantining, zoning, and stamping out any outbreak.
Those meetings and discussions have helped us learn the world’s experiences and models, and we are also ready to share experiences in disease prevention and control with other countries and territories.
People unanimously fight against the “COVID-19 enemy”
– Looking back on the three months of combating against COVID-19, what do you think about Vietnam’s performance in the coronavirus prevention and control?
Prof. Nguyen Thanh Long: General speaking, Vietnam has gained initial success in curbing the COVID-19 outbreak. The biggest advantage helping us obtain this success is the strong engagement of the whole political system and the entire people with the spirit of fighting against the pandemic is like fighting an enemy.
Particularly, people’s support has a huge role to play. This can be seen in people’s complete trust in and serious implementation of solutions, requirements and guidelines of the Government, the National Steering Committee and the Ministry of Health.
Since the initial phase of the COVID-19 outbreak, Vietnam has proactively applied solutions sooner and at a higher level than WHO recommendations. It is the first country in the world to impose compulsory health declaration on those coming from China since January 25 and on all people from abroad since March 7. Vietnam is also among the few countries deciding to suspend visa exemption, restrict entry and put people coming from or travelling through pandemic-hit areas, then all people coming from abroad, in concentrated quarantine sites.
Officers and soldiers of Regiment 741 clean furniture in a quarantine room (Photo: VNA)
The abovementioned measures have been implemented strongly and thoroughly, helping Vietnam’s COVID-19 prevention and control efforts prove fruitful, especially in preventing the virus transmission caused by imported cases.
People’s support has a huge role to play. This can be seen in people’s complete trust in and serious implementation of solutions, requirements and guidelines of the Government, the National Steering Committee and the Ministry of Health.
Facing the risk of an increase in the number of cases related to big clusters and those with unclear infection sources in the community, the Prime Minister issued Directive 16/CT-TTg on March 31, ordering social distancing nationwide to contain the spread of the coronavirus in the community.
This measure has been applied in many countries, and in fact, Directive 16/CT-TTg has been carried out relatively well so far.
– Vietnam is among the few countries with more than 200 infection cases and no related deaths. What is the reason for this result?
Prof. Nguyen Thanh Long: Vietnam is one of the few countries and territories with more than 200 infections and no related deaths despite several severe cases.
To achieve this, the Ministry of Health has mobilised leading experts, issued strong directions, ensured all necessary equipment and supplied support systems for online consultations and check-ups so as to provide the best possible care and treatment for COVID-19 patients. Vietnam’s treatment regimens have also been constantly updated based on the experiences of the country and in the world.
An officer sprays disinfectant on a shipper of essential goods in the sealed-off zone in Ha Loi hamlet of Hanoi’s Me Linh district (Photo: VNA)
Vietnam has also been directing research institutes to develop biological products to serve the diagnosis and early detection of infection cases so that it is not until patients are in critical condition that they are admitted to hospital.
However, with current developments of the pandemic, we still have to prioritise our efforts, wisdom, the best equipment and medicine for the most severe patients and constantly update information about these cases and the pandemic.
Safety adapting to pandemic
– What is the scenario that we may have to cope with in the future?
Prof. Nguyen Thanh Long: Vietnam believes the pandemic will linger on, as countries around the world are still recording growing numbers of infections and fatalities. Therefore, the disease prevention and control must also switch to a new stage. We will move towards safely adapting to the pandemic and promoting positive adjustments in society.
Health workers tend severe COVID-19 cases at the National Hospital for Tropical Diseases branch in Dong Anh district, Hanoi (Photo: VNA)
We have to keep persisting in the principles of preventing, detecting, quarantining, zoning, wiping out the disease, and actively treating patients. Disease prevention and control measures need to be carried out flexibly so as to boost development while staying safe.
To do that, ministries, sectors and localities need to proactively issue safety guidelines for their activities, from health, transport, production and education establishments to cultural and sports activities, on the basis of the Health Ministry’s guidelines.
We have been making positive adjustments in society, and the COVID-19 fight remains strenuous, but we will be successful.
– Thank you very much./.
Fumigating Dong Cuu hamlet of Dung Tien commune, Hanoi’s Thuong Tin district (Photo: VNA)
Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 với 5 thành viên ban đầu và đã phát triển dần thành một tổ chức hợp tác toàn diện, chặt chẽ, bao gồm cả 10 nước Đông Nam Á.
Lịch sử 53 năm tồn tại, phát triển của ASEAN đã chứng minh, một ASEAN đoàn kết, thống nhất, liên kết chặt chẽ, biết gắn lợi ích quốc gia, lợi ích khu vực sẽ duy trì được vai trò trung tâm.
Kỷ niệm 53 năm thành lập ASEAN, TTXVN xin giới thiệu chùm bài “ASEAN vững vàng hướng tới tương lai” với 3 bài viết về một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, phồn vinh, lấy người dân làm trung tâm, góp phần bảo đảm những lợi ích lâu dài của các quốc gia thành viên, người dân trong khu vực cũng như vai trò của Việt Nam – một thành viên tích cực, năng động của ngôi nhà chung ASEAN./.
ASEAN – Hình mẫu thành công về hợp tác khu vực
Nguyễn Hồng Điệp
Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 với 5 thành viên ban đầu và đã phát triển dần thành một tổ chức hợp tác toàn diện, chặt chẽ, bao gồm cả 10 nước Đông Nam Á.
Lịch sử 53 năm tồn tại, phát triển của ASEAN đã chứng minh, một ASEAN đoàn kết, thống nhất, liên kết chặt chẽ, biết gắn lợi ích quốc gia, lợi ích khu vực sẽ duy trì được vai trò trung tâm.
Cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế
Ý tưởng về Cộng đồng được đề cập từ rất sớm, ngay khi Lãnh đạo các nước ASEAN thông qua Tầm nhìn ASEAN 2020 (năm 1997).
Năm 2003, Lãnh đạo các nước ASEAN chính thức quyết định xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2020. Đến năm 2007, Lãnh đạo các nước ASEAN đã nhất trí sẽ đạt mục tiêu này vào năm 2015 (thay vì đến năm 2020 như thỏa thuận trước đó).
Lịch sử 53 năm tồn tại, phát triển của ASEAN đã chứng minh, một ASEAN đoàn kết, thống nhất, liên kết chặt chẽ, biết gắn lợi ích quốc gia, lợi ích khu vực sẽ duy trì được vai trò trung tâm.
Để xây dựng Cộng đồng ASEAN, tháng 1/2009, Lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009-2015) cùng các kế hoạch triển khai trên 3 trụ cột về chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội, với hơn 800 biện pháp/hoạt động cụ thể.
Tiếp đó là Kế hoạch về Kết nối ASEAN và Sáng kiến Liên kết ASEAN về thu hẹp khoảng cách phát triển. Các nhà Lãnh đạo đã ký Hiến chương ASEAN vào tháng 11/2007 và có hiệu lực tháng 12/2008, để tạo cơ sở pháp lý, khuôn khổ thể chế cho xây dựng Cộng đồng.
Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (thứ hai, từ phải sang), Tổng Thư ký ASEAN và các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại cuộc họp kết nạp Việt Nam trở thành thành viên chính thức thứ bảy của ASEAN, ngày 28/7/1995, tại Thủ đô Bandar Seri Begawan (Brunei). (Ảnh: Trần Sơn/TTXVN)
Mục tiêu tổng quát của Cộng đồng ASEAN là xây dựng ASEAN đến năm 2015 trở thành một Cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế, có trách nhiệm về xã hội, hợp tác rộng mở với bên ngoài; hoạt động theo luật lệ, hướng tới người dân.
Cộng đồng Chính trị-An ninh có mục tiêu tạo dựng môi trường hòa bình, an ninh ở khu vực thông qua việc nâng hợp tác chính trị-an ninh ASEAN lên tầm cao mới, với 3 đặc trưng chính gồm: hoạt động theo luật lệ với các giá trị, chuẩn mực chung; gắn kết, hòa bình, tự cường, có trách nhiệm chung bảo đảm an ninh toàn diện; một khu vực năng động, quan hệ rộng mở với bên ngoài.
Cộng đồng Kinh tế nhằm tạo ra một thị trường duy nhất và cơ sở sản xuất thống nhất, trong đó có sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn, lao động có tay nghề; có sức cạnh tranh cao; phát triển đồng đều; hội nhập đầy đủ vào nền kinh tế toàn cầu.
Cộng đồng Văn hóa-Xã hội có mục tiêu phục vụ, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, thúc đẩy bình đẳng, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, tăng cường ý thức cộng đồng, bản sắc chung.
Cùng với đó, ASEAN còn hướng tới mục tiêu làm sâu sắc hơn quan hệ với các đối tác, giữ vai trò trung tâm ở khu vực thông qua nhiều khuôn khổ hợp tác được lồng ghép vào hoạt động của từng trụ cột Cộng đồng ASEAN.
Ngày 9/4/2010, Hội nghị ASEAN 16 – Hội nghị Cấp cao ASEAN đầu tiên trong năm 2010 – đã kết thúc tốt đẹp với việc thông qua nhiều văn kiện quan trọng với chủ đề ‘Hướng tới Cộng đồng ASEAN: Từ tầm nhìn đến hành động.’ (Ảnh: Đức Tám/TTXVN)
Không chỉ gắn kết, liên kết về nội khối, ASEAN còn tích cực mở rộng quan hệ với các đối tác bên ngoài, trở thành một đối tác quan trọng của các nước lớn trong và ngoài khu vực.
ASEAN đã trở thành đối tác quan trọng của nhiều nước, tổ chức khu vực, quốc tế. Các đối tác đều coi trọng quan hệ, đẩy mạnh hợp tác toàn diện với ASEAN cả về đa phương và song phương, hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng, ủng hộ vai trò chủ đạo của Hiệp hội ở khu vực.
Đến nay, 93 nước ngoài khu vực đã cử Đại sứ tại ASEAN. ASEAN đã lập 54 Ủy ban ASEAN tại nước thứ 3 và tổ chức quốc tế để thúc đẩy hợp tác các vấn đề ASEAN quan tâm và quảng bá hình ảnh ASEAN ra với cộng đồng quốc tế.
ASEAN đóng vai trò là động lực chính trong việc thúc đẩy hợp tác, liên kết khu vực ở Đông Á, nhất là về kinh tế-thương mại, thông qua cơ chế, khuôn khổ khác nhau ở khu vực.
Cùng với tiến trình xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN, Hiệp hội đã chủ động đi đầu trong việc hình thành một mạng lưới các Khu vực mậu dịch tự do (FTA) với từng đối tác quan trọng như: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia và New Zealand; thúc đẩy nhiều chương trình hợp tác kinh tế-thương mại đa dạng với các đối tác lớn như Mỹ, Canada, Liên minh châu Âu, Nga và đang đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).
Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục ẩn chứa nhiều bất định, cạnh tranh giữa nước lớn gia tăng, ASEAN với vị trí địa chiến lược ở trung tâm của khu vực rộng lớn kết nối hai vùng biển Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đang đứng trước vận hội và thách thức mới.
Không chỉ gắn kết, liên kết về nội khối, ASEAN còn tích cực mở rộng quan hệ với các đối tác bên ngoài, trở thành một đối tác quan trọng của các nước lớn trong và ngoài khu vực.
Với dân số gần 650 triệu người và diện tích hơn 1,7 triệu km2, ASEAN là thị trường tiền năng với một nền kinh tế năng động, là điểm sáng kinh tế toàn cầu.
Các nước ASEAN cũng không ngừng vận động vươn lên, đón đầu những lợi ích của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư bằng việc tham gia mạnh mẽ vào các lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, robot tiên tiến.
Tuy nhiên, sự gia tăng chủ nghĩa bảo hộ, cọ xát thương mại giữa các nước lớn cũng đặt ra nhiều thách thức, ảnh hưởng tiêu cực tới tốc độ phát triển kinh tế và thương mại quốc tế.
Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng phụ trách thương mại châu Á-Thái Bình Dương lần thứ 23 (MRT 23) và các sự kiện liên quan, trong năm APEC 2017, sáng 22/5/2017, tại Hà Nội diễn ra Hội nghị Bộ trưởng giữa kỳ lần thứ 3 Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). (Ảnh: Nguyễn Khang/TTXVN)
Bên cạnh đó, khác biệt trong phát triển kinh tế giữa các quốc gia thành viên và các yêu cầu hội nhập cao hơn, sâu hơn trong giai đoạn mới đòi hỏi các chính phủ phải có các quyết sách kinh tế phù hợp. Như vậy, ASEAN đang đứng trước yêu cầu tận dụng tối đa cơ hội, xử lý tốt các thách thức, tránh nguy cơ tụt hậu để tiếp tục vươn lên bền vững.
Đại sứ Kamsiah, Trưởng Phái đoàn thường trực Malaysia tại ASEAN cho rằng, một trong những bản sắc lớn nhất của ASEAN là sự đồng thuận. Theo đó, dù lớn, dù mạnh hay giàu có, nhưng khi đưa ra quyết định cho toàn khối đều cần phải có sự nhất trí của tất cả các quốc gia thành viên.
Đây cũng là điều thực sự khác biệt giữa ASEAN với các tổ chức khu vực khác. Ngoài ra, dù nằm cùng khu vực, các nước thành viên ASEAN đều là những nước láng giềng, đối tác thân thiết, thực sự tôn trọng chủ quyền của nhau. Điều này là một “bản sắc mạnh mẽ” của ASEAN.
ASEAN – hình mẫu thành công về hợp tác khu vực
Cộng đồng ASEAN hình thành ngày 31/12/2015 đã đưa ASEAN trở thành một Cộng đồng gắn kết về chính trị, liên kết về kinh tế và sẻ chia trách nhiệm xã hội.
ASEAN ngày nay được coi là hình mẫu thành công về hợp tác khu vực. Các diễn đàn do ASEAN khởi xướng đã quy tụ được nhiều quốc gia, được tất cả các nước lớn coi trọng.
Việc Cộng đồng ASEAN hình thành vào cuối năm 2015 là sự tích tụ kết quả hợp tác ASEAN trong 5 thập kỷ qua, phản ánh mức độ liên kết ASEAN đạt được đến nay, đưa ASEAN trở thành một tổ chức có mức độ liên kết cao hơn trước đây, khá chặt chẽ, có vai trò quan trọng ở khu vực.
Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 8 được tổ chức ngày 4-5/11/2002 tại Phnom Penh (Campuchia), Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) được ASEAN và Trung Quốc ký kết – văn kiện chính trị đầu tiên mà ASEAN và Trung Quốc đạt được có liên quan đến vấn đề Biển Đông và được coi là bước đột phá trong quan hệ ASEAN-Trung Quốc về vấn đề Biển Đông. (Ảnh: Thế Thuần/TTXVN)
Có thể nói, sự hình thành Cộng đồng ASEAN 2015 là dấu mốc lịch sử của tiến trình liên kết ASEAN, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Hiệp hội và khu vực cũng như từng nước thành viên. ASEAN đã và sẽ tiếp tục là nhân tố quan trọng đối với hòa bình, ổn định, hợp tác vì phát triển ở khu vực; mang lại những lợi ích quan trọng, thiết thực cho từng nước thành viên, nhất là tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội, hội nhập quốc tế.
Trong hơn 50 năm qua, thành tựu hợp tác ASEAN được thể hiện trên các mặt. Về thể chế, là một tổ chức hợp tác khu vực gồm cả 10 nước Đông Nam Á, hoạt động trên cơ sở pháp lý và các nguyên tắc cơ bản đã được ghi nhận trong Hiến chương ASEAN, có tổ chức bộ máy hoàn chỉnh từ cấp cao xuống cấp Bộ trưởng, quan chức cao cấp và cấp làm việc, trong đó có Ủy ban các Đại diện thường trực tại ASEAN ở Jakarta, Indonesia.
Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN có mức độ hợp tác chặt chẽ hơn với nhiều tiến triển quan trọng về xây dựng lòng tin, chia sẻ các chuẩn mực, quy tắc ứng xử, ngăn ngừa, quản lý xung đột, nâng cao năng lực xử lý những thách thức an ninh.
Tuy nhiên, Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN không phải là một khối phòng thủ chung; chưa đến mức có chính sách quốc phòng-an ninh chung.
Cộng đồng Kinh tế ASEAN có mức độ hợp tác khá chặt chẽ trong các lĩnh vực kinh tế ngành; đã kết nối với các nền kinh tế lớn trên thế giới. Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN là một khuôn khổ hợp tác chặt chẽ, với các quy định, tiêu chuẩn chung để tạo sự hài hòa, nâng cao năng lực, giúp thúc đẩy mạnh an sinh xã hội, bình đẳng, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường…
Từ một khu vực với những chia rẽ, khác biệt, ngày nay, ASEAN là cộng đồng của những quốc gia độc lập, đoàn kết đang phát triển ngày càng lớn mạnh.
Với dân số gần 650 triệu người, đứng thứ 3 thế giới, ASEAN là nền kinh tế phát triển năng động với quy mô GDP năm 2018 đạt 2.950 tỷ USD, đứng thứ 5 toàn cầu, đã ký kết 6 Hiệp định thương mại tự do với 7 đối tác hàng đầu thế giới, định vị vững chắc vị trí là vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực, được sự tôn trọng và hợp tác của các cường quốc, các đối tác trên thế giới./.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh chụp ảnh chung với các Trưởng đoàn tại lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ASEAN+) lần thứ nhất, sáng 12/10/2010, tại Hà Nội. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN)
Xây dựng Cộng đồng ASEAN vượt qua thách thức, phát triển bền vững
Nguyễn Hồng Điệp
Thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc về năm Chủ tịch ASEAN 2020 cho thấy, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, biến động khó lường của khu vực và toàn cầu, ASEAN đang nỗ lực tận dụng thời cơ, ứng phó hiệu quả với các thách thức, trong đó gắn kết, chủ động thích ứng là phương thức quan trọng.
Từ thực tiễn hơn 50 năm qua, Một ASEAN đoàn kết, gắn kết chặt chẽ, chung tay xây dựng cộng đồng sẽ giúp ASEAN vượt qua thách thức, phát triển bền vững.
Thông điệp của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc về năm Chủ tịch ASEAN 2020 cho thấy, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, biến động khó lường của khu vực và toàn cầu, ASEAN đang nỗ lực tận dụng thời cơ, ứng phó hiệu quả với các thách thức, trong đó gắn kết, chủ động thích ứng là phương thức quan trọng.
Đó cũng chính là cơ sở để ASEAN phát huy vai trò trung tâm trong khu vực và ASEAN cũng là một thị trường đủ lớn cho phát triển những ý tưởng mới, kinh doanh sáng tạo, là điểm đến đầu tư hấp dẫn của toàn cầu.
Mục tiêu liên kết sâu rộng hơn
Liên kết ASEAN là một tiến trình liên tục, phát triển từ thấp đến cao, trong đó sự hình thành Cộng đồng ASEAN 2015 là một dấu mốc, tạo nền tảng, động lực cho giai đoạn phát triển mới cao hơn.
Do vậy, trong năm 2014-2015, ASEAN đã tích cực xác định một khuôn khổ chiến lược mới đến năm 2025 để kế tục Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN 2015, trong đó đề ra định hướng, mục tiêu, biện pháp tiếp tục củng cố, làm sâu sắc hơn Cộng đồng ASEAN.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng các nhà lãnh đạo ASEAN ký Tuyên bố Kuala Lumpur 2015 về việc thành lập Cộng đồng ASEAN 2015, tầm nhìn 2025 (ngày 22/11/2015). (Ảnh: Tư liệu TTXVN)
Tháng 11/2015, các Lãnh đạo ASEAN đã ký “Tuyên bố Kuala Lumpur về ASEAN 2025: Cùng vững vàng tiến bước,” trong đó kèm theo văn kiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và ba Kế hoạch tổng thể để triển khai trên từng trụ cột Cộng đồng; nhất trí bộ văn kiện này sẽ bao gồm cả Kế hoạch kết nối ASEAN 2025 và Kế hoạch công tác giai đoạn 3 về thu hẹp khoảng cách phát triển (thông qua trong năm 2016).
Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 đề ra định hướng tiếp tục củng cố, làm sâu sắc hơn Cộng đồng ASEAN, với mục tiêu bao trùm là đưa ASEAN trở thành một tổ chức hợp tác khu vực mở có mức độ liên kết sâu rộng hơn và có vai trò quan trọng hơn ở khu vực. Một Cộng đồng vận hành theo luật lệ, có sự tham gia rộng rãi của người dân, mang lại những lợi ích thiết thực hơn cho người dân.
Tại cuộc họp trực tuyến liên ngành của các Quan chức cao cấp ASEAN thảo luận về định hướng xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam cho biết: “ASEAN đang bước vào thời kỳ hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025, trong 5 năm hình thành, phát triển cộng đồng ASEAN, chúng ta đã và đang đối diện với nhiều thách thức, cơ hội trong bối cảnh tình hình khu vực và toàn cầu thay đổi nhanh chóng, phức tạp. ASEAN đã cho thấy sự năng động, cầu tiến, tầm nhìn xa trong xác định đường hướng phát triển cho Hiệp hội trong hơn 5 thập kỷ qua.”
Hội nghị Hội đồng Cộng đồng kinh tế ASEAN lần thứ 18 diễn ra tại Thái Lan, ngày 31/10/2019. (Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN)
Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và các Kế hoạch tổng thể để triển khai trên từng trụ cột Cộng đồng là sản phẩm của sự đồng thuận, phản ánh tầm nhìn, lợi ích chung của các nước thành viên về ASEAN trong năm 2025.
Những điểm đáng chú ý là đề ra mục tiêu liên kết sâu rộng hơn, đồng thời coi trọng hơn cơ sở pháp lý và người dân cũng như đoàn kết, thống nhất, vai trò trung tâm của ASEAN.
Mối quan hệ gắn kết, bổ trợ giữa 3 trụ cột Cộng đồng được thể hiện đậm nét qua các mục tiêu xuyên suốt (liên kết và gắn kết, dựa trên luật lệ, nâng cao năng lực, hướng tới người dân, phục vụ lợi ích thiết thực của người dân, năng động, sáng tạo, phát triển bền vững, quan hệ rộng mở với bên ngoài trong lúc bảo đảm vai trò trung tâm của ASEAN).
Tại Cuộc họp trực tuyến liên ngành của các Quan chức cao cấp ASEAN thảo luận về định hướng xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025, các nước tham gia cuộc họp đề nghị Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025 cần mang tính bao trùm, gắn kết chặt chẽ các nội dung hợp tác trên cả 3 trụ cột Cộng đồng ASEAN.
Các khía cạnh hợp tác về chuyển đổi số, phát triển nền kinh tế số, phát triển bao trùm, khả năng nhanh nhạy, ứng phó hữu hiệu với các thách thức đang nổi lên, cách tiếp cận hướng về người dân, lấy người dân làm trung tâm, đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá, đưa Cộng đồng ASEAN đến gần hơn với người dân, nâng cao vai trò trung tâm, vị thế quốc tế của ASEAN… được các nước ASEAN nhấn mạnh trong xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025.
Chia sẻ quan điểm của Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2025 cần xác định rõ tính chất, bản chất của ASEAN là cơ sở quyết định các mục tiêu, nguyên tắc, thể thức hoạt động của ASEAN trong tương lai.
Triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 đạt kết quả tích cực
Xây dựng Cộng đồng ASEAN trong 4 năm qua về cơ bản đạt kết quả tích cực và khả quan, thể hiện ở tiến độ thực thi cam kết trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và các Kế hoạch tổng thể đi kèm.
Về chính trị-an ninh, tỷ lệ hoàn thành các dòng hành động trong Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN đạt 94% (chỉ còn 16/290 dòng hành động chưa hoàn thành).
Hội nghị đặc biệt các quan chức cấp cao nông lâm nghiệp AMAF ASEAN+3 lần thứ 18 cùng các đối tác chiến lược Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, ngày 7/8/2019, tại thành phố Huế. (Ảnh: Hồ Cầu/TTXVN)
Về kinh tế, tính đến 30/9/2019, ASEAN đã hoàn tất 76/170 ưu tiên. Liên kết kinh tế trong Cộng đồng Kinh tế ASEAN đã trở nên vững chắc, tạo thành vùng đệm quan trọng giúp ASEAN chống lại các cú sốc kinh tế lớn từ bên ngoài…
Về văn hóa-xã hội, đến 30/9/2019, có 954 hành động đã góp phần giải quyết 109 các biện pháp chiến lược của Cộng đồng Văn hóa-xã hội, tăng 25 hành động so với năm 2018. Về tổng thể, 13% đã được hoàn thành, 51% đang được triển khai còn 36% sẽ được tiếp tục thực hiện trong thời gian tới.
Nhiều hoạt động sôi nổi liên quan đến quảng bá, nâng cao nhận thức về ASEAN, giao lưu nhân dân, giải quyết các vấn đề an sinh xã hội cho người dân cũng đã được triển khai.
Các trụ cột đều đã xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá gắn với kế hoạch công tác của từng lĩnh vực chuyên ngành, góp phần đảm bảo hiệu quả, tiến độ thực thi cam kết.
Bên cạnh đó, Kế hoạch Tổng thể về Kết nối ASEAN 2025 và Kế hoạch công tác giai đoạn 3 Sáng kiến Hội nhập ASEAN giai đoạn 2016-2020 được thực thi bài bản, các nước đã xác định được các dự án ưu tiên và các đầu mối của từng quốc gia triển khai các lĩnh vực cụ thể. Qua 4 năm triển khai, Kế hoạch này đã thực hiện được 19/26 ưu tiên (chiếm 73%).
Về tình hình triển khai các cam kết, ASEAN đã hoàn tất thủ tục 239 công cụ pháp lý, trong đó 22 công cụ đang chờ hoàn tất thủ tục. Đáng chú ý, ASEAN đã xác định được danh mục, các cơ quan chủ trì điều phối triển khai các vấn đề liên ngành, liên trụ cột, trong đó có phòng chống mua bán người, an ninh, hợp tác biển, chống khủng bố, an ninh mạng, gìn giữ, kiến tạo hòa bình hậu xung đột, nhân quyền, phòng chống ma túy, tội phạm môi trường, chống rửa tiền, tội phạm kinh tế xuyên quốc gia, an ninh, an toàn hạt nhân, quản lý biên giới…
Tầm nhìn ASEAN 2025 được gắn kết với Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững cũng cho thấy ASEAN đang nỗ lực vươn ra bên ngoài, phấn đấu trở thành thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế.
Nhìn chung, tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN gần đây dành nhiều ưu tiên cho các đối tượng như phụ nữ, trẻ em, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, thúc đẩy các chương trình hợp tác phát triển kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng cường kết nối, các biện pháp bảo đảm an sinh, phúc lợi xã hội.
Tầm nhìn ASEAN 2025 được gắn kết với Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững cũng cho thấy ASEAN đang nỗ lực vươn ra bên ngoài, phấn đấu trở thành thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế.
Hiệu quả bộ máy tổ chức, lề lối làm việc của ASEAN đã được cải thiện từng bước, nhiều vấn đề liên ngành, liên trụ cột đang được xử lý tích cực. Vừa qua, các nước đã nhất trí áp dụng một số cải tiến hình thức tổ chức họp với các đối tác và nhận được sự hoan nghênh của tất cả các bên.
Theo Tiến sỹ, Đại sứ Luận Thùy Dương, Học viện Ngoại giao, ASEAN đã bắt đầu một hành trình mới với tên gọi Cộng đồng, tràn đầy quyết tâm, tự tin.
Lễ ký và ra Tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) lần thứ 12 diễn ra ở Singapore, ngày 19/10/2018. (Ảnh: Xuân Vịnh/TTXVN)
Một ASEAN với tầm nhìn liên kết sâu rộng, chủ động thích ứng, phát triển bền vững và mạnh mẽ sau 2025 chắc chắn sẽ tiếp tục mang lại cho các nước thành viên, cho Việt Nam, cho khu vực nhiều lợi ích to lớn và thiết thực hơn. Việt Nam đã là một thành viên có trách nhiệm trong 25 năm qua, sẽ tiếp tục có những đóng góp, có vai trò to lớn hơn trong những năm tiếp theo.
Với phương châm chủ động, tích cực, có trách nhiệm, thích ứng cao, Việt Nam sẽ có những đóng góp hữu hiệu cho một Cộng đồng ASEAN ngày càng đoàn kết và vững mạnh.
Là Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam sẽ phát huy những thành quả, tiếp nối nỗ lực của các kỳ Chủ tịch tiền nhiệm, để cùng các thành viên định hướng phát triển Cộng đồng ASEAN đến 2025 và xa hơn./.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (thứ năm, từ phải sang) và các Trưởng đoàn tại Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34 ở Bangkok (Thái Lan), sáng 23/6/2019. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)
Việt Nam nỗ lực củng cố khối đại đoàn kết, thống nhất của ASEAN
Diệp Trương
Qua 25 năm chính thức gia nhập ASEAN (1995-2020), Việt Nam đã nhanh chóng hội nhập, tham gia sâu rộng tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN; có những đóng góp tích cực trong việc duy trì đoàn kết nội khối, tăng cường hợp tác giữa các nước thành viên cũng như giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài; góp phần không nhỏ vào sự phát triển, thành công của ASEAN ngày hôm nay.
Trong 25 năm qua, Việt Nam đã có những đóng góp tích cực, quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng ASEAN.
Đặc biệt, trong những tháng đầu năm 2020 ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19 đến sự phát triển kinh tế-xã hội của các nước thành viên ASEAN, Chủ tịch ASEAN 2020 – Việt Nam chủ động, tích cực; cùng các nước ứng phó với dịch bệnh, vượt qua giai đoạn cam go, khó khăn; khẳng định bản lĩnh của một cộng đồng trưởng thành, tự cường và năng động.
Thành viên tích cực, có trách nhiệm cao
Trong 25 năm qua, Việt Nam đã có những đóng góp tích cực, quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng ASEAN. Ngay từ những ngày đầu gia nhập ASEAN, Việt Nam đã thể hiện vai trò tích cực và có trách nhiệm cao.
Trong bối cảnh khu vực trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á nghiêm trọng 1997-1998, Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 6 tại Hà Nội (12/1998) – chỉ 3 năm sau khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của ASEAN.
Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (thứ hai, từ phải sang), Tổng Thư ký ASEAN và các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại cuộc họp kết nạp Việt Nam trở thành thành viên chính thức thứ bảy của ASEAN, ngày 28/7/1995, tại Thủ đô Bandar Seri Begawan (Brunei). (Ảnh: Trần Sơn/TTXVN)
Sự kiện mang dấu ấn đậm nét của Việt Nam được các nước thành viên ASEAN nói riêng, dư luận quốc tế nói chung đánh giá cao.
Với việc thông qua Chương trình Hành động Hà Nội, Hội nghị cấp cao ASEAN 6 đã góp phần quan trọng tăng cường đoàn kết, đẩy mạnh hợp tác, khôi phục hình ảnh ASEAN; đặc biệt định hướng hợp tác, phát triển ASEAN trong những năm tiếp theo để thực hiện Tầm nhìn 2020.
Tiếp sau đó, Việt Nam đã hoàn thành tốt vai trò Chủ tịch Ủy ban thường trực ASEAN (ASC) khóa 34 và Diễn đàn khu vực ASEAN, tổ chức và chủ trì thành công các hội nghị, diễn đàn, các cuộc đối thoại quan trọng.
Với sự nỗ lực của Việt Nam, ASEAN và Diễn đàn khu vực ASEAN đã đạt được những kết quả quan trọng; tiếp tục phát triển đúng hướng, phù hợp với lợi ích của từng nước ASEAN và lợi ích chung của cả khu vực.
Việt Nam tiếp nhận cương vị Chủ tịch ASEAN nhiệm kỳ 2010 vào giai đoạn có ý nghĩa quan trọng với tiến trình xây dựng Cộng đồng của ASEAN. Đó là năm bản lề trong chặng đường 5 năm còn lại để ASEAN hoàn thành mục tiêu xây dựng Cộng đồng; là năm ASEAN bắt đầu chính thức ổn định hoạt động theo bộ máy tổ chức và khung pháp lý do Hiến chương quy định.
Nghi thức thượng cờ tại Lễ kết nạp Việt Nam là thành viên chính thức thứ bảy của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), chiều 28/7/1995, tại Thủ đô Bandar Seri Begawan (Brunei). (Ảnh: Trần Sơn/TTXVN)
Việt Nam cùng các nước thành viên đề ra ưu tiên xuyên suốt cho hợp tác ASEAN trong giai đoạn này nhằm đẩy mạnh hành động nhằm hiện thực hóa mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN, được thể hiện qua Chủ đề “Hướng tới Cộng đồng ASEAN: Từ tầm nhìn tới hành động.”
Việc hoàn thành tốt nhiệm vụ Chủ tịch ASEAN 2010 đã nâng cao vai trò, vị thế quốc tế của Việt Nam; đề cao hình ảnh một nước Việt Nam đổi mới và năng động, có đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác, phát triển.
Ở hai cương vị này, Việt Nam đã giúp thúc đẩy một bước tiến lớn hướng tới thành lập Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, qua đó tăng cường vai trò và vị thế quốc tế của khối.
Bên cạnh đó, Việt Nam đã đóng góp vào việc hình thành, củng cố, phát triển các thể chế do ASEAN thành lập và dẫn dắt, thúc đẩy quan hệ đối ngoại của ASEAN thông qua quyết định mở rộng Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) để kết nạp thêm Mỹ và Nga; lần đầu tiên tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN Mở rộng (ADMM+); vận động để đại diện cho ASEAN dự Hội nghị Thượng đỉnh G-20 tại Hàn Quốc và Canada.
Tiếp sau đó là hàng loạt sáng kiến, chương trình như “Tầm nhìn 2020 và kế hoạch thực hiện,” “Tuyên bố ASEAN 2,” “Hiến chương ASEAN,” “Lộ trình phát triển Cộng đồng ASEAN (2009-2015),” “Sáng kiến hội nhập ASEAN” và “Kế hoạch Tổng thể và Kết nối ASEAN.”
Trong những năm gần đây, Việt Nam được đánh giá là một thành viên năng động, trách nhiệm, nổi bật với việc đóng góp sự duy trì sự thống nhất, hòa bình, an ninh của khu vực ASEAN.
Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết, ngay từ cuối năm 2018, Việt Nam đã tích cực chuẩn bị cho vai trò quan trọng này với mong muốn đặt những viên gạch tiếp theo xây dựng Cộng đồng ASEAN thêm vững mạnh.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Từ khi gia nhập “con thuyền khu vực” ASEAN năm 1995, Việt Nam đã cùng ASEAN chèo chống qua nhiều sóng gió, vật lộn với những dòng xoáy dữ dội của “biển cả toàn cầu.”
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh phát biểu tại lễ Thượng cờ ASEAN ngày 7/8/2020 ở Hà Nội. (Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN)
Trong sự vững vàng của ASEAN ngày hôm nay có những nỗ lực bền bỉ của Việt Nam, qua đó góp phần xây dựng đoàn kết, thống nhất giúp ASEAN vượt qua những thời khắc khó khăn, thử thách.
Đảm đương vai trò Chủ tịch ASEAN đúng vào dịp kỷ niệm 25 năm gia nhập, Việt Nam có nhiều thuận lợi nhưng cũng sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Thúc đẩy ASEAN vươn lên mạnh mẽ, phát triển bền vững sẽ là đóng góp thiết thực của Việt Nam cho Cộng đồng.”
Với chủ đề cho Năm ASEAN 2020 “Gắn kết và chủ động thích ứng,” Việt Nam mong muốn khẳng định đoàn kết có ý nghĩa quyết định với sự vững bền của ASEAN. Một Cộng đồng ASEAN gắn kết, phát triển mới có thể thích ứng hiệu quả với các yếu tố tác động bên ngoài và ngược lại, chủ động thích ứng sẽ giúp ASEAN gắn kết chặt chẽ, nhờ đó tăng cường sức mạnh tổng thể.
Trong bối cảnh dịch COVID-19 tưởng chừng bất khả thi cho mọi chương trình, Việt Nam đã chủ động, kịp thời, sáng tạo chuyển sang hình thức họp trực tuyến để bảo đảm các hoạt động của ASEAN liên tục, thông suốt.
Việt Nam không chỉ xử lý tốt trong công tác phòng, chống dịch trong nước mà còn là nêu cao tinh thần hợp tác quốc tế, giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khẩn cấp, khó khăn nhất.
Về vai trò của Việt Nam với tư cách là Chủ tịch ASEAN năm 2020, Tiến sỹ Balaz Szanto, Bộ môn Quan hệ quốc tế, Đại học Webster Thailand nhấn mạnh, Việt Nam là thành viên quan trọng, là quốc gia có vai trò chủ yếu trong ASEAN.
Vai trò lãnh đạo ASEAN của Việt Nam sẽ có những ảnh hưởng riêng biệt đến các vấn đề quan trọng, trong đó có việc thúc đẩy giải quyết các tranh chấp lãnh thổ trên biển, cũng như các vấn đề khác trong chương trình nghị sự của ASEAN.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN Lào Thongphane Savanphet đánh giá, Việt Nam đang làm tốt vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, đặc biệt trong việc dẫn dắt ASEAN vượt qua những khó khăn, thách thức của đại dịch COVID-19. Hội nghị cấp cao ASEAN 36 với nhiều nội dung quan trọng, đã thể hiện đúng tinh thần chủ đề năm 2020 trong điều kiện và hoàn cảnh mới.
Quyết không chùn bước trước đại dịch COVID-19
Việt Nam bắt đầu nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN từ tháng 1/2020, đúng thời điểm dịch COVID-19 bùng phát, lan rộng ra cả thế giới. “Việt Nam nhận thức rõ trách nhiệm của mình, đã thích ứng, chủ động, linh hoạt cùng với các nước thành viên ASEAN khác ứng phó với dịch bệnh. Việt Nam nhanh chóng xác định cần tạm thời chuyển trọng tâm hợp tác của ASEAN; phối hợp với các nước ASEAN tập trung vào hợp tác ứng phó dịch bệnh, coi đây là ưu tiên hàng đầu của ASEAN trong giai đoạn hiện nay,” Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam khẳng định.
Sáng 14/4/2020, tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch ASEAN 2020 chủ trì Hội nghị trực tuyến Cấp cao đặc biệt ASEAN về ứng phó dịch bệnh COVID-19. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)
Theo đó, ngay từ đầu dịch bệnh, Việt Nam đã tích cực, chủ động dẫn dắt và điều phối nỗ lực chung của ASEAN và hợp tác với các Đối tác kiểm soát, ngăn chặn lây lan, giảm thiểu tác động kinh tế-xã hội của dịch bệnh. Cơ quan Y tế các nước ASEAN và các nước ASEAN+3 đã trao đổi, chia sẻ thông tin về dịch bệnh.
Trước tình hình dịch bệnh ngày càng phức tạp, ngày 14/2/2020, Việt Nam phối hợp các nước ra Tuyên bố Chủ tịch về ứng phó của ASEAN trước dịch COVID-19, vừa cảnh báo nguy cơ dịch bệnh vừa khẳng định quyết tâm hợp tác khu vực, quốc tế trong chống dịch, phối hợp tổ chức nhiều cuộc họp với các đối tác như Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và các tổ chức quốc tế nhằm cùng nhau sớm đẩy lùi, khống chế dịch bệnh.
Thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Cấp cao, các cấp ngành trong Cộng đồng ASEAN như các Bộ trưởng Quốc phòng, Kinh tế đều ra Tuyên bố đề ra hành động chung trong lĩnh vực của mình để kiểm soát, ngăn chặn dịch bệnh.
Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN trùng với thời điểm kỳ niệm 25 năm Việt Nam gia nhập tổ chức, Việt Nam đã và đang tiếp tục huy động năng lực hành động tập thể của khối, tạo ra cơ chế thúc đẩy sự hùng cường chung của các nước thành viên để không ai bị bỏ lại phía sau
Trong quá trình này, Hội đồng điều phối ASEAN luôn đóng vai trò trung tâm, điều phối các hoạt động hợp tác trong Cộng đồng và trong hợp tác với các đối tác, tạo nên mạng lưới rộng khắp, trong cả khu vực về phòng chống, giảm thiểu tác động của dịch COVID-19.
Từ tháng 2/2020 đến nay, Hội đồng điều phối ASEAN đã nhiều lần nhóm họp để ra các quyết định khác nhau. Đồng thời, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã tổ chức họp với đối tác, vừa tranh thủ học hỏi kinh nghiệm vừa phối hợp phòng, chống và kiểm soát dịch.
Trước những thách thức do đại dịch COVID-19, tại Hội nghị cấp cao ASEAN 36, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, mẫu số lợi ích chung gắn kết các quốc gia thành viên ASEAN hơn 5 thập kỷ qua càng được nhân lên trong bối cảnh khó khăn, thử thách.
Dịch COVID-19 là phép thử để ASEAN càng khẳng định bản lĩnh của một Cộng đồng ngày càng trưởng thành. Khẳng định tinh thần quyết không chùn bước trước đại dịch COVID-19, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tin tưởng “Qua mỗi cơn phong ba, bó lúa vàng trên logo biểu tượng của ASEAN sẽ ngày càng thêm gắn kết bền chặt, tiếp tục đem lại những hạt gạo đong đầy tình cảm đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau của đại gia đình ASEAN.”
Theo đó, dưới vai trò điều phối của Chủ tịch ASEAN 2020, các nước thành viên thường xuyên chia sẻ quyết định về chính sách; đồng thời xem xét, điều chỉnh chính sách của mình theo hướng phù hợp với đặc thù khu vực, đòi hỏi của tình hình lẫn thực tiễn của từng nước. Việc làm này đã tạo ra nền tảng chính sách hài hòa và tương đối đồng bộ giữa các nước trong đấu tranh với dịch COVID-19.
Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN hẹp (AEM) lần thứ 26, ngày 10/3/2020, tại Đà Nẵng dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh. (Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN)
Bên cạnh đó, ASEAN cũng đã kích hoạt các cơ chế thông tin trong khu vực về y tế, về ứng phó với các trường hợp khẩn cấp, trong đó có Mạng lưới trung tâm hoạt động khẩn cấp ASEAN về các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, Trung tâm ảo ASEAN BioDioaspora.
Trong vai trò Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đã thúc đẩy việc thành lập và tổ chức cuộc họp đầu tiên bằng hình thức trực tuyến của Nhóm công tác liên ngành Hội đồng điều phối ASEAN về ứng phó các tình trạng y tế công cộng khẩn cấp 31/3/2020 để thống nhất khuyến nghị các bước triển khai phối hợp, hành động tiếp theo.
Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, các cuộc họp không thể diễn ra theo phương cách truyền thống, Việt Nam đã thúc đẩy tổ chức họp theo hình thức trực tuyến. Đây là giải pháp linh hoạt, phù hợp, được các nước thành viên đánh giá góp phần giúp ASEAN phản ứng nhanh, kịp thời trước đại dịch COVID-19.
Việt Nam đã đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm đẩy mạnh nỗ lực chung của ASEAN trong ứng phó với dịch COVID-19 như hình thành kho dự phòng của khu vực về trang thiết bị y tế và nhu yếu phẩm, đáp ứng các yêu cầu khẩn cấp; xây dựng quy trình ứng phó chung của ASEAN trong các tình huống dịch bệnh; trên cơ sở các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới, tổ chức diễn tập trực tuyến của Trung tâm Quân y ASEAN về ứng phó dịch bệnh; tổ chức diễn tập quân y sa bàn về tình hướng y tế cộng đồng, khẩn cấp; thành lập Quỹ ASEAN về chống dịch COVID-19; thành lập Nhóm Công tác về phòng chống tin giả…
“Tất cả những hoạt động này Việt Nam đã chủ động đề xuất và được sự ủng hộ của các nước ASEAN,” Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh. Bên cạnh đó, Việt Nam đã có nhiều hình thức hợp tác, hỗ trợ các nước ASEAN về tài chính và vật tư, trang thiết bị y tế do Việt Nam sản xuất như khẩu trang, quần áo bảo hộ, bộ kit xét nghiệm… nỗ lực chung tay cùng các nước ASEAN chống đại dịch COVID-19.
Khai mạc Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN phụ trách Cộng đồng Văn hóa-Xã hội tại thành phố Đà Lạt, ngày 24/2/2020. (Ảnh: Chu Quốc Hùng/TTXVN)
Đánh giá Việt Nam là “thành viên quý giá” của cộng đồng các nước ASEAN, Đại sứ -Trưởng phái đoàn thường trực Philippines tại Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á Noel Servigon cho rằng, thành công đáng chú ý của Việt Nam trong việc ngăn chặn đại dịch COVID-19 đã trở thành hình mẫu không chỉ trong ASEAN mà cả trên toàn thế giới.
Theo ông Noel Servigon, các nỗ lực phối hợp trong năm nay sẽ giúp đảm bảo tất cả các quốc gia thành viên ASEAN vươn lên mạnh mẽ hơn, được trang bị tốt hơn để ứng phó và phục hồi sau các đại dịch tương lai.
Sau 25 năm gia nhập ASEAN, từ một nước có nền kinh tế bao cấp, lạc hậu, Việt Nam đã trở thành một nước có thu nhập trung bình với nền kinh tế thị trường năng động, tích cực hội nhập sâu rộng vào khu vực và thế giới. Việt Nam trở thành một thành viên tích cực, năng động của ngôi nhà chung ASEAN; nỗ lực củng cố khối đại đoàn kết, thống nhất của khu vực, phát huy vai trò trung tâm, thúc đẩy quan hệ đối ngoại của ASEAN trong thời gian tiếp theo.
Đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN trùng với thời điểm kỳ niệm 25 năm Việt Nam gia nhập tổ chức, Việt Nam đã và đang tiếp tục huy động năng lực hành động tập thể của khối, tạo ra cơ chế thúc đẩy sự hùng cường chung của các nước thành viên để không ai bị bỏ lại phía sau./.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch ASEAN 2020 và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Chủ tịch Hội đồng Liên Nghị viện ASEAN (AIPA) lần thứ 41 chủ trì Đối thoại giữa các Nhà lãnh đạo ASEAN và AIPA dưới hình thức trực tuyến, chiều 26/6/2020, tại Hà Nội. (Nguồn: TTXVN)
Sau làn sóng dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 do virus SARS-CoV-2 đầu tiên, một số nơi ở Trung Quốc đã và đang phải đối phó với làn sóng dịch thứ hai.
Các chuyên gia đánh giá việc áp dụng cách tiếp cận mới, chỉ phong tỏa khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao của Trung Quốc có thể trở thành mô hình mẫu trong công tác chống dịch cho tới khi thế giới phát triển thành công vắcxin ngừa virus SARS-CoV-2
Tuy nhiên, rút kinh nghiệm từ công tác phòng chống trong đợt dịch thứ nhất, chính quyền các địa phương dưới sự chỉ đạo của chính quyền trung ương Trung Quốc đã áp dụng những giải pháp chống dịch mới, bước đầu đã phát huy tác dụng và đạt hiệu quả rõ rệt.
Làn sóng dịch thứ hai tại Trung Quốc bắt đầu khởi phát tại khu chợ bán buôn Tân Phát Địa ở thủ đô Bắc Kinh từ ngày 11/6, sau gần hai tháng thành phố này hoàn toàn không có ca bệnh nào lây nhiễm trong cộng đồng.
Người dân đeo khẩu trang phòng dịch COVID-19 tại Hong Kong, Trung Quốc ngày 27/7/2020. (Nguồn: THX/TTXVN)
Trong hơn một tháng kể từ đó, Bắc Kinh ghi nhận tới hơn 300 ca lây nhiễm trong cộng đồng, đều liên quan đến ổ dịch Tân Phát Địa.
Sau Bắc Kinh, đến lượt khu tự trị Tân Cương ở Tây Bắc Trung Quốc cũng phải hứng chịu làn sóng dịch thứ hai từ giữa tháng 7, sau gần 150 ngày hết dịch trong cộng đồng.
Tính đến hết ngày 6/8, Tân Cương có hơn 670 ca mắc COVID-19 mới trong đợt lây nhiễm lần này. Tất cả đều ở thủ phủ Urumqi. Đợt dịch này nghiêm trọng hơn nhiều so với đợt dịch đầu tiên hồi tháng 1, với chỉ 80 ca nhiễm tại đây.
Tiếp đó, thành phố Đại Liên, thủ phủ tỉnh Liêu Ninh ở Đông Bắc Trung Quốc cũng phải hứng chịu làn sóng dịch thứ hai. Kể từ ngày 22/7 đến nay, thành phố này đã ghi nhận khoảng 90 ca nhiễm mới trong cộng đồng.
Tuy nhiên, ổ dịch tại Đại Liên có phạm vi hẹp do phần lớn các ca nhiễm bệnh đều là nhân viên làm việc tại Công ty hải sản Thế giới Khải Dương và người thân của họ.
Rút kinh nghiệm từ đợt dịch đầu tiên, thay vì phong tỏa toàn bộ một thành phố như từng làm ở Vũ Hán, chính quyền các địa phương trên, đi đầu là Bắc Kinh, đã áp dụng cách tiếp cận mới, chỉ phong tỏa những khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao, với những biện pháp chống dịch từng được áp dụng trước đó.
Một điểm lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại Liêu Ninh, Trung Quốc ngày 26/7/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Cách tiếp cận này mang “tính mục tiêu” cao hơn, nhằm mục đích không để cả một khu vực rộng lớn bị tê liệt.
Ngay khi phát hiện ca nhiễm đầu tiên tại chợ Tân Phát Địa, một số khu vực tại Bắc Kinh được lệnh lập tức bước vào “trạng thái thời chiến,” theo đó mọi nguồn lực được huy động, từ công an, cảnh sát, dân phòng, cán bộ khu vực cho đến tình nguyện viên.
Những khu dân cư có ca nhiễm bệnh phải chịu sự quản lý nghiêm ngặt “nội bất xuất ngoại bất nhập” theo kiểu “thời chiến.” Đây là những giải pháp từng được áp dụng tại Vũ Hán khi dịch bệnh đã lan rộng.
Để hạn chế tối đa rủi ro, tổn thất và dập dịch trong thời gian ngắn nhất, Bắc Kinh đã chống dịch ở cấp độ cao hơn thực tế, với phương châm “chống dịch như chống giặc.”
Song song với việc khoanh vùng ổ dịch, quy trình điều tra dịch tễ, xét nghiệm axit nucleic, tập trung cứu chữa người bệnh, đảm bảo vật tư phòng dịch và nhu yếu phẩm cho người dân… cũng được kích hoạt ngay lập tức.
Tuy nhiên, với cách tiếp cận mới, người dân ở những nơi “nguy cơ thấp” (không có dịch) vẫn sinh hoạt bình thường và có thể di chuyển ra ngoài thành phố nếu kết quả xét nghiệm axit nucleic âm tính trong vòng 7 ngày.
Người dân xếp hàng chờ xét nghiệm COVID-19 tại Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc ngày 27/7/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Các cửa hàng, quán ăn, thậm chí tiệm tóc vẫn mở cửa. Giao thông không đông đúc như bình thường nhưng lượng lớn phương tiện vẫn đi lại trên đường.
Mấu chốt trong chiến lược kiểm soát dịch bệnh của chính quyền Bắc Kinh là xét nghiệm chủ động và truy vết tiếp xúc. Xét nghiệm được xác định là một biện pháp hữu hiệu giúp phát hiện sớm người mắc COVID-19 ngay từ thời kỳ ủ bệnh và chưa có triệu chứng.
Các trạm xét nghiệm nhanh chóng được thiết lập ở những bệnh viện, cổng công viên, sân vận động và trung tâm cộng đồng trên khắp thành phố. Ban đầu các đối tượng phải tiến hành xét nghiệm là tất cả cư dân ở các khu vực có nguy cơ cao và vừa, cũng như những tiểu thương và nhân viên làm việc tại các khu chợ có người bệnh. Chỉ trong chưa đầy một tuần, hơn 1,1 triệu người đã được lấy mẫu xét nghiệm.
Lần đầu tiên, những người có liên quan đến những địa điểm có người bệnh hoặc người bệnh từng đi qua đã được chính quyền sử dụng truyền thông hoặc nhắn tin trực tiếp vào điện thoại nhờ dữ liệu lớn, kêu gọi họ chủ động khai báo và đi xét nghiệm.
Giới chức Bắc Kinh cũng nhanh chóng triển khai truy vết lịch sử tiếp xúc, xét nghiệm đồng loạt và cách ly tập trung, chủ yếu là những người dễ bị tổn thương nhất cũng như người làm công việc có nguy cơ nhiễm cao.
Công nghệ cũng được ứng dụng vào việc truy vết tiếp xúc với việc người dân đăng ký mã sức khỏe qua ứng dụng Health Kit, được cài đặt trên điện thoại cá nhân.
Nhân viên y tế lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc ngày 27/7/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Ứng dụng này dựa trên công nghệ di động và dữ liệu lớn (big data), cho biết sự di chuyển và tình trạng sức khỏe của những người đang ở Trung Quốc. Sau khi đăng ký thông tin, khai báo lịch sử đi lại, mỗi người dùng sẽ được cấp một mã xác nhận màu đỏ, vàng hoặc xanh.
Người dùng có mã đỏ phải vào cơ sở cách ly tập trung hoặc tự cách ly trong 14 ngày. Người có mã vàng phải cách ly 7 ngày, trong khi người có mã xanh có thể tự do di chuyển.
Dù đến bất cứ nơi nào, đặc biệt là địa điểm công cộng, nhà hàng, công sở…, mọi người đều phải xuất trình mã sức khỏe này. Khi một người được xác nhận mắc COVID-19, cơ quan chức năng có thể nhanh chóng truy lại đường đi của bệnh nhân và xác định đã tiếp xúc với những ai.
Bên cạnh đó, chính quyền cũng khuyến cáo người dân thường xuyên sử dụng khẩu trang, vệ sinh tay chân bằng dung dịch sát khuẩn. Việc đo thân nhiệt cũng được duy trì tại nhiều tòa nhà, siêu thị, khu dân cư. Khi ra vào các tòa nhà, công sở và chung cư, người ngoài phải đăng ký thông tin cá nhân.
Cách tiếp cận mới này bước đầu đã cho thấy hiệu quả, số ca nhiễm hằng ngày giảm dần và sau gần 40 ngày dập dịch quyết liệt, thủ đô Bắc Kinh đã hoàn toàn dập tắt được làn sóng dịch thứ hai.
Đến nay đã hàng chục ngày Bắc Kinh không có ca lây nhiễm mới trong cộng đồng. Qua đợt dịch nguy hiểm này, Bắc Kinh được coi như mô hình mẫu về kiểm soát dịch cộng đồng ở Trung Quốc.
Cách làm này đã được cả giới chức Tân Cương và Đại Liên áp dụng. Kết quả là, số bệnh nhân tại Tân Cương hiện chỉ còn tăng hơn 20 người một ngày trong vài ngày qua, giảm đáng kể sau khi liên tục tăng 3 con số vào những ngày cuối tháng 7.
Hiện Tân Cương còn gần 630 bệnh nhân đang điều trị và hơn 40 người đã được chữa khỏi bệnh. Trong khi đó, tại Đại Liên, dịch COVID-19 đến nay bước đầu đã được khống chế, dù nguy cơ bùng phát dịch ở quy mô nhỏ vẫn còn.
Hiệu quả từ các biện pháp mới cũng được thể hiện rõ ở lĩnh vực kinh tế. Trong hơn hai tháng, thành phố Vũ Hán với 11 triệu dân bị phong tỏa nghiêm ngặt, mọi hoạt động kinh tế phải ngừng lại, khiến nền kinh tế lao đao.
Nhờ cách tiếp cận hạn chế thay vì phong tỏa, nền kinh tế vừa phục hồi sau làn sóng dịch thứ nhất ở Bắc Kinh, Đại Liên và Tân Cương đã không bị thiệt hại quá nặng nề, đồng thời vẫn giúp người dân có thể “sống chung với lũ” COVID-19 trong thời gian dài.
Từ những hiệu quả trong công tác phòng chống dịch tại các thành phố trên, một số chuyên gia đánh giá rằng cách chống mới của Trung Quốc có thể trở thành mô hình mẫu trong công tác chống dịch cho tới khi thế giới phát triển thành công vắcxin ngừa virus SARS-CoV-2./.
Vắcxin phòng COVID-19 do Tập đoàn dược phẩm quốc gia Sinopharm bào chế tại Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 16/3/2020. (Nguồn: THX/TTXVN)
Có thể nói kinh tế thế giới đang bị virus SARS-CoV-2 tàn phá khi biểu đồ lên xuống các ca lây nhiễm mới trùng khớp với kết quả các hoạt động kinh tế.
Nguy cơ làn sóng dịch thứ hai, thứ ba bùng phát trở lại tại nhiều nước cùng với những diễn biến hết sức khó lường của đại dịch COVID-19 đang ngăn cản quá trình phục hồi kinh tế vốn rất mong manh sau giai đoạn phong tỏa.
Nối tiếp đà suy giảm rõ rệt trong quý 1 năm nay, kinh tế toàn cầu trong quý 2 vừa qua cũng “trượt dốc.” Khả năng kinh tế toàn cầu đã qua khoảng thời gian khó khăn nhất và sớm phục hồi tăng trưởng mạnh dường như vẫn chỉ là hy vọng.
Tăng trưởng “trượt dốc”
Mỹ vừa công bố số liệu cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới đã giảm 33% trong quý 2 vừa qua – mức yếu kém nhất kể từ năm 1947.
Tình trạng gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh lúc này sẽ làm tăng nguy cơ kinh tế Mỹ sớm phải đối mặt với làn sóng phá sản lớn. Điều đó sẽ xảy ra khi tỷ lệ thất nghiệp cao tạo căng thẳng đến mức “không thể chịu nổi” đối với ngân sách hộ gia đình, cũng như khi áp lực gia tăng đối với các doanh nghiệp trong ngành du lịch, nhà hàng, bán lẻ và giải trí.
Nguy cơ làn sóng dịch thứ hai, thứ ba bùng phát trở lại tại nhiều nước cùng với những diễn biến hết sức khó lường của đại dịch COVID-19 đang ngăn cản quá trình phục hồi kinh tế vốn rất mong manh sau giai đoạn phong tỏa.
Nó cũng sẽ xảy ra khi ngành dầu đá phiến Mỹ bị suy giảm do giá dầu thế giới thấp, còn khu vực bất động sản thương mại phải đối mặt với tình trạng dư thừa văn phòng và các trung tâm mua sắm bị bỏ trống bởi mọi người chọn làm việc từ xa và mua sắm trực tuyến.
Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Washington, Mỹ, ngày 30/7/2020. (Nguồn: THX/TTXVN)
Hãng xếp hạng tín nhiệm Mỹ Fitch ngày 31/7 đã hạ triển vọng kinh tế của nước này từ mức “ổn định” xuống “tiêu cực” do thâm hụt ngân sách cao, song vẫn duy trì xếp hạng tổng thể ở mức cao nhất “AAA.”
Bên kia bờ Đại Tây Dương, bức tranh kinh tế châu Âu cũng kém sắc. Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho biết trong quý 2 vừa qua, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) giảm 12,1%, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 1995.
Một số nền kinh tế lớn nhất trong Eurozone như Đức, Pháp, Italy và Tây Ban Nha đều thông báo tốc độ tăng trưởng giảm mạnh trong quý 2 vừa qua.
Nền kinh tế lớn nhất châu Âu là Đức giảm 10,1% so với quý 1 năm nay, trong khi GDP của Italy giảm 12,4%, Pháp giảm 13,8%, Bồ Đào Nha giảm 14,1% và Tây Ban Nha – một trong những quốc gia châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của dịch bệnh, ghi nhận mức giảm tới 18,5%.
Trong khi đó, Văn phòng Nội các Nhật Bản nhận định GDP thực tế của nước này có thể giảm 4,5% trong tài khóa 2020 (từ tháng Tư năm nay đến hết tháng 3/2021). Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, có triển vọng sáng hơn.
Các chuyên gia dự đoán kinh tế Trung Quốc có thể hồi phục nhanh hơn các nước khác, dù kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động xuất khẩu.
Ngân hàng UBS Group AG nhận định nền kinh tế Trung Quốc sẽ tăng trưởng 2,5% trong năm nay, cao hơn so với mức 1,5% mà UBS Group AG đưa ra trước đó do sự phục hồi của tiêu dùng trong nước và đầu tư mạnh mẽ.
Đại dịch COVID-19 cũng đã phơi bày những khó khăn ở các nước Đông Nam Á, cho dù những quốc gia này ghi nhận hoạt động kinh tế mạnh mẽ trước khi dịch COVID-19 bùng phát.
Trung tâm Nghiên cứu kinh tế Nhật Bản (JCER) vừa công bố báo cáo khảo sát về các nền kinh tế châu Á; trong đó dự báo 5 nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan (ASEAN-5) sẽ lún sâu vào suy thoái do tác động của đại dịch.
Kết quả khảo sát cho thấy triển vọng đối với các nền kinh tế châu Á đang xấu hơn trong quý 2 vừa qua, khi dịch COVID-19 khiến nhiều hoạt động kinh doanh trên khắp khu vực này bị hạn chế.
JCER dự báo tốc độ tăng trưởng của ASEAN-5 trong quý 2 vừa qua là âm 7,8%, giảm tới 9,7 điểm so với cuộc khảo sát mà JCER thực hiện vào tháng Ba vừa qua.
Cả 5 nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á này đều sẽ tăng trưởng âm, trong đó tốc độ suy giảm của Malaysia, Thái Lan và Singapore có thể vượt ngưỡng 10%.
Tốc độ suy thoái mạnh của Malaysia phản ánh các tác động của biện pháp phong tỏa trên toàn quốc kéo dài ba tháng từ ngày 18/3 tới 9/6 vừa qua.
Nền kinh tế Thái Lan, ngoài tác động của biện pháp phong tỏa, còn bị thiệt hại nặng nề do sự suy giảm của ngành du lịch và xuất khẩu.
Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng tiêu cực đến hầu hết các nước, song không phải tất cả các nền kinh tế đều chịu tác động như nhau.
Với kết quả chống dịch hiệu quả, kinh tế Việt Nam được đánh giá chịu tác động ít hơn so với hầu hết các quốc gia khác. Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 30/7 nhận định kinh tế Việt Nam “vẫn chịu đựng tốt và sẽ phục hồi” dù bị ảnh hưởng đáng kể vì COVID-19.
Theo WB, Việt Nam sẽ là quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao thứ năm trên thế giới trong năm 2020 và có cơ hội đặc biệt để nâng tầm dấu ấn của mình trong nền kinh tế toàn cầu cả về thương mại và đầu tư.
WB cũng dự báo trong trường hợp xấu, tình hình bên ngoài kém thuận lợi hơn, kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng khoảng 1,5% trong năm nay và 4,5% trong năm tới.
Thách thức “kép”
Đại dịch COVID-19 còn diễn biến nhanh, phức tạp và khó lường, có thể đặt các nền kinh tế, trong đó có những đối tác chủ chốt cũng như chính Việt Nam, trước những thách thức lớn cả ở bên trong lẫn bên ngoài.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng những tác động của dịch COVID-19, cuộc khủng hoảng y tế trăm năm mới xảy ra một lần, có thể sẽ kéo dài nhiều thập niên.
Trong 7 tháng đầu năm nay, hoạt động thương mại, đầu tư, sản xuất kinh doanh trên toàn cầu hầu như bị đình trệ.
Theo dự báo của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thương mại toàn cầu năm nay sẽ giảm từ 13-32% so với năm 2019, tùy theo diễn biến dịch bệnh.
Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) dự báo tình hình dịch bệnh khiến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu năm nay giảm khoảng 40% so với năm ngoái và tiếp tục giảm từ 5-10% trong năm 2021. Các tổ chức cũng đánh giá suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2020 đã rõ rệt với mức suy giảm từ 4,9-7%.
Chế biến tôm xuất khẩu tôm. (Ảnh: Công Thử/TTXVN)
Việt Nam đứng thứ hai trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) về mức độ phụ thuộc vào nền kinh tế toàn cầu, chỉ sau Singapore.
Bên cạnh đó, tỷ lệ giao dịch thương mại so với GDP của Việt Nam ở mức 198, nằm trong nhóm cao nhất châu Á; trong đó, xuất khẩu hàng điện tử chiếm tỷ trọng lớn.
Cho dù quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các đối tác lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) đang có những điều kiện thuận lợi, đơn cử như Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EVFTA), hiệp định thương mại toàn diện nhất mà EU đã ký kết với một nước đang phát triển, đã có hiệu lực từ ngày 1/8 vừa qua, song tình hình khó khăn chung của nền kinh tế thế giới sẽ tạo ra những thách thức nhất định cho Việt Nam.
Một trong những yếu tố tạo thách thức là nhu cầu thế giới đang giảm rất mạnh, trong bối cảnh sức cầu từ bên ngoài và tiêu dùng trong nước đóng góp trên 75% cho tăng trưởng GDP của Việt Nam trong giai đoạn 2016-2019.
Trước tình hình dịch chưa được kiểm soát, mọi người càng lo lắng về sự bất ổn nên có xu hướng tiết kiệm và giảm tiêu dùng. Điều này thể hiện phần nào qua tâm lý phổ biến là mua tài sản có giá như vàng, đồng franc Thụy Sĩ, chứ không dùng tiền để đầu tư.
Nhu cầu giảm từ thị trường châu Âu và Mỹ tác động đến xuất khẩu của Việt Nam và điều này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng.
Bên cạnh đó, đứt gãy kinh tế còn kéo dài, nền kinh tế bị tổn thương, doanh nghiệp còn yếu thì sự phục hồi sẽ khá lâu, dẫn đến những tác động cả về kinh tế và xã hội.
WB cho rằng thách thức lớn của Việt Nam là phải tìm ra những động lực tăng trưởng mới để củng cố quá trình hồi phục.
Báo cáo của WB lập luận rằng các nước như Việt Nam không nên tư duy theo hướng đưa nền kinh tế trở lại trạng thái bình thường như cũ mà thay vào đó, nên xác định xem trạng thái bình thường mới sẽ ra sao khi đại dịch làm thay đổi cách thức mọi người sinh sống, làm việc và giao tiếp với nhau.
Trong đó, việc tìm hướng thay thế cho động lực tăng trưởng truyền thống của quốc gia, bao gồm sức cầu ở nước ngoài và động lực tiêu dùng trong nước, là rất quan trọng.
Tuy nhiên, dịch bệnh bùng phát sẽ luôn tạo ra những nguy cơ đe dọa làm chệch hướng phục hồi kinh tế ở mọi quốc gia. Để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, bên cạnh những quyết sách đúng đắn còn đòi hỏi nỗ lực chống dịch hiệu quả của chính phủ cũng như từng cá nhân.
Đi tìm cách thức hợp tác
WHO đã cảnh báo mặc dù các nỗ lực phát triển vaccine đang diễn ra với tốc độ kỷ lục, nhưng thế giới phải học cách sống chung với COVID-19 và chiến đấu với dịch bệnh này bằng các công cụ mà chúng ta có.
Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo vệ sức khỏe người dân có thể là lý do rõ ràng hơn để các quốc gia can thiệp vào thị trường toàn cầu.
Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Tokyo, Nhật Bản. (Nguồn: THX/TTXVN)
Các chính phủ can thiệp vào mạng lưới kinh tế chủ yếu nhằm định hình lại chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào một số nhà cung cấp duy nhất để bảo đảm an ninh kinh tế, ngay cả khi điều đó có thể phải trả giá.
Chính phủ Nhật Bản đã cấp một khoản trợ cấp trị giá 2 tỷ USD cho các doanh nghiệp để dịch chuyển các cơ sở sản xuất ra khỏi Trung Quốc trở về Nhật Bản hoặc sang Đông Nam Á.
Trung Quốc trước đó cũng đã nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài với kế hoạch “Made in China 2025.” Mỹ đã thúc đẩy kiểm soát chặt chẽ bằng nhiều chính sách khuyến khích tiếp tục sản xuất tại thực địa, đồng thời hạn chế nguồn cung công nghệ cho đối thủ.
Các nền kinh tế trên toàn cầu, từ các nước châu Âu, Ấn Độ, Canada, Australia hay Hàn Quốc, đã đưa ra những hạn chế đối với đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế. Một loạt quy tắc quốc tế cũng đang dần bị vô hiệu hóa.
Giới chuyên gia cho rằng đại dịch đã tấn công một thế giới vốn đã đầy những bất ổn, khi mà bản năng cạnh tranh vượt qua những suy nghĩ cùng hợp tác. Tuy nhiên, thế giới ngày nay thậm chí còn đan xen và phụ thuộc lẫn nhau hơn so với hơn một thập niên trước.
Đại dịch COVID-19 với các hiệu ứng không có biên giới, cũng giống như các cuộc tấn công của virus corona khắp trên bản đồ thế giới, nhắc nhở cả cộng đồng quốc tế rằng hợp tác, phối hợp hành động mới là chìa khóa để giải quyết vấn đề.
COVID-19 được coi là cú sốc kinh tế lớn nhất trong vòng 35 năm qua, tàn phá không chỉ các nền kinh tế dễ bị tổn thương mà còn khiến các nền kinh tế lớn rơi vào bế tắc.
Trong bối cảnh đó, thế giới đang cần có những nỗ lực phối hợp quốc tế nhằm đối phó với tác động của đại dịch, trên một nhận thức chung, rằng hợp tác với nhau lúc hoạn nạn là vì lợi ích của tất cả các nước.
Cuộc khủng hoảng hiện nay cũng đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải có hành động nhanh chóng cùng cách tiếp cận toàn diện hơn, bắt nguồn từ việc cùng thay đổi để có được lối sống bền vững, chăm sóc con người và quan tâm đến môi trường “Mẹ thiên nhiên” để có thể giải quyết được những vấn đề sâu xa nhất. Đây có thể coi là những động lực mới cho sự phục hồi kinh tế hậu COVID-19./.
Cảnh đìu hiu tại Quảng trường Thời đại ở New York, Mỹ do dịch COVID-19, ngày 17/3/2020. (Nguồn: AFP/TTXVN)
